Слова, достоменніст, емоциі
Архів
лемківского радия
О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.
Еп. 159
Слововиця #159 - 2026 03 09
•
Опис епізоду
Слововиця #159 - 2026 03 09
Streszczenie po polsku (automatyczne)
Audycja „Słowиця” dotyczy wyjaśnienia form podobnych do „narokować”, „narukować” i „rukować” w kontekście pieśni o karcie i wezwaniu do wojska. Prowadzący tłumaczy, że według niego „rokować” odnosi się do rozmów, obrad lub rozpatrywania sprawy, natomiast „rukować/narukować” wiąże się z poborem do armii i ma pochodzić z niemieckiego z czasów austro-węgierskich. W dalszej części omawia też związki etymologiczne słów z rdzeniem „rok” oraz zaznacza, że podobne brzmienie może prowadzić do mylenia odrębnych znaczeń.
Автоматычна транскрипция
Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця Добрый вечір Ідеме до кульмінацийного пункту понедількового вечера значыт до проґраму Словиця в там Красні Демко Трохановскій з той стороны Но і як все будеме бесідувати о языку і на Языках Зато мі ся барз любит тот кульмінацийний пункт проґраму высыланя на жева зато же барз люблю ся рыхтувати до тых проґрамів барз любо як пишете пиште дальше ЛЕМ К <unk> Лепка фм і як все комунікаторы кєд сме на них цимборами кєд ся взаймно маме Бо тото творит то не я творю тот проґрам то вытворите так по правді проґрам словиця зачнеме як ся од азбукы А я знам а з буку уж познали мы а збуку а як авто Б як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето Зет як зелін І як ігла ІІ Чудачне бо на іх пся нич не зачне ы є тиж зманеруване Серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і отяк Йоси Каяк коса ев як лоси м як мама як о як орел як пані р як руснак С як слуга ти як тырка о як угель ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа як Ябір є <unk> і знак два знак мягій з твердым знаком Ното вертаме до Словиці Тыжден тому бесідували сме словнику о контекстуальным словнику лемківского языка на під редакцийом проф Олены Дуць Файфері сут уж першы звідданя до поєдных сіл што значыты тото сло означыт тамто значыт іщы єдно же словник ся барз придає я одраз заповім же мы тоту діґітальну версию словника можете найти в інтернетовій версиі в виді сайту Лемко крапка тульс то єст тото розшыріня по крапці в інтернетовых названях з анґлицкого то сут нарядя Хоснуйте і опініюйте і пиште на лемкы лем крапка фм і на комунікаторы што значыт же не пишете але але іщы більше Давайте даяк знати як вам ся любит Я іщы о тым великым великым великым проєкті дашто повім але днес такє зіданя котре мя барз мерзило котре деси там колиси в маленькій части ся може і явило Може то было в дакых приватных бесідах уж того не спамятам але в такій формі хощы не было І ту звіданя што значыт в пісни кєд мі пришла карта нароковац тото остатнє слово Розумію же оно словацкє як може і ціла пісня ци іде о вырок о наказ або іде одрукы бо співают і нару навы Добрі чытам наруковац пробачне Но і ту як певно ся додумуєте вельо барз вельофайных звідань з обшыри етимолоґіі Но і зато думам же то добре місце добрій час і добрій проґрам жебы тото як раз пояснити бо ту пару звідань былам маленькыма квальчыками ся будеме розберати Ци то словацка пісня Но одраз одповім ту в такій версиі того часослова нароковац або наруковац то напевно словацкє часослово то значыт тото же маме вельо подібных і мельодий і і слів в тых мельодиях і в піснях і зато тото нароковац наруковац о чым о хвильку поясню Свідчыт же то зо словацкой версиі той пісні лем ту треба знати єдно же часами як пісні ся пожычали єдно од другых бо они ся мішали кіяк як лем могли но то певно сце самы мали деколи такій проблем што такє тото наруковац Має меньше складів як нарукувати лемківскє о єден склад меньше зато треба ліпше было тот хто перебрал тоту пісню но не мал уж як доложыти єден склад предовшыткым в мельодиі но і зато ся рішыла така версия мін так до головы на скоро приходит така Стрічка з высільной бодай же выспіванкы ци приспівкы ой не спим не спим лем собі мыслим коли я ся женит мам Там абсолютно вшыткы часы слова ся мі здає літерально зо словацкого языка і то з тых східніх діалектів треба одраз повісти зато же наруковат ци нароковац ци ловацкым нормативным языку мало бы ты на кінци мягє Но Але в тій аж і весільні найдеме там такы стрічкы котры ся мі здає тяжко по складах оддати в другу сторону напр словацкым Но то хыба найліпший примір же тота народна музыка была в карпатскым реґіоні міцно міцно перемішана влияли на себе ріжны языкы інтерферували о так ся тото фахоло называт Но і найперше дакус о тым словацкым языку і словацкій версиі бо На роковац то часослово котре єст ту злі схоснуване може і так ся співат але то не о тото не о тото іде Роковаць ци роковаций східньословацкій версиі зачало бы докладні тото што і в нас рокувати што значыт засідати вести бесіды неґоциювати дискутувати над дачым розсмотрювати даяку справу дашто в тоту сторону і тото тото рокувати роковац было бы ту ліпше оддане Але кєд мі пришла карта і што там дале но лішло о тото же ся іде до войска же затігают або покликуют до войска і ту як раз тым правильным часословом якє повинно быти схоснуване то на руковац ци наруковать Што часами в нашых піснях тіж чуєме же рукувати напримір без того на на початку Но і то єст фактично тот тото часослово котре звязане єст з побором до арміі з побором до войска І што там іщы было фы в тым нашым звіданю орци іде од рукы а то одраз повім ні кєд іде тот абсолютні нич з руком не мат тото часо слово Чом одкаль оно іде То ґерманізм то з часів Австро Мадяр слово з німецкого языка котре значыт піти покликати прикликати до войска ріжні можеме тото тлумачыти але походит од німецкого айн рікен значыт вступити докладні вступити до довойска то зложене часослово як дахто знає німецкій язык айн і рікен Но в одміні ся часами там в ріжных часах інакше ся заховує чы тото аін іде на конец рікен ся одмінят но добрі не будеме ту розверати німецкій Язык Но і ту кєд бы сме мали собі тото пояснити ту абсолютно нич не мат зруком ниц не мат зрокуваньом борокуваня то засіданя бесіды вести бесіды то од німецкого аніnien што значыт докладні вступувати наступувати до войска і абсолютні має звязок з тым же сме были в австромадярскій державі кілько <unk>ы <unk> рахуйме років Но і німецкій язык был ту урядовый Зато як він влиял тіж на тоты вшыткы вшыткы на вельо лексикы котра ся з тым звязала напр не знам ци ци маршци касарня хоц ту подібні в мадярскым і вельо вельо той лексикы котра пришла разом з якысом новом обшырю як напр Ґвер што іщы мі приходит ци мі придачну думку Не знам так ци так то єст тота част лексикы такой барз конкретной з конкретной обшыри котрой перше може аж так не было то бы по части правна лексика німецка бо покликати до войска тото то мусит быти дакым актом Зато о тамты ся явил вырок фы фы фы тото рукуваня од выроку наказу Ні хоц до того ся о хвильку тіж однесу бо то тіж барз але то фафайна файна тема як іде як іде до того чом можеме часом мішати же нарукувать нарукувать нарукувати рукувати могло быти напевно не од рукы Може од выроку може од наказу ом ся іщы іщы о хвильку з тым торопом ся о хвильку будеме бороти Еле то може найперше пусме собі тоту співанку аж єм сам цікавый бо до кінця не знам до кінця не знам Ци ци добрі бесіду ци цици ци цик котра версия буде схоснувана Но зато послухайме Як ми пришла карт на роґо вальт там Сит тай блат Ой арю Чыль мою ґди за мене Ой гарю наду ста музыка чардаш грагати Стали засильов сой лягати І хто да заполочы Отец ліва а тільки заплачут і што а тількы заплачут три лівцятиш Зял даром лява дітя лакаты бато нос сы Як ми пришла карта як ми пришля карта як ми пришля ка Но як видите зімал єм то автора співанкы на тым жебы найправдоподміньше не розуміл того слова і заспівал нароковать што бы значыло же дашто засіданю о стрічы Но але добрі Забыл єм так наскоро іщы повісти бо што мам парусию кус інчых до того же як то єст словниках но ту абсолютні єст єст так само во вшыткых словниках котры тыкают русиньского языка нарукувати быти позваным на воєньску службу то в словнику панька словацко русиньскым Ігор Керча має два дві версиі і рукуваня і рукувати то єст незавершены вид і завершены війт нарукуваний і нарукуваня і нарукувати іщы значыт призывати до арміі то значыт Іти до арміі быти покликаным быти мобілізуваным тото вшытко тото вшытко докладні тото само значыт і словнику профрови Дуць Файфер на рукувати одступомити на рукувати хыбаль і єст піти до войска воювати а тіж взяти до взяти до гео войска но і як видиме часом тото неправильне пониманя поєдного слова може змінити сенс хосту знаме же рокувати і рукувати то дві дві два по просту абсолютні ріжны ріжны обшыри Але добрідме до того зіданя котре там было пониже ци іде о вырок іде о наказ бо мі ся так гы кус тіж тото тямит же кєд бы співати нароковац оно бы ся могло дакус тямити зо словом прекрасным присловником нароком нароком котрий можете собі одраз провірити в Лемко крапка Тульс што значыт дашто специяльні зробити дашто неприпадково отфы фы фы фы в тоты в тоту сторону І ту до специяльні умышльні а ту як раз то і з барз барзы іщы старе праславяньскє слово котре як раз лучыт ся і з выроком вырок ци З самым роком вторычно уж пізнійше Але зачнимет собі од того слова на роком Бо колиси рок што означал рок то як раз вырок рішыня даякє усталіня даякі презначыня дакі зато тоты тоту саму А тот сам корін маме в такых словах як як рокувати як рокуваня Но і очывидно бо колиси аж і в чешскым колиси буде якій рок то был конкретний термін вызначений час Но і од того взял ся тот на днешній рік котрий в польскым єст рок і так Но первісно як бы сме собі тото нароком тот прислівник хотіли провірити то докладні з рішыньом може подля даякой децизиі подля дакого рішыня з розмыслом з намыслом Знаміріньом звольом з інтенцийом так бы сме певно повіли но і зато тото нароком тоту специяльні неприпадково замірено о в тот спосіб бы ту было хыба такым одповіднім розвитком того і днишнім значыньом того што єм поім зрештом Здає ся мі же і в польскым колиси было нарокєм але ту мусіл бы м провірити напевно в росийскым такій прислівник єст нарочно тіж зрештом докладні так він так він значыл Но іщы єдна но тоту тотым выхідным пунктом до того слова єст тото праславяньскє рок Наш днешній рік значыт рішыня вырок даякій порішений термін на нашто Йо со ся о чого тото іде Іде од часослова речы значыт бесідувати бесідувати або або обвістити о може в тоты спосіб было бы ліпше зрозуміти бо то не єст лем так бесідувати варити речы тож выповісти О тото буде хыба н найбарже найбарже одповідні значыт іде ту а таку бым повіл барже Інтенцию так і зато днешнє наше нароком то зробити дашто специяльно замірено мно неприпадково о то може в тот спосіб І возме собі іщы тіж наступне бо тото рок барз близко до нього до урок то значыты шмарити на дакого урок то значыт выповісти даякы слова котры дашто роблят дашто чынят Дам абсолютні то єст так старе тото часослово речы і потім тот рок же оно іщы было іщы перед праславяньскым заложме языком пониже і в індоевропейскых языках бы сме го бы сме го нашли І што значыл тот урок то власні зробити даякє Досягнути декого скутку обняти дачым дітхнути дачым такій тото первістне значыня могло означати же тот дашто з што было выповіджене против кокому то єст тот урок і Слово котре має якысий якысий скуток котре має якысе наслідство в тым же ся го выповіст так но і і ту кєд бы сме собі іщы прібували б навязати до До того рока або речы то маме тіж файоту ту файны єм тіж тіж нашол такє же то єст докладні тото само што річ бо то річ єст од речы чом для колиси Кєд дашто ся вырекло кєд дашто ся рекло то слова мож повісти они утверджали реальніст они кєд дашто было бы повіджене то уж было правдиве но і зато тота річ днешня річ То іздашто тото што од давного до ного іде же было выповіджене і было правдиве Знаме же днес інакше бы сме абстракцийно поняли речы тото часослово не може бы сме бо не можеме го намацяти не можеме одітхнути річ уж можеме Але ту як раз тота етимолоґія іде од речы значыт кєд дашто ся вырече то ге то оно стає ся річом значы дачом уж правдивым реальным Но і ту як раз то як раз тоты вшыткы файны файны значыня нам выходят зато Наверну бо ушы смотрю на зыґержыбым лем з тых наверну до того звіданя Ци нароковац має дашто з выроком і з наказом Нароковац так попонеже Нароковац або роковац або кєд бы сме на лемківскій переложыли рокувати рокуваня ідут од бесіды значыт од бы Того часослова речы і вырок єст од того і рокувати єст од того і вшытко што што што выречеме річ єст од того за тоту баржевырок але увага рукувати і рокувати то два осібны часослова якы не мают зо собом нич спільного хоц Здаде може бы сме іх вытямили в подібных в подібных катеґориях бо кєд нам дахто каже вступити до войска но то єст як вырок як даякій правний акт правний папір котріб документ котрий достаєме і з котрым треба деси ся тамо даякій час явити і зареґіструвати і піти до арміі Зато і як видите тот язык часом може нам даякы фиґлі робити Бо уж єдна справа почуєм чым часом такы версиі той співанкы кєд мі пришла карта але рукувати і ту барз файні мож было обыйти і тоту словацку версию часослова наруковат вводячы лемківскій з кінцівком часослова на ти рукувати Ну і так хыбаль ся мі одповіл єм на вшыткы тоты звіданя дякую барз бо тото звіданя было дост компликуване мало вельо підзвідань Но і што ж тепер рукуваня не єст обовязкове в Польщы бодай Але хто зна як то ся іщы даколи тото розвине Тому Власловиця барз красо Вам дякую за тот проведеный час ну і што ж Пиште на Демко єт лем крапка фм пиште на комунікаторы жебы сме собі такых тем такых звідань як днес роззберали як найбільше я уж помаленькы кінчу то была Словиця і як лем скоро найду кінцьовий джінґіль то ся з вами попращам хыбаль уж го мам Тримайте ся тепло словиця проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках слововиця