Archiwum
łemkowskiego radia

Тот проґрам повтаряме словиця Проґрам о словах нашых і не нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця як добрі ся з вами стрітити добрі вечер Лемко Трохановскій З той стороны в Словици на язык о языку і на В языках тым більше ся радо з ваме Чую боу но так по долшым періоді без проґраму але здає ся між днес тото надробиме я лем припомну же демко ет лем крапка фм то мі еме і некотріє можете писати Заохочом марспо там ся діют прекрасны річы як іде о великы невелику кількіст думок на проґрам тем до проґраму Але при нагоді то сут предовшыткым Проблемы о якы вы звідуєте языковы проблемы в котрых може через дискусию собі іх будеме знати розвязати зато тым більше ся тішу же зас єм ту разом з вами нажыво фідлершамску студию радия радия Лем фм ну і што ж зачнеме як сем нашом асбуком но і перейдеме собі уж до того проґраму боюш мі ся за ним чне А я знам азбуку уж познали мы азбуку А як авто бе як буков в як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на іх ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ев як лоси м як мавань о як орел як пані р як руснак С як слуга до як тырка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавір є <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком Так вертаме до Словиці дорогы радийо слухаче я нич перейду не до того што єм заплянувам значыт до поздравліня Христо з Воскы з воістину скрес то з тогоязыкового боку очывидно то іщы лем навяжу до того што сте писали через тоты два тыжні што не было проґраму а в попереднім проґрамі мали сме Місценазывникы я лем одповідам і без ней і без ней дві формы сут правильны сут завершены в нашій ґраматиці лемківского языка авторства Мирослава Хомяк і Генрика Фонтаньского ту лем доповім тілько же Зас доповім тілько же міся барже любит тота друга форма без ней о ній єм бесідувал В попереднім проґрамі зато уж до того не буду вертал і чом так єст з рештом они долга на подкастах певно радия лем фм собі будете мочы тото одслухати Друга справа яка явила ся Бо при нагоді свят зас являли ся звіданя о котрых з мой ужовици бесідували штоправда Але може тот долшый період текоси так так зробил же же тото зіданя ся вам Насували одвічне старе в котрых Словеци сме уж нераз бесідували як винно быти Воскресеніє Воскресеніє ци Восені воскресіня О в тот спосіб Я уж тото пояснил нашому слухачови яка ріжниця єж лем спомну было о тым уж вельо і засы бы тото не буду повтарял же в подказтах Думал же може уж тоты тоты одтинкы бы они дуж были давно давно повинны быти але так лем скорідко припомнул но вознес Воскресеніє ци Воскресеніє то сут формы бы стары архаічны з церковного языка і што ту можу доповісти Но лем тілько же же хоц тота церковна лексика не єст нам чужа але походит з інчого языкового систему бо церковнославяньскій язык єст наслідником староцерковнославяньского языка а то єст полудньовославяньскій язык Но і ту треба повісти же то то з близкій язык в культурі в істориі осаджений барз добрі но але з інчой славяньской галузы зато ім тоты формы зато же ходиме до церкви не чуєме тот язык фурт тоты Формы з церковнославского языка дальше фунґуют в і в нашым языку на штоден Але треба ту розділити же воскресеніє з тым іщы при парокситонічным притиском ачы тым перед передпосліднім складом з тым акцентуваным ци ци воскресеніє значыт уж з нашым акцентом з нашым притиском То фурт правильны формы так ся мают архаізмы І ту в тым примірі они тыкают такой лем церковной лексикы Зато же зато же уж наша Форма од тых часослів ускреснуты мала бы такій вид як воскресіня так як робліня так як ходжыня так як варіня так як бесідуваня і так дальше і так дальше І одраз бесідую абсолютно можеме допустити тоты аж і не выняткы тоты попічны формы котры ідут з церковной лексикы такы в притиску же воскресеніє ци воскресеніє як і в формах но кєд же обі формы сут так само хоснуваны Не роблят жадной двозначности зато хоц заквалифікуєме іх як архаізмы то єднак то творят нам лем шырший діаплазон діапозон хоснуваня нашого русиньского лемківского языка І то хыба тілько як іде припоміням мушу встигнути знешньом з днешньом темом Яка тема Тоіщы Перед другыма великодніма святами чудно тепер ся бесідує Я лем припомну же од дакого часу уж маме і в Ускресни свята по новому і по старому і то посеред Русинів каждой державы де жыют Або може так помедже пасхом за григоряньскым календарьом і юлияньскым календарьом пришло зіданя тото уж такы чысійшы повісти як правильно одповідати на пасхальне Христос Воскрес і певно сте ся уж додумали же я іду до днешньой тему темом І ци то мало бы быти воістину воскрес ци воістинно воскрез Но і здавало бы ся дост трияльне тото звіданя но але кєд ся так глубоко задумати но уж так не єст Ходило мі тото послідні два тыжни То вкінци церковна форма значыт мала бы быти єдна зуніфікувана офіцияльна жебы ся выстеречы даякых хыб даякых перекручынь або недай Боже даякой єресы такы лем припомну же В колядах тіж часом люде співают же фм Бога в плоті бачут так єст можливе ріжны чуда сут сут можливы но але в тій коляді і то же бога в плоти Бога в тілі видят Но такій Примір же часом якій дає старша або незрозуміла лексика то прібуєме собі навязати до даякого подібного лем барже зрозумілого слова лем часом з того неправильно аж і злі выходит Але добрі найперше зачнеме в собі тото вшытко од чого походит си часослово воскреснути то бы старий славяньскій н мож повісти префіксальний твір і найлегше го розложыти на такы части як вос Крес Ну ту як раз нам ся з самома складами можеме поділити і ты ты то бы кінцівкы часослова ну тот то тот суфікс котрий часто являт ся в часословах не буду днес о ним бесідувал буду о тым радше о тій части кресы бесідувал Тото значыт воз і крес значыт значыт плюс віну што з як же наново ожыти быти при вернутым до жытя уж і похідным од того встанути з мертвых Но і о кілько тот префікс восы не будеме ту робити то ідеме до того кореня бо ту єст вшытко бо тота родина крес лучыт ся зо старымславяньскым Словом значучым такє ожывліня як кресати тото собі найліпше хыба мусиме уявити Бо кресати то значыт о ідео тоту іскру та кресати Огенам непервістно ходило о выкликаня оген барз часто єст тым жытьом зем символика огня з святого огня чуда святого огня ту іде о тото як раз жытя Кресати то Значыло не лем кресати оген але кресати оген жытя значыт повернути до того же же до ожывліня може в тот може в тот спосіб Нов кєд же маме уж тото значыня часослова воскриснути выскресати перейтме до нашой формы Христос Воскрес воістинну Воскрес або воістинно Воскрес чым ся днес будеме занимати Верну до той церковнославяньской формы яка має вед Христос воскресе Войстину воскресы о ту оту тіж є мал колиси зіданя чом то єст в будучым часі же допіро даколи в Оскресы ци войстину даколи в Оскресе Ні ні то абсолютні не тот троп Христос воскресе воістину в Оскресе тоты тота форма часу слова Воскресе то як раз в церковнославяньскым языку а іщы в староцерковнославяньскым языку то тзв Орис то минулий простий час і значыт штоси што ся діяло Колиси што уж минуло што уж ся подіяло так значыт в Ускресе одраз мож мож зрівнати до же уж ся стало же Христус уж воскрес і маме тото потверджыня в одповіди постельного поздравліня воістину Воскрез Но і тым воістину або воістинну войстинно пробачте будеме будеме зараз ся занимати і будеме будеме го розберати Што значыт воістину не маме такого одповідника такого в стох процентах в днешнім языку то напевно єст присловник В такым значыню за правду на правду істо мож повісти Як бы сме собі зяли тоту історичну будову то мамы то видиме там во істину значыт во правду Мож повісти штоси в тым виді вправді правдиво Але кєд собі возмаме получыня того во і істину туж абсолютно фунґує тото як присловникы Но і добрі Предушыткым тото воістину то барз традицийна і мож поісти аж і фразелоґічна форма котра єй ся так так ад хоц не творит од од придавника лем оно уж конкретно значыт во правді во істині докладні або во істину як во істинну воскрез і тото бы вшытко дало нам таку малу ріжницю бо як бы сме повіли істинно воскрез бо маме такы формы присловників твореных зрештом од од придавників же маме істина о ту як раз од назывників Бо то был істинний але возме собі то істинно Може фактичний фактычно іщы інчы формы якы сут присловників котры сут творены од придавників Але ту маме штоси інче ту маме до той істины іщы во додане значыт во правді Згідно з правдом направду Но і конец кінцьом тото получыня во істину ся злексикалізувало Даючы єден присловник так за правду заістинно так барз істинно барз по правді то мі ся здає же ту єст такє взміцніня котре як раз має має ту великє великє значыня Чом так бесідую Зато же же Іде звіданя ци воістинно Воскрес єст языково неможливе Маме воістину в тій церковні в офіцияльній формі як Позявліня Христос Воскрес воістину Воскрес і тепер доходиме до того моменту чом часом бесідуєме воістинно Воскраз Но і ту хыбаль треба быти барже прецизийным Бо по перше така форма не єст неможлива яко така бы м повіл противне бо воєстинно деси там фиділ єм барз часто бы ходило в старорускых мы забытках языковых літературных забытках было напевно хоснуване але тіж з того не выникат же єст правильне в тій пасхальній літургічній формулі Но і ци то єст буд ци то не єст буд Радше бы м не думал в такых катеґориях Радше бы м повіл інакше што бы значыло воістинно або одкаль ся взяло тото же заміст той бы церковной практикы воістину воскрез бесідуєме воістинно воскрез То значыт предовшыткым то єст дашто інче як тота тота тырвала пасхальна форма поздравліня она не єст згідна з том церковном літургічном частю той аклямациі Але можливе же ґенеза Бесідуваня воістинно іде од того жебы змінити істинно на іщы барже барже правдиво і ся подає тоту форму з тым приназивником ВО яка выступує в воістину Но добрі но то тепер возме собі же підсумуйме такє штоси же воістинно не єст яко такым будом бо єст можлива така така присловникова форма може быти дакым будом смотрятсы од той церковной стороны ци стороны церковного языка Чом так ся діє поне же на тоты звороты з церковного языка они мож повісти мусят быти або повинны быти докладні такы якы сут в ориґіналі бо істинно єст уж і даякым перетворіньом того і пробом достосуваня до стосуваня языка сучасного языка до архаічной церковной лексикы Я ту лем повім же прібувала єм глядати ци ци як то градат в грецкым языку значыт Христос з Анесті і Аліфо з Анесті значыт докладні тото само і ту уж можливе же видиме таку барз або забарз велику кальку перенесену на ґрунт церковного церковного языка де схоснувана тота тото слово істина значыт правда І можливе при переводжыню того як раз м могла быти зміцнена тым приназывником Во воістину воскрес што як бы сме уж таку парафразу більш робили же Іщы барж тото правда єст іщы барже правдива як тота нормальна правда Значыт же така найправдивша не правда так могло бы евентуальні евентуальні быти Што іщы нашол єм вы в даякых уж зафіксуваных аж і всекій збірці лексикальній збірці інтернетовий форму воістинно але односячу ся не лем до пасального поздравліня І тому розс там было абсолютно розділене на істинно і воістинно даючы два слова котры значыли докладні тото само Но і якій результат або якій внесок з того іде бо уж мушу іти помаленькы до підсумуваня По перше напевно найбарже правильном і найбарже безпечном языково безпечном формом єст форма Христос Воскрез воістину Воскрез тота форма Але язык не любит быти Може такій нудний може не любит стояти в місци фурт ся розвиват кєд же маме форму писевника істинно то жебы як найбарже єй допасувати до того высокого церковного языка і того паскального поздравліня явила ся форма воістинно і увага Я з початку іщы так дост долго думал же то може быти дая локальна традиция Може Барже така інча як тота усталена літургічна форма воєстину Може деси там дахто ся дашто попутал дашто злі сявал а ту ні смотрячы на вшыт кы Позріня на фейсбуках і інчого рода социяльных сітях за послідні час а припомну мали сме два разы свята і за грігоряньскым календарьом і за юлияньскым календарьом Е Хоц уж бесідуючы так іст то о календарях то ани за юлияньскым але ани не за григорияньскым лем за жыдівскым календарьом але туж не будеме тепер тепер входити і барз альто барз часто не знам ци не робил єм такых досліджынь не рахувал єм ци тота Форма воістинно не была частійша Што оно означат же в тым моменті навязуючы до того звіданя од котрого о котрого сме вышли форма воістинно єст абсолютні правильна кєд же язык не любит нуды і при Не до кінця зрозумію формі воістину котру днес не можеме переложыти абсолютні на сучасний язык явила ся форма воістинно і єст она хоснувана Зато так уж продолжаючы одповід на тото звіданя Ци повімле Як з грецкого Христос Анесті Аліфос Анесті ци поцерковнославяньскы Христос Христос воскресе воістину воскресен з церковнославяньского ци порусиньскы Христос Воскрес воістину Воскрес або воістинно Воскрес Значыня буде докладні тото само Але так Вам повім щыро я думал же то даяка неправильна форма але завдякы Вам і завдякы звіданю котре пришло о тото як раз воістинно воскрес но думам же ту уж безперечні знаме о што Ходит лем жебы ся як найдолше здравкати бесідую не лем о пасхальным часі але о такым долшым загальным часі жебы сме не забывали одкали сме товды і породиме собі з такыма языковыма проблемами А то была словиця бесідувал Демко Трохановскій Демко ЕТлем Крапка фм і інчого рода комунікаторы запрашам до писаня коментуваня і задаваня звідань бо то они творят проґрам Тримайте ся тепло словиця Проґрам о словах нашых і на нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця