Перейди до змісту
ЛЕМ

Слова, достоменніст, емоциі

Архів
лемківского радия

О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.

Слововиця #141 - 2025 11 03
Еп. 141

Слововиця #141 - 2025 11 03

•

Опис епізоду

Слововиця #141 - 2025 11 03

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja jest poświęcona łemkowskim/rusińskim nazwom rzeczy kładzionej na podłodze, zwłaszcza w związku z internetową dyskusją po telewizyjnej promocji łemkowskiej opery o tym, jak oddać po łemkowsku sens polskiego czerwonego dywanu. Prowadzący omawia i porównuje takie warianty jak диван, ходник, кілим, ковер, коверец, покровец i коберец, odwołując się do słowników, tekstów z portalu Lem.fm oraz konsultacji z innymi osobami. Jako własny wniosek przedstawia myśl, że nie ma potrzeby wymuszać jednej nazwy, bo w języku istnieje wiele bliskich określeń i warto korzystać z tej leksykalnej różnorodności.

Автоматычна транскрипция

Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця О Йойка не знате як ся тішу же внес єм на жыво в Словици Лем фм зышом фурт єм нажыво ле возме собі такє дашто же найперше ся приставил Лемко Трохановскій Добрі вечер кєд сухате на жыво і єст не єст це повторіня Мій адрес Дм крапк фм бо вельо осіб хоснує нашы комунікаторы так популярны зато пиште і коментуйте І одраз ся оправдам же днес просто не буду бесідувал о тым чого чым єм заміріл але днес так якоси од рана Так уж вчера вшытко ся деси там поколотило і ся обернуло горізнач ну і буде о тым што Лемкы клали На землю може такы баль найліпше пойси на землю Такє пристирало може буда што але не буду здражал Інакше ты зачнеме так як все значыт од нашого джінґля но і думам же перейдеме собі ґу нашій темі котра так горячо розгріват і розгрыват жытек моім інтернет А я знам азбуку уж познали мы азбуку а як авто бе як буков В як ватра ге як гора Є як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін і як ігла І Чудачне бо на і ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ел як лоси м як марел як пані р як руснак С як слуга то як тырка як угель ф як файка пха як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавір є <unk> ізнакы два знак мягкій твердым знаком Но і зачал єм хыбаль дост з такого такого тзвого Це А то може інакше зачно од початку нашым фейсбуку Лем фм повіл єм же інтернет горячий ящ червінь червений З той причыны же же не дост же наша файна лемківска опера была там промована ф А там то значыт ф в телевізорі то значыт ф проґрамі нажыво але з того же на конец было зіданя такє зіданя як называти Червоный Диван по лемківскы но і То як раз буде тема днешньой днешнього нашого проґраму дост лем повісти же там так рефлексом того было тото же якоси так розріло тото інтернет же як повісти диван або Червоне дивон диван топольскє названяківскы Я іщы дополню тото же барз файні мі ся обзерало Тото што было в тій телевізиі окрем того же промувало лемківску оперу котрий композиторком єст Дария Кузяк а высувало там іщы І Іербут наш Лемківскій Фронтренд высулота Адам Горощак котрый тіж спілтворил Лем высупувала Анна Мария Дубіньска Не до кінця може вшыткы вшыткым знаны але то люде котры днес може почасти промуют лемківскій язык В інтернеті і в тых каналах котры не сут для вшыткых доступны напр Тікток як Анна Мария Дубиньска ту іщы єдно лем повім же то была барз пречудова фантастична промоция лемківского языка Кажде з них бесідувало о лемківскым языку то значыт же він єст важний в тым такым штоденным жытю Барз важний в такым аспекті же він єст Просто єст тот лемківскій язык но і мож там собі доповісти іщы вельо вельо зідень Але уж то іде інтернет был розрітий вчера і днес тым як повістит тот червоный диван понеже гості бы данияк повістит червоный диван по польскы Но і то буде днешня наша пропозиция дискусиі ди я ту навяжу до фейсбукового поста і фейсбукового сайту Мирка Ворговача яко здравлю сердечно понеже він Аж і звідал як бы тот червоный диван по польскы названый назвати по по лемківскы там было вельо файных пропозиций же тот диван польскій диван може быти ходником кєдис долгій може быти даяк інакше може быти просто диваном з мотюту на <unk>eм тіж бы м повіл же диван але тепер по засценові і в вашых підповідях здає ся же ходник Значыт же тот диван аче тото што кладеме підного на землю дома помаленькы розгріват тот наш языковий інтернет я ся тішу предовшыткым зато же він розгріват тот інтернет же єст же ся веде дискусия бо о тото іде ґенеральні о тото іде в тым нашым лемківскым языку жебы він ся він ся розвивал За што може од словника Ярослава Горощака не нашол єм там мы такого доброго одповідника окрем єдного очывидно слова Диван червоны диван почывидно червоны собі знаме перевезти но але словнику Горошака мам ме кіли Ното возме тоткіли на сам початок то як бы не смо тіти може і знаме з коляды єст така украіньска коляда Добрывечір Тобі пане господарю і там потім заселяйте столы І вшытко кіль маме то значыт пригосте нас на тілько жебы вшытко было прекрасні зроблене значыт тоты диван котрий о котрым о хвильку повім мал бы быти кільмом і такєс Вярослава Горущака Зато підсулуйме собі дотепер повіджене маме ту і пропозициі з ФА то быти ходник мал бы то быти диван і мал бы то быти е Кілі на і буде но то тепер мусиме собі повісти од чого або одкале ся взяли такы назвы як ходник Кілим ци Диван Ходник буде найлегше і з того вшыткого о тілько же ходник іде одходити нашы по чым ся ходит кустя буде з кілимом і здиваном отже то сут слова або турецкого походжыня або котры через інчы языкы напримір з перского языка перешли до інчых европейскых языків кіль якраз єст Здає ся мі або турецкым або тым котрый пришол з турецкого до европейскых языків а Диван докладні так само лем же мусиме собі посмотріти на тото з якого языка пришол до нас абсолютно пришол до нас з польского языка через тото языка котре єм перше вымінил мне і то не єст чудне в лемківскым языку же так як раз єст такы така таку дорогу тоты слова Ведут же приходят до нас жебы фінально до нас трафити понеже приходят з декого більшого сусіднього языка то не єст проблем Хотіл бы м Вам днес повісти о тым якы інчы маме названя на тото што ся може і кладе на підлозі на земли дома жебы прикрасити жебы може як бы то повісти заізолювати тоту підлогу жебы нам было тепліше в ногы і так дале і так дале Но очывидно уж єм вам повіл же же выступує диван як чы польскій диван хоц він єс етимолоґічно турецкій як кілим в сонику Ярослава Грущака хоц не знам ци може не чул єм того аж так барз в языку жебы такє слово было хоснувана хоснуване зато піду баржы в тоту сторону жебы Вам вказати же ф русиньскым языком згалом жедеклал єм же єднак ведут ся не ведут ся тоты диспуты в інчу цілком цілком сторону Но може зачнийме од Підкарпатской Руси тумат Васовникы І Юрия Чорія другій Ігоря Керч як там тот діван бо зараз Я уж Вам отілько здражу же тот диван хыбаль буде тот домінуючий в лемківскым языку Зрештом то іщы нич перейду до інчых словників приведу вам даякы приміры з порталю Лем фм Ну мы твориме тот порталь зыштом тіж твориме язык Дахто ся може не згодити но але приміры сут примірами така статя як сумар підсумуваня дня протягом тыжня позитивных ініциятив сеньоры і схворены особы будут мочы схоснувати поміч волонтерів В домашніх роботах напр мытя выглядів ци трепаня диванів то статя Наталиі Малецкой Новак Маме інчу статю авторства Якуба Зиґмунта Маме выізд гев єст ограничений Асфальтовий диван веде Маґурскым Нацийональным Парком Інчий примір м повісм в вісемнадцетій годині сцену заняла Ростока з Рудной варшавякы злітаючого дивана До і там дальше не сут даякы інчы інче сла ту як раз може бы прямо переведений єст Єст названя польского ансамблю Але дивантір єст схоснуваный Мам такых іщы два три Але ма іщы єдно тіж над ату як разы статя Монікыты Лавской дає нотку еґзотикы хоц далеко му до еґзотычных кольоровых краін і вказує ся в цілій сой красі облечений не лем в кабат і ґорсет хоц они сут важны або може і найважнійше але лем лем о нову сукню з червоного з череного дивану бесідуючы ту авторка бесідує о платни лем он і о творчости і отворчости Ігоря Гербута і його його файты зато ту заложме собі же в корпусі лемківского языка остає тот диван котрий котрий так розгріл на тоты вчерашні диспуты як повісти по лемківскы Червоний диваны червений будеме мати легше диван уж маме даяку підповід Але бы переходячы до дальшых аспектів того што єм уж може заповіл што ж мусіл єм перейти до підкарпатскых Русинів і тамтышніх словників выслал єм такє звіданя до пана Ігоря Керчы знавлю з пана Ігорю сте великом скарбницьом того што маме в языку вшыткых абсолютно слів ба іщы в стихєм перед проґрамом недолго отримати відомістот од автора русиньского словника котрого звідал же виджу в Вашым словнику такы статі як покровец і ковер До того ся іщы однесу бо они тіж будут значыти тото як раз диван Ім ся сідал пане Горя як іх розріжници котрий з них тот што ся дає на землю такій знати то диван в нашым розумліню але сут діваний ся такы што мож іх дати на стіну Но і гайшы міл же розуміл же ковер радше тото што на стіню а кіли м як словнейку горощат то лем дада дашто інче або іщы може быти іщы коверец Но і доста єм барз файну одповід од пана Ігоря по народному буде коверец пробачтевам Покровец же тото видно в осмох авторах з його корпусу на котрым на котрым базувал свій словник на котрым базувал своі соі статі тото ся селило під ногы Коверец то такій меньший покровчык ту уж маме другє слово диван Ковер коверец або покровец або іх зменшены формы коверец покровчык Там сут іщы Інчы бы м повіл од ногы того слова отілько же м покровчык то тіж такій диван Покровчык то тіж такій коверец або коберец до чого охвильку іщы навяжу але такій покровчык што ся клал під сідло на коня то значыт тото што ся вкрывало такій така всыпервало ся сідло сідельце на коні найпише требояку плахту на ем не наы коня так як бы сме тото взяли вшытко Підсумуючы то маме і вкечы ковер і коверец але маме там іщы такє штос як покровы котры знаме днес напр церковного языка покров пресвятой богородици Покров то значыт вкрытя прикрытя охорона така зовнішна прикрывка І ту в тым аспекті перейду собі до наступного словника совника Юрия Чорія котрий ясно вказує же як раз покровец рівнат ся украіньскому кілим значыт тото што Горощак вказує в лемківско польскым і польско лемківскым языку же тот диван о котрым днес бесідуєме же мал бы быти покровцьом же незалежніст ци годеме на стіну ци годеме на землю міг бы быти Покровцьом Ідме дальше пішол єм до словника Юрия Панька з Пряшівской Руси і до словника м словацко русиньского славника там як раз коберец словацкє слово тлумачыт ся як покровец Але не был бым з собом кєд бы м не звідал нашого фантастичного Спілпрацівника і редактора радия Лем фмвідя як тото ся в тых деталях розберат што єст коберец а што єст покровец Но і достал єм тіж Барз ясне поясніня же коберец і Покровец то єднак то вшытко єдно значыт в нашым Музинів і може быти диван і може быти даяка плахта і тото вшытко лем же треба ту тіж розріжнити же коберцьом Не назывеме того што напримір священник вчас проскомідиі накладат на дар Коли ся молит Товды то буде лем Покровец товды то уж не буде коберец Товды лем покровец А мы знаме з обшыри лемківского языка же покровец радше то може быти може тот церковний Але може то быти радше покровец може на заголовок може на ковдру може на перину але нич більше значыт фурт ідеме або тримаме ся в тій обшыри полотна котре котре в якійсий спосіб хостуєме Так і ідме дальше ідме дальше бо маме уж тепер Ідме од лемківского дивану і ходника маме уж коберец маме уж ковер маме уж Добрі єм повіл хыбаль кєд кєдкєд думом бывшы хочу не хочу звя маме напевно коберц а ту іщы о коберци то уж єдна барз свойна справа Напевно слухачы з Польщы знают такє штоси такій фразеолоґізм як стануть на шлюбным кобірцу Што можеме прямо перевести до того же ся оженити женити ся Станути на тым шлюбным куберци значыт докладні оженити ся Але якє то має значыня в польскым языку уж неє того слова або не хоснує ся в нормативным польскым языку Кобєжец Лем станонь на шлюбным коберцу значыт же то єст тото присерало тот диван котрий на котрым стоіт ся вчас браня шлюбу в час вінчаня То єст тото поясніня чом по польскы женити ся або тот час вінчаня О час вінчаня бы сме могли перевести як фразолоґі сме до польского стануть на шлюбным кобірцу де стануть на шлюбным кобірцу значыт стояти на тым дивані В час вінчаня вчас шлюбу в церкви в костелі і так дале і так дале бо іде о тот кобєжец тот коберец котрий іщы істнує в фм посеред Пряшівскых Русинів якій на якым стоят молодята якы якы ся вінчают якы Якы берут Не берут шлюб Ну і ту іщы як бы сме мали тото вшытко так якоси Разом докупы завезти Зато же зато же зас наведу до вчерашнього проґраму в польскій телевізиі і до прекрасного выступліня нашых Было одых люди Абтом Ігор Гарбуцові кєпкувал же він уж сам не молодий на Ігоре єст молодий без проблему Я уж старий але ты молодий ті о тілько мі іде же Єднак Тоты вшыткы зіданя як іде о диван якій о коберец як іде о покровец сут того рода же то не были на тілько очывидны слова в нашым языку в нашій культурі в в нашій соспільности жебы ся так самоназывали думам же то єст на тілько красота русиньского языка же має вельо названь на подібны явиска Черпле Бавит ся тым языком хоснує тот язык і думам же о тото докладні ходит Зато неє сенсу тепер выгербувати ци Лемкы бесідували же то был червений ходник червений Діван Коберец Покровец Думам же знаме о што іде ци червений кілим як было в словнику Грущака Думам же іде о тото жебы черпати як найбільше з той лексикы котрий єм днес сповіл понеже тото явиско Як бы назвати черве червоны Диван по польскы днесме можеме назвати на правду направду по ріжному І хыба о тото ходило я іщы раз дякую нашым файным людям котры промовали лемківску оперу промовали лемківскій язык в польскій телевізиі Но хваля тото найбарже ішло Од мене пиште на демко си ЛЕМ Крапк фм радо все буду одповідал і буду з вами дискутувал на тоты темы ага бо днес іщы єдно звіданя было одкале тоты слова пришли ци кілім ци диван Што іщы зам маме Ци кобереци Ходник може єдиний славяньскій они вшыткы ішли або з турецкого або спирского або зперского на турецкій Зато не сыдайте ся хоснувати ци коберец ци Покровец ци кілім ци дакій інчий синонім того самого А то бласловиця і бесідувал до вас Демко Трохановскій Демко од Лем Крапка фм чуєме ся як все одтожде тримайте ся Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця