Przejdź do treści
PL

Słowa, tożsamość, emocje

Archiwum
łemkowskiego radia

O kulturze, ludziach i miejscach Łemkowyny.
Podkasty, rozmowy, wspomnienia, muzyka.

Слововиця #21, 2022 06 20
Odc. 21

Слововиця #21, 2022 06 20

•

Opis odcinka

Слововиця #21, 2022 06 20

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja Słowowиця omawia język śląski przy okazji zbioru wybranych wierszy Petra Murianki, Lемківска душа, przełożonych na śląski przez tłumacza Wanota. Prowadzący przedstawia własną opinię, że śląski mógłby być językiem regionalnym, mówi o sporach wokół jego statusu, o wpływach innych języków oraz o potrzebie przekładów między małymi, mniej znanymi językami, takimi jak łemkowski i śląski. Wyjaśnia też sens słowa гаймат jako pojęcia związanego z ojczyzną, domem i własną przestrzenią, ale trudnego do prostego przełożenia.

Automatyczna transkrypcja

Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця Новы там Красні в Словици Туден котрохановскій значыт демко лемк фм на тот має можете до мене писати Пишете тішу ся кореспондуєме выміняме ся ріжныма досвідчынями думками тішыт мя тото барз тішу ся тіж же сподала ся вам тема попереднього проґраму то з правописом ы заднього нашого коханого русиньского лемківского і же то такє легкє Я очывидно лем Цитую єден майль до парафразую єден майот слухача котрый собі кускєпкує але тіж пише же придал бы ся даякій скрипт з котрым того рода принципы в котрым з тотого рода принципы бы были позбераны тоту о хвильку бо зачнеме собі якы все джінґльом но і я уж о хвильку до вас вертам очывидно по джінґли А я знам азбуку уж познали мы азбуку а як авто бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора е як екран є як єлин Жед як жето зет як зелін і як ігла І Чудачне бо на і пся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква йотяк Йосиф Каяк коса Ел як лоси М як мала о як орел пе як пані р як руснак С як слуга ти як тырка о як угель ф як файка пха як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавір є <unk> і знак два знак мягій з твердым знаком Я закєд сме уж по джінґли то я вертам до нашых тем бесідували сме о ы інтернетому о правописі ы то того заднього задньоязыкового звуку де го ставляти або інак ся де го напевно ставляти бо тото кєд си тото выникат з принципів но і думка од слухача барз добра ся явила жебы зобрати тото в дакій скриптій підручник з принципами то барз добра думка єден сповім же в нас в Луж долго о тым думаме жебы такє выдати описати опрацувати лем як все николи неє часу на тото Але ся мі здає кєд же не лем мы Тоты што нас штоден робиме з языком Бесідую о редакторах о радийовцях чуєме таку потребу Але од слухачів такє іде но то уж і знак же треба тоты працы приспішыти Думам же же треба ся взяти за роботу А іщы на додаток до той думкы одслухач ся наш слухач пише же найтяжше єст з том ґрупом котру ся то памят треба навчыти То правда бо то сут было іщы стары славяньскы загальны барз часто славяньскы слова і одраз бесідуюче помічным была бы ту добразнаєміст росийского языка або добразнаєміст польского языка лем же з такой історичной стороны там дош дост бы мож было выконципувати де тото ы в корінях слів предовшыткым ставляти значыт там де неє на тото принципу но але бы ся мі здає ся мі здає же з том ґрупом нот фактичні єст найт найтяжше Но і правда вчыти ся то найліпша хыбаль справа жебы тото даякы дадаякы познати Знам же то тяжкій хліб бо уж сам даякій час з моіма дітьми реґулярно сіджу над букварьом Петра Мурянкый і робочым зушытом авторства Варвара Дуць Леш точно такы маме час же тот час тіше барз скоро бо то або мы женеме штораз скорше жытя ведеме а на так поважны справы як вчыня ся лемківского языка все того часу дакус бракне Но добрі Не буду нескаморизувал ідме до музикы а по ній зачынаме на днес запляновану тему Ііва Іван З другого айстрания Друго айстрам до тебе Пишыбе мода Лавочка тоненька але молоденьканька ся зуміти зуміти Але ся під дворі солома Неє реста лем дома не реста а яксино Можеш прирті в звір Іван Кустаренкой ди Тобо Іванку Іванку Русинчентеш оркєстра Ідеме до днешньой темы днес буде о шлезскым языком так о шлезскым і так о языку А причыном ґутому єст книжка котра вкінци дотыла до моіх рукы і то збірка вершів Петра Мурянкы лемківска душа з перекладом Варфономія ванота на шлезскій язык Дото нет може перейду до самой збіркы пару слів треба хыба было зробити вступу в шлезскым языку Він єст досты не є згоды помедже языкознавцями як того як го называти як го трактувати Смотрім на вікіпедию там єст статє о етнолект і шлезскым етнолекті по самым было по шлезскы то шльонского ґотка сльонского ґотка шлезскій язык тот тот етнолект зазує на разі так барзфахово котрым ся послугуют люде з Ужнього шлезска І з штовным повістином має проблемы такы кы долгій час мал тот язык як і русиньскій язык непризнаваный інчыма В Польщы тіжы його статус до кінця не єст был зроблений жебы міг быти языком хоц активісты зо шлезска ся о тото старают може дакус на взір кашебского языка котрий єст названий реґіональным языком а то зато предовшыткы же кєд остає аж і Може в такій сфері лем діалекту або названий єст діалектом Нема жадной підпоры мож повісти ани фінансовой ани інституцийональной зато тота борба о влучыня шлезского языка до чысла реґіональных языків была была мала бы переложыня як раз на такы на такым обшыри Ту тіж треба повісти же кєд посмотриме собі на абселюдный спис <unk> рока хоснуваня в Дома шлезского языка залекрувало по такой <unk> тис осіб <unk> тис <unk> а в <unk> уж <unk> Тисячы люди з Лекывало жышлезского жышлезскым послухує ся послухує ся до шлезскій язык має уж норму Ісо і Ісо і має свій код СЛ і ты можеме долго долго выміняти кілько кілько то уж было зроблене жебы жебы статус статус шлезского был як окремого я окремого языка Аж і бритийскій історик Норман Девіс Гварит же то уж такій час же зо шлезскій уж треба клясифікувати як окремий як окремій язык Очывидно як то в каждій борбі більшых языків з меншыма жебы ся жебы ся з мотузка не зорвали часом так сут арґументы і зато же чом мал бы быти шлезскій діалектом а чом мал быти языком але ту не буду приводил абсолютні тых арґументів Може приведут за же єст языком Очывидно тепер вшыткы досліджыня маме барже хыбаль і добрі мультісциплінарны значыт кєд бы сме высмотріли лем з перспектывы той языкознавчой перспектывы но то може і там бы были слары дискусиі чом бы то не міг быти язык але і уж полном паром уж уж уж долгій час Фунґує фунґує така така гаус наукы як социйолінґвістика котра лучыт язык з його хоснувателями так може в найбільшым скорочыню і знат же кєди он кількє кєд же они уважают ся за окремых і бесідуют інчым языком дакус інчым меньше дакус інчым барже дакус інчым дуже не о тото іде но тото треба тіж постерігати і выділяти такы такы языкы і клясифікувати іх як языкы ту іщы доповім же же же шлезскій язык має влияня інчых языків ту видиме чешскій язык предшыткым в обшыри лексикы не дуже словацкого і дуже невлиянь німецкого языка одколи то од половины ХХ столітя шлезскы был уж в Буррусах но і Шлезакы зачали хоснувати німецкы слова на окрисліня предовшыткым тых предметів котры перше не были знаны враз з розвитком Промысл цилізациі наукы вшыткых інчых уж потім може до ХХ стлітя технікы технолоґіі вшыткы новы слова одкарси мусіли брати называти даны предметы річы бы явиска но і зато там як раз з німецкого з німецкого єст вельо вельовлиянь в нишнім шлезскым в нишнімшлезскым языку І добрі Не будеме ся низка сварити о тото Я думам же шлезскій язык може сміло быти реґіональным языком о тото ся старают уж і языкознавці самы понеже понеже Было уж пару пріпы жебы змінити в Польщы уставу о меншынах і ориґінальным языку жебы то была устава о меншынах і реґіональных языках і были пробы вписаня вписаня шлезского языка як реґіонального Но але тоты пробы ся на жаль не повели і ту не бесідую о тій власти тамтій власти жадна власт Гей бы демократична в Польщы демократичных рішынь Шлезаків не хоче не хоче підперти не хоче быти за тым Аж шкода бо язык через татыны штораз меньше ся го хоснує часами входит в таку сферу табу люде ся гостыдают хоснувати хоц тоты найгірше часу штоправда минули но але смотрячы через тоту призму мож повісти же Вельо інчых проблемів могло бы одыйти і міг бы ся розвивати тот маленькій язык кєд бы не кєд бы кєд бы не тоты законы і тоты рамы през котры тяжко ся тоты тоты мож повісти тот тоты муры през котры тяжко ся пробити Думам же тілько шлезскым языку вельо єст з шлезского языка на інтернеті рекомендую поглядати почытати хоц я днес думам же кус почытам по шлезскы не знам ци добрі але буду ся старал А припомну днес бесідуєме о книжці о книжці о збірці вершів Петре Морєнкы в перекладі на шлезскій язык в перекладі Варфом <unk> добрі запрошы Вас на перерву і уж о хвильку вертаме до чытаня по шлезскы Тот проґрам повтаряме Загучале горе зашмиє леєтце уж мя на тім світі сой Думує вій його пало пану Єшу гайко Я маму уж інчого Дече вода Дече ге Бо аме ньох черчы А хто журвы не зна уж во любов дал фе по того най на носу сойды єм року най на ножу фертесо До то по грудзы і співай пташку по русиньскы тепер пришолчал што по шлезскы Як то перечытать Тый збір поезиі є по шлюнску записаны альфабетым ци ґо створжыл за старый польскій ґоткоздавце зо Сулькова Фелікс Штоє Правідло ты і ортоґрафіі сум <unk> леґе а інтуіцийне хотя люде цо більдували ся і новы польскій школах мог міршу минуты малы проблемы скій того ніжій вытуплікуєме в праві два цитаня Кі порунуват сльоньскій альфабет за польскій му єдна екстрайтера <unk>Ú ци то ся я так як падоніюм Єй выґлюнд є то дзвінґ му <unk> каждый сльонзык ві якій дзвінк самі дзє такє высова Клунь длу або наш гаймат шлюнскы То кавальчык зо вступу од тотой книжкы о котрій днеска низка бесідую а то Петро Мурянка лемківска душа выбраны вершы переведены на шлезскій язык през Варфолом Ванота А ото постарам ся іщы по шлезскы прочытати Петро Мурянка лемковску душычка выбраны віршы прилужуны на сльонску Ґотка Лут Бартумія Ванота і перепрашано одраз вшыткых хоснователів шлезского языка кєд бы м дашто злі прочытал Осем єй книжці пару пару свіів выдала Выдолого осередок заанґажуваных Досліджынь над Культуровым спадку браньом виділ <unk>em Limавскій Університе Варшава <unk> і окрем того вступу як тото чытати там пізнійше О чым ся може першым не повіл але тепер кусідска нагода єст на тото хоц уж єст єст пару стандардів запису шлезского языка ту як раз тлумач выбрал тот як варил правіртоґрафіі <unk>eore інтуіцийны і ствожыл го за старий польскій ґуткознавця зо Сулькова Фелікс Штуйєр подаєл тіж подаю тіж сайт В <unk> писаны через крапка <unk>Ú там сут вложены правила той ортоґрафіі Маме тіж транскрипцию з лемківского нашлезскій зо шлезского на зо шлезского на лемківскій І цікавы сут цікавы суты О пані професорівстина Олько в перекладі Лемківскым перекладі Олену Дзь Файфер а шлезскым Бартумія Ванота О тым чом як раз вартат вартат перекладати з маленького прикрасного лемківского языка но маленькій прикрасний шлезскій ту рекомендую каждому тото прочытати од тлумаця тіж єст тіж єст слово Варфолом Іван од Шлезскы з <unk> Но і маме вступ в Клюдзіні то вступ од пані професор Олены Дуць Файфер Літературознавчий вступ до той книжкы Яйшы Два цитаты прочытам Вам по шлезскы бо ни дост цікавы звучат ІІ Петро Муянкы в перекладі на нашлезскій язык товшійскєґоткіс за мале сум то было для ні лемковскій бультнота і вшыйско і інше значыт вшыткы великы языкы за малы сут жебы нима оддати лемківскій біль тугу і вшыткы інче а цитат Селены Дуць Файфер в то інкше зліні слюзок з поко Підушічка од Лимка кєды му забрали гаймат а заафольовалі го людзьми цо гаймату ній розуміюм і знаюм і чуюм Хто інчий як не Шлезак зрозуміє душу Лемка якому забрану отчызну заселено єй людми што єй не розуміют не знают не чуют Думам же тоты для цитаты добрі як раз оддают тото чом треба перекладати і вертат перекладати переклад дати з малого мало знаного малополярного языка на інчий так само малий незнаний і мало популярний Але явило ся такє слово а внаходиме ся в Словици наче в проґрамі о словах слово гаймат Я уж глядам уж глядам даякій каваляльчык верша жебы Вам О мам жебы Вам представити гаймац што то значыт Перше першы слова верша бранденбурґска брама Петра Мурянкы по лемківскы звучыт В моім маленькым краю фан не вішают на монументах В моім маленькым краю далеко деси там на Лемковині до фан лем вітер віє а монументом го Рысині В моім маленькым краю надіі не мают дивізиі Та до сна подібні жыют і вмирают І слезскій язык веім гаймаци фанюф не вішаю ся на монументах В моім гаймаце гань фурт на Лемковині До фануф єіно вятер а за монумент робю модре ґуры Вем гаймаці надіє німаюм дивізиюф ґанс поданы жыюм а плуміраю Гаймат тото слово запамятайте собі значыт отчызна лем же не до кінця І зато я кєд ся нагодиме словици і о словах То переведу переведу знайдене в інтернеті што то єст гаймат з вартатів для діти на фестівали Шльонскій Швунк Гаймат то таємне і трудне слово тяжко єст докладні го пояснити так само як тяжко докладні пояснити нашы учутя звязаны з місцьом де жыєме і нас окремий з ним звязок Мож собі уявити же гаймат то дашто помедже хыжом а світом Не єст так приватний як хыжа але не єст тіж так великій так могучий і так чужий як світ Тото фурт то фурт вельо простору до выполніня так же буде мож шпірувати выполнити спільні ту іде тоты варштаты в час надходячых варштатів Гаймат то вітчызна то отчызна по шлезскы котра означат тото своє вшытко домашньо одчызняне але в такым барз цікавым сенсі я буду Вам рекомендувал згубити шлезскій гаймат так як уж тепер штораз більше дослідників языкознавців социйолоґів социлінґвістів злюблят тот шлезскій гаймат а в тым місци з вами ся попращам припомнут днес єм бесідувал О збірці Петра Мурянкы Лемківска Душа выбрену вершы переведены на шлезскій язык през Варфолоґія Ванота То была Словиця я уж ся з вами пращам бесідувал Демко Трохановскій і уж о хвильку кєд же найду посліднього джінґля на Словицю та думал же попрощаме Тримайте ся Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках словиця ґре