Słowa, tożsamość, emocje
Archiwum
łemkowskiego radia
O kulturze, ludziach i miejscach Łemkowyny.
Podkasty, rozmowy, wspomnienia, muzyka.
Odc. 28
Слововиця #28, 2022 10 17
Opis odcinka
Слововиця #28, 2022 10 17
Streszczenie po polsku (automatyczne)
Audycja Słowowycja dotyczy zagadnień języka rusińskiego/łemkowskiego, zwłaszcza nazw miejscowych, odmiany oraz form dzierżawczych. Prowadzący odpowiada na teoretyczne pytanie słuchacza o odmianę nazw typu Wysowa i Hanczowa/Ganczowa w liczbie mnogiej, tłumacząc między innymi wymianę o na i w pewnych sylabach. W dalszej części, jako własną ocenę językową, zachęca do używania form dzierżawczych z sufiksami zamiast konstrukcji opisowych typu telefon Ołeny czy komputer Hanci/Ganci, podając liczne przykłady takich form.
Automatyczna transkrypcja
Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця Но і тым способом дост лагідно переучыли сме ся з попереднього проґраму на словицю яка тіж нажыво в радию лем фм демко трохановскій стоі з стороны мікрофону і з той стороны радия Но і што ж прошу сердечні до або витам в шыровым проґрамі Слово О Словах нашых і нашых так як уж єм повіл бам барз ом хотіл кус привати на самым початку повісти бо окрем того же вы пишете як слухачы што мі барз тішыт то достаєм см о нунашкы не буду бесідувал по назвиску ани по імени Хто знат то знат а тіж некаждий собі желат жебы го так выміняти Деси там по якысых медиях в каждым разі достаєм великы ґратуляциі же ґратулюю проґрамі языкового куса покуса же то єден з єй двох улюбленых ло і мі ся барз приємній зробило жеслухати мя і дякую тіж вшыткым абсолютні вшыткым котры пишут до словиці і деколи писали до языкового куса покуса бо то файні ся чловекови робит як до мікрофону не бесідує так сам лем про себе а знат же дахто там з другой стороны єст а знам же єст єст вас вельо лем може не каждий пише зато в тым місци бы м собі може так жело жебы вшыткы тотышы так так думаєт а не буду писал а може не а може о тыжден а може а може ну мал бы м звіданя но але якоси так то одраз бесідую то пистем е кравка фм то мій майльовий адрес ано нашті ту барз дякую бы м ся так ту тепло мі ся на душы зробило Колиси сме бесідували на языковы очывидно темы котры деси мам там задухувало жебы іх омовити Но але то яку то мойшы приде час спониже зловиця то такій проґрам якій має барз вельо той такой спонтанічности такой же мал єм задумане о чым повісти але пришол такій Е май така відоміст котра нос вшытко зрушыла бо як раз тепер о тым треба повісти Але ти мушу тіж повісти о єдным або о інчым або о другым же все зачынаме нашым джінґльом з буком Зато не інакше буде днес очывидно чым зашле А я знам азбуку Уж познали мы а з вуху а як авто бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на і ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ев як лоси м як маю О як орел як пані р як руснак С як слуга ти як терка о як угель ф як файка ха як хыжа ци як церкул че як чыжык ша як школа ща як щаві як я як ябір є <unk> і знакы два знак мягкій з твердым знаком Вертаме до Словиці і я лем додам ся тото предше повіжене же не лем моі донашкы давены написали Але і выпішете ной так тримайте Мушу хыба даяку нагороду деколи выдумати за найбільшу активніст Буду мал з тым проблем і тілько же же часом пропозиций єст вельо Но але даяк може бы треба было придумати тоту нагороду робил єм штоправды недавно конкурс лем єден правдале неколи іщы будут Добрі Тепер єм ся Вас нахвалил Заслужыли сте на тото і тепер по тым обшырным ступі кєд сме зробили ступ кєд смаме поджінґлы пущы музыку і по ній одраз ідеме до Берега Слухате лем фм Лем фм русиньскє радийо Лем фм нажыво кара кєд ся през тот міс кєд Ясо през ты дві през кали новы през Калино ступятам на камі ступия там на камі ка мій мармурок ка мій мармурок сой А світ того каменя а світ з того каменя плыва Напий ся єй моя мила напий ся єй моя мила кєд єст справедлива ґєс єс праведли пар І по дольоровых братях може мож зачынати наше наверно дописаня або дякую єдному слухачови за активніст хоц одраз повім же його звіданя сут барз часто жыте ґричыл дост екстраваґантскым Але до послідньой темы сперед тыжня своій тій цілій екстраваґанциі звіданя тото звіданя містит ся в шырокым діапазоні нашого проґраму не се ся змістит але тым разом ся змістило так може повім бо бесідували сме о ріпках але і о тым же ідеме не до ріпока до робок хоц Сучуєм таку форму жейдеме тіж до Ріпок або жейдеме до Ґладышова але жыєме в селі Ґладышів і видиме тоту ріжницю в середині Слова же часами єс О а часами І так само ропок і В ріпках так ро і рі Прібул лем тото пояснити на примірах ономастикы то припомнул лем же то така обшыр языкознавства котра мож повісти досліджує власны імена як бы сме іх поділили на такы дві части то антропонімія котра занимат ся баданьом назв особовых і топонімія то значыт місцевых назв і місцевы назвы дослідженой до Берега Представил єм же в назвах власных назвик скы антропонімія Часом бльокує тоту выміну О доі З ріжных причын понезже назвиска здає ся мі барз долго або як найдолше операют ся вшыткым інчым фонетычным вымінам си змінам в языку понеже люде до них барз привыкли понеже так ся іх записує фурт так ся нима підписує но і з той причыны хоц маме в них заперты склады в котрых О могло бы ся змінити в і то єднак тото ся не діє бесідувало о такых номінативных формах як Трохановскій Стефановскій ци Высовскій І зас кєд схоснуєме придавник од села напр Высова Ганчова Ґладышів но то уж буде не так як в назвисках же ганчовскій высовскій Ґладышовскій але буде напримір высівска вода значыт ІІ НО Высівска вода ганчівскє неганчовскє дівча ци тіж Ґладышівскій ани Ґладышовскій потік Ой іщы єдно бо мі тепер влетіл головы на потверджыня того што єм повіл село Присвіп де придавник од того села будеме мати присвіпскій Але назвиско уж буде без выміны звуків Прислопскій славний священничий річ ріды прицлопскых ном Но і тото доберегально і тото екстраваґантскє звіданя одслухаця котрый хотіл привести котры звучыт я так собі скоро о форму кєдже кєд маме єдну высову єдну ганчову то кєд бы были дві то як бы ся они одміняли Іх єд добрі розуміл тото звіданя той ідеом Іде о рождаючий одмінок множыны так бо там може быти Е проблем Нота кєд же бы были дві высовы абоганчови то бы сме ішли до врождаючым до обох высів і до обох ганчів Ани до Высол і до Ганчов так ся мі здає То очывидно теоретычна форма і теоретичне розважаня бо маме покаж што єдну Уселу єдну Ганчову ну але як уж єм перше рюк же напримір в такых в такых топонімах як Ґладышів Якы Краків як Ряшів Пряшів реґєтів Драґашів там всяди в кінцівці в запертым складі неє давного о лем оно ся змінят змінят ся і но і ту тіж як бы сме ішли до двох высіл або до обох кєд бы былі дві ци доганчів торат ся так бы ся тото тото одміняло ну і здає ся мі же о тото ішло нашому слухачны но і мушу повісти же звіданя не єст екстраваґантскє хоц теоретичне Але Язык мусит мати своі парадиґмы і для такых примірів Для такых примірів котрых в языку актуально нема або іщы не мат так зараз дахто заложыт осаду там деси недалеко Высова і Янчлова і будеме мати обі так Бо маме дві баниці на самій Лемковині маме дві баниці обі суц кус до кус інчий примір котрий ту не маме не маме выміны звуків але ідеме хоснуючы рождаючий одмінок множыны до обох баниц Може мы бесідувати тіж о іш єден примір село Воловец кєд бы сме Кєд бы сме не знали то іщы на Підкарпатскій Руси не лем на Лемковині але і на Підкарпатскій Руси тіж єст воловец Но і товде бы сме хотіли Піти до обох або в обох мати в рім родину о тоту уж барже такє такє натуральне для языка жебы собі тото уявити Выловец Ганчева іс подібны в тым бо там маме тот суфікс ол котрий ся може в запертых складах змінати наів мают тот суфікс вказуючый на напрісвійніст так дойте як маме Высівскій Ганчівскій то маме Воловец і ловівскій так Хоц ту тіж бы треба придумати ци ци ци радше правильно форма не буде воловецкій Товды очывидно ту выміны Одо і не буде з єдной лем з єдной лем причыны понеже в тым присійным придавнику Воловецкій Першы два склады кінчат ся на власний О зато не буде там выміны Так як маме ловівскій то буде І склад вовівскій так другій склад ся кінчыт на согласний а вец Кій Першый і другій склады Кінчат ся на О нагласний зато там выміны О до і Не буде наділ ся же єм одповіл на екстраваґантскє звіданя Ци як бы сме ішли до двох або обох высів або до двох ганців то бы наш слухач был Задоволеный тота до абстракция хоц бесідую в языку єст такє потрібне мати быти зрыхтуваным на аж і теоретичны формы котры даколи в языку выступити можут То што то я Вас запрошу запрошу на музыку і неодолга ся чуєме той росы A два пер Тот проґрам повтаряме Тогаі і награня з Мамоментівголя а мы ідеме дальше в Слововици повім так же кєд єм зачал одпрывати такій приватом скінчу зато же вчу діти як чую же єдна моя дівка бесідує о телефоні Олены а друга о компутері Ганці то ся все звідуют Чыім Ага но так но так і теваришыне по ім чыім бо уж сме певно од попереднього проґраму парунадцет раз повіли собі о продуктивным суфіксі но і Хотіл бы єм звернути увагу на даякы присвійны забыты формы в русиньскым языку забыты хотілко же не хоснуваны але все мусиме зачати од такого кавальчыка малого кусцьока теориі Не за вельо але лем тілько што што треба Маме присвійны формы в языку ріжны присвійны і ріжны формы того выражыня присвійности но і так як уж єм повіл вам привіл два приміры то очывидно рождаючий одмінок напр як єм повіл телефон Олены Компутерганці ци хыжа няня Мі ся здає же то уж з той причыны же в окружуючым наш польскым языку тота форма уж Місця здає домінує як ідо присвійніст в тых конкретно примірах но і в нас ся тото якоси так до той формы асимілює а маме дуже красшы крашы формы присвійности в нашым в нашым языку Одраз можу повісти же тоты продуктивны присвійны суфіксы мали від Ов або Івт як сме бесідували Ганчовій Юганчівскым о Высовій Русийскым Ґладышівскым і тыркі тото фурт бесідуєме о тых хто понімах як Краків Пряшів циряшів і Драґашів і реґєтів тото вшыткы ова то тіж сут присвійны лемжыньского роду Ладомирова Высова Ганчова ци тіж ово або тіж інчы Тут ратіж повісти же тоту присвійну функцию полнил в русиньскым языку суфікс скій Так бо ковальскій не все мусіл быти тота кінцівка нем ся тямит зо шляхецтвом барз ся то так было але то іде од присвійности То міг быти ковальскій значыт сын міг быти сыном коваля Можеме собі тото Тото бы переложыти напрівне такі з фразеолоґіі Дзядівскій бич ци паньскій стіл тамтіж сут суфіскы скій але нич зо шляхетством або не все уния предовшыткым з тым дзядівскым бичом мают лий маме вкінци вшыткы присвійны місце назывникы То сут тоты вшыткы формы міі моє моя моі твій твоі наш його То значыт тоты вшыткы што бесідуют же штоси до дакого до дакого приналежыт так але мают тіж придавникы так як волчий Волча заплата славний текст славна Байка Миколая Буряка Козячий сир коровяче молоко шатам гусяче сало І они може не все вказуют на тото же тот сыр ци молоко ци сало ци ци ци заплата приналежат до волка ци козы ци там тых інчых звірят но але не вказуют на тоту присійніст звязану з даным з даным м субєктом но і вкінци маме такы продуктивны прекрасны присійны суфіксы як Ол котрый ся змінят часом в Ів і то сме виділи на примірі Высовой і высівской ганьчовой ганьчівской Там де выступує тота выміна О до і ной так доходиме до тых прекрасных твор в нашым русиньскым языку о котрых забываме то значыт о тым же мы часом як маме телефон Олены компутерганці хыжуняня можеме тото повісти доцяп Інакш но і зачну од того суфікса Ов і ів бо єст іщы н або ін то значыт можеме повісти хыженяня але ци не ліпше повісти няньова хыжа та маме ову Маме дімняня ушлістыка доля брата Горня уйка але ци не ліпше повісти нянів Дім стрыковы гушлі братова доля ци уйкове горня Ну і перейдме собі до того суфікса ін або ін Зараз поясню яка там ріжниця Тующым наверну того суфікса Ов або і нянів ді Там маме запертый склад значыт скінчыт ся на согласні зато буде іл о ся змінит і Але стрыковы гушлі братова до ляциі Уйкове горня там в тым складі Склад ся кінчыт на о зато зачыт на гласний зато той выміны не буде І перейдме до того другого прикрасного прусивійного суфікса н або ін Можеме повісти хыжа мамы муштеты Дзеркало сестры Але можеме поповісти тіж мамина хыжа тетин муж ци сестрине дзеркало Но як ся вам видино хываль вартаты прекрасну форму котры в вельославяньскых языках уж уж іх просто просто не Но і ту сміло можеме лучыти тоты суфіксы з власныма назвами нус і з іменами Оленин Кабат і най буде ганціна спідниця Ганцін як там было уж смотрю ганцін компутер Оленин телефон То сут вшыткы тоты формы котры котры може присвійны котрым треба і фактичні хоснувати Той ту одраз можеме видіти же ін буде оленин товды коли маме тверду кінцівку тверду основ а ін коли маме мягку ганця там буде тверда основа олена там буде ганця буде мягка основа Олена буде тверда основа і товды Олена Твердом основом буде ін Оленин Оленина ленине В примірі ганці буде ганця гань ганцін ганціна і ганціне І што іщы ага то іщы на верну до тых форм котры котры з О або ію ту тіж можеме імена власны назвы свобідно хоснувати демків проґрам же буде омі тепер не буде демкова жена Демкове дітя ци Демковы Справы Так як видите ту як найбарже тот продуктивний суфікс присвійний суфікс можеме хоснувати і барз але то барз Вам бы м тото рекомендувал Чом Зато же на мойой Ухо дост они добрі сідят дуже ліпше тоты присвійны суфіксы сідят як такы формы якы як хыжа няня гушлі стрыка мн жена брата компутерганці телефон олены і так і так Здає ся мі же просто так чую язык же тоты прицвійны формы з суфіксами о ін ін для женьскых форм Сут о вельо о вельо ліпше Допиште ци хоснуєте іше такы формы ци нянів ци стрыків уйків братів тетин бабин мамин сестрин А кєд так барз ся бтішыл але буду чекал Вашой одповіди А в тым моменті уж кінчу сердечні і ся вий пращал бесідувал Демко Трохановскій Словици тримайте ся тепло словиця проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках словиця