Skip to content
EN

Words, identity, emotions

The archive of
Lemko radio

About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.

Слововиця #172
Ep. 172

Слововиця #172

•

Episode description

Слововиця #172

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja z cyklu o języku omawia łemkowskie skracanie form związanych z єм i єс oraz użycie elementu же. Prowadzący wyjaśnia, że skrócone formy м i с mogą być dołączane po samogłosce i przed właściwą formą czasownikową, a же może działać jako cząstka wzmacniająca albo jako spójnik. Według prowadzącego formy w rodzaju я жем lub давно жем не была są w omawianym użyciu niepoprawne.

Automatic transcript

Тот проґрам повтаряме словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця Вітым Красі другы родий слухачів з горячого судия радия ЛЕМ фм бесідує Демко Трохановскій Вітам Красні в Словици Вітам Красні в проґрамі о языку і на языках так як осыні ся остатньо добрі тото заповідат припомнул ЛЕМ <unk> Лem крапка фм то мій майльовый адрес Рекомендую горячу писати о горяцьо о ойні пиште просто горяцьо днес не єст добрым не єст добрым словом кєд же мали бы сме го розберати в інчий спосіб Но і хыба тілько комунікаторы тіж можете сміло хоснувати Думам же так як дотепер будеме собі бесідати а бесід Йорий вельо Што ж зачынаме джінґлем так як все І підеме собі з проґрамом уж помаленькы дальше А я знам азбуку уж познали мы а злуху а як авто бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін і як пігла ІІ Чудачне бо на і пся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква Йот як Йоси каяк коса Ел як лоси М як мала О як орел пе як пані р як руснак С як слуга до як терка о як угель ф як файка ха як хыжа ци як церков че як чыжык ша як школа ща як щавій Юяк Югас я як ябір єд і знак два знак мягкій з твердым знаком Так вертеме до Суловиці іщы раз в Оскреслі Витам і днес тема така кус може як продолжыня того што было в попередніх проґрамах зато же як ся Вказало дост она резонує дост вельо має і звідань дост вельо має такых може іщы аспектів котрый жебы треба было даяк даяк дополнити А припомну же бесідували сме в попередніх проґрамах о тым такым што нам остало з єм і зєс значыт што такє м і Само што доставляме до не до бы даякых слів в речыню тепер загально повім якы якы кінчат ся нагласний Тото смі собі уж повіли значыт зробилам пішлам ым што іщы недавном не был дома ем Давно с пришол або давно єс пришла бо тот од того єст ци єм они они тоты а тоты такы енквітычны або такы повім скорочены частичкы они собі іх можеме доставляти до тых слів в речыню якы ся кінчат на гласний Но і тіж сме собі повіли тото жебы так лем скорідко припомнути же не всяди можеме тото доставити то значыт оно мусит выступувати перед присутком перед том чысославном формом на вречыню я давал такій примір думам же го деси найду в своім сы скрипті што значыт же бы такє слово Вы такє речыня я давно не была дома можеме тото повісти замінити я на єм давно єм не была дома І скоротити тото єм давном не была дома або давно не была м дома І тото м мусит выступлати або при часослові або в даякым сові перед ним Але як уж собі зробиме такє штоси же давно не была домам то уж не може оно быти Тото уж бы собі повіли зато не буду хотіл до того вертати Але в нашых бесідах іщы на комунікаторах являла ся така тема з тым што уж єм дакус повіл же я давно не был я давно не была дома а давно або давно єм не была дома значыт такій конструкциі або я підмет змінами на тоту Єм і оно выступує в функциі підмету Але е ту як раз тото бы сме схоснували замінні што значыт же не повіме радше я давно єм не была дома бо ту єст тота конструкция уж о котрій уж єм бесідувал тыжден тому тзв Я єм Я єм но і ту было вельо бесід до того же Тото я єм якоси оно може як такє што пришло з польского языка для дакотрых оно такє може натуральнійше Але здає ся мі же єднак я єм в єдным речыню тяжко повісти Очывидно даст раду очывидно даст ся отко коли хочеме підкрислити я Зробил єм тото я зробил зробила єм тото што не выключат то же можна єм товды абсолютно поминути значыт і я тото зробил я тото зробила Я пішол Я пішла я гварил я гварила гварила Но і тото єм уж товды абсолютно єст непотрібне І то был такій пункт выхідний пункт до того жебы нашы бесіды перевели ся до чогоси што чує в лемківскым языку котре тіж іде а ту барже з такых недіалектичных форм з польского языка жем Я жем тото зробил Ятыжес тото зробил і часами оно тото же в тій неправильній функциі ту нам деси ся на нашы ґамці якоси так складат Но добрі І знате што і днес як раз буде о тым же якы має функциі Де оставляти а де радше не повинни сме а як такій музычний приміры даме може собі сусанну і Мурянкову пісню посі же ся посі значыт же там де выступувало і она долга вертаме совіт проґраму вечырній росіруснок до земличку Ендерів барзы бори чыкуварди до земличкы і Ендедрів барзы боко свого розпустиш гоноросли внутрідным коле розпустиш норо выєдным дока о хо вечерні розі окого чыкут барты до золничку ангедрів барзы бы косло бы земличкы барзо богоского То зосан на імрінкове посі же ся посій і тото же буде темом днешнього проґраму Як го розобрати што яку оно має функцию тото жебно ся нам о хвильку придаст до тото омовліня до того о чым єм бесідувал перед перервом В тій функциі в якій был был схоснуваний же в тій співанці Но ту абсолютні ту єст функция часткы такого часткы і то такой часткы маме ріжны часткы маме выкрічны часткы там што за мудрий чловек як смотрю на ґраматику маме маме тіж зідуючы часткы ци вызнатей тото ци буде ту частком І тых часток єс тых тых мішків з частками єст пару і єст така частка такій мішок з частками што єдны зулюючых або зміцняючых часток то такы приміры як то прецін Юрко іде Я уж навет не знам як Вас запрашати я аж і того не знал не знала і так дале і так дале І до того як раз мішка вштуриме тото же посі же ся посі Могли бы сме повісти абсолютні о минути тото же оно не вводит нового значыня Оно кєд собі так посмотриме ани не змінят значыня кєд опоминеме вшытко буде в порядку посі ся посі руснакова дольо но але ту як видиме тото же зміцнят посі же ся посі Посіже посіже ся посі Но і ту тіж не треба памятати же так як в примірі тых од часославных Єм і ЕС котры сме ско скорочали до м і С ту тіж можеме скоротити бо знаме такы форму што штаж Та деж бы што ж деж і так і так дале Но і тот елемент жы то як найбарже єст тота підцілююча ци зміцняюча зміцняюча частка но і як собі так посмотриме на тото жы або котре походит од того же што ж робити ге што ж підеме значы ну што ж підеме Што шты хочеш деш бы ся такє стало таж я того не зробил І ту маме тоту функцию частка туту підсилюючу зміцняючу даякій даякій переказ Но і ту якраз в тым сенсі бы м хыба тото зрівнал як найбарже до слова до слова Прецін О прецін ту хыба будут найліпше слово прецін і тото же то такє мож повісти тіж однесіня до попередного змісту такє підкрисліня Можливе же тіж така правдивіст даного стверджыня а я ту аж і нашол Тото прецін в ріжных формах і посмотр єм до Лемко Крапка Тульс што і Вам тіж барз горячы рекемондую на штоден тото нарядя хоснувати понеже ту видиме словнику під редакцийом профни Дуць Файфер мами і прецін маме треця таку модифікацию той зміцнюючой час ткы ту як раз можеме собі о аж і єсты контекст з Димитрия Вислоцкого та выпреця пан што вам не выходит нияк за жену робітницю брати Іщыс єдна модифікация преці але вернийме До до нашого до нашого же таж я ти казал таж він наш чловек таж штоправда де ж я Тя буду глядал І там жы тото же тото од того полного же не скорочене до самого жы лем бесідую ту о тым же то коли выступує в функциі часткы часткы то попольскы партикула Але маме тіж інчу функцию слова же може то быти злучник союз тот докладні так само як в польскым языку тото же Думам же то хосенна думка Но і ту уж то не скоротиме зато же оно же має як найбарже тоту функцию злучника і лучыт нам два поєдны речыня Но але вернійме собі зато лишме тоту функцию Хотілко же абсолютні знаме што она робит де іставляти можеме і змінити на што думам што то хосенна думка думам же то хосенна думка і так і так Зато ту радже не будеме мы не будеме ся тым як раз занимати ту лем може доповім же же можеме єй доставити в тій коротшій формі самого жы з такыма ем ріжныма словами як што жтош ци полну форму як же і того рода того рода слова Але Вернеме до того нашого Я єм котре в даякых выповідях пішло аж і неправильно до Я Жем Но і ту треба уж повісти таку справу же му маме як бы сме розбрали тото на поєдны части Маме ту пару такых поважных проблемів по перше кєд же повіме я же м маме ту я в речыню Підмет же но ту муся уж быти частка хоц не знам Ци в тым примірі акурат хоц зараз собі го не розбереме была бы частком і іщы повторену тоту чысославну нескорочену частичку Ем я жем напримір был я жем был Ту уж ся здає мі же того уж хыба кусіцька кусіцька Ем за вельо того Ту бы сме певно повіли Я же был і тото же буде нам потрібне до зміцніня того переказу Хто там был ну я же там был Я прецін там был я і ту іщы бретя прецін даяку підсилюючу частку собі можеме можеме вставити і ци мож такє же з том одчасословном м собі ставити Мож але товды мусиме собі тото барз докладні передумати в якых в якых обставинах і в якых функциях Зато Кєд собі може переробиме тот примір якраз до того до того же Не кажде слово ту полчыме або скортиме тото же і схоснуєме ту тоту тоту частку бо товды коли же буде выступувала як злучник як союз Абсолютно можеме там додати тоту од часослову маленьку походячу од єм ци єс формы Думам же с был дома товды маме злучник Думам я думам перше речыня Потім жебы го получыти з другым речыньом Маме злучника я думам же єс был дома І ту можеме скоротити подля того принципу же же кінчыт ся нагласний зато м ци с можеме там ставити Што значыт я думам же с был была было товды дома Я думам же єст был товды дома Я думам же єм был товды дома і од того Коли маме то функцию союза злучника тото тото єм можеме можеме як найбарже скоротити до С і до М Што значыт же не можеме заступити того первістного єм ци єс выражыньом такым жы жес ци жем так просто Я же м был Ты же с был то абсолютні не єст правильне Але коли перелужыме тото злучника до Союза думам же єс там был товды што значыт же думам же с там был товды Зато же тото як найбарже кінчыт ся тото же кінчыт ся нагласний зато подля того принципу о котрым єм днес на початку проґраму бесідувал а і тыжден тому сме тото тото розберали тото буде як найбарже як найбарже правильно Но і думам же с был дома думам же м не знал того Бесідували мі же с не был товды в школі Но і ту як собі посмотриме же тото жес і жем То не сут аж і такы мож повісти одповідникы того діалектычного польского жем жесь жесми яко такых осібных можу повісти од часословных такых такых такых приростів то мож повісти такє така нормальна стріча двох елементів вречынів котры маме котры подля принципів розбераме же кєд єм і єс скорочаме до самого м і С до того до чого долучаме мусит ся кінчыти на гласний а же кінчыт ся не е а то єст гласний но і ту як раз тото же с был дома думам же с был дома Гварили мі же с Не был товды в школі Дальше ся односит до того быти а не до самого же котре барз часто неправильно єс ту хоснуване аж і не знам в якій спосіб як тота підсилююча тота зміцняюча зміцняюча част Што мож іщы повісти Підсумуючы тото вшытко же по злучнику же може як найбарже можеме як найбарже долучыти тоту особову форму з єм єс же с был жем не знал Але лем товды коли направду тото же в значыню або што вводит до наступного наступного речыня а напевно не вільно хоснувати то жем же с замін як замінник до єм до єст до ци в множыні до См і так Но і ту ся мі здає бы То уж хыба вшытко што є мал до повіджыня до той темы о котрій сме собі зачали бесідувати проґрам або два дозаду о тых скорочынях єм єст де оно мож до они можут стояти як і скорочати тато підсумуйме по перше все по Лем по гласным але по такым по сослові котре кінчыт ся на гласний але такє слово котре стоіт іщы перед том головном частословном формом в речыню перед присутком бо як уж єм Вам повіл перше давно дома не былы давно а то уж мушу собі припомнути тот неправильний неправильний примір давно Не была домам о докладні то єст хыба давно я не был давно не была домам то уж не буде правильно давном дома не была давно не была м дома Але напевно тота форма давно жем не была она буде неправильна она не буде світла в языку Она інакше ся реалізує як може і в подібных формах діалектичных формах котры змечули змечули з польского языка Ной то хыба тілько ся мі здає ту уж більше повісти хыбаль не мож але заохочам барз красні заохочам вас вшыткых жебы сте кєд мати іщы іх потребу звідати пиште на темк ЛЕМ крапка фм пиште на комунікаторы і будеме собі дальше бесідувати о тых ріжных формах або і о новых темах до якых тіж запрашам зголошати А то была словиця бесідувал Демко Трохановскій же ом вам холодных дни не такых як днес тримайте ся Словиця Проґрам о словах нашых і на нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця