Skip to content
EN

Words, identity, emotions

The archive of
Lemko radio

About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.

Слововиця #165 - 2026 05 04
Ep. 165

Слововиця #165 - 2026 05 04

•

Episode description

Слововиця #165 - 2026 05 04

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja omawia warianty łemkowskich przyimków, zwłaszcza krótsze i dłuższe formy odpowiadające w/wo oraz z/zo, ich możliwy związek z dawnymi jerami i brak prostego, bezwzględnego schematu użycia. Prowadzący wspomina też o innych zjawiskach fonetycznych przy przyimkach, po czym wraca do własnej hipotezy dotyczącej pochodzenia nazwy wsi Білцерева, wyraźnie zaznaczając niepewność dawnych zapisów i zachęcając do dalszej dyskusji.

Automatic transcript

Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця Словиця о языку і на языка ви там Красній Демко Трохановскій єст з той стороны тішу ся барз же зас ся чуєме і же тіж дискутуєме на ріжных каналах то барз файне я ся часом вельо довідую і є зо чым бесідувати Зато дорог радиюсу хяци днес не буду а ся розвивал на початок бо на початок такій до бесіды о ничым не мам ніч до повіджыня Зато вучыме нас Джінґєль і вернеме до тых дискусий котры были в предшых проґрамах А я знам аз буку уж познали мы азбуку а як авто Бе як буков В як ватра ге як гора Ґє як ґазда де як дора е як екран є як гєлин Жет як жето зет як зелін І як ігла ІІ Чудачне бо на іх ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і отяк Йоси Каяк коса ев як лоси м як мама Екяню О як орел як пані р як руснак С як слуга ти як тырка о як угель ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щабі як Ябір є <unk> і знак два знак мягій твердым знаком Так вертаме до студиі до словиці но і одраз іду з том темом о котру уж єм предся заповіл бо при нагоді пасхального поздоровліня і дой нашой темы ґу тому пришла мі така відоміст а і зачала ся не повім дискусия айщы єдно припомну боанализували сме поздоровліня святочне Пасхальне Христо з Воскрес і дві формы одповіди Воістинно і воістину в Воскрес о тым сме о тым сме бесідували о тых ріжницях Но і ту явило ся такє звіданя котре здає ся мі Певно нам ся уж даде являло аж і може дост недавно сме бесідували о формах напр приназывників ку і ґу о тых двох формах або і іх коротшых ци короткых еквівалентів кы ґм Кумі ци ґньому о напримір ґньому Но і з того хыбаль ся мі здає нашому слачови само вышло звіданя скоро прочытам чом заклику войстинно войстину є во а не в коротко вы так вістину або ф вістинно Кєд потім єст ага титу поясню то до додоз розрозвинены зіданя бо як вышло там з пізнійшой конверсациі ішло о выступуваня гласного а не согласного кєд потім єст і так значыт як бым потім єст гласний Ци то не так же Во стоіт при літеровых збитках а самовы єст ци єст товдякій згласный напримір во Вроцлавію Дже додам же наш слухац з Вроцлавя і но і фактичні іде ту о тоту ріжницю де єст во тота коротша форма а коли выступує Во тым сме кус подискутували ци найде ся даякій принцип І фактычні як бы сме так посмотріли і зачали тото розберати што си в тым єст же тота форма ВО значыт згласным она бы мала выступувати як по ній стоіт даяка збытка парох согласных нашых тяжкых дом вымовліня і так і так дале Але зачал ем тото провіряти в ріжных славяньскых языках і то не до кінця так вся єст Але як певно знате мусиме зачати од початку одкаль ся явили такы такы дві два еквіваленты в Во з ЗО і так і так Но добрі Найперше треба повісти же колиси іщы на тым праславяньскым ци церквославяньскым ґрунті выступували як знаме і іщы кус пізнійше тіж выступ вытупували такы о котры нераз єм бесідувал пілгласны такы короткы гласны котры м называли ся єрами Но і по тым вы з такій такій короткій гласний він выступувал Його рефлексы як кєд дахто бы знал чытати над церковнославяньском азбуком то напевно спостеріл же такы сут часто при кінци слів часто в середині слова они сут подібны до днешнього нашого твердого і мякого знаку але то колиси было чысто штоси штоси інче Но і як то ся стало же маме днес вы і во з зо в тебе в мене але зо мном з нагоды але з зо <unk> років ож тепер выдумую знате ріжны ріжны примы отже тоты Єры пришол такій час же они они ся не утримали в языку значыт они они зникнули але не вшыткы зникнули бот єдны в залежні од позициі в слові помедже словами в речыню в ріжных тіж збытках або не ся редукували значыт заникали або перевели ся в полний гласний І ту як раз тот твердий гєр котрий стоял за ве або за звін або зникнул або бы змінил ся в полний гласний О но і одтале маме і одтале маме як раз дві формы в парох інчых приназивниках тіж але даю іх як примір Но ідеме до той тезы ци все мусит быти форма ВО кєд по ній стоіт даякій мам даяка збитка парох согласных ци тяжко вмовити ци слово зачынат ся од в і так дале ци ци ци ци аналоґічно з тым принезенником ЗЕТ і зачал єм смотрі в ріжных языках но і выдає ся мі же ту не до кінця так єст бо кєд собі зачнеме смотріти то маме в хыжы маме в Ґорлицях маме В школі але маме во вшыткым Ту уж маме фактичні збитку але маме напримір з збратом Бры зыбры то уж тіж і з ся робит з того з того так мож повісти збитка Маме зо школы зо вшыткыма зо мном але уж з тобом Ту очывидно іщы памятайте же тоты вшыткы взалежні од позициі они тото з може ся змінити фс бо ся не бо товды при двох словах оно оно олухне но і Так кім зачал смотріти Ци наш слухач з Вроцлавия котрий жыє во Вроцлаві а я жыю жыл єм о тота был жебы тото місце уступило в Варшаві ту маме вы і вы Вроцлаві і в Варшаві тяжко повісти же дашто вымовити легше або такше бо тоты ся мі здає получыня выізы з наступлюючыма словами оны заховуют ся дост нереґуля реґулярні ся мі здає як бым мал тото підсумувати і одповісти на тото звіданя Тоты вариянты напевно вырыстают з того давного стану коли тоты короткы приназивникы мали іщы єр потім можливе же был ґу тому даякій принцип то найчастійше так єст же же при тых збитках може ся може ся явило о а там не было де не было тых збыток нотого о не было Але ся мі здає же ту неє такого міцного принципу котрый могли бы сме записати зато же то уж традиция і істория языка і розвитку і фонетичного і чысто інчого традиций запису і вельох певно інчых інчых процесів і фактів зробила так же тото што ся в языку утвердило оно має тоту коротчу долшу форму ци зо а другы єй не мают і буде вы і з Але я бы ту іщы не верну до такого чогоси бо ту звозме ся уж єм одповід на тото але в спостерігюх єм то значыт зафіксувал єм знаме тіж о тым же окрем той вокалізациі того єра значыт переміны того єра ФО Барз часто в принезевниках тіж інчы процесы заходили і то уж в пізнійшым періоді розвитку языка напримір такій процес о котрым сме дохы ту долго долго долго бесідували і не раз значыт той выміны о до і в новозакрытых складах значыт тых што ся кінчат на што ся кінчат на Согласний Но і маме такы принизивникы як п то іде од давного под Маме над Ту як раз неє альтернациі але і они мают тоты долшы формы бо підо мном не під мном над мном але підо мном на домном аж і так акцентуєме так было єдно слово хоц хоц ту маме звязок приназывника і назывника не все бо очывидно в дакотых присловниках маме писаны разом предовшыткым маме пред ци форму полуну голосну перед але в того рода получыня буде предо Вшыткы такі зато треба памятати же то не лем В не лем Вы не лем з але і тоты інчы приназивникы під Ци ци над ци перед пред тота на тота коротша форма Але кєд уж сме при тых назывниках при приназывниках о може так тре мушуй си спомнути єдно што все споминам єдна з такых з такых важных цікавых тіж фонетичных прикмет лемківского лемківского языка Така цікавинька налез файна Коли то три назывник тот в предовшыткым так в Нам кус переходит в інчий звук то значыт маме в мене Маме напримір о тіж принезникы памятайте учыли ся з інчыма честями напримір в Нословах так маме вмерти в дарити В мене в ночы тепе специяльно тото вшытко не розділям а тілько же напевно сте чули таку вымову о тым напевно єм колиси бесідувал як гы гмене вночы вчера ночы было студено был гмене вчера цимбор Гмерти гдарити Але ту тіст треба уважати на єдно же часом маме іщы другій вариянт як знаме в языку тоту пары злучны і глухы же ту як раз гы выступує товды тота фонетычна зміна В вымові Коли стоіт перед звучным звучным согласным тот гмене гночы выгмерати гдарити Але кєд тото ве в записі а ге котре бы в інчых примірах было стоіт перед глухым то уж ся знят на г тебе впасти впити ся і так дальше так же тоты на тоты вшыткы фонетичны о тых вшыткы фонетычных вариянтах треба треба тіж памятати Но і таку на скоро може іщы конклюзию Не нашол єм істо барзы такой м такого принципу котрий бы абсолютно творил коли єст долша форма того приназывника а коли коротша ту радше на ухо треба ты треба тото рішати а не принципом Так уж ся зробило в традициі в істориі языка же буде во Вроцлаві в Варшаві буде В хыжы але буде ы зо мном з тобом і так дале і так дале Ту треба барз уважати Запрошу Вас на музыку бо іщы мам єдну тему до предшых проґрамів лупу два руба водить гусором вла рбами чо A А я тепер наверну до проґраму с перед тыжня Зато же то уж так як єм думал уж першы удары вдеряют на мене Білцерівяне значыт з мойом іпотезом о етимолоґіі названя села Білцерева тыжден тому єм бесідало о тым же вшытко мі іде ґу тому же то не іде білой церевой але іде о вівчаре Вва Од овец або дві вчерів то бы в тым моменті неістотне Но Але ту пару такых гіпотез ся мі по просто зложыло зато лем іщы дополню і поясню же тыжде тому розвела єм перший запис з Білцеревой якій мал вид Бібичаребан І він ся з ничым не сходит ани не згодит то значыт з абсолютні за жадным пізнійшым зафіксуваньом названя села Білцерева і зато бесідую о тых іпотезах бо того нихто Думам же уж днес не вырішыт напевно як то было оно што было парусот добрых років тому але бесідуєм туден тому же можливе же назву єй палеоґрафічна гіпотеза значыт запис запис з чужого систему або запис когоси хто чул русиньску форму але писал єй по латині так зато му ся зложыло тото в Бібиче ребан Но і ту єм повіл о тым а дискутую іщы з єдным вівцерівяном на тоту тему же Можливе же тот хто записувал тото перший раз тото названя міг знати заложме ліпше кірилицю як латинку Мало быти інакше знал латинку а виділ можливе кіриличний запис хоц тут доказу николи уж не будеме мати але сам тот Механізм подібности помедже двома тыма системами писма а я ту на своій іпотезі єм поставил такє штоси же тот бібич ребан латиньскє б і кіриличне В має такій выглядат так само в записі і Ту была моя основа ґу тому жебы выводити тоту на тоту іпотезу Там бы другы другы части того м того запису з столітя І запису Бібы Череван другы складав сут меньше важны там они радше дополнюют мою мою іпотезу так ци так Тота перша іпотезы тот хто єй записал не слабо розуміл систем значыт кус го мусіл перекрутити записал так як чул або так як му ся здавало Но і тоты іщы єдна така іпотеза вышло же же При тым тіж при тій версі же єднак кєд дахто записал то мусіл дашто попутати хоц сторат ся было така системова бом повій системовий блуд як так єдноразовий даякій такій ляпсус но моту тіж треба допрецизувати тот бібы череба глядат космічно космічно простовін З ничым го не можеме получыти абсолютні з даякым славяньскым ци може уж просто польскым словом русиньскым словом західньославяньскым ци східньославяньскым ту абсолютні неє ся до чого так як звелітерально розберали давну давну бівцереву на начасти значы тот бібичеребан Ном видиме уж пару файных цікавых языковых процесів котры уж на тамтот час конец <unk> столітя в языку проходили ту бесідую о тій выміні Одо і котре іде як бы то мало названя село а быти віву черево маме там уж видну редикцию і вокалізацию єрів Я тіж в своій іпотезі бесідуваєм же на кінци Дахто хто слухал же там могло быти о або долгє о вівчерево з того бібичеребан то єднак міг тото потрактувати як носовий гласний значыт можливе же знал польскій язык і так го записал через АН на самым кінци Ну што с так ци так А тото тіж мож оправдати бо бо на носовых власных східньославяньскых языках уж товды не было тоты єры о котрых єм бесідувал што заникали або што ся вокалізували то іщы хыба то іщы предша бы м повіл предшы процесы Фонетичны процесы ту видиме протетичне В нам на самым переді Кєд бы моя іпотеза была правдива значыт же бы то ішло од овец а оым тото Видиме Вы слові вівця овец то уж єст без того притычного Ламножыні вівці вівчар і тнес видиме в такых словах як він вікно ци ци ци вісем тамтого в колиси не было Но і што ж Я пропоную дискутуйме дальше люблю ставляти того рода іпотезы етимолоґія як уж мі Єден барз добрі мі знаний пан професор повіл же то барз але то барз тяжка скыпка Хліба Але треба ставляти іпотезы жыбы язык розвивати і жебы в ним гребати не тілько айше окрем того мене тото барз стішыт надію ся же і вас затопиште на <unk> Лemка <unk> м подискутуєме собі дальше а то была словиця Демко Трохановскій Демко Лемкрапк фм пиште дискутуйме словиця проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках слововиця