Архів
лемківского радия

Тот проґрам повтаряме в словицях Проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках Словиця Словиця о языку і на языку витам красні Демко Трохановскій з той сторон нажыво в Словици витам красні Добрыр вечер тым што слухают примєру нажыво з підвашовского судия радия ЛЕМ фм добриден може і тым котры будут даколи слухати в дакых подкастах повторінях і так дале і так дале Дякую за Вашы майлі фурт приходят фурт дискутуєме припомну Демко Ет лем крапка фм то тот адрес на котрий можете писати і пише як найбільше понеже як все з того ся родят проґрамы з языковых проблемів зо звідань з того што стрічаме не наштоден і Затримуєме ся жебы дашто повістят Але деси там нам лоґіка не дозволит або не знаме як тото зробити О того з пал Словиця якій веду переважні сам а остатньо барз часто Не сам але днес сам зато витам з Ловици все проґрам зачынам од того Же пущам наш джінґіль з азбуком з букваря з Мурянкового букваря так зроблю і тепер ну і пак зачнеме на сутнішню тему А я знам азбуку уж познали мы азбуку а як авто Бе як буков в як Ватра Ге як гора Є як ґазда де як дора е як екран є як єлен Жед як жето зет як зелін і як ігла І Чудачне бо на і пся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква Йот як Йоси Каяк коса ел як лоси М як мала О як орел я як пані р як руснак С як слуга ти як тырка о як угель ф як файка пха як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа як Ябір є <unk> і знак два знак мягій твердым знаком <unk> Та кєд сме уж по нашым джінґли за збуком так переходиме до днешніх тем до мож доднешньой темы а ту як раз не верну до такых проблемів котры в даякій спосіб кореспондуют з тым што часом ся являло в моіх проґрамах циту з тых давнійшых в языковым окусі по кусі тепер словици але тото діяня же тако ім на примірі то іде о тото же на такым конкретным примірі єст файне найліпше бо товды мож собі тоту тему обудувати в коло даякого речыня слова і того зрештом взяла ся Злововиця Я си так думам же часом такым тріґером такым чымси што взволитно застартує тему єст тото тото аж єдно слово так єдно слово часом речыня боколо того барз часто ся обертаме а сут такы слухачы што там зараз приміш же спати не можут через даны Єдно слово і ту як раз незнепадне было тыжден тому а може і давнійше в предшых проґрамах коли бесідували сме разом з Михальом О м компутеровій лексиці якій іде о як принимаме на Лемковині як на Підкарпатскій Руси о чужых влиянях до русиньского языка так споминал єм такій співанці добрі в Америци добрі знаній еміґрантскій співанці о тым якы тяжко признама може дакус легше як горах Но так ци так як тяжко ци легко жыти в Америці Но і окрем того же в тій пісні маме пару анґлицизмів в котрых видиме Як Проходят даякы процесы в языку як принимаме чуже слово до языка то ту там бесідуют бысідаме о тым як іде лексика закружуючых языків але ту іде як разу дашто інче бо зрештом я уж замірено схоснувал перед хвильком форму в Америці а не в Америци жебы може даяк войти в тему Але ідме до зіданя жебы не уж ту не передужати того Мам такє зіданя же аналізуючы лемківску ґраматику ту уж перше брало задумал єм ся над тым ци в пісни Добрі в гамерици форма гамерици єст правильна Но і што снаме же уж хыба тепер же найперше пусме собі тоту тоту тоту музыку і бы Я як раз не знам ци то в тій версиі буде тота але добрі жебы сме знали чым бесідуєме зараз собі поанализуєме оркєстру св Миколая і знану знане іх выконаня пісні добрі в Америці <unk> ся при вырышый ся Проси шобы вели споусти соу <unk> ва самы ми іщы ро Такі пісні маме уж за собом я ту лем повім же оркєстр Св Миколая як раз заспіват добрі Але напевно не раз чули сме такє выконаня той пісні той той співанкы в што В тій формі добрі в гамерици і як раз мі ся здає о тоту тоту форму звідує наш Наш слухач то значыт ци в пісни Добрі в гамерици форма гамерици єст правильна А я іщы дозвідам нашого слухача Ци має даякє награня котре котре котры тото посвідчат таку таку як раз умову Але ту Доповім же я знам м зо свойого жытя же так як раз языкнувана выштом інчы напримір а в тій гамерици сыпана дражечка ци ци ци подібны еміґрантскы пісні Но добрі зало сме же популярна форма в Гамерици і зачнийме од того бетіж уж то звідал О Котрий фонетичний процес слухачови нашому ходило Бо маме ту два цікавы фонетичны процесы перший то ци має быти гы напереді Ак ци має быти Америка ци Америка і одкале евентуально тото гы ся взяло Но і другій фонетичний процес тіж барз цікавый бы дуже барже зложений Чом же чом же кєд маме Америку Америка в тій основій формі і там єст Америци Там ци выходит змінят ся штоси Што там має быти так ну і тото на конец іщы ци чом чом як раз являт ся кєд жебы мало быти правильно туж одповім на звіданя г в Америці ци в Гамериці часом выступує тота форма в Гамери Ци з середнім і на кінци Добрі то уж знаме о чым днес буде так зачну од того гы напереді Отже часом в языку єст так же жебы собі полегшыти і то не бесідую м з днешньой перспектывы Але з той історичной даколи там в языку і то в каждым языку было же на початку слова з докінця непоясненых причын то значат они найбарже поясняны сут днешніма дослідниками же тяжко было дашто вымовити была ставляна тзв протеза протеза той щы з ґрецкого Професи значыт ставляти дашто спереду або дашто што єст спереду то значыт то єст такій языковий процес коли приєднуєме до даного м слова на його початку даякій звук Найбарже правдоподібне так уж єм повіл было тото з той причыны же людям было легше дашто вымовити І ту одраз повім же на початку слова могли ся являти напримір гласны звукы Кєд слово зачынало ся заложме од двох согласных або трьох согласных то тіж колиси ся так діяло коли нам палиєры же хоц же хоц такых збиток перше не было то такы они ся в языку зробили в наслідстві інчых фонетычных процесів так же Жебы ліпше было выміти дакє слово дашто спереду якысий звук ся являл міг быти тем поігласний але і согласний Ту як раз знаме же г єст согласний но і тота Гамерика ся появила з г на переді хоц мі ся здає же як раз гы тото буде влияня влияня інчых языків понеже тото тото тото протетичне гы на початку слова то радше то радше выступує Інчых близкых нам языках окружыючых нам языках напримір в украіньскым языку так ту маме дуже більше такых такых слів як горіх ци може іщы дашто інче такы де Впросту не можеме пояснити так одраз чом чом явил ся тот звук но він єст такій здавало бы ся нелоґічний чом чом в даным моменті розвитку языка він ся являл І ту одраз повім же тото явліня ся гы в дакотрых східньославяньскых языках єст меньше пошырене бо ту одраз дам Вам приміры інчого протиточного звука то значыт в і ту тіж одраз повім же в русиньскым языку в лемківскій його одміні тіж тіж маме такы протитычны звукы як в Зв на початку але они тіж не барз сут пошыреном барз сут пошырены в украіньскым в білорускым языку дакус меньше в росийскым а якраз в лемківскым уж уж меньше ной доплі якы то якы то слова жебы дати дати вам примір того той протезы котра З даякых може нелоґічных але єдином лоґіком якым бесідувал легкій з вымови появляли ся появляли ся в языку ту іщы з ге Вам подам єден примір в лемківскым языку ту гадваб думам же може бы сме іщы даякы Поєдны нашли ак же маме при Гамериці маме гадва але барже пошырене хоц не так як юм повіл як рускым ци в украіньскым языку ци тіж на частично в словацкым являло ся тото В то таке сло як він Од давного <unk> так не маме <unk> од давного <unk> з чым форма <unk> в лемківскым языку была дост долго аналоґічна до тот мож повісти она Была разом з ловном <unk> до днес чуєме вельох Лемків котры бесідує ос <unk> і так Значыт аж і без того прототичного звуку внес з початку Тоту протезу найдеме тіж в такых в такых словах як уця отец або овес очывидно не так о або може іщы ольха Але ту треба повісти же заховала ся в лемківскым языку такой лем в выдмінах так як уця то буде будут вівці хоц тіж разом з том формом без протезы улці Хоц тото словож коли си о ним бесідувал моє улюблене як іде о вказаня барз вельох фонетичных процесів Але маме слово отец і кєд го схоснуєме з в тым значыню няньо то маме В одміні відця так бо кєд бесідиме священнику тураже од радше отця ту тіж така така ріжниця але тоту протезу в формі В на початку ту тіж найдеме Мамес і Вівса Ольха ольховец але тіж форма форма Вільховец Вільхівец якій о названя села Так же то як видите тут ту Америка як раз з тым протечным ге на початку буде том формом котра придбала собі з тых мож повісти не Лоґічных причын то неє сут етимолоґічны причыны лем єдином лоґіком котру поясняют поясняют дослідникы єст тото жебы было легше вымовити тото тотого слова Нові маме першу част гейбы омовлену но і тепер ідеме дальше з <unk> Гамериком Кєд уж знаме чом мгє єст на само початку то чом кєд маме Гамерику Америка слово тото в основній формі То чом єст в Гамери си то найперше Заімийме ся тым чом там єст це в тій В одміні Отже то такій процес котрий ся зове языкознавстві паляталізацийом і туж єм дискутувал на тоту тему з нашом слухачом котрий задал тото зіданя В великым скорочыню то такій процес котрий в ріжных позициях з рештом тых палятаризаций А што то єст палятаризация то єст такє змягчыня Ем Як бы іщы інакше называти палятилізацию то од латиньского паляту значыт од піднібя тотамо оно Оно ся в Ґамбі ся ся являл тот процес в великых цитувальниках ту лем повім котрий змінял звукы кыґ і хы на чы або тіж на інчы в залежности котра то м Котра фаля паляйтризациі так была а тот процес проходило уж давно давно од столітя Заложме в трьох в трьох такых фазах аж аж до пізнійшых до пізнійшых до ХХ ст будости якій де о розвиток славяньскых языків і східньославяньскых в тым языків пониже вельох проходил Дост скорі смотрячы знишнього пункту пізніня значыт кєд бесідуєме о нишні лемківскым языку або інакше то кєд бесідували сме колиси о єдным славяньскым языку котрый поділіл ся на Три ґрупы східньосохідню і полудньовославяньску то потім східньославяньсы зохідньославяньской зачали ся выокремляти днешні языкы росийскій украіньскій білорускій і русиньскій в тым тіж очывидно в ріжных в ріжных своіх столітях ци фазах і каждій зо своіма унікальныма м так повіл прикметами Так ци так тото змягчыня і перехід кыґыхы в інчы звукы был спільний такой для більшости східньославяньскых языків но добрі І чом маме тоту Америку і в Америці Бо не кы як уж єм повіл перешло вычы ґы перешло вжы в части тых гым той першой перферизациі той найскоршой а звук гы Перешол вшы Бесідую ту основах тых слів но якы якы маме того рефлексиднес Маме рука ручний кы і чы маме дорога до ріжка так маме м гы і маме жы Дражка тіж може выповісти хоц то тіж уж кусідка інчий інчий подібний але іщы єден процес полноголосу і неполно голосу ту входит Маме міх і маме мішокы муха мушка ту увидиме барз добрі тот перехід хы ішы так і з том Америком Кєд же кєд же там маме Америку І Тот палятаризацийний процес котрий вошол до языка же уж од яксого моменту його розвитку кажде кы в ты окрисленых примірах перешло перешло в інчий в інчий ту як раз вце бо то не понеже ту іде о другу палітаризацию Як єм бесідувал іх там было пару і в ріжных ріжных формах в ріжных порформах коли стояли перед або по даякых согласнох они ся зміняли Ту як раз маме рефлекс другой ПРН Баляйзациі дде мали сме де мали сме перехід Кы вци но і добрі но то тепер мусиме іщы зробити такій дослідити тото в якым способом маме тепер тото звіданя же чом єст в гам р ці та як повинно быти а звіданя єст чом дахто Барз часто чуєме выконаня в гамери Ци Чом там мало быти Но і ту уж маме на сам конец третій фонетичний процес котрий котрого мож бы было назвати же він тіж не єст якоси етимолоґічно пояснений Але він называт ся аналоґічне зрівнаня то значыт то ст явиско де кєд собі возме даякы подібны формы мы ци кєд іде о основы ци о кінцівкы но то часом Тіж в нелоґічний спосіб через тоту подібніст і в такій цілком неусправедливлений спосіб може єдно взяти о другого Зато ся то называт тото ся называт аналоґічным зрівнаньом Понеже через тоту аналоґію єдна форма бере од другой хоц она не єст не єст бы м повіл так лоґічна Но возме собі Маме такы слова як слововиця онай буде названя проґраму Маме ґаздыня Маме палиця Але ту як ту якраз бы м тоты слова з мягкым ци на кінци представил як тоты котры котры будут ту найліпшым поясніньом В місцевым одмінку єдины маме о кым очым о слововици о кым очым о палици маме Пивницю маме в пивници Но і як раз Ту через тото же собі возме возме собі місцевій одмінок в Америці тій в Америці котра уж змінила своє кы на ци Повинно быти в назывниках тых котры сут котры сут такы подібны до Америкы могло быти в Америці Але через тото же маме ту оба слова Америка і Словиця ци палиця ци пивниця то лженьскій рід Е Маме там змягчыня в слові в слові Америка і тоту палятаризацию о котрій єм повіл так і часу на взір словиці палиці пивниці Тіж Америка в котрій входит тото це до основы до одміны часом любит ся приєднати до той інчы до того інчого підтипу одміны і те як маме в словици О палици в пивници так і часом через тоту аналоґію зато ся тото называт аналоґічным зрівнаньом што барз часто в языку проходит маме форму Добрі В Америци в Америци о аж і так Але чом співаме в Америци Га уж єм повіл то прототичний звук Ем В Америци то тото аналоґічне зівнаня знаме же кы перешло в ци і одтале маме тілько проблемів але запамятайме собі же нормативно правильно мало бы быти добрі В Америці Але як знаме фольклору не будеме зміняти Як лем бы сме хотіли хотіли добрі написати в дакым інчым тексті Хоснуйме уж правильно подля ґраматикы Добрі ні же был єм в Америці Хоц співати можеме і добрі в тіі Америци А то была словиця А в словици Тіж Вам в будутній уні є ся є укінчу тепер зо словицьом і дякую Вам за тот час котрый сме провели разом пращам ся помаленькы і барз красні прошу на наступны на наступны проґрамы Тримайте ся теп словиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця