Skip to content
EN

Words, identity, emotions

The archive of
Lemko radio

About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.

Слововиця #170
Ep. 170

Слововиця #170

•

Episode description

Слововиця #170

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja dotyczyła zagadnień gramatycznych w języku łemkowskim: prowadzący najpierw poprawiał lub doprecyzowywał swoje wcześniejsze omówienie kategorii żywotności, wskazując, że w odmianie zrównanie biernika z dopełniaczem dotyczy męskich rzeczowników żywotnych. Następnie omawiał formy pytajne чом i чого, wiążąc je z różnymi drogami gramatycznymi, między innymi z konstrukcją задля чого i dawnymi formami odmiany. Prowadzący zaznaczał, że część wyjaśnień, zwłaszcza dotyczących rozwoju i popularności tych form, jest jego hipotezą lub propozycją do dyskusji, i zachęcał słuchaczy do pisania, która forma jest dla nich naturalniejsza.

Automatic transcript

Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках словиця О языку і на языках значыт словиця Inрака <unk> і Ем і Лемко Трохановскій мує Ім єй назвиско Не знам кілько іщы бы м ту мал подавати інформаций то і так добрі же Хостуєме тоты каналы як і комунікаторы і днес мам Думам же цікаву тему лем мушу ся оправдати з єдном справом сперед тыжня де здає ім ся міся же я сам намішал дакус Но але штошно і то буде заповід того што ся буде діяло уж по джінґли словици Та найперше джынґєль А я знам аз буку уж познали мы азбуку а як авто Бе як буков В як ватра ге як гора Ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на іх ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і отяк Йосиф Каяк коса ев як лоси м як мама О як орел як пані р як руснак С як слуга до як тырка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавір є <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком ты Но то вертаме до студия і наверну до того што было тыжден тому а тыжден тому бесідували сме собі о катеґориі жывотности і од ній такій залежности же кєд даякы назывникы сут жывотны мну то принимают в видячым форму рождаючого одмінка І такє мі ся трафило котре ся мі рідко трафлят але і каждому ся може теле же тому може ічы найперше тото же же фурт єм ішол до того же жывотніст тыкат не лем мужского рода о так може бы было ліпше повісти тіжыньского і середнього но і по правді дуєм правду Повіл же тыкат але не се в одміні І ту был ту был ту была тота хыба котру як єм зачал слухати попередній проґрам так єм вси думал одкале ся могла взяти і взяєм ся за своі запискы і уж знам од чого То значыт я смотріл на придавник а не на назывник до чого о хвильку дойду но і здачыт бесідуєм о назывнику а смотріл єм на табелю котру єм си зробил тыкаючу таку скорочену і зо скорочынями но неє што уж до того вертати О што іде тоту жывотніст мают має вельо назывників але як іде о одміну Е то лем мужскій рід туфы туфы ходит то значыт же коли же єст в мужскым роді жывотний назывник напримір хлоп хлопец пес Но то м як собі доставиме рождаючий одмінок то неє неє хлопця хлопа пса і виджу кого што так само як в рождаючым неє хлопця хлопа пса но але уж кєд собі поставиме стіл Е Ци стіл або дакій інчий стіл і столпы як того хто што столп кого чого неє столпа але кого што виджу стіл або столп зато же не єст жывотным назывником Но і тілько лем єм хотіл повісти бо як собі возме середній рід неважне ци то з другой одміны назывників ци то з четвертой одміны назывників ци кєд си возме женьскій ріды З першой одміны значыт той што ся кінчыт на а або а по мягкым значыт ся ци си возме з <unk> одміны женьскы назывникы то они будут мати дальшы катеґориі жывотности але не буде діял тот принцип принцип же видячий одмінок рівнат ся розждаючому Возме собі лем може тоту першу одміну же єст єдна жена або о то найперше повізьме собі же єст жена не є кого чого жена але джу кого што жену то сут три ріжны формы як раз як раз ф в тым примірі першой одміны Жыньского роду Але дойдме до того што і чом єм наміщал як єм намішал як уже м бесідувал посмотру єм на інчу табелю Зато же тіж єм собі розписал тото што барз часто доходит до назывникы значыт придавник місценазывник чысловник часопридавник оту можеме І товды тоты же тоты же формы они мают такій сам одмінок як і тоты катеґориі мают такій сам одмінок як стоячий при тым як назывник при котрым стоют стоят так зато і часом то може быти така форма яка была в рождаючым кєд же трафиме на мужскій рід або така як в называючым одмінку кєдже трафиме на насередній або женьскій женьскій рід і ту Як бы м тото мігы бы мы перевести жебы вшыткы были ното бы єст єден добрий молодий ідучий хлоп акту вшыткы тоты ци придавник ци чысловник ци часопридавник мают таку саму форму і сут тым одмінку што і тот хлоп в называючым Неє м єдного доброго молодого ідучого хлопа то буде рождаючий але когошто но виджу тіж когошто єм єдного доброго молодого ідучого хлопа зато ту видите східніст в тым примірі в тым примірі тоты тоты ци придавник ци місценазывник ци чысловник ци часопридавник будут мати будут мати форму форму рождуючого зато лем же стоят при назывнику котрий як раз єст жывотний єст мужскым назывником Але кєд же собі тото переведеме наженьскій наженьскій рід ци я ту буду мал такій на скоро та аґноміус сут дві добры ідучы жены кого чого неє двох добрых ідучых жен а кого што виджу дві добры ідучы жены Зато же ту як раз в Множыні буде першый одміно кєрів ся тому значыт называючий Видячом І знам же то єст скус закручене сам ся єм закрутил але памятайте же по тым вшыткым найуж тото остане же Е же катеґорию жывотности мают вшыткы етимолоґічно історично вшыткы тоты жывотны назывникы але як іде о одміну значы зрівнаня ся з рождаючым ани з называючым одмінком в видячым мают лем мужскы назывникы но і того най же буде конец надію ся же Ту уж може і вшытко Вшытко єм доповіл акєтні так пиште так як пишете на Лемко ет лем крапка фм но і думам же уж надію ся же вшытко абсолютно Буде ясне а я тепер хыбаль бы м перешол ґу другій тему одраз Але здає ся мі же мож же бы іщы єй окрасити такым приміром Приміром зараз поясню чом приміром музичным приміром послухайме Воти дівці до Чого годиш до чого плачут очы ціли дені в ночы дівці до рікцю дол Ходме ге погуляти до зеленого садугу пісы ге геку співати чого плачут очы лем білий знає Я уж хочу забуж мак і не пушає дівчы до го рипчы до Хот бе погуляти узелену бусаду пісы геєку співати замуж не пушают Любити ледают два серденько бют ся зо чысле зыллют ся івчыль до рипчыль до хоц бе погуляти узелену бусаду пісы геіку співати Но і то п такій примір Павел Стефановскій і называт ся тот твірчоты дівчыном А якій звіданя єст якій тема така тема на днес тема котру знам же колиси сме порушали на певно на В фоні не знам ци уж была може ся явила на коротко Фы В Словици Але тепер но треба бы ся за ню взяти так барз порядні Ново звіданя было чого Ци чом котре ліпше якє файнійше котре старше котре барже архаічнім тизіном было барз барз барз вельо Но добрі Но чом чом і чом чом і чого І чом акурат так но то може тепер ся над тым над тым нахвильку на тым нахыльку затримайме Та на перш взгляд ся мі здає же ту маме такы як бы такым докін ся нарад бым пові три слова чом І чого ачы єкотре третє буде буде о хвильку але то допіро не о секундку Так направду е так направду фурт будеме ся обертати Поприм такых словах як хто што якій бо чого і чом то одміна того же того ще на місце назва на назывника Но добрі Но тепер так барже зачнеме од той формы чого То значыт єй бы мож одраз было так перевести або дополнити до задля чого То значыт чого то уж може такєй скій скорочыня од задля чого але значыт Барз просто З причыны чого зо взгляду на што для якой річы Но і ту мусим я повісти же тот приназывник задля тот здвоєний приназывник был звязаний з даяком цілю з схосном з призначыньом але тіж з причыном так маме ото буде нагода піти до словника лемківского языка через сайт Лемко Тульс і посмотрити якы там сут якы там сут поясніня Слова задля я уж єм і маме ту два значыня з даякой причыны поводу продашто І ту на якы приміричыня припомнийме хоц бы для тых хто іх доднес не познал ци задля молодых років не міг познати і другє поясніня для по дашто і в даякій ціли Але мы рокы што час наш настал даєме тилю не лем задля самой любови а і з принципу такы два речыня Но і ту маме такій маме такій натуральний перехід такій значыньовий чому до той другой формы бо друга форма то чома Чом і туж не маме при назывника того задля такого кєд сме ся додумали задля чого так Маме ту стару таку форму од місце назывника што і чом то як раз первістний третій одміно вдаючий одмінок Могли бы сме собі тото уявити в тот спосіб ґучому колиси оно звучало ґучому носит до чого в сторону чого на што з якой причыны так но і ту бы як уж звідаме чом то чому тото служыт о тото чом Звіряме тіж о ціль так і зідаме чом єс так зробил притаєме о причыну і том границьом помедже цілью і причыном то она може быти барз барз барзы цікава бо ся мі здає же в вельох вельох языках світа звіданя такє до чого на што по што для чого задля чого з якой причыной уж ся зачынают зачынают мішати Но і добрі Но і кєд же уж маме тото чого і чом но то ту сим можеме так подумати ґм но добрі Але то задля чого іщы єст барже зрозуміле А чого бо м на тым ґраматичным рівни Кєд поминеме тото на тото задля кєд же го скоротиме е но і тото чого оно зачынат нам звучати як такє ва ся такє неполне Но Але і там на фоні маме зас таку таку історию думам же іщы іщы прославяньску історию же тото прославяньскє звіданя што могло мати ріжны формы одмінків так і могли тоты формы быти і фы задля кого чого Чого си там в вырождаючым одмінку ци ґу чому днешнє чом ґу чому в третім одмінку значыт в вдаючым одмінку Но і зато тото чого і чом Не м мож повісти же то сут абсолютно синонімы тот днес они будут значыти тото само але вказуют дві ріжны ґраматичным дорогы до ходжыня до того не о чым бесідуєме значыт задля чого дашто ся стало або ґу чому яка єст причына того той подіі того што што ся стало Но і зрештом кєд собі посмотриме о о бы на інчы славяньскы языкы то польскій має для чего і чему росийскій пацімул маме маме чому в украіньскым языку но і Як раз якраз видиме жест вельо одмін того чом чого нашого в ріжных гымн в ріжных славяньскых языках но і добрі но і зато тепер перейду хыба до того В звіданях было тіж такє в нашых дискусиях котра ліпша форма Не знам чом мі сідит хыбаль барже тота форма чом Іщы не знам чом так докладні ся діє не єм в силі Вам повісти може то єст лем ситуация така языковой привычкы Зато ту вы тіж пиште на лемкы од ЛЕМ Крапка фм ци вас ся баржычом ци баржычого ци дополняло ся задля чого бо то тіж може быти цікаве то барз файні бы было собі тото собі тото даякы даякы Но посоґреґувати може бы дашто з того вышол Але добрі повіл ем іщы о єдным же о кілько чого Вынику най з якысой там формы задля чого бо само чого то оно тяжко жебы дашто могло значыти но то ту видиме же тота форма первістно форма в русиньскым языку напевно мусілам мати форму од той першой чему до чому Значыт у Дзу на накінце Но і доплі моє така іпотеза але то барз така тіж мож повісти барже ек такы языковы фантазиі але тіж як пропозиция до дискусиі Залужме же же перше в языку допінувала форма чому Но але бы в якысым моменті скоротила ся до чом а треба памятати же не мож было при формі чом хоснувати скорочену форму часослова быти знати чомус Чому м не пішол чому с не пришла бо знаме же она може быти хоснувана лем по тых словах кот якы сут скінчены на гласний так долго м чекала або долго чекала мы пішла з домів Пішла Пішла з дому так вчера м вернул Но і зато може коли ся тото скоротило до чом може як раз зачало грати ролю зачала грати ролю форма чого Там оно ся кінчыт на о значыт без Проблему сконструєме в форму з тым з том з тымчасовым быти чого з чого і так дале Зато тота опозиция тых двох двох слів котры днес припомну мают форму чого і Чом Мала тіж свою дорогу і можливе же доходила до того до того ріжныма ріжныма дорогами Но было як собі посмотріме же по перше тоты скорочены формы давного часослова быти єм і єс Они не заховуют ся як кінцівка часослова а в тот спосіб уж бо можем го представити так як уж єм повіл не лем до часослова але тіж до інчых части речыня зато ту видиме же хыбаль тото чого чого зачынало вмграти більшу ролю зато же мож было тото писаляти то як бесідую то лем така може моя іпотеза Але хыбаль може мати штоси што може быти штоси штоси в тій готезі так мі ся Здає же єднак єднак тота форма мусіла быти хыбаль куд дакус пізнійша так ци такы В лемківскым языку можу задіяти єдна барз цікава річ пониже попри тым звіданю чому была тіж скорочена форма чом так Але тоты енклітичны тоты тоты приставны части од часослова быти та як долгом чекала пішла з дому вчерам вернул так они ся найліпше причынят в єдиний спосіб жебы ся причыпили при при гласным або по гласным но і для зато формі чому мож было повісти чомус але поскороченым чом уж робит ся Труднійше значыт не мож того зробити Зато тіж тота можлива форма чого набрала свойой більшой вартости і можливе же набрала тіж популярности Але добрі пиште на Лемко ЕТ лем крапка фм пиште на комунікаторах може ся дакус посвариме бо часом ся свариме І тіто єст тіж бесідую в такым барз позитивным сенсі Може зас в собі міцно подискутуєме Зато же ріжно тото ся Ага мал ім дати шыміры проваджте то было тото напр в Співанці через полишырокой Зпідкарпатской Уси там маме чому с До мя не приходил ніч ка была видка чому чому єс і мож ту скоротити чомус Маме співал Теодор Ґоч чом то тепер такы тоты нашы жены ходят такы ходят такы підстрижены Вєс співанка чом ты не пришол ту маме скорочену скорочену форму давного чом Зато як видите вшыткы вельо тых форм в языку істнує но і добрі можете коли дехто упорядкує мо не мам такых амбіций але думам же кєды сте зачали писати як ся вас бесідує чом чого задля чого може Ци може чому іщы можливе Пиште Лемко єт Лем крапка фм комунікаторы а то была злойця і бесідувал Демко Трохановскій барз красні дякую за днешній час но і думам они долга зас ся будеме Мочы сперат тримайте ся словиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках словиця