Архів
лемківского радия

Тот проґрам повтаряме слововицях проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках словиця Питайте дорограті слухаче Лемко Трохановскій і слововиця о языку і на языках Послідній того рока кєд слухате примєру того проґраму проґрам якій як што ся часто тіж трафлят єст континуацийом попереднього понежынь не в стихєм з цілым зрыхтуваным материялом Але то як ся вкаже буде фантастичным дополніньом того што сме бесідували тыжден тому А тіж дякую за вашы коментарі предошыткым хыбаль тоты коментарі а коментарі туж аж м пою нервы на тото же же єм пою же сут уж два раз рускы свята тек тыжден тому єм поюм ано сут реальніст єст така же тоты русткы свята пану Петрови дякуют за коментар пану Вандрьови тіж Коц паном де ся уж так нерувал але і о што іде Рускы свята сут уж два раз за гріяньскым календарьом і за юлияньскым календарьом понося якосотриме собі На Польщу уж православной грекотоликы святкуют інакше На Словациі то уж давно такы святкуют на Украіні тіж єст з тым ріжні там сут там сут дві православны структуры єдна дві грекокатолицкы де факто і тіж они вшыткы інакше святкуют кєд посмотриме на інчы державы де жыют Русины там тіж маме два календарі самом В самій Бетваньскій Руси кєд посмотриме там в рамках єдной церкви греколицкой церкви сут парохіі котры ідут старым стильом сут такы котры ідут новым стильом Зато дозвольте мі Дополнити тото што єм тыжден тому повіл же но єднак рускы свята сут уж два раз хоц колиси то был такій синонім того же то єст юлияньскій календар і но кєд хочете назвайте так як напримір в Болгариі был єм колиси і святкували сме не Маланку і повітали з минулой рікы з <unk> на <unk> січня хоц тамта тамтышня просовна церков уж давно іде гріоряньскым календарьом на селах ся остала іщы тота стара давна Е Традиция звязана звязана з ріжныма но звыками і тіж ходжыньом од хыж до хыж Но добрі слухайте жебы ся не розґадай бощымами кус материялу пущам Джінґіль такій як се З нашым букварьом з нашого букваря з нашом азбуком юж о хвильку дополняме собі лексику о котрій сме забыли не забыли дне стили сме повісти тыжден тому А я знам азбуку Уж познали мы а злуку а як авто бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на іх ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і от як Йоси Каяк коса ев як лоси як маба О як орел як пані р як руснак С як слуга до як тырка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щаві як ябір є <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком Так і віртаме до Словиці продолжаме тото што сме не сили не завбыли не в стилі тыжден тому Што было тыжден тому была дора тка іде дора значыт Антіорон тото што <unk> єст спочатку бурсором але в моменті як не єст освячене но то потім єст розділяне і антидорон і тот тот префікс анти значыт з грецкого языка же заміст про ну не все против заміст дарів Тоты што не приходили до причастя достают наконец тоту дору і як раз тота дора єст розділяна на початок хы велиі Честно сме бесідували о ческу так лем скоро повім же тот чесати просто од часосова чесати жебы так як ся чеше чесно як ся го розділят так волосы на голові ся розділят і так дальше і так дальше О чым сме іщы бесідували кєд іде о стравы тыжден тому О кіселичці сме бесідували так то значыт о тым што єст кысле што єст скысле о тым як ся єй робит о пирогах сме сідали о бобальках же то бобалькы од давного коріня слова котрий означал дашто подолжасти кругле і так дальше але бесідували сме тіж о тых бобальках же я знам з хыжы інчы бобалькы як напримір дахто з Пряшівской Руси бобалькы там сут барже з маком барже не солодко а я знам бобалькы такы котры сут котры суты кєд кісто з пирогі устало то ся катуляло тото тото кісто і катульком зрештом ім шмаряло на кріп жебы ся зварили тоте бо балькы тіж мают своі важны традицийны аспекты на велиі пониже звязаны з котами пише на Демко ет лем крапка Фм бо ім не повіл же такій май мам ы ци влас тіж такы звыкій традициі были но добрі Бесідали лем тіж о губах Я дал такій примір жебы собі уявити як тото губы то днес такє слово видиме не лем в польскым губа о тым грибі што росне на дереві але і тіж сой ґомбка то од того бесідували сме тіж о велиі же тото час жданя час стражы на котре ся перевело в тото в тото чуваня в молитву перед праздником даякым і бесідували сме собі тіж о тым же тота велия різдва циріздва ци Рождества то она то она єст кус молодша як тота як тота Велия перед Юрданом перед богоявліньом ну але тіж Велия тіж час чуваня час молитвы перед великым Перед великым праздником о чым сме собі іщы бесідували тыжден тому і уж переходжы до нашых актуальных справ а бесідували сме собі тіж о полазниках так же они лазили од хыжы до хыжы о колядниках і о щедраках тіж сме бесідували значыт о тых В ґрупах люди котры вчас ци різдва ци нового рока ци Йордану ходят од хыжы до хыжы предовшыткым жебы щедрувати жебы колядувати жебы желати вшыткого доброго вшыткым доматарям но і жебы мали вшытко добре і здоровля і в хыжы і коло хыжы на цілий цілий наступний рік Но добрі Але я так заповідал О тым же маме же два тыжні тому в проґрамі коли Тіж спілведучым был Михаль Він бесідувал пасуля а я бесідувал Фізоля так но власні і од чого тота пасуля на Підкарпатскій Руси може може іти Предовшыткым То дост новый бы м повіл нова рослина В Европі зато же напримір горох і капусту видиме в самых словах же она єст же она єст барз стара і напримірі самого гороху так же же она має таку назву котра єст подібна такой во вшыткых славяньскых языках так видиме том полноголос горох по польскы грох без полноголосу ци ци полудньовы полудньовы языкы грах ци ґрахы такы і ту видиме же кєдже барз давно ся Славяне зачали розділяти на тоты ґрупы східню західню і полудньову а слово єст подібне лем ріжнит ся ріжныма фонетичныма зміны котры проходили інакше в ріжных в ріжных частях Славянщыны одтал і діме же тот горох горох як найбарже є был колиси спільний для вшыткых Славян даку з южым пові о тым гороху але вернийме до фізолі Бо фізоля на Лемковині і пасуля на Підкарпатскій Руси то єст тота сама де тота сама рослина Чом пасуля Зато же іде о тото одкале тото слово і одкале тота рослина пришла Як в нас напевно як іде о назву Певно пришла з польского языка або з заходу або з пілночы но то радше буде польскій язык м а на Підкарпатскій Руси одкаль могла прити напевно з сербского языка То значыт така форма тіж з сербскым языку як пасуль м і чом м до польского і пак до до нашой версиі русиньского языка перешло як вы а чом в сербскым было пы а м перешло уж потім на Підкарпатску Русь тіж як пасуля с пы на початку Отже Фы то дост тот фонем Фы то дост нове явиско якє іде о славяньскы языкы бо бы напевно не выступувал тот фонем традицийным фонетичным системі полудньовых славян і барз часто адаптуваного як пы І тото тото пык з рештом возме собі тіж одкале ся взяла тота тота фізоля і пасуля в Карпатскій Руси Отже то вшытко іде до латиньского фазелю Стак іде тото ініцияльне на початку маме пы в записі пигы котре чытало ся як фы і так оно перешло до польского языка пак перешло до лемківской версиі русиньского языка Но але через тото же в полудньовославяньскых языках долго не было такого фонему а приходило тото слово оно остало барже не як фы Але як пы такій тота пасуля котрій бесідувал Мигаль же іст ся на Підкарпатскій Русиновию і наша фізоля то тота сама рослина лем назва сама назва назва пришла пришла з інчых реґіонів зрештом сама сама фізоля сама фізоля мож повісти то тіж нове дост нове бумповіл явиско кєд іде о нашы нашы реґіоны підсумуючы Фізоля і пасуля мают такє саме латиньскє джерело лем іх дорогы до русиньского языка до ріжной його версий были ріжны Но і што ж то хыба тілько о фізоли і о пасули котру ідят на Підкарпатскій Руси хоц одраз повім же же тота пасуля там такой вшыткы бесідуют аж і чул єм же домашні домашні не лем Русины бесідуют пасуля на на фізолю Ной тілько фізоля пасуля ідзте бо то тіж здоровля вшыткы тоты Рослины з рештом вели я іщы то не знам ци ім поют ци не поли єст барз здорова єст веґаньска зато же традицийно єст строгій піст то ден без молочных продуктів безмасных продуктів зато як уж єм бесідувал перогы то лемском перями але уж без сыра Зато не сут то такы традицийны рускы рускы перогы Но добрі на чым сме скінчыли жебы м не забыл Была уж першым поів гороху о тій пасули і о фізоли поіл єм тіж Но тож што ш ідме до юхы то така страва на велию на котруй вшыткы я памятам од дітиньства ждали сме барз на дві стравы ждало ся найбарже На Кєселицю зато же цілый ден ся не іла а Кєселиця была першом стравом таком мож повісти што ся мож было наісти бо відомо дора Е мы честно кы і дайте мамо кіселицю бо Дором такы честком так але кіселиця то была тота перша ной зато ся запамятала хыба найбарже кіселичка І другом зо страв на котру ся ждало барз але то барз была юха Юха то значыт Юха то з сушеных овочів тот вывар котрий я ту не буду бесідувал выстрономічных аспектах понеже ся на тым нияк не знам буду бесідувал як це в Словици о тых языковых аспектах Юха напевно має має праславяньскє походжыня но іде од коріня югы та юх або юха што означало плын або сок з мяса мог означати тіж вывар Но і што жы розшырений такой на тілу Славянчыщыну то юха ну і чом як раз з овочів праславяньска юхат сросів зуба поливка сок з мяса так і тота юха значыт плын просто плын І така єст етимолоґія тото первістне значыня буде плын Але кєд же собі кєд же собі посмотриме на інче значыня того слова барз часто юха давно давно тому была называна евемічно была называна на называна на місце кырви так як од дакого ся поляла кров товды бесідувало ся же то Єст Юха то така мож повісити тіж метафора але тот тото тіж такє табу вшытко што зыбрали внутри нашого тіла было барз часто табу кєд же уж з нашого тіла дашто выпунуло люде бояли ся тото называти як кров ци не хотіли называти як кров ци хотіли лагідно дашто повісти товды тіж бесідували юха такы джерела в ріжных славяньскых языках єм єм наш акже підсумуючы Юха просто зупа Поливка Ны часом сос Але в тым примірі юха то буде тото што ся выварило з дачого боюха може быти з грибів Юха може быти юшка може быти з куркы на аж і так з мяса Може быти юха з фізолі Но але Юха якраз тоту котру я памятам Юха то тота з овочів значыт вловар і такє єст перевічне перепервісне етимолоґічне значыня слова слова Юха Но добрі Юха што там іщы блага і наконец іщы памятам велиі што было была в нас єс Все слово капуста Капуста інуй ту барз цікава і бомпою і долга етимолоґічна істория того слова котра сігат бьой старажытных часів обнимат влияня латиньского грецкого кельтского языка і то с такій примір такого названя котрий перешол через ріжны культуры языкы нич пришол до славяньскых языків до допольского до русиньского до інчых предошыткым добрі од чого ся зачало латиньскє капут бо того іде тос голова І ту єст безпосередня од безпосередньо однесіня до слова капуста і до латиньского капут так до слово голова ци зрештом в старожытній латині капутюм означало головку даякой рослины так і односило ся тото тіж до той формы головкы головкы капусты Кєс посмотриме собі грецкє капуцйон то там маме тіж такє значыня же то з мала голова так но і до славяньскых языків найправдоподібнійше трафило тото з романьскых языків італияньского з французского зовіта по італияньскы капучы то дословні каптур значыт такій тота головка капусты З часом приняла ся з такой во вшыткых може окрем болгарского македоньского языках славяньскых языках бо кєд си і посмотриме ну так капуста по польскы по русийскы тіж маме інакше в болгарскым і македоньскым добрі єм добрі єм запамятал Але капуста має тіж не лем тот мы тот ґастрономічний так повім аспект але то тіж силой плідности то тіж символ здоровя Абстрагаючый од того же капуста была єдным з такых основных ярин предовшыткым вчас зимы так бы она ся дост легко мож было могла перетримати моз могли сме капусту зробити кышену е но і зато зато была барзы але то барз Популярна но і практична предовшыткым Ну добрі на тым кінчу мою велию Але звіданя єм достал попередній проґрамі Што з кутьом аґно куті в нас не было то барже східня Лемковина рыхтувала кутю але бы достал єм зіданя ци ци то лемківска страва радше ніхоц знана на лемківскых столах ту треба повісти Але кутя но то добрі то тепер о куті дешто дашто повідь сме де іде названя од грецкого кокос значыт сы значыт зерно насіня ци пізнійше джерело тотой скукя то значыт така мы страва зерна з пшениця або або з ярцю но і потім она ішла дальше ішла дальше і знана єст напримір подібна до куті такой барз подібна колива вы сербскій традициі она тіж єст з м змаком і з медом але тота тота колива то як раз в тілі Дербскій літурґійці тій традицийні значыт вічне жытя понаже звязана єст єй освячыня звязане єст тіж з молитвом за за усобшых ци тіж з похороном аж і в церкви ся тото коливо Вы святит і і потім ся спожыват на ци на погрибинах ци потім несе ся домів Зато коліво тото така мож повісти літурґічна страва так в цитувальниках лемповім котра єст барз подібна до куті і напевно до украіньской традициі трафила якраз з мусіла трафити деси з візантийского того традицийного культурового ареалу і там ся там ся тіж добрім добрі закоренила а як тіж одраз можу можу ся звідати Вас дорогы родёслухачеци Ваш Вас кутя была демко ЕСКрапка фм то мій адрес некотрий ге Пиште выште тіж кєд мате языковы звіданя языковы даякы вопросы охочу ся нима займ Но добрі даяк бы підсумати тоты оба проґрамы Б Може в тот спосіб кажде слово в лемківскым русиньскым языку має барз але то барз цікаву Історию сут такы слава якы сут абсолютно праславяньскы зєднуючы нас зо вшыткыма славянами як чеснок як кєселиця як бобалькы як губы як горох сут такы слова котры пришли через церков з грецкого языка напримір дора Хоц тота версия слова доражыня Антидорон Словантидорон грецкого то єст дост специфічне здає ся мі же не чуєм в інчых реґіонах хоц мусілым ішы певно тото провірити Сут сы такы такы слова в цілым русиньскым языковым ареалі котры в ріжных реґіонах сут названы інакше тоне же пришли з інчых языків такых як підкарпатска пасуля і наша фізоля тот докладні тото само што што пришло з латиньского языка але через інчы языкы Што ж іщы до повісти до той до той ювелийной ци різдвяной різдяной рождественной лексикы Хыба лем тілько жебы сте пережыли тот час приємно файно з родином з близкыма і з таком може задумом жебы заперти старий рік одкрыти новий рік дой так хыба неі Тото вшытко помаленькы тот час тече помаленькы бо на гнаня приде іщы пора од себе якы ґазды того проґраму посліднього в <unk> році жылам вом вшыткым выселосвят і щестливого нового рока тримайте ся ше за Паніза мож рос Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках словиця лем