Архів
лемківского радия

Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця Вам красі дорогы слухачів тым разом словици тым разом виджу же без технічных проблемів по переручыню з єдного проґраму на другій зато самы успіхы на сам початок то обо сме такы тримали аж до даж до самого кінця нашого днишнього проґраму Демко Трохановскій нажыво з радия з підвышовского студиі лем фм но і слово віця проґрам о словах і іщы єдно же ЛАПрапка <unk> то пиште так пишете приставайте жебы мі ся фурт хотіло Демко ет лем крапка фм там де єм повіл ет то си сталте польску малпу ци там інчы інчы Інчы звірята бы тота малпа ци Завінат ци там іщы інчы звірята сут называны нон звірятами называны єст тот знак на добрі тыжден тому єм бесідувал же Інспірацийом інспірацийом до парох послідніх проґрамів были для мене досвідчыня з прогулю так як єм коли не так давно был в Німцях і єм кумпірі і ся зробила зробил ся проґрам бабо і Пітора проґраму Был єм тіж же в Братиславі летіл єм аеропляном І з того тіж ся зробил наступний наступный проґрам Ящыдно скоро поясню од чого єст аероплян но але Тым разом хоц єм ниґде не был той такій мал зас єдно такє звіданя в пятницю пополудньом з тым нашым холерным русиньском ы нейде ся вызнати Нобрі то слухайте зачнеме собі так як собі так як все нашым джінґльом котрым зачынаме проґрам і уж о хвильку о хвильку собі вернеме До нашых справах достал єм пару майлів з котрых два днесы два днес приведу і днешній проґрам буде тіж може в такій конвенциі же то будут одповіди на тоты на тоты звіданя і так як бесідую пиште демкыт лем крапка фм все охочо і радо вас чытам А я знам азбуку Уж познали мы а злуку а як авто бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на іх псянич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ев як лоси м як мало як о як орел як пані р як руснак С як слуга до як терка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щаві як я як ябіль є <unk> і знакы два знак мягкій з твердым знаком А тым мила а тым мила што з дума ла кєд сой вечер кєд сой вечер зо мном спал ла Тота єдна люнка моя жыти неві але твоя антушкомо ія тота єдна люнка моя Жытиневі але твоя антушкомо і чы жыд ся погнівала То єст щыро кы єст шыро не дума ла Забудлива до гнільваня бо то было на прощаня антушкоможґомогій Забудлива до гльваня бо тото было на прощаня анушкомо ня Дужґомогійя Од тых думок од тых думок серце полнит донадвояк тонадвоє бовдиве Моян мом лем тепер не гомбыт том мене Ужкомобія Нижґомошкомоґія Ушкомобія Дужкомошґоможґомоґія Ужґомофія Ужко Могия Мушко Могійя Тота єдна думка моя жеднем і Ялен моя душкомоґія ішкомоґія тота єдна донка моя жебы неві Ялен моя дужкомоґія Ужкомоґія ішкомоґія молія Ужкомогия Ужкомогия Ужко моглия Ужко моглия Ужкомогия а тым мила што з дума Кєций вечер кєций вечер зо мном спа ла По джіґлі почули сме гылля і Дущко Моя ну і вертаме до Словиці Так уж ся зробила така конвенция проґраму же часто дискутуєме через тот проґрам бо достаю од вас маілі зо звіданями або з тимами той ту днес буде аґресивниска буде лем одповіди на звіданя зато же тыжден тому сме бесідували о о самольоті о польонізмі в лемківскым стандарді русиньского языка і о летадлі о словакізмі в пряшівскым стандарді русиньского языка Япові єм одраз же маме такє прекрасне слово од котрого зачала ся но авіяцийна Лексика Ждек повім аероплян но і туді см достал такє звіданя два звіданя до того одкале тото аероплян но то од аеро то такій префікс котрий односит ся ар або аеро односит ся до повітря до доци ци ґазу і походит од од грецкого ар то означат повітря або тіж односит ся до такых низшых верств атмосферы того што напевно над над нами Но барз часто тот префікс єст хоснуваный в получыню з назывником Ци тіж в науці в біолоґіі ци напримір названу сут середкы транспорту ци загальні загальні повітря і друга час звіданя дакус пізнійше бо Не припомну же сме бесідували о тым аероплян так як маме В тых першых записках по лемківскы самольот польоніс летадло Словакіс і маме іщы в украіньскым языку літак Як лем припомнул же тыжден тому єм бесідувал О Застанавлял ся над чом як раз так кєд маме такій добрі аероплян Зрештом то з анґлицкого пришло але было перше чом як якоси так так вошло мал єм тіж нагоду Вам повісти же самольот льот в нас не буде того переходу Е до О як в польскым языку силе тадло по словацкы де тота ґрупа длы в нас ся ся зляла вєдно Вы і так єм такы єм давал Вам тіж приміры як якы ялиця єдла єдліця там в нас не чуєме ды як сало як виле Но і тото Але тіж єм бесідувал о тым же тоты західньославяньскы ды бо там тота ґрупа согласных остала чом же часом до нас тіж переходы так як мыдлож напр прістерало уж уж не перешло і остало так як в східньославяньскых східньославяньскых языках і м Тото друга част звіданя бо жебы си о тым не забыл літак покраіньскы барса іни слово могли бы зовзяти з украіньского і оно бы бы было фонетичні і подля языковых процесів котры внес в русиньскым языку проходили найблизше Но але бо я так повіл здає ся мі і тыжден тому же такє был был найблизше і з тым звязаны тото звіданя Ци не можеме взяти літек ном можеме могли бы сме взяти літак лем же ту уж можу повісти так місяц дає же то буде тяжко го заімпортувати до русиньского языка хоц мож співати то вшытко од творців залежыт якы слова будут хоснувати як они ся по тім розыйдут до хоснувателів языка але тяжко буде бы маме уж оту форму аероплян і заложме же наперша Маме уж хоц польонізм і словакізм самольот і летадльо І барз може забарз звошли тоты формы до языка жебы ся з нима так бороти жебы іх доцяп выелімінувати Но і літак но хоц видриме ту зміну е до і в тым в тым коріню літ од лет летіти літати Но і файне єст дост короткє бы тепер сучасный язык любит скорочати зато двоскладове слово літак бы было добре но але не знам ци ся змістит до той листы літак як окрисліня самольоту летадляциі просто аеропляну можливе Може вы напишете дем кот лем крапка фм си така форма бы вам ся любила кєд так може може хто не знат На добрі запрошыл Вас на музыку маме іщы низка Другу тему было яка поважна тема то аж аж не буду гварил жебы тото на пятя і то темы ціі остали до Б по музыці Ну а буде ся буде ся діяло Ой кроцьком коні кручком ой кроцьком коні кручком горідемо тогоцьку Ой черкають парі ций черкают гуй парібци симом владком Выдкают парі ци черкают барідчы і на Симовлачку Ой хоц без сте дзеркали ой хоц безте черкали свецераня Ой як удвам не вийодва не вийду Ой язрукова Ой яку двам не вийма ам не выйду бо я зрувана Тий бо і яздрувана і бо яздрукувана завіло пана Ой єжді леді лем кіжди не геді лем ярчку дала Моєш дві неділенькій дві не геділенькій як вели глів Моєш і дам праву і дам праву звеликого жаль Велику жалю ма гора папа Мама городі бе ра Тот проґрам повтаряме Но і я лечу тепер до звіданя Олечу до звіданя то такій жы авіяцийні може до попередньой темы жебы так свідальні єй заперти Звіданя так звіданя попроскы дякую єм достал майля Одсухацкіпци єст даяка метода для не Лемкыні жебы знати де написати ы То верше ся берз тішыл з того же аж і не Лемкы хотят знати де написати ы а по другє здає ся мі же тото споминал в дакотрых языковых окусах покусах но ведюже проблем єст фурт актуальный або інакше не виджу є знам же проблем єст фурт актуальний Но і тяжко на нього так одраз одповісти но бо тым першым найголовнійшым проблемом єст тото же як ся мі здає то уж більшіст Русинів по пілнічній стороні Карпат не вымовит того того звуку ы ачы вымовити вымовит але не в такій жывій бесіді то задньоязыкового голасного котрый так ціниме бы тым ся тіж м інріжнєме од інчых славяньскых языків повісти яка метода бы была найліпша то хыба по перше ся вчыти вчыти але мі ся здає же так найскорше Роздільме собі я тото поділим на три на три ґрупы хоц друга і третя ся може зо собом даяк даяк лучыт і они сут робочо названы тото не берте собі як даякій науковий термін котрий котрий котрий называт три ґрупы Бя так жебы на скоро тото пояснити собі назвал Перша ґрупа то там де історично было в коренях слів Туницін інче не зробиме бо там все ся так пише і тото треба ся навчыти то такы соєкы Бык рыба сыр мы може здашкы часосова мыти вити рыти сыпати ци інче описк мыто ну там просто отсе єст і ту неє абсолютні жадного принципу до того то значыт історично бы сме В декотрых припадках насли але туж бы треба было ся в барз глубоко глубокє языкознавство загубити Но і просто то єст тота перша ґрупа де все буде ы предешытко в кореня слів і тото єст ціла листа тых слів котры так просто Мают іщы старославяньскы в ідучы од праславяньского слова но і там стояло все то знаме запераме тоту ґрупу она найліпше здефініювана Як бы сме іщы вымовляли ы то могли бы сме повісти же могли бы сме повісти же там де чуєме Але кєд уж не чуєме то треба ся навчыти вертеме до початку Ірупа То флексийны кінцівкы значы тіж ся треба навчыти але тым разом ся треба навчыти одміны і тото уж барже Єст єст лоґічне напримір в назывнику Маме першу одміну назывника то значыт женьскій рід котрий слова женьского роду котрый кінчат ся в называючым на а Штоправда до той парадиґмы одміны належат і такы такы мужскы выслова якы ся кінчат напр бача староста ци такы загального роду сирота но але беручы женьскій рід ы все в тых не в тых хы фы фы фы В тых словах котры ся кінчат на Фершій одміні выступує напримір ы в рождаючым єднины значыт хтошто трава і кого чого травы і там псе буде ы кого чого бабы кого чого мамы кого чого Горы когочого рыбы ту абсолютно нич Інчы не выдумаме маме певніст же же кєд слово кінчыт ся на но то оно буде врождаючы мало ы так само в называючым множыны єдна баба і дві бабы єдна мама дві мамы єдна трава дві травы три горы там тіж всяди буде буде ы Ту єдным вынятком або може другом формом буде бача і бачы в Множыні зато же томужскій рід і там рад ся повіме бачове Но але форма старосты і старостова в называючыме ідео більше як єдного старосту тіж єст признавана нормативном але бесідую зато же тоты назывникы котры сут мужского рода і ся кінчат на а до той одміны тіж входят ну і маме іщы такы такы слова і то не лем в першій одміні котры ся котры мают основу на жычы шыщы ци кыґыхы і о тым охорку бо там тіж все напишеме по тых по тых согласных напишеме ы маме напримір другу одміну Маме стіл і два столы два сыры два мбыкы два дуганы ту всяди там де называючый множыны буде ы но і очывидно кєд з то ту не сут то неожывлены назывникы то буде так само в видячым одмінку кого што виджу столы два столы кого бы што два сиры быкы дуганы і третя одміна ту треба памятати же там єст барз дуже середнього и тато тепер ся може тым не занимайме Придавник часопридавник што там єсий чысловник то сут тоты ыы Слова котры мают придавнукову одміну напівіш в кінцівці мужского роду называючого одмінка в єднині Маме зелений червений і чорний тоты тоты придавникы котры мают тверду основу Там все написеме кінцівку Уй хоц уж правда не вымовиме того в такій спосіб на пілніч од Карпат І ту дальше кєд собі посмотриме як ся тоты часопридавникы придавникы чыслевникы порядковы як они ся одміняют то напр мужскій середній рік в творячым і в місивым одмінку єднины маме з кым шым з зеленым з червеным теплым з окым очым о зеленым о червеным о теплым і кєд сме уж о придавнику то посмотме собі на множыну як раз єст спільна для вшыткых родів і тым буде всяди такой ы Кого хто што червены кого чого червеных і ту все буде ыкому кому чому червеным видячий то залежні ци то єст жывленици не ожывлений то буде або так называючий або так як рождаючий творячий з червеныма і Місцевый отворячых Но і маме ту всяди ы Зато тото мож запамятати же множына придавника часопридавника і порядкового чысловника все буде тамы І то і з друга ґрупа значыт же треба посмотріти на ґраматику треба посмитріти на тоты вшыткы парадиґмы одмін маме іх штырі в кєди мы записал то знате же певні в четверті одміні не выступує Но і товды уж будеме знати тужду пошыриме собі тото спектру знаня же то в тамтых примірах написал напишеме Ішок котрий так єм собі повіл же назву ортоґрафічным мішком тужем о тым вспомнул же пишеме поґы кыґ гыхы пишеме все пожычышыщы тіж запишеме все маме цілу ы Маме такій перефіск вы котрий ся лучыт з ріжныма цими часословами ци назывниками маме выйти вышмарити Вымовити выпасти выписати высловити вшытко што што має префікс звы памятайте же не вшытко што ся зачынат на выто суфікс бо напримір выти так як волкы выют то там выто не єст префіксом як рази там верчати такє ономатопеічне Ну але тіж назывникы з префіксом вы котры сут од часослів як выгляд выглядати выпис выізд выміна того рода примір там все в префіксі В буде заднє задньоязыкове ы маме часопы приславникы ідучы смотрячы бесідуючы Бесідуючы о тым сіл єм на стіл Смотрячы на сонце зробило ся ям і тепло і так дальше ту в часоприсловниках тіж все на кінци буде заднє ы формы од часослова іти З префіксами не повім зы од ци О або в тій верентивній формі як зыйти одыйти обыйти ту все буде ы лем треба памятати же кєд єс выйти то тіж буде але то уж звязаны з префіксом вы але Прити бо при тіж єст окремом суфісом де все запишеме лем середнє ы за тоту не буде за нього ы і напримір такы інфінітівы як котры сут закінчены нчы печы втечы лячы мочы тем тіж на кінци на кінци запишеме заднє Но і Тепер так но бо одповідом тото зіданя Слухачкы як знати де поставити підсумуйме Бо го не вымовляно мы уж на жаль аж шкода велика шкода Доповім же ту тіж знаєміст опозицийного жыхо тек назвы середнього і його правопису тіж Треба знати хоц то може тема на дальшы проґрамы Підсумую єст пару способів на тото <unk> вчыти ся <unk> навчыти ся коренів слів <unk> навчыти ся одміны <unk> познати такы Як раз файны цікавы річы як же покыгыхы пожычы шыщы в декотрых префіксах в інчых словах Но і треба тіж уважати бо мож выти і мож выти мож быти і мож быти а ріжниця жебы забыти і забити хыбаль ся мі здає же дост дост велика Дорогєнькы то была словиця дякую за вашы майлі повторил Димко Ет лем крапка фм ту можете писати а ся з Мой пращам бесідувал до Вас Демко Трохановскій Словиця Проґрам о словах нашых і на нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця