Перейди до змісту
ЛЕМ

Слова, достоменніст, емоциі

Архів
лемківского радия

О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.

Слововиця #30, 2022 10 31
Еп. 30

Слововиця #30, 2022 10 31

•

Опис епізоду

Слововиця #30, 2022 10 31

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja Słowicy dotyczy form czasownika być w łemkowskim/rusińskim, zwłaszcza zestawienia konstrukcji odpowiadających ja zdrowy, zdrowy jem oraz możliwej trzeciej formy typu ja jem zdrowy, a także podobnych wariantów w czasie przeszłym. Prowadzący nawiązuje do poprzednich odcinków i komentarzy słuchaczy o formach dzierżawczych, a następnie przedstawia opinię, że coraz częstsza trzecia forma nie musi być wyłącznie wpływem polskim lub słowackim, lecz może być naturalna dla języka. Zachęca słuchaczy do pisania, jakich form używają w domu i otoczeniu.

Автоматычна транскрипция

Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця Так то слововиця Видам красні іщы раз вшыткых што слухали три світы недавно або тых што слухают повторіня но і трьох світів не мали нагоду Почути Демко Трохановскій з цей стороны нажыло з радия в радию лем фм зо студиі <unk>em під Варшавом ну так си так Слова демко <unk>em лем крапка фм то мій емайльовий адрес пиште так як пишете бо тото мя барз але то барз інспірує до дальшых проґрамів аж і повіл же часом дашто собі запляную Повісти в слови ци Але сут так цікавы Темы або коментарі по попередніх проґрамах же но но не мож іх не омовити но так бы м повіл же же же теж было гріх недополнити даным коментарьом наступного проґраму і од нього зачати Я тіж лем повім же посліднє словиця была дакус неплянувано пізнійше бо нашы технічны босоркы радиєву босоркы Не дозволили ся мі влучыти в высыланя але тож Так тож єст з тыма вшыткыма технічныма річами Но і зато за тоты технічны мосоркы най буде або уж они минут або зачынаме так як і все джінґльом но і будеме о хвильку уж бесідувати о нашых темах А я знам азбуку уж познали мы азбуку А як авто бе як буков в як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора е як екран є як гєлин Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на іх пся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ев як лоси м як мало як о як орел як пані р як руснак С як слуга до як терка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щаві як я як ябіль є <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком ты Но так єсме уж по тым ритуальным одслуханю нашого джінґля з азбуком і по тым же зас повім же находиме ся в Словици то по ім іщы єдно же ся кус мало поділо в майлях од вас од попереднього переложеного припомну проґраму Може зато же же кус мало часу минулот од того пізненого проґраму най пришол вікенд Так си так не значыт тото же нич не діял о тым охвильку лем тілько доповім же Коментували сте предпредший проґрам <unk> де єм чытал чудовы коментариі о формі присвійных придавників нянів дідів мамина сестрины та Муйкови і барз дякую за тоты вашы коментарі Бо посеред них нашли ся деклярациі же тепер будете о них памятати то єст файне будете памятати жебы хоснувати тоты формы то значыт хыженяня хустка сестры мож все повісти няньова хыжа сестрина хустка і так дальше Ту тіж о жебы м не забыл припомну і зверну ся до додо до польскых слухачків нашого радия єс вельо знам же нас слухают барз Вас поздравлям ци іщы хоснуєте в себе в хыжах бы своі бы гуірковы діалектальны формы типу ойцу братів маміна Тото мє барз інтересує напиште над Лемкы лем крапке фм бо тота форма заникат і барзона файна цікава інтересує мі ци ци ци ци іщы в вас в хыжах вашых в вашых хыжах ся тото тото хоснує Ту лем повіл же в такых формах в польскым языку тот присвійний суфікс функцийонує напримір в такых в такых словах як ойцовізна такы як ойцуф такы од ойцув ойцова зємя і тле але але тіж можеме тото найти і русиньскых словах но одраз бо Отцюзнина оы то значыт вітчызна на підкарпатскій Руси неконечні тото поле маєток котре ся достає по віцьови котре ся достає по поподідови або дашто такє О і засмі ся припомне же в інчых начыслах тіж мой Лемковина тіж має тот присійный суфікс Ов котрый тым часом єст высуфій як І з причыны фонетычных змін ту ся находит тот суфікс Лемковин назначыт земля Лемків або приналежача до Лемків або або заселена Лемками і т выглядат тот тот присвійний суфікс Але днес треба ся взяти за нову тему начыт они не новы але тіж як континуация старых зато по музиці тото зробиме м тым більше же уж єм тото частично ся мі здає заповіл ну добрі Но того хвильку уж вертаме до нашых справ під місячку свецера до рама бо спаня нема Пришол листок заутрарукованя Одворніма мила Окєленцку раз при роцкы моя афраірицку зо співом рукуют я мусу іти З родицом з братом і сомсестром ся розлучыти ся манко не старайте Бенды лінамезі Я вам звіли листок нет напису до <unk> ты а по році нела мязка мала ся мі выдала Жебы за много іщы тот другій рік долго цекала Дякуючы мила зализнала Тидань про мене мила три рокы молоцу пата моя прозна было три рокы моло суто на мойом робы слухате лем фм Лем фм перше наше радийо Лем фм Перше лемківскє радийо Лем фм русиньскє радийо Лем фм Тот проґрам повтаряме Лем фмі Славовиця а я в посліднім проґрамі привюл єм звіданя нашого слухача котрий зідувал о тото же в лемківскій версиі кампаніі в повсульным списі было сме Лемкы в русиньскій сме сме лемкы о там они тоты кус мякше меньше мяко вымовляют сме Русины а Сербіі Руснаци зме но і повім о тым же тоту форму сме тіс маме в нашій ґраматиці як бы факультатывна Форма Най добрі Не буду повтарял попереднього проґраму Лем тілько повім же вкінци несподівано і сподівано пришло звіданя я ся міг сподівати бы тото звіданя уж колиси пало в языковым гокусі покусі в проґрамі в моім першым котрый там старе добрі неважным і вызвучало ся як мі здає подібно но то як єст з тым яєм Уж пояснямо што іде з тым з тым яєм отже В попереднім проґрамі при одмінюваню чысла быти в тій архаічній формі дозволил єм собі сопоставити місце назывникы я ты він она оно і так дальше з часословом быти в теперішнім часі Но Бо як раз жебы пояснити то так мі было найліпше то значыт но поім одзаду жебы як в вічкоку будувати тото напряжыня він оно она єст або є тіж то така форма ты єст і вкінци я Єм но є тото Я єм або Я єм ся нам ту розходит Отже коли мы Так зачну же зачал офіцияльно ходити не знам ци был <unk> рік на лекциі лемківского языка В школі офіцияльно а пак ужы дуже пізнійше на лемківскій філолоґіі На Паґіщы Нераз в ріжных бесідах все выконавці учытелі знавці закознавці бесідували же неє формы Я єм Тыг єс Неє такой формы в речыню в бесіді Ной так як молодий адепт лемківского языка ци вчыня ци досліджуваня лемківского языка лем вага не того домашнього Тут собі роздільме не того што ся з хыжы выносит лем той кодифікуваной версиі тото важна кодифікувана версия каждого языка ріжниця од той формы котру котром бесідуєме дома не дуже але ся ріжнит так ци так все выкодавці учытелі бесідували же неє формы той я єм ты єст Но і неодолга як молодий редактор Лем фм зачал єм тоты формы розберати Аж і зробил єм єден проґрам в языковым окусі Покусі о тым Цитуючы ґраматику іщы же правильныма сут формы в котрых хоснуєме часло быти при місци назывниках яты він она і оно в теперішнім часі в тот спосіб же Я здоровий або здоровий єм Ты Здоровий здоровий єс мы здорови здорови сме Вы здорови здорови сме як видите ту неє той формы Я єм здоровий Ты єс Здоровий мы сме здоровы вы сте здоровы Ефекты сні тота парадиґма кєд бы поминяти тот посулюючий тото посулюючий часослово быти в тых примірах Мало бы оправданя кєд бы не проблем котрий являт ся при третій особі так єднины так і множыны так бы маме він она оно він здоровий і она здорова она о оно здорове Но то як зробити еквівалянт до той другой формы без місце назывника Здоровий єст здорова єст здорова єст но ту уж кус тото на тото не сідит тота форма уж являт ся цілком цілком штучна што часом при кодифікациі ся трафлят Выпорба реґулюваня языка такым мож повісти єдным шабльоном доведе до оснуваня новых такых нефунґуючых але тіж і так бы м повіл ненатуральных ненатуральных форм Ту виджу теклу аналоґію же же можливе же кодифікаторы лемківского языка хотіли зробити таку кальку з інчых східньославяньскых языків з росийского з украіньского з білоруского так лем же мусиме си ту повісти єдно Но на жальы росийскій бірускій украіньскій може і сут граничныма языками ани але не так граничныма з західньославяньскыма з полудньоосияньскыма як наш русиньскій язык і його поєдным вариянты так і тота форма Я здоровий Або здоровий єм Ты здоровий Здоровий єст може являти ся дост добром але фурт буду буду ішол до того звіданя ното як вкінци з тым я єм ци правильна форма ци може быти дочена така форма Я єм здоровий Ты єс здоровий Мы сме здоровы Вы сте здоровы Но І практика доводит до того же здає ся мі ше єднак така як третя допущальна форма повинна быти заведена до до може наступной едициі до наступного выданя ґраматикы Пониже ся мі здає же она не тілько єст влияньом ци польонізмом ци словакізмом але то барз натуральна форма в языку тым більше вказує ут нам на тото формы до <unk> особы так єднины як і множыны значыт мамен Здоровій она здорова оно здорове повинно мати таку саму форму таку саму еквівалентну форму як він єст здоровий она єст здорова оно єст здорове Но то посмотме собі тепер на минулый час бо там тіж маме пару такых форм котрых в котрых в котрых часослово быти Єст не лем єст одмінюваный але єст хоснуваный як Непосилюючы часослово Зрештом Тото поселююче часослова як сой посмотриме хоснуване єст тіж В будучым зложеным часі Я буду робил Я буду іхал я буду штоси там інче Ты будеш ходил він буде ходил она буде Не знам о ходила но ней буде уж то само Так і посмотрим собі на минулый час бо поле ґраматикы маме я был Або был єм неє формы Я єм был І ту являт ся тот докладні докладні тот сам проблем Ты был або был єс Але вкінци маме зас проблем з третьом особом такій єднины так і множыны же до того шабльону того не приведеме Можем говісти він был він был дома Они были дома Але не поім уж был єст дома были суд дома так як бы вказувал на тото шабльом якраз той як раз той парадиґмы Ну і конклюзия але конклюзия уж о хвильку по музыці самы Здава сой не западат найбоже сі ся збітами іди замизарам неціля найбоже порону мате одповіра тырдиктам Боже Манчеструка вере на недільомати свою недільо матя закляты Но і як чуєме язык ся змінят Язык ся зміят часом ся асимілює до інчого языка о языковых інтерференциях як бесідували сме нераз днес якраз бесідуєме о формі часу слова быти ци я здоровий або здоровий єм Ци може єст іщы третя форма Я єм здоровий ци так як пало звіданя сме Лемкы сме Русины або Руснаци сме в кампаніі повсельного спису в ріжных версиях в ріжных реґіонах там де жыт Русины Но і О тым днес сме м бесідували бесідували сме тіж о минулым часі Я был был єм ци Я єм был Я был дома был єм дома ци Я єм был дома Очывидно сподівам ся же напишете Бо все пишыте <unk>rtка фм о тым же тота третя форма уж штораз барже перебиват ся до нашого лемківского языка Але звідам так з другой стороны Ци іщы чули сте же дахто вас дома ци дахто в выкружыню бесідувал Я был дома або был єм дома ци уж лем переважат тота така уж сучасна не може в бесідуваній формі обвязуюча форма Я єм был дома Бо о тым сме лес бесідували о звіданю Што з тым яєм так званым яйцьом што з тым яєм ци то така форма може в лемківскым языку быти То была словиця барз красні вам дякую за днешній проґрам но і очывидно Жду на вашы майлі на вашы коментарі ново на них ся Словиця сперат словиця проґрам о словах а бесідувал до вас нажыво з під вершовского студия Лем фм Демко Трохановскій Тримайте ся тепо пиште як найбільше тому од вас залежыт якій тот проґрам буде Добройночы словиця Проґрам о словах нашых і не нашых Для пяных словами І слів жаждаючых о языку і на языках словиця