Archiwum
łemkowskiego radia

Тот проґрам повтаряме словиця Проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках Слововиця I витам дорогатий слухаче в Словици Днес як все будеме занимати ся словами пониже то проґрам о словах і Но і не лем о словах но але так передовшыткым о словах Зато ся так называт Але єм зачал Мій Для тых што допіро тепер влучыли слуханя нашого радия ЛЕМ фм якы высыламе на фреквенциях <unk> В Ґорлицях <unk> вісе в Польковицях і в інтернеті в капльовых сітях де а і даде на <unk> дабі сме на тым цифровым уж системі высыланя радия но то лем припоминам же можете до мя писати на лемкы Лем Крапка Фм но і Я ся фурт вшраз барже тішу же такой каждий проґрам зачынаме тым што сте до мя написали як коментары і так ся робит тото же попередній проґрам переважні кінчыме в біжучым втекучым проґрамі што значыт же значыт же тішу ся барз з вашых реакций котры котры до того мого ґаданя пишете Лемко єт лемк фм пиште пиште навет найгірше чне тото же вам ся барз не подабат то я тото найбарже люблю і я ся даяк товды я ся даяк новы По ліпшем но так з ліпшем кєд мож так бесідувати А теж ден тому бесідувал єм Вам же хотіл єм Вам доказати же компірі ґруля ідут доружкы а а така інча форма того комперія значыт земякы то іде од Ябка не знам ци не знам си памятате як єдни памятате то я ся кус наверду бо до того сте писали єдна слухачка так тіж долго смы бесідували выміняючы ся майлями Но і ся бесіда розвинула Але дякую барз за тоту долгу дискусию барз цікава зато іщы днес о тых ґрулях бараболях Пришыл очым іщы о комперях о о бандурках о о картофлях ци о інчых видах того синоніму комперя а я лем припомну чом єм тоту тему зачал бо бы єм в Німцях недавно і єм і таку страву котра называт ся кумпір Івы в такым турецкій турецкым барі Но і фактычні то был кумпір в середині Мал такы ріжны річы він был загальні такій запечений до было то барз добре Але но тот кумп кумпір турецкій кумпір мія барз мерзіл жебы дашто о ним найти чом же то якраз так якоси подібно звучыт Але дороградий слухат ся нашом традицийом єст тото же мы зачынаме наш проґрам од зачынаме од джінґля Зато і тепер зачнеме дороградий слухачы од нашого языкового джінкля од по котрым они долга ся будеме чути А я знам азбуку уж познали мы азбуку а як авто Бе як буков В як ватра ге як гора Ґє як ґазда де як дора е як екран є як гєлин Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на іх ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і отяк Йоси ка як коса ев як лоси м як маю о як орел як пані р як руснак С як слуга до як тырка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щаві як я як ябіль є <unk> і знакы два знак мякій з твердым знаком Av Ят ісолвец тот котар возит ся мі розсеркота Ят ісолу вестох котар возит ся мі розсеркота тав казель бо зыкшамі розсеркота гуцалиці на тав ґазеля бо зыкшамі розсеркотай лаґосецка свойы ай ви лаґо лисечка слово Якраірска учонты слово Якраірска уставци на франт казы слово Якраірска екстреля сусіду підпу Та не зроблю спав дівку Ости пляшомсиду підпублю спав дівкы ґуцка луциля трав казерам да зроблю спав дівку ґуцка лучыля трав казеран да зроблю спав дівку сыр таміка може буде змагади рукаю се буде ся та підка може буде з бадікаю с не буде уч ся лучына травка зеле раз баби дівкаю сте буде Уз ся лучына травка зеле з баби дівкаю с не буде тор Тот проґрам повтаряме То очывидно Серенча і хотар Оа так мі ся припоминат же пече Словіця хыба было о тым слові Е о тон такій дзінґіль бы зробил Добрік жебы закінчыти уж оту бесіду о Луківкош мож бесідувати о ґрулях бараболях бульбах ріпах картофлях і окомперях або тоты комперіі ріжні называны на цілій Славянщыні штоправда і іхы но бы подібно уж <unk> тисяці років Садят Ночывидни до Европы привезли іх іспанці в ст але долго сме не хотіли істи бо некотры вірили же од них мож там ріжны хвороты мати А я іщы провірю статистикы пересічні в Польщы за ціле жытя Гражданин Польщы іст нецілых <unk> тон комперів кебаль же іст ґрулі Но і весні Як смотрю на назвы і окружуючы наш языкы наш русиньскій язык языкы в діалектах польского ци в діалектах словацкого ци украіньского но маме направду барз барз вельо вельо названь комперів Зато же хоц они ся розповсюдили то приходили може з інчых сторін світа де уж дак были названы зато і картофлі з німецкого зато і ґурулі зато і о мам ду два звіданя Єдно звіданя сухачкы і другє такє котре ся явило в дискусиі Бо напр такє названя як шлабкы шлабкы В насхідній Словациі такє єм нашол можливе же і Русины тото хоснували І до вшытко і до того же од нас найправдоподібнійше пришли пришли кумперіі з Німец а принаймні назвы пришли з Німец од тале картофлі о тале тіж ґрулі Найвасні ґрулі одказ ся взяло і ци в нас єст Мі ся здає же ґрулі было меньше розповсюджене як наприміры Компері хыба котры сут найбарже популярны якій іде о названя той рослины і то здрібнінят грушкы то єст ґрулі тото сут малы то здрібнят грушкы одтале ся взяли А чом од грушкы За то же по німецкы колиси компір называл ся Ґрунт бірна або ґрунт бір значыт земна грушка подібні углянала може з тым ся даяк тото тото вшытко тото вшытко тямило і ґрулі як малы грушкы або меньшы грушкы як раз видиме і в в польскых діалектах і здає ся міжена На Словациі на Оравіци на Спишу тіж тіж о ґрулях была была бесіда і ту іщы треба думам повісти єдно або же часом зміняме місце Місце жытя деси нас або в нашым примірі як нас вывезли в <unk> році і з тым мам звіданя або може Така уж так як єм подумал же знам одкале тото звіданя Бо до сам звіданя ци в нас сут пыркы Бесідували до доцей відданя од нашой слухачкы же в нас бесідує тіж пыркы ци то в нас тіж єс І думам же радше ні пониже в польскых діалектах тоты пыры як знаме сут розповсюджены так кой лем в великопольщы або найбарже розповсюджены і ся мі здає же допіро Могли через тото же же медже інчыма на тамты терены на тамту обшыр нас вывезли і тоты польскы діалектичны пиры пиркы могли перейти даяк з нашого языка хоц я сміло можу повісти же не чул єм такой формы од жадного Лемка николи як бесідувал на компері Пиры од чого ідут пиры пиры ідут то єст така фонетична адаптация слова піре Знаме такє лемківстеку лемківску страву хоц она ся в нас не называт соранцузского піре лем ся называт Дзямлены дзємлены компері хоц бы тіжы тойративне пиры неперативне окрісліня на тых што жыют в Великопольщы а іщы ту єдна цікавинка же В діалектычных словарях польскых тоты пиры ся тіж переводят як задок зато зато тым більше мож повісти же то пейоративны окрисліня на тых што сут з великопольщы Но але добрі зато тепер думам же ді уж час скінчыти о тых о тых комперях бы уж за дуже Але дякую за вашы коментариі і за вашы дискусиі бо як бы сме не назвали нашого комперя ци картофльом ци ґрульом ци бандурком швабком ци Ци як хочете то не вартат го істино бо як бесідуют діти тикы кумпері мают дуже вітамін і сут меньше кальоричны Як ріж ци напримір як макар Добрі Ящы низкє хочу єдну тему дакус зачати зато запрошу Вас на музыку Залеже нам загаль Ей Вєднаж загране Выме набудаме Ей долго танцюват заграй же нам заграй Ей єднам мали Бо ме набудаме Ей долго танцюват Боже мій Боже ей што Я наробил а єдно дуку малы Гей і тотум выдамы Гей і тотум ведамы Боже мій Боже Ей што Яна робила є злобівку малы Гей і тотум выдамвы Ей то быдавы Анцю моя манцю Ей не жалуйте того постемя За мужа Гарды За мужа Гардывы Панцюя манджю Ей нажалуйте того постаня леда Гарды Замужар Мацюва цю постаня Замуры Замужары О Мацю анайжавя замкары То гылля і заграй же нам заграй а мы дальше находиме ся в Словици То і буду тепер дальше бесідувало о синонімах а то зато же было іщы єдно зданя нашой слухачкы о котрым перше бесідувал паніян дальше звідує І буде тіжо синоніма о тілько же лем у інчых уж не буде компір ґруля зем як картофель ци бандурка лем ци лем ту барже буде докладні про жытом кєд компір то може подібний было зо словом танір воєдны бесідуют тані другы талерик а інчы тарелик Одкаль такы ріжниц Но і тото звіданя мі ся барз подабат барз конкретні три синонімы но і мусіл єм до того присісти жебы собі тото дослідити Але по маленькы од початку най пише што то єст налтанір То гы тото ґратя маючы переважні округлу форму хоц знаме затепер таніры ріжного рода і виду в середині сут поглублены сут тіж пласкаты но і на них ся дає страву подає подає страву Но дужым бою же танія не мусит быти округій але од того дакус дакусы походит же такій танір може повинен быти повинен быти ем Округ Но і очывидно тіж одкале ся тото слово взяло той шы пізне серед віча можу повісти же товды то означало пласкате мисятко деревяне або метельовель но і тото слово пришло з німецкого языка од телер <unk>лер через Л телер до телір або або телієр а тото зас іде од італияньского талієре значыт дошка на котрій ся мясо на мясо кроіт бо тотіж іде з латины таліяре значыт кроіти або розрізувати но і дошка як дошка і од того ся взял Талерик то значыт талерик з тым найперше є злы потім ры в такій формі першодопольского в білорускым єст талірка в чешскым таліш і в подібных аж шведскым єст талек так німецкє телер з подібным значыньом Зато і тот талерик з тым I розвязали Але чом тарелик Но ту нам поможе ту нам поможе правдоподібні росийскій язык зато же тарєлька перешла од росийского языка якраз в такым виді і ся мі здає кєд бы м мал мал ставляти то найбарже розповсюджены сут формы найперше танір потім тарелик а на кінци талерик што бы ся вязало з тым же же танір допіро іщы собі зараз розвяземе і не розноль розкодуєме што бы мал значыти але тота тарьолка по росийскы Но она тото же она вднес актекто в такым виді єст то в нас мусіла тіж ввойти разом можливе з тым пославяньскым періодом з коли в нас языком літератскым языком было было языча хоц то єст така моя барже о гіпотеза як жебы м тото барз аж так досліджал Так ци так маме тарелик і талерик хыба найменьше розповсюджены одкале ся взяло тот Тот в языку барз популярний популярний языковий процес то метатеза то переставліня звуків котре барз часто заходит коли береме чуже слово до языка і заложме же оно мало бы звучати талерик але до языка вышло з переставленыма звыками л і р і зато барз часто днес чуєме Тарекы Того рода Того рода процесы проходят во вшыткых языках Я нашу лем пару тут напримір о русиньскє слово былха то значыт но тото тот інсект котрый там мают зірята в польскым то єст Пхла і як бы сме собі ту посмотрили найперше было л потім хы але до польского перешло в одвернині в формі там іщы інчы языковы процесы заходили але то такій примір маме не украіньскій е Ведмід заміст медвід такы ту тіж є смета теза тото праславяньскє слово медвідь было перешло до украіньского языка ф тій з тым з том переставком о котрій тепер єм єм вам повім Але добрі тото што было Станіром В словнику в етнолоґічным словнику Брікнера не він вымінят же єст же з том першом формом котра з том ориґінальном пові котрий до німецкого телер єст дуже форм але декотры Словяне як і Мадяры мают танір або танір но і ту з помаленькы ага і тото тіж тото тіж видно в словацкым словацкым языку напримір і в польскых і словацкых діалектах на Ораві барз часто популярна єст форма тань та танір таніж танярик ци подібны такы такы формы І они певно пришли до нас з мадярского языка але ту неє што глядати вельох якысых запутань одкале ся то взяло бо і мадярскій Танір пришол од італияньского давного талієре значат одтодтой дошкы до Кроіня ци котре потім пішло до німецкого телер і пришло в ріжній формі до нас то значыт ци як талерик ци як тарелик ци як раз як через мадярскій язык до той формы танір Зато як видиме і такы просты річы як компір од котрого може ішли танір хоц о то уж собі тепер кєпкую часом мож выдобыти дашто цікаве О чым мож Повісти Аядєку Берсваніяні за тото звіданя хоц компір має тілько з таніром же компері ся іст на таніри Нослідити тото і посмотріти як оно в нашым языку ся нашло тіж барзойне Чуєме ся о хвирку A<unk> транс Капеля Ламаса Мале Я помаленькы буду кінчылже понеже кілько мож бесідувати о тані о танірах і о комперіях уж одыжде зрыхтуюде што інче дат што нове Але не забывайте писати бо я безслужу як пишете предушыткым як такы файны звіданя як днес Цитанір ся взял з того самого джерела што компір хоц бы ся нам здає же сут барз близко барз часто сут барз близко і комперіі і танір є лем скоро підсумую в припадку комперя хыба як першу нормативну форму давбум яґрас комперя а в примірі того ґратя на котрым ся го іст Хыбаль найбарже розповсюджена форма тотанір і таку бы м лишыл а як єй синонім то тарелик Але то вы напишете мнеци тіж такы Демко ет лем Крапка фм Демко Трохановскій з той стороны ся з вами пращат і просит на наступны словиці словиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках словиця