Архів
лемківского радия

Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця О языку на языках демко Трохановскій стоі з стороны кєд слухате продолжыня трьохсвітів а кєд лем повторіня то Витам вас красні тым разом в словици і тым разом зас о языку бо словиця то єст о языку о словах як з рештом чули сте в джынґли одраз складам свій ЕМ і ЛЕМ <unk> ле <unk> крапка фм на котрій можете писати і давати мі дакы пропозициі або ся до бесіды до проґраму А як ні можете ся тіж зонусварити і не згаджати же тото як раз є інакше а тамто єст іщы Інакше по мойому барз рублю тоту дискусиі дякую за тоты вшыткы вашы відомости котры приходят Барз часто по них сігам як інспірация до того мойого проґраму І днес жебы заявити до чого хочу дійти мам такій пляны жебы дійти до того хоц як знаме розґаданя моє часом веде до того же не встигну і мушу переложыти на наступный проґрам заплянувану тему або єй лем може зачати і розглядся на два проґрамы але добрі не жебы заявити до чого хочу дійти лем повім же буду лем хотіл доказати же компір так тот компір што го выкопуєме з землі Іде од Грушкы походит од Грушкы а Земяк на західній Лемковині был такій польоні з Берсідулі Земякы то земляк іде од Ябка Но як не вірити то останте дорогы радию слухачы До кінця так вашы пові Але як все зачынаме од нашого джінґля зато і в тым моменті го надію ся пущу А я знам азбуку уж познали мы азбуку а як авто бе як буков В як ватра ге як гора Є як ґазда де як дора е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін і як ігла Чудачне бо на і псянич не зачне ы є тиж зманеруване Серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і от як Йоси Каяк коса ел як лоси м як мава О як орел пе як пані р як руснак С як слуга ты як тырка о як угель ф як файка ха як хыжа ци як церков че як чыжык школа ща як щавій Юяк Югас я як Ябір єд <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком Затым разом Джінґєль повело ся пустити без проблемів а проблемы сут лем з того же часом як ся водит новый софтвер радийовий софтвер тот треба ґу ньому привыкнути Але добрі вертаме до Словиці Бесідувал єм тыжден тому о фемінативах фемінитивах ріжні сут называны наче то тых женьскых формах якы якы сут В языку а не все они сут так скоро приниманы Тым проблемом занимают ся уж языкознавці на цілым світі котры занимают ся тыма языками де тот проблем выступує понеже не в каждым не в каждым языку Такій проблем выступує же сут мужскы названя даных професий Але женьскых уж неєз ся анґлийскій языкы тічер односит ся і до пані учытелькы і до пана учытеля Но зрештом тото тот проблем называт ся проблем асиметриі асиметриі языка но і Треба повісти же же ріжны сут причыны меньшого хоснуваня меньшого хоснуваня женьскых форм професий ци становиск ци ци ци функций бо сут напримір такы языкы як чешскій за ним тіж словацкій але чешскій ту має дуже ліпшы одповідникы Мож повісти даных професий і в як іде о мужчын і як іде о жены там формы докторка міністринє філоложка і так дале тото то в чешскій языковій практиці дуже ліпше сут устабілізуваны і днес уж не выкликуют жадных контроверсий вигей в нас іщы Певно дакус бы бы могли бы дакого чудувати в як товаряти різати ухо але так як єм повіл тыжден тому тіж на тым примірі од пана Богдана котрый писал о тым же пані котры водят потягы же то сут машыністкы а коли су машыністкы то были інчы Язык ся фурт змінят язык фурт іде ґу тому жебы конкретні называти даякы явиска даякы предметы даякы мны даякы подіі но і Што ж треба лем ждати же враз з шыршым хоснуваньом даных форм требам треба мреба до того привыкати так може пові Але ту тіж треба повісти і єдно колиси было більше зріжницюваня Того што робили мужчыны того што робили жены то бесідую о професиях ци о функциях Но очывидно трату тіж щыро повісти же вязало ся тото з тым же жены не мали такого доступу до заложме так повім барз загальні до світа як ту ся бесідувал мужчыну были панами того світа і дівчат же не допущали в вельох просторах то бы не бесідую о лем названях професий але в такым нормальным жытю до наукы до шкільництва до высшых до університетів до академі высшых учени і так далей Но Дам то такы приміры як ім давал же мед сестра то відомо же мед сестра але мед брату тіж другу строну кус кус штучні злучыт але як си возме такы такы професиі ци функциі як напр акушерка акушер днес Но певні была бы то добра форма але акушер днес бы тіж штучні звучал за то же як раз тоту функцию Думам же такой все выконували пані выконували жены і так і так Але Треба повісти єдно же днес уж такы формо як психоложка директорка ци ци ци ци кєрівничка іт сут сут як найбарже уж устабілізуваны в языку но і а бы было іх як найбільше Але з тым зазначыньом моім зазначыньом же нич на силу жебы ся нихто не нервувал Хтоси хоснує дану професию з формом фемінітивном дахто ні і тле ту бы м рекомендувал спокій язык собі з тым порадит язык собі тото сам даколи даколи бы пореґулює Ту лем тілько ош іщ може як твориме фемінативы но найбарже розповсюдженом і з кінців К то значыт учытель учытелька співак співачка Хто там кєрівник кєрівничка то сут тыкы такы в тот спосіб твориме в тот спосіб твориме фінітивны формы Сут іщы інчы еса напримір поета і поетеса А ту я ся поім єдну єдну річ дост цікаву і таку бым повіл навет же таку кустьок смішну часом же барз дуже барз дуже в русиньскым языку форм мужскых мают женьску одміну но поета ци скона скоро жебы м артиста і т однимают ся кінчат на а не підходят під першу парадиґму одміны і ся одміняют так як напр трава то значыт так як жена то тіж Добра цікавинка добра цікавинка В языко так ци так о фемінативах Думам же уж хыба не будеме тілько товчы Барз м хотіл може найбарже дівчата жены жебы написали на лемку Ет ЛЕМ Крапка фм што не думают і в яку сторону си Васы Хочете жебы в русиньскым языку погнати тоту тему жебы єднак дуже більше форм фемінативных было не было в языку хоснуваных стоден Вашы опініі сут для мене без важны но і дорогорадый слухачы кєд бы сте і слухачкы предовшыткым очывидной напише каждий але барз сім рад на вашы опініі в тій обшыри Ношто з чуєме ся О хвильку бы єм обіцял же вам докажу як то з комперія жыкомпільют грушка зем як од сливкы Но добрі чуєме ся о хвильку Ііва Іван З другого яйка Пишела Пишыв Лавоцька молоденьканька ти дворі солома Неєста лем дома не єст было тасино А як было тасино можеш прийти звір Іван Курленку знати Тот проґрам повтаряме Лем по нашому лем фм запрошаме Хачы слухати лем фм ме гач ірко Бляч І вертаме до Слововиці в якій ся находиме од добрых <unk> минут і зміняме тему Днес єм хотіл так уж затрачати принаймні тему синонімів што то сут синонімы синонімы то предовшыткым богатство языка Но але кусториі все треба дакус придати синонімы то з грецкого синонімос значыт єдноіменны то такы слова слова єдной части мовы котры ріжні звучат ріжні ся іх пише але мают барз близкє або ідентичне лексикальне значыня Коли хоснуєме синонім жебы вказати на богатство языка жебы выразити якысий дати акцент на даякій даякій предмет даяку річ але тото тіж дозвалят дозвалят уникати такого же фурт называме як єдным словом дану дану річ Ту лем одраз в приведу іщы пару языкознавчых термінів то значыт сут іщы антонімы антонімы то єст докладні штоси противного то значыт же антонімы антонімы то слова противлеглого значыня напримір білий чорний і так слизкій а не знам як дослизкій студений горячий і так дальше но і сут іщы гомонімы о котрых єм колиси тіж бесідувал то значыт же слова котры значат інакше Але так само ся іх пише ци гварит бесідуваємого пості на фейсбуку і о пості напр великым Филиповом Петровом ци інчых постах Но то было бодай тыжден тыжден тому Но і заявил уж єм вам дакус хыбаль же днес уж єм уж єм одкрыл два синонімы то значыт бесідувала єм о кумперіях і о земяках Земякы така форма таку форму хоснували Лемкы котры котры были близко як іде о языкову границю з польскыма діалектами то предешыткым західня Лемковина але ся мі здає же трафити ся може такє запозычыня тіж здає ся мі же же в словацкым языкы ті сут земякы то мі ся здає же же тіж якє з синонімів на комперя словацкым языку тото тото єст хоснуване Але добрі богатство языка єм повіл так компір крумпіль ґруля бандура бандурка яшойше можеме з тым зробити зимякы і о картофлі то тіж безфайны Но і на жаль мушу повісти же хыбаль же хыбаль жадных не знаше так ся і видиты І днес буде о етимолоґіі тых слів але дійду до комперят о тіж уж тепер выявлю Понеже єм был барз зачудуваний был єм недавно в Німцях і єм хотіл зісти і зієм Но комперя але Лотему хвильку Маме такє сло як бандура бандурка на Пряшівскій Руси барз часто хоснуваны на названя нашого комперія то найправдоподібнійше подібна форма або ідуча з того самого што чешскій брамбор Во словацкым тіжы банду бандура предешыткым на выході выходня ребе бесідуют бандуры бандуркы так як в Чехы бесідут бандур Бандур і Брамбор тіж то треба навязати вєдно і ува з чым ся Брамбор вяже з бандуром Отже Найправдоподібній в ріжный спосіб пришли тоты слова до русиньского і до чешского напр языків а сут повязаны з назвом німецкой землі Бранденбурґы Бранденбурґія і в тот спосіб бо там як раз были были такы одміны комперів котры приходили Заложме на Карпатску Русь і з той причыны З той причыны маме днешню форму бандуры ци бандуркы лем не треба єй мішати О єст файний гомонім до бандуры бандура то тій такій музычний інструмент хоснуваний на Украіні бандерат уж чысто што інче і ту не будеме в тото входити бо днес бесідуєме лем о комперях Картофлі Но картофлі хыба близшы бы думал же яснійша єст єст етимолоґія і напевно же пришли з німецкого языка картофлі хоц Як знаме жыли сме в німецкоязычній державі в Австриі і думам хоц тота форма не єст в нас дост популярна на Лемковині картофлі то хыбаль так дост бы м повіл же же непопулярне Але од чого картофлі ся взяли в німецкым отже картофель а в старе тотартіф тартуф і походит з італияньского языка тартуфо так тартуфы то значыт же то сут труфлі і Ам труфлі Но власні но зато же компері котры котры бодай в столітю пришли з Америкы так якоси ся тямили з тым З тыма труфлями барз часто значе штоси што з земли не то труфля значыт тото што што з земли але штом іщы в польскым языку в столітю на труфлі бесідували Зімняків в польскым языку Очывидні допірод в столітю пришли з Італиі з Іспаніі тоты компері до нас но зато одраз бесідуют і м повіл на початку же жадне слово не є знаше зато же перше не было в нас комперів Просто тот ніч нич більше І ту кєд собі кєд собі о тым бесідуєме то як раз тоты назвы ся в ріжных языках зміняли на того нормального комперя котрого при полуденку до мяса а в поствєчыні до рыбы іме ім зато єст Так дуже тых синонімів означаючых компер Але напевно маме напримір ґрулі Бесідали тіж в ґрулі В польскым языку тіж были в декотрых діалектах ґрулі В назі были ґруляникы то значыт тертяникы то сут терты комперіі і і потім смажены ґрулянка напримір тото листя комперя але ґрулянка тіж тіж часом ся суцию з даяком комперяном зупом з комперяном поливком но і вкінци тоты Нещестны земякы ноту етимолоґія єст барз легка зато же роснут роснут в земли ІНо добрі Але одкале земякы но земякы ту напевно пришло до нас з польского языка але колиси в польскым языку Компериі называли ся ябко зємны то значыт ябко што росне в земли Адже в усмісі до польского пришло з німецкого языка іы то абсолютно єден до єдного языкова калька то німецкє ерда апфель значыт ерде як земля і апфель як ябко Но і ту першу част той той бесіды єм одкрыл же земля же же змякы ідут од Ябка бо так ся колиси называли од того німецкого ерд ап Але я вам повім так не така тепер такє звіданя Што з такій фашыруваный фашырувана бандурка по турецкы запечена і подавана з ріжныма там в середині выполняючыма тоту велику ґрулю річами найчастійше там олива єст там кысы салаткы кысы кобаскы кысы парівкы тамті же і грибы дают і ярины і так дале і так дале Но власні в нім цьох ієм такє таку страву котра ся называт кумпір і так мя тото заінспірувало до нишнього проґраму же фактичні си думам З турецкого языка жебы тото аж так до нас прислужы аж такы маме засягы Но і ту ні Справа єст дакус простійша в турецкым языку кумпір пришол тіж з німецкого языка і з німецкого тіж маме такы формы в сербскым языку в хорватскым слованьскым маме Крумпір што єст тіж наступным синонімом і в нас хоснуваным бо маме тіж крумплі маме комперіі але декотры вели крумплі крумпіль і такы як раз формы крумпір або або курумпір што значыт же ге Днес якім іл турецку клясичну страву в Німцях она назыла ся кумпір іде она з Німецкого і той з нашнешній наш компір жыл бы іщы цікавше іщы файнійше то маме єден компір бо так до нас дошла тота форма але два комперіі Там єст зміна і на е І то єст така дост цікаве дост цікаве явиско в языку бо то єст такє аналоґічне зрівнаня ся так варіт Там не могло оно перейти з е до і перше Але в одміні і в одкрытых складах зміняме там н І на еы Бо маме такы подібны слова в котрых як раз тото явиско заходит А неповидно а не повідно поне же то єст чуже кумпір кумпір то єст чуже слово котре котре Іде з німецкого але і в турецкым єст роблене Мале добрі бо єм обіцял дорогы радийо слухаче же повім же Хоснувану на штоден а тра і так розповсюджену А забываме часом же она в нас єст од барз Але то барз Недавна но і треба повісти же єднакы же єднак маме з ней барз Барз дуже Втіх В тым моменті так одраз признам не знам ци ся добрі чуєме понеже маме якысий проблем з высыланьом але хыба уж хыба уж єст вшытко в порядку Зато што сможу повісти а смотріти на зыґарок і то єст найгірше в тым вшыткым же уж помаленькы мушу кінчати З синонімами думам же іщы не кінчыме бо з богатством языка треба працувати з ним ся треба обходити і хвалити і быти і і працувати і быти гордым зато о синонімах іщы будеме бесідувати тіж даякы етимолоґіі приведу очывидні як вы мати даякы своі Охочо направду охочо іх выслухам дорогы радиє слухачы і в тым моменті кєд же уж єм доказал же компір іде з Сегрушкы а земяк іде з ябка то буду ся з вами пращал то была з Соловиця бесідувал Лемко Трохановскій лемко етлеткы Лем Крапка фм і што ж до наступных стріч Тримайте ся тепло слововиця Проґрам о словах нашых і на нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця