Words, identity, emotions
The archive of
Lemko radio
About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.
Ep. 169
Слововиця #169
Episode description
Слововиця #169
Streszczenie po polsku (automatyczne)
Odcinek audycji „Словиця” dotyczy spraw językowych: prowadzący wraca do zabaw znaczeniem słów przy zmianie głosek oraz omawia swoje wyjaśnienie dotyczące głosek zapisywanych jako ґ/г w językach słowiańskich. W dalszej części odpowiada na pytanie słuchacza o kategorię żywotności w odmianie, pokazując na przykładach, że inaczej zachowują się formy odnoszące się do człowieka czy psa, a inaczej do stołu, wieczoru, kamienia lub słońca. Na końcu dziękuje za pytanie, zapowiada dalszy ciąg tematu w następnym programie i prosi słuchaczy o nadsyłanie kolejnych pytań.
Automatic transcript
Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця в тым краснім дороготий слухачів з той страны дим котрохановскій Словиця значыт о языку і на языках барз вам дякую за тоты відомости од посліднього проґраму а были з Америкы з Европы і з Европы бо з Польщы за то барзкрасі дякую так як выходит же кусмерили тото што діяло ся в попередніх проґрамах а ім были даякы звіданя Некотры днес тіж здає ся мі здає ся мі буду хотіл одповісти але зычнийме як се нашым джынґльом по котрым вернеме собі до проґраму А я знам азбуку уж познали мы азбуку а як авто бе як буков в як ватра ге як гора Ґе як ґазда де як дора Е як екран є як єли Жед Як жето Зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на іх ся нич не зачне ы є тыж зманеруване Серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і од як Йоси ка як коса ел як лоси м як мама як о як орел е як пані р як руснак С як слуга ти як тырка у як угель ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык ша як школа ща як щавій у якы я як явір єд і знакы два знак мягкій з твердым знаком ты І вертаме до словиці і вертаме до нашых языковых справ і до попередніх проґрамів сме собі ся кус посміяли і сме ся кус побавили языком дякую за тоты забавы А то з причыны попередніх проґрамів як прібуєм Вам повісти то тіж в результаті нашых бесід як змінят значыня слова Заміна ы зы або з і або як змінят заміна гы з Гы Но тых примірів мали сме вельож не поетам котрый ім ту привюл котрый мал записаны котрых ім не повіл а котры Конец кінцьом взме собі тіж на комунікаторах ся тым языком побавили з котрых Но Але знате тото як сіяти і сияти то абсолютні для часослова наше славне быти і бити А як собі тото возме До інчых до інчых ґраматичных форм то тіж бесіду о тым же быты можут быти два быты можут быти биты даякы хлопці дівчата не знам того і біты можут быти быты биты і біты так само мож вити і мож вити а ту з вашых пропозиций тіж хыба дашто днес выміню не знам ци вшыткы ци дакотры уж єм не бесідувал але то такы іщы якы змінят ся сіпати і сыпати то абсолютні два ріжны слова втішыти втишыти Квіт квіт в тот спосіб А ту така єдна пропозиция ся мі тіж подабала языковых ігр як видіти часослова і зверніня до діти вы діти Вы діти а видіти комплетні не два не ріжны Два ріжны зверніня Но добрі Дікую за тоты Вашы приміры бавте ся языком присылайте тіс бо то бы барзва іны приміры лучы так не будучы жебы остали в голові Но іщы єдна тема котра ся явила при нагоді гы і ґы Бо я повіл же на праславяньскым ґрунті значыт барз барз давно коли мы науковці принимают же был єден славяньскій тот праславяньскій язык з котрого выкромили ся найперше поєдны ґрупы а пак поєдны языкы діалекты говоры і так дальше Но я повім же на тым праславяньскым ґрунті было найперше ґє з котрого вышло ге но і ту ту така тута тема до дозіданя котре деси ся там явило же одкале знаме же найперше было ґє а пак змінило ся на наге но ту тото треба повісти найперше то сут два два звукы бо вертаме до тых двох важных звуків так як напримір як бы тото зачати так льо Інакше повім одраз жебы не входити в деталі же тото уж досліджене десих хыбаль єм чул колиси в якысых бесідах же могло перше ге быти котре змінило ся потім в ґє а пак в нас напримір не лем в нас не лем в русиньскым языку і в чешскым і словацкым і украіньскым і білорускым сут зрештом На Украінах В польской языковой обшыри тіж тіж гы тото звучне єст вымавляне хоц то під ліяньом баржы східньославяньскых языків але тіж росийскій язык має в даякых горах тіж тіж тіж тото гы так ци так знаме з того же но єднак більшіст або інакше по тым знаме же ґє было перше Зато же видиме і в полудньовославяньскых языках в сербскым в хорватскым же то было ґє або там такє такє просто просто остало в польскым амиґура то од давного Ґора Ґлова од давного Ґольва Ґрад Польскє ґрунт нас буде грат бо город сполно голосном формом Польскє ноґа то наша нога і так дале зато зато туту важным елементом на тоту тезу же найперше было ґм Єст тото ж єдна в полудньославяньскых языка єст гє а они ся найперше розышли найскорше ся розышли з пілнічном славяньщыном а паґіжы потім такій клин был вбитый через Мадярів в конец конец <unk> початок столітя зато тіж по тым знаме же кєд там тото ґє ся заховало то бы то радше было перше ло з великом правдоподібністю то уж языкознавці справа же они тото досіли Але ту важне єст тото же в нас тото ґє перешло в ге і як уж ім поіт ци в украіньскым ци в білорускым словацкым чешскым в декотрых росийскых діалектах босит можеме порівнати же Польска Ґура то Лемківска Гора Словацка Гора Чехска Гора украіньска Гора голова глява по попословацкы Польска нога то і наша і словацка нога і так дальше словацкій грат польскій ґруд Но і но і ту ту ту ту ту зато оталь будеме напевно знати Але треба тіж памятати бо тут жебы о тым не забыти жебы тото же там де видиме гы то давно тому оно было бы было го чути як ґы Але по тым як сме тото ґыстратили они потім поно потім до нас зас пришло з новом лексиком з новыма словами бесідували сме о такых примірах якы ґазда як ґвер ґрам єдиниця вагы не знам ґума ґаля зато Тоты вшыткы тоты тото вшыткы днешні ґє то сут мож повісти нове ґє де сем тіж чытал таку наукову статю ден то хыба было з обшыри украіньского языка де де єден з науковців бесідувал так назав тото нове ґє в украіньскым языку котрый тіж має го дуже меньше але Але хоснує такой лем в запожычынях в языковых языковых пожычках Зато ту хыба уж не є што більше бесідувати може лем тілько же будеме ся сперати ци має быти проґрам зо старым ґє ци проґрам з новым ґє ци Певно на нашли бы сме тіж вельо інчых примірів але о тым сме уж в нешым проґрамі бесідували зато уж ся з тым не буду повтарял бы іщы єдна тема зато запрошу Вас на музику а пак підеме собі дальше Одкарпа онт кальпа не дива злоте перечка злоты печа та она летила она през горы до свойой любы до свойой памичкы двоє бесіда бесі десят муданків <unk> бальданків і камо райда удаткы райда кудакы За відсеванде папа <unk>m Верта Метословиці і тепер здає ся мі Побесідуєме тым котра на першый взгляд глядат як може суха ґраматика але по правді вказує знам як языкы Сам язык може поділити собі Світ то значыт ту навязую до зіданя котре задал пан Яросол барз дякую за тото звіданя Чом бесідуємеджу хыжу Чловека Але ні тото о виджу стіл Може в тот спосіб вижу з стіл І виджу пса то значыт чом не виджу пес так хыба в тым примірі в тым примірі от пана Мірослава не было Значыт ту бесідуємо о чымси такым як єст катеґория жывотности в языку Но і ту єм повіл же то язык може ділити собі світ на даякы своі катеґориі але тіж язык мусит тіж знати жебы ясно і прецизийно дашто окрислити язык мусит знати ци бесідуєме о о чловеку о звіряти ци о річы явиску ци о ґрупі люди і т Но і зато ту являт ся тота катеґория жывотности Но і возме собі такє такє штоси може о виджу тихій вечер Але виджу нагого чловека так і ту ся ту одраз видиме же одраз видиме же в тым видячым одмінку дль в єдным примірі єст така сама форма як в назваючым одмінку а в другым як в уждаючым так Но і ту одраз можеме посмотрити на тото што не єст очывидне коли сме носителями языка коли знаме язык од малого і коли од дітины і николи сме ся на тым не задумували Знаме же виджу пса але виджу стіл чы виджу тихій вечер але виджу чловека Ани чловек но і то єст тота катеґория жывотности яка была в звіданю то значыт жебы тото упорядкувати Бидячий єст такій самый як называючий для нежывотных або а видячий єст такій самы як рождаючий для жывотных Но тот треба повісти же то не єст якысена што такє специяльне своєрідне бо то слід по старым славяньскым мож повісти в способі того ци предмет од описуваний предмет або до котрого ся односит єст жывий мож повісти особливий ци єст важный участник того того торечыня але добрі звіданя было о тоту жывотніст То може то може одкус о істориі одкай ся тото взяло в даленій Славянщыні іщы в праславяньскым періоді был барз барз скомплікуваний мож повісти свы смотрячы знешньой перспектывы скомплікувана напиш напевно розбудуваний систем одміны Но і дошло до того же м язык прібувал розріжнити даякы річы любосмотно собі на тоту стіл або даяка нежывотна річ предмет переважні не єст выконавцьом даякой діі значыт повіме виджу Виджу стіл значыт же тот стіл він єст предметом до виджыня так але при особах при жывых істотах могла ту быти даяка неясніст так товды коли форма называючого дмінка і видячого была така сама Труднійше было розріжнити хто мож повісти діє а хто єст обєктом того того діяня і зато Славянщыні розвинул ся такій механізм же для жывых істот видячий зачал З підберати в такых примірах форму форму другого одмінка Но і тото як бы м мож повісти а може а може по просу підсумуйме в нежывотных Называючий єст такій сам як видячий першый з четвертым одмінком а жывотний другій з четвертым Но і ту походме собі тепер до примірів тихій вечер жем не знам о чом єм о ним повіл виджу тихій вечер ту видиме же хто што єст тихій вечер І в видячым одмінку будем мати так само виджу кого што тихій вечер бо чом Бо вечер єст тут даякым явиском єст пором дня то не єст жыва істота Возме собі великій камін так само называючий хто што великій камін видячий виджу когошто великій камін і ту зас камін єст нежывотний зато зато тот четвертий одмінок видячий Е Буде такій якы называючий Но і добрі но то тепер но то тепер возме собі може Такє штоси як Може виджу о жебы был інчий інчий може інчий десим хыбаль стратил Ох уж мам виджу Ясне сонце Хто што ясне сонце ту маме середній рід сонце Зато жебы сте виділи же то не тыкат лемурского рода ту маме ту маме середній рід сонце і хто што Ясне сонце виджу когошто ясне сонце бо сонце тіж не єст не єст жывла містом не має той катеґориі катеґориі жывотности Але возме собі Гм перший чловек о барз добрі буто не буде придавник лем чысловник перший і называний чловек хто што Перший чловек называючий перший чловек так рождаючий маме кого чого заложме неє першого чловека Але видячий Кого што виджу виджу першого чловека а не виджу перший чловек І ту Мож уж взріти тоту ріжницю тоту катеґорию м жывотности зараз провіме собі тіж в інчых родахме возме собі жебы уж мали сме придавникім мали сме чысловник Но то місценазывник Моя жена хто што моя жена кого што мо а ту не буде радше але дайме собі дайме собі молодий хлопец о тото буде добре называючы молодий хлопец кого чого молодого хлопця коми молодого хлопця і врождаючым вождаючым молодого хлопця видячым виджу кого што молодого хлопця так само вождаючым Ту пішол єм кус до переду зато же катеґория жывотности тыкат ся мужского і середнього родачого єм чого єм не доповіл охотіл уж єм іти дальше за тотыма двома родами будеме ся будеме ся занимати Як знаме середній рід то тіж четверта одміна назывників Там входят тоты тоты назывникы котры Мают такій такій додатковий суфікс атм або ят або ен то тоты назывникы як дітя імя сімя што м там мамма іщы і вельо певно інчых до то собі возме мале дітя Такій такє получыня хто што в называючым а дітя то оно середній рід назыв маме хто што мале дітя в рождаючым уж буде тяжше бо маме кого чого зложме неє малого дітяте і виджу кого што мале дітя І ту як собі тото як собі тото возме е то будеме видіти же тот примір четвертой одміны єст тіж своєрідний Зато же ту тіж будеме мати східній перший і четвертий одмінок то значыт перший одмінок называючий буде ся рівнал тому видячому вытых примірях моє імя мойого імене і когошто виджу записую моє імя што там бы сме іщы могли дати паця тіж єст паця тіж єст Тым приміром котре здавало бы ся же єст жывотне але зато же єст з четвертой одміны і єст в середнім роді ту маме такій примір же все буде выступувала катеґория нежывотности хоц наме же і дітя і паця буде буде в тых примірах тямило ся з жывотністю Носмотне собі собі мы мале паця хтошто мале паця кого чого малого пацяте але Кєд собі перейдеме до видячого одмінка то виджу когошто мале паця Спрібуйме собі підсумувати катеґория жывотности выступує в одміні мужскых і середніх назывників в першій одміні ту маме приміры такы же кєд сут то назывникы жывотны товды же в четвертым одмінку видячым одмінку буде форма з другого рождаючого одмінку неє тамтого чловека а виджу тамтого чловека значе II одмінок будут східны але кєд береме до увагу жывотний даякій назывник нежывотний тым разом пробачте даякій назывник будеме мати тихій вечер хтошто тихій вечер а в четвертым одмінку в видячым тіж буде виджу кого што або чую або смотрю контемплюю кого што тихій вечер Барз дякую за тото звіданя было барз файне по правді іщ оно было розшырене іщы о єдну част але специяльні єм єй не задавал бо так єм думал же можу не встигнути Но зато буде о чым бесідувати і о тыжден в наступным проґрамі Словиця Я заднес барз Вам красні дякую прислайти своі зіданя а я буду старал ся на них даяк одповідати То была Словиця бесідувал Демко Трохановскій Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця ми