Archiwum
łemkowskiego radia

Тот проґрам повтаряме словеця Проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця Витай Тетрогороды Слухаче з той страны Демко Трохановскій нажыво з підвышовского судя радия ЛЕМ фм Словицю значы словиці значыт на о языку і на языках одраз повім повторю мій майльові адрес через котрий бесідуєме собі пишеме о ріжных языковых річах то дем копка фм пише дальше зато же Зато же знам же як тыжден по тыжньови неє даякого проґраму пониже святочний ден выпадат но товды зберат ся тота кореспонденция і єст што хоснувати Зато дорогы радийо слухачы тілько як може тот начальний такій водны водне слово І тілько зато же тем маме не на днес зато Вас запрошу на наш джінґіль котрым зачынаме наш проґрам но і по котрым будеме ся зас чути і розверати собі язык очывидно лемківскій русиньскій язык А я знам азбуку уж познали мы азбуку а як авто Бе як буков ве Ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора е як екран є як єлен Жед як жето зет як зелін і як піла Чудачне бо на і пся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква Йот як Йоси Каяк коса Ел як лоси м як мала О як орел як пані р як руснак С як слуга ти як тырка о як угель ф як файка пха як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щаві ю як Югас я як ябіль бук є <unk> і знак два знак мягкій твердым знаком Так і вертаме до Солововиці витам єщы раз красні дякую раз тіж за вашы коментарі а бы коментарів было кус зато же ся мі здає ґастрономічны темы Люблят ся Вам слухати і то така была ґастрономічна тема і в попереднім проґрамі і в передшым проґрамі чом ґастрономічна была зато же сме мали велиів бо єм бесідувал о рускых святах і ту єм привюл таку дискусию же Не то же м ся посларил але сме місто дискутували бы тепер як здаме з причыны рішынь церковных єрархіів вшыткы свята суду Рускы мож бы так повісти Не буду той до той темы вертал я надію ся же кєд кєд же сте уж по вывечеряли на велию а ту іщы припомну перед нами друга велия бойшы Щыдрій Вечер зато Язы тота странвіця тима барз і ся ту барз любила Єден з коментарів Е бы жы о куті так бо єм бесідал же в нас доман не было куті Мам єден коментар же же была але баба повідали же аж на заході зачали єй рыхтувати же на Лемковині не рыхтували допіром можливе же пришла од сусідів од інчых люди кутя на навели і з такых а може неочывидных коментарів то іщы тото як єм бесідувало о етимолоґіі слова дора мам єден файний цікавый коментар Хто бы ся сподівал же Такє грецкє слово єст з грецкого коты ся выводит тот антидорон єст в лемківскым языку но сут такы слова сут і з лемківщыме ріжны Очывидно оно пришло через Через церковославяньскій язык ногели Маме дорус антидорьон но і тілько хыбаль ага ной тото вам ся подабало тото тіж сте коментували о фізолі і о пасули як называют фізолю на Підкарпатскій Руси а тото як раз было рефлексом того же сме з Мигальом моім спілведучым з Підкарпатской Руси недавно обесідували о даякых різдвяных традициях і в нас на Лемковині і на підкарпатскій Руси добрі мам наступны звіданя мам наступны Темы котрыма бы сме ся могли заняти і зрештом ся зрештом ся займеме Зато запрошу Вас на коротку музичну перерву і уж по ній ідеме до двойных префіксів Знам же так звуцит але буде думам файно Дідючы до <unk> а запа ava о зеленого <unk>n<unk>e <unk>mыкатора <unk>m Як уж єм заповіл словицит днес буде о двойных префіксах а што то єст і ту такій наголовок Майля єм достал звіданя од Ваня Ваньо єст Поляком як само сой бесідує знаме ся вкаже на собе бесідувати Ваньо і вчыця лемківского і Ваньо пан Ваньо пише же в лемківскым виджу більше подвійных префіксів як в польскым языку Приходит мі тепер такє як повыганяти бо то части в контексті акциі Вісла Але як чую Лемків то мают хыба більше такых структур як в польскым Цікава тема єм ся ньом барзы втішыл тым том темом тым звіданьом бо то тема мі тост близка бо памятам коли си давно тому як єм пришол жыти до Варшавы то в моій бесіді бы слухачы спілбесідникы тото спостерігали же часом єм такы того рода двойны префіксы при часословах хоснувал ци структуры як як ваню пише так Но і хоц они може не были такы такы такы добрі Натуральны одля спілбесідників были зрозумілы але може не были натуральны но і ни о што іде так не скоро то мі пригодит такє часос слово такє думам же не мож ся называти Лемком кєд ся не знат часослова оначыти котре єст не тілько гумористичне як і поважне так але тіж міцно продуктивне Але ништо оно значыт нозначниж не значыт але такой вшытко значыт з тото часо словос такє такє добре Же мож оначыти і выоначыти так але мож певно і дашто повыоначати кєд бы сме ся уж вперту дальше смішка той чыны наша тема так мі ся здає же бы ся впер же мож дашто выоначыти і повыоначати то може мож тіж дашто одповыона Чыти ци одповы оначати Но добрі Тот смішний примір часослова оначатий што значыт нижне значыт і вшытко значыт Але добрі ідме до двойных префіксів ту пан Ваньо дал так кій примір повыганяти Но я ту значно хыва од початку бо на примірі текстів з порталю Лем крапка фм бы м ся спер мам такє такій примір ту як раз інтер вю Северияна Косовского з Люком Возняком Нашы села были выганяны тоты Фльоринка або Царьова або Боґуша Крыльова де си гет на самым кінци як уж вшыткых повыганяли так маме два префіксы по і в Мам текст Наталиі Малецкой Новак то як раз з зіданя до політиків до Комітетів выборчых Звязку з парляментарныма выборами в Польщы в Вони Там такій текст хотілам ся дознати як своіх меншыновых выборців трактуют тоты на котрых буде мож оддати свій голос пофатиґувалам ся і порозсылалам десяткы маірів з трьома звіданями пороздумами по і розтакы префіксы І тут нашо інщы на матурі з лемківского языка в <unk> році тема перша была така на основі даного фраґменту тексту предстал проблем і порозважай над ним порозважань так поі росту акораты тыкало ся тексту як раз з порталю Лем крапка фм авторства Богдана Ґамбаля на три поколіня Піддумало іщы інчы приміры тых часо слів з двойныма префіксами придати то Доставляти ставляти так то маме тото основны доставляти але мож подоставляти носити розносити ци порозносити там маме два префіксы приданы ґу тому часословови Но і як тоты двойны двойны префіксы славяньскых языках ґенеральні помпою бо они не сут лем нашом русиньском прикметом но такы як повыганяти позамітати позамавляти і так дальше предовшыткым зачнеймо од того же префіксы в славяньскых языках очывидно мают з вікорінь в праславяньскым языку в тым такым реконструваным котрый мал бы быти спільным першым тым спільным іщы для вшыткых славян на початку напевно выражали аспект часослова так значыт То єст єдна справа но але ге тіж мы префіксы позваляли окрислити дашто так напр напрям руху до переду внутрі до середины горі долов і так дальше або міг означати префікс доданий до часу слова результат даякой подіі значыт штоси ся Бо было і штоси ся довершыло штоси ся скінчыло так або або або ся скінчыло або зачало і континуало і так дальше дак то была така перша перша ґенеза того же же же в языку явили ся явили ся префіксы но і Они мали ріжны функциі і ту предушытым така тота і уж ім пою аспектуальна функция значыт аспект дашто ся скінчыло або дашто тырвало Они мали помагати в розріжніню же дашто тырват дальше або дашто ся напевно скінчыло так писати і написати чытати Дочытати прочытати і так дальше Окрем того мали тоту функцию напрямок котрий єм повіл онду то было барз істотне в тых динамічных часословах так в часословах якы вказували на даякій рух переміщыня ся Очывидно очывидно ту можеме дати дати зходити ани нести дайменды нести і вынести так іти выйти дійти донести писати записати Ходити зайти та як мож тіж заходити тужы потім вторічны значыня Кєд іде тото при фіксы чом они ся были доставляны до часо слова то мали тіж таку функцию жебы да як зміцнити значыня даного даного часу слова жебы вказати таку інтенсивніст даякой подіі крышыти такє файны слово барз файны там де ых ся являт по кы кус інакше як в інчых славяньскых языках але маме розкыршыти так м кыршыме і розкыршыме то уж такы файны страшыме презстрашыме і так дальше Но і іщы єдна така функция яку бы м ту вказал то така ітеративна функция тута ітеративніст то такє понятя достил м нове але поясню то є значыт же то єст вельократніст даякой подіі так то єст же дана подія была пару раз была повтаряна в вельо разів Но якє собі тото вшытко Е даяк даяк собі собі збереме докупы но то маме штоси такє як был сме тоты повісти тоты двойны префіксы Но і чом они такы Так важны і такы што они зміняют такде де факто Но тоту функцию ітеративну з той вельократности вказуют на тоту вельократніст так бо напримір маме заперати вікна значы же запераме даякы вікна або даякы вікна Але як уж позаперами значыт же і вельо было ци двері ци вікна Е так і е Маме часослово давати маме роздавати дашто дашто роздаєме Але як дашто пороздаєме то уж знаме же тото што си было тырвало в дакым часі но і могло быти в ріжных місцях но і было роблене більше як єден раз то такы такы предовшыткым Першы прикметы о котрых мож повісти чом явили ся в языку тоты двойны тоты двойны префіксы Но і так якы на тым примірі што ужме што подал пан Ованьо і што нашол єм в нашым тексті же нашы села были выганяны деси єдне самым кінци як уж вшыткых повыганяли То значыт вшыткых выганяли але уж тамтых тамтых тамтых тамтых уж повыганяли значыт же уж была тота ітеративніст за котрій єм повіл же было уж пару сел і то буде якій процес котрій якыса подія котра тырвала в часі і была звельократнена значыт же выганяли туту ту ту ту і ту значыт же повыганяли повыганяли вшытк очывидно собі розбереме тото по і вы то вы тот другій префіксы Переважно як його ся приставляло до часослова то то мал він тоту функцию хункцию напряму значыт вы тото предовшыткым даякій напрям вказувал а тото по то барз часто зміцняло значыня часослова Но і тіж вказувало на тото же дана подія даякій процес был закінчений можна мож выганяти і выгнати думаме аспектові спри дашто довершене і недовершене але повыганяти вшыткых хоц лучыт ся з тым незавершеным аспектом то повыганяти вшыткых то значыт заперти тот не тот процес выганяня і ту якраз і ту як раз тото вшытко видиме смутрил на інчы славяньскы языкы в фа тычні думам же мож бы было тото провірити то тема но міцну докторску дисертацию як тоты двойны двойны префіксы заховуют ся в ріжных славяньскых языках знаме же сут і в росийскым і украіньскым начыт в інчых східньославяньскых сут в польскым языку в чешскым словацкым напевно Так же видиме іх выступуваня барз часте і мож повісти в каждым славяньскым языку оно выступує но і думам же іщы ліпша тема бы была така як бы кєд бы дахто хотіл провірити провірити певно на текстах як такы того рода двойны префіксы выступуют в лемківскым языку в загально вшыткых стандардах русиньского языка полне же сама теза од пана Ваня а і може моє такє колиси давны спостережыня же маме можливе мы тых недвойных префіксів при чесословах дакус більше то могла бы быти барз але то барз цікава тема но міцну міцний реферат міцну наукову статю Зато дякуючы пану Аняли за тоту тему я бы ся так застанавлял ци буде з чого зробити тоту тот проґрам аж на тілько жебы тілько о ним побесідувати але як видно так зато же тых тых примірів на самым Лем фм нашол єм вельо вельо хоц три лем єм привіл то і то мож повісти то не єст якысий выняток тоты двойны префіксы але котры предовшыткым з тым по то котры зміцняют і котры як завершают даяку подію Же мож повісти є то стандард в славяньскых языках хоц якоси я николи єм ся над тым аж тілько не задумувал Зато зато якоси такы такы можы мі ся му ся чудне здавало же такє звіданя Павла Дякую такци раз даци так пане Ваню пиште на ЛАПарз Вам дякую за цікаву тему хоц здавала ся дост така така но Дуже за мала жебы аж єй так підняти хоц видити якто часом добрі написати і порушыти данута Мам іщы єдно маленькє звіданя бо як раз як раз іщымаме кусітся часу Бы то тема Маланкы днес як чуєте премєру того проґраму на проґраму Словиця выслам на жыво <unk> З січня <unk> р што значыт же то з <unk> грудня <unk> ряньскым календарьом но і звіданя о Маланку ци Маланка котра іде од св Меланіі то єст даякій выняток Яду так блопослевне зіданя Я не знам ци выняток понеже можеме ситу повісти кєд добрі єм зрозуміл зіданя же ци то єст так аналоґія до Сільвестра Так докладні той аналеґія до Сильвестра пониже в гряньскым календарі в остатнім дни рока єст як раз Сільвестра Але ту іде тото такі названя даного часу бо то уж сме разом і з Михальом бесідували і нераз сам будучый я в проґрамі єм бесідувал о тым же давно люде інакше міряли час могли міряти час напримір одченашами але называти даний м період часу або даний ден в році тіж од даякых імен од даякых праздників даного даного дня так як маме же хыба нихто перше не бесідувал або мало хто бесідувал же дашто ся діло на новый рік Вшыткы бесідували же ся діло на Василя то очывидно тот сам ден але треба собі подумати в тот спосіб же хоц то новий рік но то в церкви было святого Василия Великого но і бесідувало ся же на Василя на Василянина Новий Ріґли на Василя Барз часто Зрештом тоты од од праздників даного дня маме більше такого мож повісти початку декого періоду кінця даного періоду сме мы ту собі повіли о Маланці і о Василю Маланка кінчыт Рік Василь зачынат новый Рік але як собі спомнемеме посмотриме на такы приміры як Петрівка як Филипівка значыт Петрів Піст Филипів Піст То значыт о тым же напримір Петрівка ся кінчыт на Петра і Павля Филипівка зачынат ся од дня святого Филипа Дого рода того рода на примірі можеме дати дати вельо більше але я закінчу єдным народным такым приміром де зоспіванкы як знаме як она ся зачынала над Водом Кряк втій Воді Рак і так дальше і о тым дівчате о тій дівчыні котра ждала і чекала не могла ся дочекат Но і як чуєме барз часто хто злі співат не на Михала ні не могла ся дочекат на Михала то на якысого Михала конкретного Леґыня Шугая ся не могла дочекати а ту ходила не могла ся дочекат до Михала То значыт до свята Архангела Михала так долго она ждала і чекала не могла ся дочекат до Михала значыт до свята Михала котре єст на осени Вшыткого доброго В новым році я уж кінчыл майте ся добрі будте здоровы слухайте лем фм і слухайте словицю а то была словиця бесідувал Демко Трохановскій До стрічы в наступным році Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках словиця