The archive of
Lemko radio

Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і не нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця Витайте дрогатый слухачы демко Трохановскій з той страны екце словици На жыловитом Красні барз ся тішу одраз сподам тото што часом забывам остатньо ліпше мім уж іде демко ЕТлем фм то мій майльовій адрес зато пише на нього фурт так як пишете жебы тот контакт фурт был жебы бы было де дискутувати пиште тіж на комунікатори кєд маме ся В комунікаторах то тілько з такых обычных оголошынь мож повісти я лем повім тілько же По по послідній ватрі в Михалові мам записаных вельо такых цікавых тем котры были результатом Бесід Бесід бесід дуже сме дискутували барзайні ся дискутувало не знам си вшыткы тым аж і записал але тішу ся же на ватру до Михалова Іздятны тіж любителі словиці што мя тіж іщы барже тішыт Ну і што што зачынаме а зачынаме як се Мурянковом азбуком з букваря А я знам азбуку уж познали мы азбуку а як авто Бе як буков в як Ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора е як екран є як єлен Жед як жето зет як зелін і як пігла чудачне бо на і пся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і отяк Йоси Каяк коса Ел як лоси м як мама О як орел пе як пані р як руснак С як слуга де як тырка о як угель ф як файка ха як хыжа ци як церков че як чыжык школа ща як щавій Юяк я як ябір єд <unk> і знак два знак мягкій твердым знаком Та і вертаме по перервіця припомну о языку і на языках Лемко Трохановскій дальше і навесіл до того же сме бесідували на Лемківскій Ветрі в Михалові з вельома З вас тоты бесіды все принесят барз цікавым тема айщы єм сові записал такє єдно же декотры з вас бесідуют же часом за барз науково бесідую але то выбачте мі часом просто так треба такій малий науковий може такій паранауковий єту вкінци аж так мудро не бесідую Но такій поважнійший вступ часом треба зробити але найбарже люблю діяти на примірах такых фактичных примірах котры котры сут уж в жывій бесіді в жывым языку предовшыткым І тоту іщы можу повісти жы днешня тема бо уж єм в першым проґрамі заповіл же Буде днес о пацятах і знам же о пацятах Было уж в Словойци од тій <unk> одміны котрій до котрой його хвильку навернул але тут так якос ім ся спомнуло записы є може такы такы передуманя може з інчой стороны тото Тото паця ци тоту пацю собі обізріме но як раз бо зачала ся од паці то значыт одуязыкового буду мойого спілбесідника але на його оправданя єст тото же він ся вчыт допір лемківского языка не єс ци не єст хоснувательом лемківского языка вчыт ся допіро і не чудо же му ся помінила попутала перша одміна значыт тота трава ци циганця ци што там іщыма в першій одміні певні мілийоны слів а тепер не можу собі спомнути стіна ци інча коза О най так най так буде Так ци так номіл бы спілбесідник повіл же штоси о Опаці Опаці повіл значыт же хотіл схоснувати слово паця хоснуючу першу одміну одміну та як траву як козу но а ту якраз як раз тота четверта одміна єст мусова Но і о тым о хыльку буде Окрем того мі ся тото іщы там де си в предшых бесідах получыло бо колиси было такє звіданя ци паукы і што то было в предшым проґрамі паук і пауз ци паця тіж має тот суфікс тот префікс пано ні не вшытко што ся зачынат од па Буде мало тот старий старий колиси давно продуктивний префікс но але так ся так низка буде не буде од паука до пацяте можу так на скоро на скоро повісти І ту іщы єдно бы тото Сово паця но така обычна свиня возме Повіджме собі Што то може быти дивне што то може быти тяжкє но адже паця паця то паця А як што ту то має закінчыня ця тото Но і оно тото ця так як улиця о возме сові улицю буде ту Хыба Найліпше но і як раз тото тота кінцівка ця може нас на початку завести в цілком інчий неправильний напрям Окрем того дакотры глядали бо тішым чул такій чом чом може ся путати же то може така мягка вымова тя Так може то може голоти патя і такє уж єм повіл же же пишеме пишеме такій як примір даю стіна хоц барз часто тото те вымовиме як стіна уж такє барз міцно змягчене че ідуче до того мягкого мягкого це Але ту одраз повім же А тот троптіж не єст правильный зато же там неє абсолютні давного те так як в тій стіні стіні паця то паця Но і як оно ся одмінят Маме паця а кого чого пацяти так і маме два іщы пацята Як собі зрівнаме як раз з такыма словами як дівча дівча дівчаты дівчата ягня Ягняте Ягнята Так одраз видно же паця не єст такє самітне бо належыт до старой славяньской ґрупы назв Молодых істот переважня але то не єст принцип дашто мож повісти з меньшене або меньше як тото такє реґулярне зато маме зато маме хы О ягня то єст дост цікаве бо з праславяньского будеме видіти же то маме агнец іщы ф з старосмославяньскым і в церковным языку то єст тото ягня оно оно од того іде аль возме собі кача єс качка і єска єст кура і єст куря Бесідую о тых примірах же же з меншами або окрисляме тоты молодшы істоты меньшы істоты В тот спосіб же Власні в якій спосіб так ту можеме собі дати тото давне паця мы Коли придаме до того такій суфіксы таку честичку мау котру бесідуваме же то ат або ят то маме паця але в одміні уж тото ят входит пацяте пацята маме дівча дівчата ягня ягнята козля козлята і ту видиме же тоты суфікс ад ци яд він ся нам там скрыват і по тым як раз видиме же то мусит быти четверта одміна ту давна одміна бы мож повісти і ту специяльно не буду забарзы науково бесідувал одкеле она ся взяла так ци так маме штырі як знаме одміны перша то женьскы назывникы скінчены на або Я значыт а по мягкым друга то мужскы мужскы і середній ріды третя то женьскы назывникы скінчены на несогласний так як ніч як сіль тота ніч і тота сільно і тота <unk> одміна той середній рід котрий котрий заложме же окрислят окрислет тоту молоду істоту або дашто зменшене меньшый вид як тот реґулярний а лем тепер выдумал І не буду ту ани бесідувал припоминал де факто бо знов четверті одміні колиси бесідували о тым же там іщы єст єден слуфік це ак сімя і сімене як імя імене і так дале і так дале То друга друга ґрупа тых тых тых тых суфіксів днес будеме при пацятах при козлятах при качатах при кым іщы будеме ны можеме быти іщы тіж при гачатах напр О то єст файний примір бо уж в голові мі наступна тема на тема іде Але ту іщы нас чекат єдна несподіванка при припацятах зато же хоц стара будова вказує на молоду істоту так же той стото паця значыт паця пацятку мале такє ружове шо собі там при тых великых свинях кнурах як сособі літа так Але ту може зато тото ся путат понеже днешнє лемківскє паця не мусит быти молоде Паця то просто свиня ач може быти але не мусит быти моди паця то свиня незалежні од того ци маме пацятко ци доросле звіря так в тым значыню тото слово стало ся такым полным еквівалентом слова свиня Но і тото значыня як раз мі ся здає путат і мойому спілбесідникови звати не могло дашто Попутати новошто уж неконечні мусит быти лем маленькє пацятко припомну же пацятко ту уж чысто інча одміна понежетам і з інчых свіксты жебы так пацятко як інче тото што додаєме ко на кінци як сонечко і так Але не мішайме добрі Тота стара одміна в пацяти остала і чом она нам путат Но бы легко зробити хыбу бо коли не знаме історичной будовы слова І трактуєме го як звычайний женьскій назывник на яно то як раз можеме не створити форму на подобу той першой одміны значыт паця кого чого паці а кого што виджу пацю Но стара морфолоґія того слова нам не позвалят так зробити так но ту Вязык іщы то зробил єден цікавий Е Крок мож повісти коли пат ся перезначало на чыд інак ся перестало означати лем тото молоде звіря і розшырило тото значыню на свиню загалом же так бы сме бы могли повісти но то ту Де факто бы смусіли знити паця і пацятку товды хыба лем в тых примірах такі Але днес маме реальны нереальны такы пажы паця з тым старым суфіксом в одміні пацятко свиня свинка і так дале І так дале Но і ту треба тіж повісти єдно же Тото паця но бо так можеме тримати паця ховати паця правда І то не значыт же лем тоты молоды такы малы ружовы што там ся тілько што вродили або сут меньшы як тоты великы істоты бы тримаме ховаме о ту годуєме нодівля тото тримати ци ховати Маш пацята требаш пацята треба мі шып пацята хоц ся мі нияк не оплацят але жебы мал дашто робити а так правда не бесідує ся Свині Ноц тримат ся і молоды і стары і і такы і сякы зато де тото паця коли уж перешло до значыня не лем молодого звіряти але тіж но тоту дорослу свиню ното зато може предовшыткым тым што допере вчат ся лемківского языка робити даякы даякы проблемы Але добрі Мусиме дакус піти до істериі одкале взяло ся наше Паця Но треба повісти же етимолоґы од етимолоґы выводят тото з м карпатскых і загалом мож повісти з західньорускых говорів понеже фіксуваны сут такы закликы на сині пацьпаць пацю пацю і так дальше то і єден з такых тропів з такых слідів де Слово паця могло быти може быти ономатопаічне значыт тот од дакого звуку выдаваного попри тым Ци так паця пацята самы робили же то тяжко мі повісти повісти як то могло быти Но Але ідме за тым пацьпать та якной од того могло выйти бо то єдна з єден з тропів і ага на што іщы вказує же то могло быти одого пацпаця од такого неслідуваня звуку Етимолоґічны словникы реконструют тіж стару родину слів з котрых можеме взяти на пір пацати пацнуты то звязаны з вдаріньом плясканьом з кляпаньом з інчыма такыма подібныма короткыма короткыма звуками Е но і кєд собі зреконструєме тото старе іщы давне слово паця но то так собі думаме же могли бы сме го стрітити во вшыткых славяньскых языках а ту ся мі здає же єст дост так чудні о тілько же тото паця або дашто подібне остало такє в Карпатах і мож повісти же по перше не єст жадным музейным архаізмом то по перше так бы могло выступувати і в інчых славяньскых реґіонах але але днес то знормальне словникове слово паця пацята і так дале його треба мож го найти тіж в Словнику тот нормальне зрозуміле слово котре могло жыти і жыє в бесіді бессіду моститже же там не знам яка специяльна істория затым за тым стоіт Піду тіж до польскых говорів бо сут реґіональны формы як паців як пацяк як пацюк але ту треба повісти же іх ґеоґрафія барз выразно веде нас на схід польского языкового ареалу до барже карпатского погранича што може свідчыти о тым же же або ся остало в тым карпатскым і прикарпатскым реґіоні або аж і може тото паця до даякых реґіональных формы до диалектів договорів польского языка тіж перешло од нас не рішам о тым то лем так надміням Але як собі підеме гет там на полуднь Захід Славяньщыны дойдеме до словеньского языка де там находиме паце а коло нога о формы такы як пацик котры сут звязаны зо м зо Свиньом Но і ту здає ся мі же Ціж хыба можеме найти остаткы того старого пацята Можливе же колиси было шырше знане од того паць паць або пацю пацю але тутіж треба надмінити єдно же же такы ономатопеічны Закликы выкликы могли ся родити ріжні в ріжных місцях так як закликаня на Насині а лем або могли ся незалежні од себе родити в ріжных ріжных частях славяньского ареалу Але бесідую о тым зато же маме Карпаты маме Словенію а по середині маме іщы панонію з мадярскым языком до котрого о хвильку верну Але найперше о тым як выглядат паця в русиньскых словниках Маме в лемківскым словнику Олендуць Файфер находиме паця там цілу родину слів маме пацятину значыт мясо з пацяте маме придавник пацячий Очывидно словник подає тіж другє перенесене значыня слова паця же так мож назвати словека што ся непристойно веде Но хыба нетяжко зрозуміти як така така метафора была основана але тіж в інчых языках тіж паця свиня бесідуєме о дакым бы доспіоративно же ся не може непристойно веде або дашто вколо того з рештом Дахто ся може вести як паця так значыт ввести ся так же інчы можут нас мати за паця Хоц подібно тото пацята то барз мудры барз мудры звірята і тут барз несправедливе єст же так о них ся бесідує на люди котры сут глупы дурны і такше Але то чысто інча справа Мамеку Ярославого Рощака зачынял свиня так і маме тіж пацятко В словнику словацкорусиньскым находиме І ту мам найперше в словнику русиньского языка Юрия Чырия паця то свиня а пацятко ту мале паця ту мале выразно тоту позицию Же паця туж свиня туж не єст не муси быти мале паця туж Ґенеральні уж то єст свиня тото розріжня і ту видно Видно тіж в сунику словацко русиньскы Юрия Панька де словацкому праса одповідают паця і свиня значы як рівнорядне А прасятко то єст пацятко прасятко того там єст на першый склад словацкым языку притиск Кєд посмотриме совій на русиньскій ортоґрафічний словник Михайла Капраля пана професора тіж находиме паця но потверджат нам лем тото вшытко присутніст слова в сучасній русиньскій писаній нормі Кусідка інакше ту уж лем надміню в словнику в русиньскым словнику Горя Керчы де паця паця і в скопках Тко значыт пацятка односит ся лем до молодой істоты значыт іде до того первістного подію де пацят то уж буде тота форма котра ся лем до молодых пацят в нашым значыню в нашым значыню односит Я іщы поім єдну такє же прібувал єм находити може і в румуньскым языку были бы якысы рефлексы але там уж ся мі здає же то не был м добрий Троп тілько ж єм собі не записал але обіцувал єм же верну до мадярского языка Но і там чысто інакше як в румуньскым справах глядат зато же в мадярскых говорах записаны сут поца як свиня і поці як Як паця як тото мале мале паця так но і Тоты слова тіж функцийонували як закликы на звірятах но і тяжко ту вкінци не поставити коло себе того нашого паць паць ци пацю пацю і мадярского поціпоці або почапоця мо поцапоця може в тоту сторону тяжко тяжко ту но тот тото дос дос близкє но і ту очывидно тота ріжниця помедже славяньскым па і мадярскым поіс барз альто барз близка а то маме вельо такых такых перемін в мадярскым языку ідучых од славяньского од славяньскых языків як поток то мадярскій патак полята палота значыт но од іщыславяньского палата добрі нев не входме в тото тіж хыба коли си сме о тым бесідували Но і што іщы з тым зробити з тым нашым з тыма нашыма пацятами і ци нашым пацятом так мож повісти же же то файне слово в вельох значы з цікавом історийом бо сме Я зачал отакло підозріня же тото же може то найперше быти такє може од такого од кінцівкы тя і одкале бы ся то взяло так як тота наша стіна і стіна Але ту уж нашол єм же же тото паця нам выросло тото слово котре колиси означало давно тому молоде звіря Но ту треба припомнути же в більшости русиньскы русиньскы словникы словників уж находиме тото же то полна свиня паця то нормальна свиня чого напевно не мож повісти о словікача бо то знаме же то мала качка і так Но зрештом я ту мушу привести пару примірів такых же то не все єст тота молода істота бо маме такы слово як горня то єст малый горнец з тота місц най собі припомну тоту приспівку русаля русаля пекли мама паля так паля то тото паля мале од паленого дачого печеного де факто ся мі здає же же тоты файны тот такы мале штоси палене о тото так такыма найліпше Маме вельо тых слів пташа кача гача куря пахоля Одроча Козля і тото гаче тепер мі вугача мі буде барз барз ходило по голові пониже Ой там мі уж ся єдна тема на проґрам проґрам будумала Так ци так смотриме собі на мапу на мапу на языкову мапу Славянщыны і видиме же тото паця супер ся мат в нас в русиньскым языку і в словеньскым языку значыт дост дост далеко і якоси ся іщы добрі тримат в мадярскым языку што напевно пришло пришло од або од нас або з дакых полудньовых славяньскых Сусідів зато тіж найліпше не гварити же пат ся пережыла лем в єдным языку то Остаток староязыковой родины котра доднес хыба найвыразнійше ся добрі тримат На двох звязаных зо собом просторах в Карпатах паноніі там аж понію так Но і зато кєд на Лемковині поподворі літат паця но то Видиме Могучий кавалец языковой істориі То бласловиця пиште на Лемко ЕТ Лет творме разом тот проґрам та як сме дотепер тото робили ну і што ж до наступных стріч бесідувал Демко Трохановскій Словиця Проґрам о словах нашых і не нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках словиця