Skip to content
EN

Words, identity, emotions

The archive of
Lemko radio

About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.

Слововиця #133 - 2025 09 01
Ep. 133

Слововиця #133 - 2025 09 01

•

Episode description

Слововиця #133 - 2025 09 01

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Po wakacyjnej przerwie prowadzący omawia spór wywołany facebookową dyskusją o tym, że napis z łemkowską nazwą miejscowości został określony jako zapisany w dialekcie łemkowskim przez współprowadzącego Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych. Przywołuje fragment ustawy dotyczącej praw mniejszości językowych oraz informuje, że Ruska Bursa, a także Stowarzyszenie Łemków, skierowały do MSWiA pisma z żądaniem odwołania tej osoby z funkcji. Prowadzący ocenia tę sprawę jako podważanie i obniżanie statusu języka łemkowskiego w Polsce oraz krytykuje brak reakcji ministerstwa i łemkowskich przedstawicieli w komisji.

Automatic transcript

Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця Витайте радию слухачы з той страны Демко Трохановскій Словиця на жыво світ варшавского суді Радё Лем Фемкє слухати єй нажыво Тоты часом повтаряме што шту мі повісти кєд сухате нажыво знате же находиме ся по вакациях по вакацийній перві і мі барз радо ся ґу вам вернути мы з тым высыланьом по не же як певні ся додумуєте тем ся я выло через вакациі вельо Но і они як найбарже являт ся в нашых проґрамах тым більше тым більше же тота перерва двомісячна тішы мене часом так Не знам з може з причынутой перервы выприводит ґу тому жебы жебы над языком ся бальже застановити часом сісти задумати Ну і еко си так уходит Но іщы раз Демко Трохановскій Демко ЕТ ЛЕМ крапка фм то мій майовий адрес пиште зачнійте писати бо Здає ся мі же більше бесід через одвакацийний період мал єм через комунікаторы зас є были м даякы постуляты даякы пропозициі жебы жебы тото вшытко на социяльных сітях представляти в формі дискусиі но Гей так Думам над тым фурт але іщы мусит еґумі тототехнічні даякы І концепцийні думам прити на тото іщы будеме ждати Але то о социяльных сітях буде днес вельо пониже мал єм єдину просьбу жебы омовити жебы даяк представити на єдну тему котра котра ся явила вчас вакациі Смутна тема недобра тема о підважаню статусу лемківского языка в Польщы і то не в даякій там на даякым там інтернетовым форі ци даде там дахто дашто так повіл лем через важну персону урядника Державного урядника Але то здає ся мі же то хыбаль вшытко мусиме вернути найперше до того так як зачынаме значыт до нашого джінґля з лемківском азбуком в лемківскым языку іщы підкрислю но і перейдеме собі ґу нашым темам А я знам азбуку уж познали мы азбуку а як авто бе як буков В як ватра ге як гора Є як ґазда де як дора е як екран є як гєлен Жет як жето зет як зелін і як ігла Чудачне бо на і псянич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква Йот як Йоси Каяк коса Ел як лоси м як мала О як орел як пані р як руснак С як слуга ти як тырка о як угель ф як файка ха як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавій ю як Югас я як ябіль бук є <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком Но добрі Кєд уж знаме же маме азбуку же лемківскій язык має азбуку ну то може перейдме ґу темі Але нич іщы так перейдеме нич єй омовлю зато же она велюди мя прослужы єй омовити і представити в Словици зато же не каждий м сідит на фейсбуках а як раз тота ціла справа поділа ся на фейсбуку Но і зато просили сте мене жебы м жебы м тото даяк омовил жебы м ся до того не однюс но то як вступ мусиме собі послухати тото што тепер оно іщы буде днес надію ся кєд не забуду повтерене Устава з дня <unk> січня <unk> р про нацийональны і етнічны меншыны і про реґіональный язык Другій розділ стосуваня меншынового языка Особы як приналежат до меншыны мают право до послугуваня ся і записуваня своіх мен і назвиск згідно з принципами запису языка меншыны головні до реєстрациі в актах цивільного уряду і документах достоменности Приналежны до меншын особы мают предовшыткым право до свобідного послухуваня ся меншыновым языком в приватным жытю і публичні Розповсюджаня і выміны інформаций в меншыновым языку поміщаня в меншыновым языку інформаций приватного характеру вчыня меншынового языка або в меншыновым языку Перед орґанами ґміны попри урядовым языку може быти стосуваный як помічне язык язык меншыны Додатковы традицийны назвы в языках меншын можут быти стосуваны попри урядовых назвах місцевости і фізиоґрафічных обєктів назвах улиц усталеных в польскым языку на основі оддільных реґуляций Но закєд сме уж чули тото як правні оно выглядат перейтме може до того што ся стало Одзачну хыбаль од того же <unk> липця <unk> рока на фейсбуковым сайті професор Олен Дуць Файфер Нашол ся такій дост смутний запис зо скріншотом з інчого профілю в котрій пані професор пише переведу на лемківскій постерам ся одраз в великій політиці трафляют ся такы поставы якы барз смутят аж і тырвожат кєд же спілведучий Комісиі Спільной Комісиі Уряду і Нацийональных та Етнічных Меншын підважат статус єдного з меншыновых языків котрого бы прав З причыны свойой функциі має боронити думам же вертаме до епохы комунізму і што в контексті теперішніх настроів в Польщы ся потверджат нацийонализму на жаль не можу не реаґувати не лем зато же то о мій язык іде Але зато же не можеме быти обонятны на такы поставы Дякую за перше голосы необонятности Но і то єст скінчом скінчот си профілю доктора Григория Куприяновича котрый єст спілведучым од меншыновой стороны што уж самособол ся ту уж робит цікаві хоц то уж берух цитувальникы Григорий Куприянович находит ся в Ждыни де з контексту выникат же іде на ватру в Ждыни замірену не называм єй лемківском єст там фотоґрафія села Ждыня в назвы Села Ждыня по польскы і по лемківскы том єст Ждыня написане згідно з лемківскым языком через ы бесідую о тій третій букві і мы під тым знимком записане хтоси звідує В украіньскым языку в якым языку написана тота назва ждыня з підкрисленым тым ы і др Григорий Куприянович одповідат лемківскым діалектом Но і як певно думате но то ся зачало Тот скріншот і тот пост на профіли проф Олены Дуць Файфер был шыроко коментуваний дост лем приведу такы поєдны вписы як стыд Жадати одкликаня з функциі то прикре же маючы на взгляді нашу спілпрацу в рамках Інституту Языковой Ріжнорідности понеже то тіж єст така інституция і бере в ній участ і як думам з того впису др Герой Куприянович бесідуют о тым професоры проф Томаш Віхіркєвич так мене тіж тота Апостола барз засмутила зато єм написал Дорогій Григорию Ци тым самым заперечеш основам уставовым основам меншыновой політикы і языковой ситуациі в Польщы і так і так Професор Фонтаньскій тот пан альбо не знат уставы аль не або не неґує свою функцию Сут інчы Олено треба ся бороти профна Олько На жаль тота ідеолоґічна радиялектами то найгірший рівен так званой языковой політикы вельо вельо інчых знаных і меньше знаных особ осіб ся выповіла же то скандаль Еже то так як ендиция в Польщы з кінця тр <unk> років минулого столітя і вельо вельо вельо інчых дискусий На тото як зареаґувала пані професор Олена Дуць Файфер сам заінтересуваний хоц выкликуваний барз вельо раз Но бы ждал аж тыжден там де си помедже тым вшыткым написал же єст барз занятий тепер і як буде мал кус часу то він аж товды одповіст Но і одповід <unk> дня серпня о <unk> <unk> одповіл же од даде мод дакус більше як тыжня т веде ся на Фейсбу дискусия Ци мож хоснувати термін лемківскій діалект но і тот барз долгій впис мусіл бы м вам чытати з пят раз жебы го зрозуміти і думал же не зрозумієте бо я го не зрозуміл Скорочыню то моє тлумачыня моє Моє скорочыня того вшыткого і як є тото розуміл пан доктор Грой Купіянович котрый припомнул має функцию спілведучого Спільной Комісиі уряду і меншын од меншыновой стороны Скрочыме написетко же то спір же він може хоснувати такє же очывидно ниґде хыба не ся мі здає не хоснує аж язык По польскы хоснує мова не мова най буде мова то тіж такє бы м повіл же абсолютні В цілым барз барз долгым своім вписі підтверджат тото же бесідуваня о лемківскым языку о написі в лемківскым языку на офіцияльным урядовым мож повісти документі емблематі якым єст таблиця з назвом місцевости з назвом села Ждыня абсолютні неє такого правного акту жебы писати в будякым діалекті І ту не іде о тото же дахто ся цитат діалектів лемківскій язык тіж має своі діалекты русиньскій язык кєд го посмотриме загалом тіж має своі діалекты Він кус інакше структуризуваний як заложме тоты великы гейбы языкы урядовы котры мают підпертя державы сут вчены в школах мают радия телевізиі штоденну пресу інституциі котру они дбают і бесідуют о мішыновых языках Зато і мы маме діалекты але то не значыт же не маме свойого колифікуваного стандарзуваного языка єст якым єст лемківскій язык а тот же як раз єст хоронений уставом І не знам дучыста повіджте мі вийте мене кєд дахто має доступ до Фейсбу входячы на на профіль др Григория Куприяновича До чого єст тот впис до тота його одповід тота його реакция На тот впис проф Олены Дуць Файфер бо я абсолютно не знам до чого вєм ся Односит бесідує же то спір же то диспута же то дискурсы там може іщы же то іде о достоменніст же сут такы сут такы а ціла справа вышла од того же назвал язык лемківскій язык котрый є выставом з <unk> р охоронений бы назвал діалектом звіданий через там як сого свойого може і любителя котрий звідал звідал Оштойде Очывидно бы там ся тіж выляло барз барз вельо коментарів Здає ся мі же то такы коментары котры котры ясно доведят тому же єднак в Польщы Не вшытко єст в порядку Зато мы як Стоваришыня Руска Бурса высосували сме писмо до Міністра Внутрішніх Справ і Адміністрациі Марціна Кєрвіньского жебы одкликал з той функциі з функциі спілведучого Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын др Григоря Куприяновича понеже квестиючы тото же на лемківскых таблицях в лемківскых селах на основі законів на основі уставы на основі переписів поломил тоту уставу тым більше же так як перше єм привіл зачала свій впис проф Юстина Олько з унію з варшавского Університету то єст граня діалектами в тым сенсі Бо діалекты не сут ничым злым недобрым они творят корпус велич каждого языка але в тым сенсі єст депрецийонуваньом обнижаньом статусу лемківского языка і зато бы І само звіданя до др Гритоя Куприяновича чом же як раз дума то єст писане в діалекті хоц хто як не він мал бы о тым знати же неє в Польщы абсолютні жадных таблиц з двоязычныма назвами місцевости котры бы были напис написаны в будякым діалекті буд якого будякого языка іх єст вельо на Лемковині маме іх такой пару такой Не памятам уж мусіл бым рахувати на скоро спрібуєме Білянка котра была перша котра може і не мала тілько контроверсиі а то сможе з той причыны з украіньской стороны же так само бы ся писала по украіньскы Але як собі посмотриме на такій реґієтів де в украіньскым языку не выступує Е є по мы по Ґє маме Ждыню де маме заднє ы маме Ґладышів де маме заднє ы маме Высову де маме заднє ы Бліхнарку маме Рібкы Маме Кумкову Ци вшыткы єм вымінил Конечну маме іщы пробачте так уж тепер так уж тепер скарчу Так ци так іде о тото же же в тій політычній борбі мы Ся мі здає з той з той стой ідеолоґічно украіньской стороны часом выходит же прібуют хвалити ся може перед своіма шефами в Кыйові або дати там кєд маєт своіх шефів або жебы своі ідеолоґічны постуляты высловити на зовни Може і прібуют Тото даяк своім своій авдиториі обясняти же то вшытко в порядку то лемківскій язык то так не язык лем то здіалек тімо ту тримаме руку над тым най они собі там пишут як хотят Отже Ніт лемківскій язык єст правні в Польщы хоронений має свій статут статус языка має свою має свою правну охорону і того будеме тримати Ту бы м хотіл звернути увагу іщы на єден аспект того вшыткого то значыт з єдной стороны перша реакция о котрій мішы не пові Стовашыня Лемків котре всысувало протест ты і тіж не закликало до Міністра Внутрішніх Справ і Адміністрациі о одкликаня з функциі спілведучого др Григория Кыпуприяновича то єст єдна справа але м здає ся мі же чудує мє барз аж і може не чудує аж і смутит аж і Може інервує Не знам постава або єй брак лемківскых членів Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын уж од ся мі здає туж буде парунадцет хыба років так од <unk> р тоту функцию впоняют проф Штефан Дудра і др Мирослава Копыстяньска Вывачте але не виділ єм ани не чуєм ани не было мі дане до відома Жадна абсолютні жадна реакция тых двоє представників лемківской соспільности до Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын Не знам на кільком я тото Не чудує на кілько може виджу же єднак подля мене і тоты особы кєдже не зареаґуют на того рода ексцесы а то предовшыткым з зо стороны Державного урядника якым єст др Грегорі Куприянович Спілведучий той Спільной Комісиі Уставового уряду находит ся він в тій уставі з <unk> рока Зато думам же то наступна наступный причынок ґу тому жебы і такы особы мали быти одкликаны зо своіх функций кєд же не выполняют своіх функций і не реаґуют не реаґуючы може в тот спосіб нереаґуючы на на тото же права лемківского языка сут тепер ломлены Не знам чом мі ся так зробило як не же такій такє выступліня може барз емоцийональне може барз такє емоцийне Але вірте мі хто слухат словицю а знам же мя слухате смотрячы на Нашы кореспонденциі на нашы бесіды на ріжны справы котры одмавляме через сема і через комунікаторы через ріжны каналы котрыма ся послухуєме Може інакше мало быти без політикы в Феслововици але як видите часом ся хыбаль не даст Як на тепер а бесідую тото <unk> дня вересня септембра <unk> р неє іщы жадной реакциі ани зо стороны міністерства ани зо стороны міністра Марціна Кєрвіньского міністра Внутрішніх Справ і Адміністрациі неє реакциі попертя заперечыня др Штефана Дудры і проф Штефана Дуд і др Мирославы Копыстяньской но і будеме видіти Потым посмотриме ци находиме ся не знам в даякым бантустані Неправо Кєд єст то оно мало бы діяти А од тамтых подій припомну минул уж понад місяц Неє жедной реакциі зо струн Міністерства І не знам може деколи буде І тепер так собі думам до радию слухаци іщы раз перепрошу за тото же якраз виця стала ся такым може емоцийным маніфестом Але вірте міз нас на тілько мало І не тілько нашы перспектывы сут загорожены же єст о што ся бороти за всяку ціну Як інчу пиште на Демку Ет лем крапка фм што о тым думате а може єй вернеме до той темы хоц нияк бы м уж в жытю не хотіл до ней вертати То бла словиця бесідувал Демко Трохановскій Дякую сердечно Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця