Archiwum
łemkowskiego radia

Тот проґрам повтаряме Слововиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця Так то слововиця добрі же єм стих не стих о тепер єм стиг учыти музыку словиця проґрам о словах Демко Трохановскій нажыво Зас гы палю ночка пару ночка палю ночка пару ночка палю ночка палю ночка палю ночка пару ночка Но і то зас Ядар ради слухат ся мам якысий технічний проблем желети тфурт ци музыка може зараз оно втихне о в кінци втикла Хоцтофа і Серенча як то се дороградисла зато такы технічны проблемы часом ся трафляют предовшыткым при высыланях на жыво Но добрі То на початок тото што все забыл вам де коет ЛЕМ крапка фм то мій майль дякую за вашы майлі і пропозициі до ріжных до ріжных тем до бесіды пишете напр такє же словиця словиця вернула поперві бо файні ся выслухат Дякую за тоту опінію приємні мі з того Ваганой кус пониже слухач пише же найбарже ся му любит етимолоґія Ті одразо одповід же мі тіж є барз тота етимолоґія любит не все мам <unk> тілько такого внутрішнього часу жебы аж так глядати а часами при єдным слові ся сідит барз лето барз долго а часом єст так же просто оно ся деси явит перед очами і уж знаме де ічого глядати Днес буде лекус о етимолоґіі не вельо але думам думам же і тото Вас потішыт буде лекус загальні о Істориі о істориі буде історичний може так жебы скоро не выявити вшыткого што ту ся буде дорогы радийо слухачы діяло Зато думам же тепер традицийно треба нам пустити нашого нашого джінґля І тот Джінґіль як се буде припоминал нам нашу азбуку ну і зато го уж о хвильочку Пущу надію ся го же не буде більше такых проблемів як перетвилька А я знам азбуку уж познали мы азбуку а як авто б як буков в як Ватра Ге як гора Є як ґазда де як дора е як екран є як єлен Жед як жето зет як зелін і як ігла І Чудачне бо на і ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква Йот як Йоси Каяк коса Ел як лоси М як мала О як орел є як пані р як руснак С як слуга ти як тырка о як угель ф як файка ха як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавір єд <unk> і знак два знак мягій з твердым знаком Но і вертамесловиці наділ ся же музика нам ся заступує О як раз ся заступувал як то файні єст так як перше Но добрі До реализувачы овіця ім кусемолоґіі єно буде в більше істориі а лем припомну же послідні два проґрамы бесідували сме о селах о названях сел і о книжці о працы професора Михайла Капраля котрий зобрал вшыткы русиньскы назвы місцевости де Історично або тепер жыют Русин Но і при тых селах я ся будут дальше з вами дакус Крутил о тілько же колиси наш редактор з Пряшова з Пряшівской Руси Петро Медвідь якій походит з села Полата То на граници Пряшівской Руси Лемковины Едам мі такє звіданя не знам ци хотіл ся так ци уж знал іх хотіл ся дознати ци так мі хотіл о так прищыпати ци чом по русиньскы єст полята а по словацкы єст Пальота так ся называт тото тото село по словацкы но і ту зачо єм глядати Но і то істота час котра буде і о селах і о етимолоґіі Село Полята бо так єст по русиньскы то она єст знана іщы з <unk> рока бо товды же была основана а в <unk> році тото село зачало ся называти Не знатя чом пальота а уж одразу бесідуючом Зато же поля тато славяньскє славяньска на зато села а пальота то мадярскє названя Но і ту як бы не повісти хоц близко но але якоси інакше Але словяньскій і русиньскій язык нияк з урофіньскым мадярскым нам ся ту якоси не спинат но і ту Поясніня буде дост легкє о тілько же то одраз повім іде назва того села Од палаты то значыт од од палацу слово котре пришло до славяньскых языків з латины через грецкій язык бо оно так звучало в в староцерківнославяньскым языку не як палата так тепер напр маме в росийскым языку а полата І што цікаве тото названя в русиньскым языку істой старой староцерковнославяньской версиі остало в нашым языку Но і звідате чом то мадярскій спалота но ту єст інверсия двох звуків Оіа взглядом того ориґінального а мусиме памятати єдно же мадярскій язык мат барз дуже з зо славяньскых языків понеже колиси мадярскы племена вбили ся такым кліном помеджеднешніх як бы сме повіли полудньовых славян і ну і решты Славян так тото повім а же Мадяры не мали ґаздівок бы были кочовничым племеном мусіли приняти барз вельо лексикы предовшыткым той аґрарной той рільничой од Славян а найближе них были мож повісти то тіж так барз загалі Болгары ци товды іщы славяньскы Румуны Ну і Русином смутячы з нишнього пункту пізріня і ґеоґрафіі одтале якоси до мадярского языка вышла по палота і так тепер офіцияльні аж в словацкым языку єст названя того села Але тота полята ци ци ци ци палята то латиньскє палятюм і як єм пою вошло з латиньского языка через греку до староцерковнославяньского языку Но а лем Палата ци полята не все значыло палац не все значыло дакій великій великій замок прекрасний царска палата ци дашто такє понеже в істориі языка фіксуєме таке значыня же то може быти Вшытко м кажде підвышыня здошок як села деревяна збита з дошок підлога аж і підвышыня взглядом взглядом поверху і може молото значыти бесідую о поля ті так як по русиньскы доднес звучыт тото назва села То примбона місце до полюваня Може то быти аж і хор в церкви так підвысыня дошкы збиты сут над така амбона тіж мож повісти подібна до такой амбоны до місця до полюваня полята тіж могла значыти підвышыня для владыкы як владыка служыт з церкви катедра інакше аж і єдно з о значынь котре ся зафіксувало в інчых славяньскых языках то аж і полала поправі піт то значыт тіж збыте з дошок і підвысшене і єст тото што єст над нами Но підсумуйме сер староцерківнославяньскым полята перешла в пізнійшу палату І самы видите же кєди ся змадяризувала назва До палоты хоц она перше іщы была як палата а іщы найперше тото што Русины зыхобили тото перше староцерковне старославяньскє вымыслово поля та Вы котры высую выберете з тых етимолоґій Бо як собі посмотриме в однесіню до ХХ столітя коли было локуване селом міту пахне хыба найбарже амбоном до полюваня налегто знат може і в окружыню Лісів было ту даякє вырубництво дошок або дашто такє може даякы зрева тото подают мож вывати дакы інформациі може ся дахто до той темы докопле зато най же то буде такє такє Звіданя отворене звіданя може деколи оно приде і ту етимолоґію нашой русиньской полаты котру знаме В офіцияльных словацкых ци польскых джерелах як палота уж думам а ту памятайте іди з Мадярского Думам же нашому редакторови Єм одповіл надію ся же знал а кєд не знал най уж тепер не звідує і пошырят тоту тото знаня Но добрі дорогратый слухаче о хвильку ся чуєме засы Бо я тепер вас запрошу на хвильочку музычной перервы а буде дальше о селах зато неы Зато не втікайте зо слуханя чуєме ся о хвильку Як ми пришла карт на роґо вальт сит тай блатю мою ґди за мене Ой гарю наду стали музикы чардаш гра гади Стали засильом лягати Нихто не заполочы Отец ліма тільки заплачут іхто заповіл а тількы заплачут три лівця гади Взял нам A Атритас локати за Як ми пришля карта як ми пришля карта якми пришляка Тумаме карту і роками вертаме до Слововиці і буде дальше о селах о місивостях Што значыт же дакус продолжу тему але одраз повім трафи єм на такій сайт котрый можете выкликати через писаня до переглядача мапця крапка аркан через крапка і там сут ріжны мапы і напримір мапы Лемковины уж зо австрийскых часів маме з кінця ХХ столітя то рокы на мапа част ґалі <unk>rean <unk> до <unk> Но і одраз як споминати собі пару словиц перше як сме бесідували ріжных напримір о о такым селі товды селі днес місточку курорті Крениця но і так як раз єст написана там Крениця через е через Крені Ца Креница што бы было свідчыло же тото іде От тота наша днешня Крениця хоц не вшыткы хотят такій вымавляти но видно же колиси так ся істо называло Я уж і лем припомну тілько же ту єм ся дошліпка уж же тота Крениця наша лемківска Крениця може быти в підкарпатскым стандарді русиньского языка том керницьом то значыт джерелом выбиваючым з зыскалы з землі з ци студентом ци загальні джерелом через представліня звуків р і е керниця і крениця мі ся здає зыту можеме сміло повязати тоту нашу лексику в цілым просторі русиньского языка як видно барз такой же сама а через тото історичны приводжыня тых і названь і словників вытов доколи єм бесідувал о Крениці котра може іти од Керниці то бы хоснувал єм напримір напримір Словник Ігоря Керчы ци Юрия Чырия Барздва Великы великы дві працы Але вертаючы до той мапы што ім начол нашол Ґаліциі і Льодо Мериі бо так ся звала тота Австрийска част в котрій Габсбуржской імпериі в котрій находила ся Лемковина но і находиме там вельо цікавых названя што не буду бесідувал о тым же мож они ся уж змінили декотрых уж може неє але барз часто они фіксуют і языковы зміны в нашым русиньскым языку і вельоязыковых прикмет але тіж знаня о ґеоґрафіі тамтого часу кінця кінця <unk> столітя І напримір верхы означены сут часом по німецкы як берґ з крапком рідко по польскы але сут означены як верх латинком писаны думаме ротунда верх маме Высокій верх маме яворинка верх Яворинка де котра котра днес єст называна напримір Коничняньском Яворином Яворинка як тю тіж можеме видіти о по давным мягкым ры маме днешнє середнє І о мамер з німецкым берґ то Лацкова нес Знаме же то лацкова а она там записана як ляд скова Міс здає тот барже знаны верхы вершкы холмы они были може і на якысых першых мапах зафіксуваны товды переписаны як берґ понімецкы але т локальне дуже дуже локальных названь вершків верхів єст з лемківского языка австрийскій ма під кінця ХХ столітя уж даю такій примір прекрасне названя Волку гора Думал же ходит о волко гору гору го раз же зафіксувана є сама назва гора але і локальна назва Волко гора і щыре бы іщы цікавше то написаний з Во гора значыт не через лы Лем може уж быти примір нашого нескладотворного у значыт того у котре єст своій волк волк котре запишеме перше через в а другє тото У запишеме через Лы о так істория языка нам нам тото тото принесла Маме іщы жебы уж приспішыти млинарскій верх маме о файне ту жабячий верх чудачні записане ли жабячий верх но То може быти цікаве як бы там пошліпкати над тым Маме воленьску гору записану через гору маме черш лю тіж записану латинком як ц Lіа але там тото змягчене ЛА на кінци тіж тіж істнує Маме вершок о само в самым названю маме вершок бердявскій вершок і файна місцева назва горы Высокій Цар Але хыба моім такым уж найліпшым з того што єм так на скоро поглядал то коханівка і то іщы пон єст ы Коханівка середнє и так як вымалят ся на Лемковині можливе пришол даякій дослідник ся звідуванях ся до тогора называта коханивка бо як знаме середнє и без змях чуючого і барз часно в фонеці ци фонетиці діалектів середньой Лемковины было было хоснуване Ну і ідме дальше бо верхы то єст єдно але маме потокы маме медвежый потік медвежий од медведя выстаре названя З потоками вяже ся тіж файна о камяний потік єст але файна назва Як правдоподібні пришол можливе же німецкоязычний дослідник даякій топоґраф шпец од мап і ся звідал а тот потік як ся называт то мом бесідуют кривій потік Но може не дочул може зліз записал але тот кривий потік якій находит ся і в Ґладышові і ой уж не памятам то певні там за Радоцином амо може уж дали при Ясюнці то записаный єст з два раз ріжній першый раз ґріву Потік поток а другій раз ґріву ґріві сы уумлялт німецкым берсы цікаве о а іщы як файні записаны єст Ліс Одирне Од ді Одірн век ліс Ліс ліс зохлаблена лемківска назва ліс Але єст і вельо файных цікавых старых названь котры напр кєд З нишнього пункту пізріня помедже ропицьом руском абортным находителем бодакы то треба памятати же колиси там было і пстружне і перегонина І драґашів іщы там на на крижівці зато тоты вшыткы названя сут сут це зафіксуваны Але маме такы цікаве названя як напримір ґрунт верховня верховня верхомля бы пізнійше звана і такла як верховня зафіксувана в тым столітю Але маме тіж барз файні зафіксувану зафіксувану нашу фонетику як іде о бо ы Яворкы сут явіркы сузатне яворкы очывидніла тинком но але там відомо же дослідникы ци тот хто записувал мусіл чути заднє ы і бодакы так само сут через ы записаны Маме такы назвы як черна вода як незнайова без нях чынже є знайова так бы могло быти в польскым языку а цікаві сут записаны оба лося тото коло Крениці єс як лошы а тото коло Ґориц як лосє Е Так нормальні Лосями ціжем ся занимал як знате бо тото коло Крениці мало кусічка інчу одміну а принаймні долше єй зыхало то значыт мяло малопридавникову одміну лося кого чого лосього кому чому лосьому А тото коло Ґорлицтв Лося уж бы барже по ґраматиці по одміні назывників ся одміняло з такых іщы нас котры єм ту взріл котры Звучат як лемківскоязычны маме зубрік безЗ так могло быти в польскым языку Маме коло Крампной але поляну Коло Крениці можливе же так колиси ся называло тото село Коло Крениці днешні днешні полян З лемківскоязычных іщы акцентів маме села з кінцівком ец записан не єц лем ец напр воловец смерековец такы два приміры Файну файний примір єм тіж нашол такого села як Гуцівка од Гуты напевно але записане тіж през і гуцівка не гуцувка або гуцовка але гуцівка Тото село уж не є а там іщы ци мякєци котре перешло з сыдавного ты таку зна полудно од Фолюша то там недалеко І там єст такій іщы напис на тій мапі Ґляз світе то тіж на полудни од Фолюша гуташ кватос понімецкы Там недалеко до сотого діявольского каменя як бы сте да коли переходили тота гута там сут руіны того муры сут сусу сут за будинків мож ся перейти то колиси ся называло по лемківскы Перегримска гута Подібно і там было якысе осіля і тото ся змап Можеме можеме дознати Но і іщы може тілько же декотры села сут названы по лемківскы кєд мают тоту тот вариянт Вышній Нижній бо мами Вышній Выслок выріжньо не сут записаны але барз мі ся подабат Обер Мохначка і Ніда Мохначка ным ныжня Мохначка і нижня Мохначка Но штос повім Вам же барз єм ся потісил Том Тома помзимі на Союзы Буду єй дослідал бо думам же іщы вельо вельо мож ся дознати з тых названь З самых названь думам же треба піти з таком мапом і з сучасном мапом жебы по тых вшыткых місцях котры звідати іщы може дахто памятат а тота гора як ся называт ага а як бы а дідо якны на тоту гору бесідували а тот потік то од чого єст і так дале і так дале Заздає ся мі же хыбаль помаленькы нашол єм все з свого жытя жебы таку прогульку дослідничу прогульку з ономастикы істопоґрафіі названь зробити Може мі ся тото поведе може мі ся не поведе Но але думам думам же шліпкати над такыма справами барз файні І ту одраз до вас просьба Велика нич скінчыл проґрам і нич не забуду Барзас прошу пришлійте своі приміры вшыткых абсолютно вшыткых Такых названь ґеоґрафічных може звідайте бабы може діда може увікату може сам знате деси вам ся В даякых оповістях тото о уха гобило то може як раз на хосен піде вшыткым А уж по мало кінчу то была словиця і бесідувал до Вас Демко Трохановскій Словиця Проґрам о словах нашых і на нашых Для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках слововиця