Архів
лемківского радия

Тот проґрам повтаряме Словиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця О языку і на языках значыт проґрам о языку і на языках значыт ні о словах то словиця на добрый вечер з цій стороны Заздемко Трохановскій на жыво ексес підваршовского студия радия ЛЕМ фм Витам красні вшыткых радийослухачів радия Лем фм котры остали іщы по трьох світах і дашто о языку В ріжных його аспектах хотят почути одраз подам свій Емай то демкыт лем крапка фм на котрій можете писати і барз охочо барз хочо бы мас хотіл почути звышыла новыма пропозициями і темами до бесіды до дискусиі до представліня тотілько вступу выднес пару тем до зробліня зато дорыдє слухачы бы м хотіл як все зачати джынґлом джінґльом з лемківском азбуком по то уж традиция зато і о хвильку буртаме до Слововіці А я знам азбуку Уж познали мы а з буху а як авто Бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на іх ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ев як лоси м як мала як о як орел як пані р як руснак С як слуга до як тырка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык ша як школа ща як щавір єд <unk> і знак два знак мягій твердым знаком Тот проґрам повтаряме то словой ідеме дальше по джынґли продолжу тему з попереднього тыжня як товды же при Нагороді Великого Свята ведіня во хорам просвятой Богородиці мали сме такє єдно мал єм такє єдно звіданя як повинно быти І тото звіданя іщы раз ся повторило то як вкінци повинно быти Но то днес продолжу тоту тему іщы дашто собі і повіме Введені є введеніє ци введіня То буде тема днешньой дискусиі котру сме зачали тыжден тому но Тут треба повісти Маме дві формы тоты котры сме почули введіням і введенієм або введеніє о чым о хвильку Повім бо в минулым тыжни бесідували сме дуже о акценті о притиску як він має падати де він падат тото днес собі і завершыме До кінця аповіме собі тіж о інчых чужых словах выступуючых в лемківскым языку Ту треба повісти же маме тоты дві формы введені єй введіня то такій примір дуалізму якій выникнул з хоснуваня в нашым языку так тото поім двохязыковых системів того якій іде з русиньскых народных діалектів і од того маме кінцівку іня о хвильку давам примірва буде тіж співанка Як примір того што о чым бесідую но і бы церковного языкового систему тут лем дополню же церковнославяньскій язык зарахуваный єст як полудньовославяньскій язык він має пополудньовославяньскє походжыня треба повісти же Тот днес і за остатніх парусот років хоснуваний в церкви то його східньославяньска редакция але походжыня має полу пополудньовославяньскє І тыжден тому бесідували сме собі о тых формах незвязаных безпосередньо з церковном лексиком як писаня спаня і ходжыня так Версуст тото што єм повіл што в предовшыткым остало в нашым лемківскым языку з той церковной лексикы при нагоді при нагоді свят воскрестіня вознесіня ведіня крещыня богоявліня воздвіжыня тоты вшыткы На приміры де кінцівку маме іня хыба же кінчыт ся нажы або Африка ту Джы то маме ня і бесідували смо тым акценті Бо такій дуалізм выступуваня двох паралельных форм языку Веде часом до інчых процесів якы влияют як раз на акцент на притискы Но і в тым прибірі дві формы мают предовшыткым інчу кількіст складів введіня то три введеніє або введені мают <unk> Я уж єм бесідувал же не нашол єм полнійшого опису Што робити в такых примірах бо наша ґраматика того не обнимат але мусиме підсумувати собі тото выдетукувати тото што знаме знаме же маме парокситонічний притиск тот котрий падат на передпослідній склад але выникат з того же можеме мати даякій вариянтивний притиск можеме інакше акцентувати дане слово і туй ся мі здає же ту уж такій мож повісти принцип предовшыткым товды коли оно в языку в русиньскым языку єст чуже Ту можеме тото называти як хочеме може то быти можеме назвати го Вынятком од того парокситонічного акценту котрий падат на передпослідній склад і ту ся мі здає же дуже не треба выкладати же циповыме воскресеніє ци воскресеніє Ци воздвыженіє або воздвиженіє Хоц ся мі здає тоты ориґінальны формы з акцентом на третій одзаду складцы ся мі здают може і дакус дакус приємнійше для уха може такы барже архаічны або дашто в тоту сторону але треба тіж памятати же фурт маме уж з нашом з нашом версийом того старославяньского суфіксу Воскрестіня вознесіня крещыня ци богоявліня іщы завершаючы тоты приміры так іщы перед музиком Прібую спрібую до то обняти так жебы сте уж знали же то сут вариянтивны формы вариянтивны можливости акцентуваня такых слів котры ідут з церковной лексикы треба В парох словах тепер підсумую же хоц церковна лексика яко така не єст нам чужа то єднак походит з інчого языкового систему штоправда барз близкого дост близкого но але з інчой славяньской галузы но і З того тіж можеме допустити выняткы так в притиску як і в формах коли же обі формы сут так само хоснуваны не роблят двозначности то як найбарже ту вариянтивны формы як ідеоакцент можеме допустити Будту і сможетівко же заквалифікуєме іх як архаізмы так бы они предовшыткым не обслугуют вшыткых слів котры в котрых находит ся тота кінцівка бо окрем мы окрем м типово церковной лексикы ся мі здає же уж не найдеме інчых інчых примірів в жывым народным языку незвязаным з церквом же жебы мали кінцівку енієци ци циция коси так але ідме ґу примірови і то в авторскым тексті Людмилы Шандельовой з музиком Йосифа Кєселиці ди вкажу Но же хоц фурт співаме во здраві є воспасені є в здравіє а невоздоровля і невоспасені лем а не співаме спасіня то форма спасіня значым кінцівком іня сучасном неархаічном еніє Єст рад ся том основном яка жыє в языку кєд же почуєте вкінци того твору Жытак істо єст кєд же то сучасний авторскій твір і єст хоснувана форма і прекрасний твір бы м повіл такій што душу щыпле зато послухайме горбода ґармотых крок <unk>m коня мали дівці чужы годі Што годі годы гошу длу в двою Масвом мож ых векого Высоты Тотвір Карпаты Карпаты якы уж єм повіл авторства Музика Юсефа Кєселиці і текст Людмілы Шандельовой спустил єм го з двох причын враз же жебы тот текстовый примір вынести але тіж маме там два приміры того чым єм бесідувал коріня і спасіня мне забывайме на нашу мамочку в душы памятайме найкрасшу хыжочку вірна віра в Бога Русинів дорога в ній наше коріня жывот і спасіня Як раз тот примір барз добрі ся придал до доднешнього до доднешньой темы в котрій буду ішол сторону чужых слів і але іщы на хвильку останеме на примірах сперед тыжня лем тепер здає мі ся в другу сторону бо тіж маме чужы слова Але он уж задатуваны в обшыри і акцентуациі до лемківского языка якій припомну має постійний акцент постійний притиск даючий на передостатній склад Но і возьме собі такы такы слова якы напевно ідут з церковной лексикы Велия Євангелия Біблия А і імя Мария кєд собі возме такы приміры ту видиме же маме тоту кінцівку ія ци в вариянтивній формі ія тото слова напевно в Карпаты пришли раз враз з християньством Я тыжден тому пою же такы слова Інчы чужы слова як напр Конституция єпархія єй комедия і вшыткы інчы з том з том з том кінцівком можеме тіж акцентувати як тамте што ім перше поівоскресеніє і в Оскресеніє Маме два вариянты акцентуациі в такых примірах І ту мі ся здає же в тых примірах Велия Євангелия Біблия ци імя Мария уж такой вариянты вности неє ся мі здає же тоты слова уж Так вошли до языка кєд до того іщы додаме собі тото же же маме акцент на передостатній склад но товды уж видиме же тоты слова уж інакше не выповіме як лем на передостатній склад нпр Велия бо ту хыба нияк не писує Євангелия Біблия тіж мі не звучыт Мария тіж тіж не звучыт просто так уж наухоберуче такы того рода сы слова уж натілько ся закоронили в нашым лемківскым языку же же в інакше іх як лем з акцентом на передостатній склад не выповіме Але возой собі іщы вельо вельо інчых з том кінцілком як раз не знам пария пасия то велика любуваня то велика пасия меция Вальбія в посередніх находя находят ся чужы слова котры до нас пишут з інчых языків но але тіж не повіме інакше як лем пария Лелия Меция Пасия Вальбія Ту напевно они уж тоты котры сут чужы спосередник напевно уж так ся впасували до лемківского языка же інакше як з акцентом на передпослідній склад не выповіме Але маме тіж такы приміры чужых слів котры до языка входят же Они влияют не лем на акцент але на даякы выняткы кєд іде о писовню Я нашол такы чужы слова як Лоджія і Джорджія і ту радше пові з акцентом даме на третій одзаду склад Лоґзія і Джоржія Лем ту нам входит такій примір же кєд ма ми там джым або лжы но то ся мі здає же там повинно быти заднє ы Але як м повіл на початку того проґраму чужы слова но они ся рядят своіма правами они бо м повіл мают таку тоты утворят таку специяльну ґрупу же кєд іх даяк принимаме а єст іх вельо предовшыткым як іденову лексику компутерову технічну електронічну ци даяку фейсбукову Твіттерову такій назву возму до єдного мішка то вшы ціла тота лексикы котра до языка входит нич она ся так добрі закоренит в языку може іщы же так повім дост быти така мягка так не знам ци то добре слово може она в якійсий спосіб не мати як ся впасувати в принципы ґраматикы фонетикы І інчы принципы якы якы якы сут уреґулюваны в языку Зато лоджя Джорджія напевно напишеме напишеме з кінцівком і я зрештом тоттіше м о цым бесідувал тыжден тому вшыткы слова екаіка ґраматика методика специфіка в екскомуніка лексика они тіж сут чужыма словами і кєд бы сме так іх хотіли выповісти інакше так они пришли ґраматика методика специфіка екскомуніка лексика тот здає ся мі же дали бы сме раду іх так тіж вымити бо они іщы на тілько не сідят в языку жебы повісти же там мусит быти акцент на передпослідній склад Зрештом бесідуючы о чужых языках Мусиме памятати каждий язык інтерферує каждий язык пожычат Ци думати же в мадярскым языку неє русиньскых слів сут русиньскы слова в словацкым сут а і в польскым найдеме зато хоц на жаль мушу повісти же з окружючых языків мы маме О вельо о вельо більше но а ту іде уж барже о такы мож повісти социйолоґічны справы же же єднак більшы языкы або урядовы языкы они барже влияют на тоты меньшы як як в другу сторону Алек лем выміню на скоро ґвер машын ґвер з німецкого то іщы напевно з з австрийскых часюнизам Друшляк од Друшляк тішыс з німецкого Але інакше ся принял в русиньскым языку як напримір в Польщы по польскым де єст дуршляк а не друшляк по лемківскы і по русиньскы буде буде друшляк не знам аж і з італияньского языка маме вшыткы макароны маме йой ся мі здає цибуля єст з італияньского мам з мадярского з чешского з турецкого вшыткы тоты комперіі ци дашто такє уж не буду ани бесідувал в великій ґрупі аґлицизмів од спортів ляйків Вікендів компутерів через фейсбукы Хоц здає ся мі же термін ґамбо книжка ся дост файні принял і як еквівалент єст хоснуваний єст хоснуваний в нашым языку Ту ся мі здає жебы тото підсумувати Чужы слова сут специфічны сут чужы слова сут В такій спосіб інчы же нич не войдут добрі до языка то можут дост ріжні ся заховувати Я дам лем примір самого компутера в інчых словяньскых языках той компютер там єст Ю В нас ся приняло так як і в польскым языку компутер такых слів найдеме вельо в інчых словяньскых языках сут выдумуваны на нову лексику на нову входячу лексику домашні слова но і лем Од хоснувателів языка залежыт ци даний дане слово ци дане слово ґрупа слів до языка войде ци конец кінцьом не войде но бы Так направду то нея не даякы професоры даякы інчы люде так направду творят язык они го реґулюют они го описуют они о ним бесідуют но але язык каждий язык творят люде Ну і найліпше бы было як бы творили каждий язык в тым наш коханий лемківскій го зосідомістю з розумом так бы м повіл твердо незабаючы же каждый язык має своі принципы Але так ци так о <unk> ци <unk> років зыйдут ся лінґвісты языкознавці знавці професоры котры оцінят же хоц даны слово в языку не повинно быти бо злимали на тото даякє своє барз файне выражыня Но то нова форма заступила Тамту котра была колиси давно котра была файна бо наша а тота уж ся не подабат але вшыткы іх хоснуют так уж і з языком То была з ойця бесідувал Демко Трохановскій Но і парз красні прошу Вас на дальшы проґрамы Слухайте Лем фм слухайте словицю а уж наднес кінчю своє ґєданя нажыво з під влашовского студиі Радия Лем фм Демко Трохановскій Тримайте ся де до наступных стріч Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках словиця ре