Архів
лемківского радия

Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця О языку єй на языках слововиця витат Вас Демко Трохановскій з підваршавского студия радия Лем фм нажыво кєд слухате примєру того проґраму В Красні поде і пропонуйте темы тем котры мі сподабала мі ся барз єдна тема жебы повісти дашто о місяцях Я не знам ци то ци ци в тым проґрамі дійду до місяців до нас місяців до славяньскых нас місяців бо они в славяньскых языках сут ци ріжны Думам же не встигну але зачнеме собі од грубшого кольоцка мож повісти зачнеме собі од пір рока бо то тіж барз цікава Тема тым більше же кінчыт ся нам рікы приходит час на спомины як сме го прожыли штобы підсумати што будме може змінили што нам ся не подабало Но і зато днес календарьова тема жыте єй такій назвы але деталі уж по нашым традицийным джынґли або то уж традиция і уж недолго зачынаме А я знам азбуку уж познали мы азбуку а як авто Бе як буков В як ватра ге як гора Є як ґазда де як дора е як екран є як єлин Жед як жето зет як зелін і як ігла І Чудачне бо на іх пся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ев як лоси м як мало як о як орел як пані р як руснак С як слуга до як терка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щаві як ябір є <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком Слухате проґрам Словиця Кєд же уж знаме азбуку а я знам азбуку з Мурянкового букваря но то ідме собі до днешньой темы назвал єм єй календарьовом темом Бо нез будеме ся календарьом яко такым занимати але з того языкового боком і може не істо календарьом а лексиком звязаном З даякым зміряньом часу охыбальтакы і тема іде од того же достаєм звіданя о о лемківскы місяці жебы дашто о них повісти але нич дійду до тых місяців тупойме собі О віці О столітю і опорах рока Но зачынаме вік вік то предовшыткым яка єст його етимолоґія тот назывник розвинул ся іщы з праславяньского слова вік а тота назва іде од праіндоевропейского пропра інтоевропейской основы котра котра выступує такой во вшыткых славяньскых языках і смотрю чешскє вік росийскє вік хорватскє сербскє вієк Словеньскє вікы Но єст того вельо такой в нас тот вік з причыны з причыны історичных фонетичных змін з давного Єн і маме днешню форму і вікы Але што означат то може быти долгіст жытя чловека або або долгіст жытя звінятя рослины або будинку будучого то тіж означат же то єст період років Маме в Пряшові стороча в нас маме <unk>літя значыт вік то єст тото сто років але вікы мож повісти такій ближе неокрислений період ци долготырваючий то може быти епоха даяка такій такій то вікы так ци такы Тот вік іде од міряня часу і од проминяня часу ту предовшыткым здає ся мі од того і можеме формы такы основат як вічний як вічністы Ту іде о тото барз неокрислене рамами часу дакій період маме о середвіча маме середні вікы то історичне названя долгой епохы од <unk> до ХХ столітя маме іщы предвічний Бог як чуєме ф коляді з означыньом або такой позачасовости тото Бог по поза часовий надчасовий невмістивий в катеґориі часу як знаме тото То тотеолоґічне поясніня Предвічний предвічний Бог і відомо же кєд сме уж повіли собі о о тых роках то уж знаме о літах но і о літах сме повіли так о бо ідеме тепер до пір рока літо літо то назывник середньой середнього роду другой одміны одмієт ся так як місто так як відро в котрым тіж давно то давне єто котре давне є перешло там было ять єдно з ядь котре перешло в нас Фы і Маме такых при примірів більше так як давно Ріка перешло в Ріко Бєсіда в Бесіда там де была тота зміна НА то было як котре в нас хоц не всядин во вшыткых позициях перешло і але колиси ліс літо означало не лем літо тото якє тепло тото што ся зачынат кінцьом червця і кінчыт кінцьом вересня Е то означало цілый рік Зато і маме многая літа співаме барз часто ся мі здає посеред нас Лемків Русинів то сут такы подіі <unk> і <unk> раз многая літам співа значыт многых літ собі жыламе што значыт же не іде о саму пору рока літо Колиси означало тіж тіж інчы інчы інче значыт цілий єден рік минуло кількоси літ то значе мін минуло минуло кількосирох років Ту маме тіж такє як Літопис літописця повіст временных літ Нестора то ся мі здає найперша найперша што ся сохронила Староруска літопис котра в Кыйові была написана в <unk> десятых роках в середніх віках зрештом І што іщы Маме оф Маме такы приміры з авторскых творів Мурянкы Черчык течут рочкы як поточкы туж маме рочкы але черчыкы приятелю младых Літ Маме тіж підоблацком аж проминут моі млады літа То значыт моі молоды рокы што цікаве і Мурянка і Семен Мадзелян автор тексту доы пісні під облацком хоснує Форму хоснуют формы млады літа а не молоды літа то напевно звязаны з тым же молоды і молоды млады мают два склады і так як рак раз спасувала авторам Но але то цікаве ци то недакій мож повісти ідіом же як раз форму тоту стару архаічну без полно голосу хоснує двох двох авторів уродом штоправда з єдного села з Біл Царевойм Штумаме іщы маме конец літан септембер значыт же зачынат ся церковный Калі календар напр о того маме тіж шкільный рік котрий ся зачынат першого дня вересня септембра І маме цікавый присловник літом Коли то было літом то од назывниковий одназывниковий присловник Добрі Ідме до осени осін женьскій рідя одміна то она осін она так як постіль так як сіль так як тота ніч тота тін тота уж бесідую о тым такым інсекті на што нам нас кусат в голову ци тота Яр але до Яры іщы Дійдеме і ту припоминаючы же дміна назывників тыкат ся тых женьскых назывників котры скінчены сут нас совасні де як осін Думаме цікаву тіж фонетычну фанетичне явиско же мамес ствердніня кінцівкы давно давно так внижньомпольскым росийскым украіньскым в вельох інчых языках тото ны в осени на кінци єст мягкє єсень осінь в нас єс осін в лемківскым стандарді русиньского языка Зрештом то не єст такій поєден примір бо вшыткы тоты назывникы як кін камін гус нічы зрештом тіж коли сы мали мягку кінцівку в нас она стверділа хоц треба повісти же не все бо напримір в такых словах як єлень Русь о там іщы чути тоту тоту мягкіст Тутіж видиме малу выміну звуків зато же маме осін і запертий склад остатній але кого чого осени і тутіж видиме фонетычну выміны інчого штоправда ять значыт давного давного є котре в нас в запертых складах перешло в осін Але кєд собі посмотриме на творячий творячий одмінок єднины то з осіню з кым чым з осіню можеме підтіж повісти маме дві формы з осіньом або з осеньом І ту в тым перше примірст цікаве неє переходу І на е але лем з той причыны же історично форма творячого была мала три склады з такым розділяючым мягкым н О сінь і за тото другій склад был запертій кінчыл ся на мягкє Днє Зато там тіж перехід ЕС маме осін Мам присловник осіню коли то было осіню Не чуєм хыба формы коли то было осеньом дашто зробиме осеньом і дотріти до школы але здає ся ім быти структурально правильна така така як раз форма Ве добрі Бесідували сме о тых младых літах і як раз твір Черчек Петра Мурянку ту выступил як примір Тото послухайме собі го нич перейдеме іщы до нич перейдеме іщы до зимы і до Яры зато Сусана і Черчык Музика і слова Петро Мурянка Тот проґрам повтаряме До бриґада ромарчы Нечы дале Переказаном народом Таку прийжат той самой выгоды вы оста фі гу лем тавычка оста Na ля Черчык Черчык Сусана Мурянкова пісня і мельодия як музичний примір днешньой темы календарьовой темо темы о порах рока як сме чули Черчык Черчык приятелю младых літ младых років Як раз о тото мі ішло Але добрідме дальше мали сме уж літо і осін зато іде Зима Зем Мурянке тіж писал зиму в Щыповицю Зима з Щыповиця Щепле вносик Щеплевлиця то пані Зима ботоженьскій рід приналежыт до першой одміны одмінят ся так як весна Як трава як коса Діти люблят зиму так барз люблят як щыповиця і мінус <unk> то дітям ся тото любит старшым уж меньше Што ікше на о зимі можеме повісти зірята на зиму ляжут ся спати зимуют лештом зимувати што значат зимувати зимувати то або проводити зиму Треба даяк прозимувати перечекати тот період де мало сонця ден короткій Але тіж мож проспати зиму так як і звірята Што треба поісти в зимі же переважні в зимі єст зимно Студено бо хоц студено єст од студенткы од студні і студиты в зимі єст зимно значыт єст холодно Але вага бо зимний не од самого початку означало же дашто єст студене ци холодне бо з початку означало зимний де тот придавник означал зимовий Звязаний з зимом Аж пак пришло інче значыня того придавника же єст зимний то студений холодний Е жебы назвати дашто што єст звязане з зимом то з помочом пришол прус присвійний суфік Ов і маме тепер зимовий хоц колиси зимний то был тыднешній наш зимовой Но і зимом мале пысловник зимом мож єздити на санках зимом єст зимно зимом єст зимом єст студеном но і добрі ходме тепер до Яры хыба найбарже оптимістичной поры рока яка могла бы быти Яр то третя одміна подібно як осін вес найґружем повіл подібно як зима то перша одміна Але обі сут женьского роду Ясой Бача вельми старий не дожыю до яры як співала Лемковина зо своіх найліпшых років в пісни Ясой Бача Дойзачычня тутіж можут быти два же не дожыю до весны але не дожыю і до наступного рока без окрисліня конкретного конкретного часу Можеме ярувати значыт робити в поли на яр садити дашто на яр сіяти на яр же было росло іщы того самого рока ярня жыто предовшыткым і маме вельо слів звязаных з ярю то ярій Жывий барз ся О старшых людях ся бесідує котры мают барз добре здоровля сут міцны же сут яры свіжы сут свіжыт як яр бо то звязане тіж тіж з молодістю бо то тіж о іщы такій недозрілий часом може быти ярий Але кєд доброго здоровля то має ті значыня міцний і сильний міцний сильний то тіж ярий такы значыня Кєд посмотриме собі напримір на слово яри на ноты єри на тіж іде од яри хоц з початку она значыла таку русину што ся єй садит на яр І давно оту в польскым языку берс файний примір же свіжа рослина котра неєст зварена не єст перетворена то ярина то по польскы яжына свіжа така а важыво то чыто што зварене то і зварена ярина такій был колиси поділ тепер рушого в Семантиці не нияк в польскым языку неє то уж сут синонімы Бо тепер вшыткы ярины то сут тоты вый хыба ся ботанічні тепер запляншу котры не сут овочами но мамеовичы і ярен ярец маме знаны з зерно саджены в цілій Карпатскій Руси хоц ярец не во вшыткых языках знаны значыт тото само што і знал тоту зерно бо был болгарскы ци македоньскы ци сербскы ци словеньскы то козля то малий козел ярец Но і але з то молодістю і свіжістю як малий Козел то сут знаны тіж інчы слова значаючы молоди звіря маме яріца тіж в полудньово славяньскых языках яріца то кура яка ся іщы не неслак Яріця то тіж в вельох языках ярня пшениця загальні ярнє зерно або або тіж може быти хліб зярнього зярнього зерна і маме што іщы ага маме іщы інче значыня ярины тіж в полудньовославяньскых языках смотрю ту єст може то быти серст ягнят або козлят або серст до першого стріжыня о може в тот спосіб то мают то єст тота ярина свіже свіжа лолна бо так бы м єй назвал свіжа серстру ся котру ся першый раз стрижет то єст ярина тіж ся на темаш такы добрі не знам може має якысы ліпшы властивости як уж тота што уж выросла потім як была острижена як іде о як ідео ягнята ци ци козлята ци загально уцібараны ци ци козы Маме оту іщы мам єден примір з мы з формами котры ідут од яр ярка Бо ту тіж молодіст занотувана і в словнику панька словацко русиньскым ци з великым совнику Юрия Чорія то ярка то молода то молода уця так ярка зрештом болгарскы і вельополудньославяньскых тіж тамті сут зафіксуваны тоты значыня же же то єст молода уця але то тіж з молодістю тіж звязана отіж свойо може быти молода кура напр як тото яріця Може то быти ярка тіж уця яка ся на яр окотила Може то быти тіж ялова уця яллівка може то быти тіж ягнян за тоту ту значынь єст дост вельо маме тіж о маме ярило славяньскє божество плодности весны фы того Яріла словили Славяне предовшыткым східні і і полудньовы і словили го кінцьом м кінцьом м квітня Апріля зрештом сут зафіксуваны сут зафіксуваны фыкы в Хроніці міста Воронеш з ХХ сты записы же місцевый єпископ заборонил словити тото славяньскє божество плодів і івесны Але слухайте чом яр Бо колисті яр означало так як подібні як літо зачыло і рік цілый рік бо яри ся зачынало вшытко коли ся вшытко будит до жытя то період сонечной активности то початок сонечной активности звязаного з тым тепла звязано свіжости одроджыня молодости Ноты і ярд так мож зрівнати з роком так А то іщы с в праіндоевропейскым періоді бо то значыло іти переходити зміняти ся приображати переходити проходити звязаны з проміняньом Часлойно і в реконструкциі такых языків як вестийскій то єден з іраньскых языків маме маме тіж таку яр мам як в гоцкым языку то найстарший захованый ґерманьскій язык в котрым напр віці была перетлумачыня Біблия Біблия Але посмотте собі на інчы піры знешніх европейскых языків німецкій яр Так віальт Бізду кількомо з років Докладні такій як є старый Але інфінци ся реальт мам <unk> років Яр то докладні тото тота наша Яр лем в німецкым днешнім значыт значыт значыт рік Мам анґлицкій єр нідерляндскій яр полудньово пілнічноґерманьскы норвезскій дуньскій шведзій майт ор в ісляндскым мам гідиш котрый являт ся ґерманьскым языком маме Йор аж де Есперанто взяло яр з ґерманьскых языків так же ту як видиме яр єст Істо звязана не лем з тым з тым з том найбарже оптимістичном найбарже оптимістичном пором рока але тіж але тіж з цілым з цілым роком Но маме такы тіж імена як Ярослав Яромір Єрополк Яробут они тіж од Яры берут своі коріня Лем ту треба тіж повісти іщы єдно жене кажда нешытко што ся одяр зачынат то зярів бо яр ярок потічок то ци тото тото слово етимолоґічно турецкє котре пришло до староруского языка што там на яр ся іщы може зачынати ярмо тіж то абсолютні абсолютні ничне не звязане з ярьом в прославяньскым періоді мало форму армо армо Буду уж кінчыл помаленькы тоты днешні і днешнє роззежаня кєдже сме уж обышли цілий рік значыт літо осін Зиму і Яр ся мі здає тота Яр Весна Яр етимолоґічно і языково ся мі здає хыба найцікавше з того вшыткого Але напиште і вы што вы дорогы радийослухачы думате я за тот час буду рыхтувал о дашто о місяцях а вы пиште на дем коет лем Крапка Фм Я вас радо послухам радо як все одповім на вашы звіданя а днес в Словици То вшытко бесідувал Демко Трохановскій наділ ся же будете присутны і приступных проґрама Тримайте ся Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця може