Archiwum
łemkowskiego radia

Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках словиця Так і пришол тот час же маме наступну словицю значы тот языковий проґрам што єст о языку і на языках я днес мам нагоду быти в єдным віртуальным студию хоц в двох місцях з під Варшавы высилами з під Сулжогорода а бесідуют до вас Михайль Кушницкій а вет Михай Лижычко може якыс так має знає і Демко Трохановскій Витаме кресні раз барз радо мі з тобом все ся стрічате Михалю бо тота бесіда як уж сме спостерегли оба хыбаль так скоро іде же Кєд собі заплянуєме дашто повісти то ани третину з того не выповіме бо такій маме типы Такій опит уж маме з якыси ся не даст не даст вшыткого нараз повісти так ся мі здає Але тот до лем на плюсы зато же зато же як то бесідуют я спарафразую таку Бословицю же то як днів більше як кобас то в нас тем більше як кобас буде ся мі здає не хыбаль добрі Но але тото ниц Мі ся здає жебы не тратити часу одраз підеме до того што чым ся зачынат зловиця значыт нашым джінґльом зазбуком а пакуш жебы не перетігати так собі зачнеме днешаю добрі А я знам азбуку Уж познали мы а злуху а як авто бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін і як ігла чудачне бо на і ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква Йот як Йоси Каяк коса ел як лоси м як мала О як орел пе як пані р як руснак С як слуга ты як тырка о як угель ф як файка ха як хыжа ци як церков че як чыжык школа ща як щавій Юяк Югас я як ябір єд і знак два знак мягкій з твердым знаком Так витаме до Словиці днес Демко і Мигаль в єдным студию Мигалю вельо бесідуєме посліднім часом о лексиці о словах зрештом то хыба найліпше місце місце кєд проґрам называт ся словиця Але тото што сме не встигли посліднім часом бесідувати Бесідували сме так лем в скорочыню на і повім нашым слухачам бесідували сме ріжных словах котры може уж дакус ся призабыли може дакус змінили сенс може были заступлены інчыма словами Але днес як раз хотіл бы м побесідувати о тій найновшій лексиці котра хотіл не хотіл до языка нам входит через техніку через розвиток світа розвиток ґенеральны вшыткого ся вяже конкретно іде мі о компутерову лексику І то єст технічну компутереву такій назвійме бона тіж нам даякы она тіж така дакус фалечна бо нам часами робит ріжны такы недобры річы і двозначности Я лем тілько припомну даячы Тото добрі і то добрі але Зараз перейду лем іщы припомнул же хыбаль зо того ся зачало же сме бесідували о русиньскій версиі Майнкрафта і сме бесідували же в котрій єст тіж брал участ але іщы думал же даколи приде час на тото жебы жебы з автором той ідеі наіщы побесідувати Так ци так Маме компутерову лексику значыт маме даякы явиска маме дакы предметы компутеры і вшытко што ся вяже з інтернетом і што што вшытко з тым приходит ной треба тото даяк конец кінцьом назвати Як Ты служ бо і ты як автор каналу на <unk> як особа котра добрі ся на тым знає на тій сучасній модерній техніці технолоґіі в предешыткым компутерови і інтернетові якы тымаш проблемы з тым жебы дашто даяк назвати ци уж вшытко знач як назвати ци то часом треба ся задумати над тым Но тве треба обернути вопрос другым боком Я насправді з тым сильно проблем не малу з тым як называти ті предметы бо я іх добрі знал по анґліцкы бо споза того яку малу роботу та стермінолоґію ориґінальну по анґліцкы я ся знау доста файно А вже коли тото треба назвати по русиньскы та не все треба но даже не так не все мусяй адаптувати доґде єдного слова котре мы чуєме наприклад маєме май первий приклад якій приходит у голову то самоє слово компютер а веть такуй інтернет Некаждий язык тото адаптувує єднако наприклад видиме уж поєнны языкы тото не тлумачат по украіньскы то так ся і пстає компютер а у Чехів наприкыла така знаж габа о домашніня айно габа ревітализациі Но даж не ревітализациі а прубы выкурінити якісся пришли слова так і они собі придумали на компютер слово поцітач се тоте і словацкым языка так само Но мож казати уж в тот часу не были в єны в державі тото в них был общий процес якы тото так обернул так Тот самий приклад екран і севоє ходово слово умене я можу пусти екран можу пусти монітор можу пуйсти образовка А так знал уж на Чехах на Словаках оповіли бы лиш образовка і о то в них є заведено і як писемне слово видиме просто шно ото не каждий язык бере єднако Та як з тым быти по русиньскы добрізнаєме уж які слова часто нам приходят просто з якого другого великого языка і не маєме в тым порядку І ясим насправді часто мал проблемы коли была потреба писати публикациі на інтерфісу Інтерфісо то такый новинковый порталь як раз за інтернет технолоґіі і вшытко з тым скапчыме якій барз зрекомендуєме як можеш повісти про полний адрес так одраз рекляму зробиме Но інтерфійса цятка ком там ніщо писати адрес доста забити уґлови текстом інтерфейса та найде тото Оно вам выбє і кірилицю блягол уже знає за мій сайт барз добрі Но та до чого видуж у публикациях часто маме проблемы з тым аймо уж тє кухосновати термінолоґію а найбіж коли треба было писати за таку якраз технічну апаратну частину маєме тоты маєме тот диск тото умістили ще інформациі як його правильно назвати іх там дакілько дакілько інчакых филів Ци мусел єден назвати так другій так Но мали сме зато тото же бесіды і з Петром Біролом а котрой у мене бє як бы другым автором і вемештом мож так казати уж він тот сайт і ушырив нас правді най уже іму рекляму пущу айно хе барз дорогий тот сой про тото то добре місце жебы тото зробити як раз словиця бо то вшытко іде о слова І насправді мали сме даякій такій систем выроблений Заперо є треба было прузміти ци тото слово нам мусей думак адаптувати боту уж никникє темы у нас у компюторів є память домак она є оперативна она є фурташня Ото тот великый диск на якій ся кладе а інформация на долго Тоті оративні то бесідуєме же то рам так то рамайно айно тото што по анґлійскы та За тото сяк і сухтуєме дале писати уж тото є память оперативна а то є память фуртошня так в упщому При тому на тот сам діск фурташньой памяті можеме казати і і нагромадник і щы якас лексика нас там была проскаквала так тепері з головы і не спомню бы треба бы кукнути якусь конкретну публикацию што сме там писали А дукі тотогляду та можу щы уповісти такоє уж частину того сайту плянували сме насправді мати як раз і словник Ото ся щы не дало ото щы не є реалізовано айбо направду хутіли сме Як раз такий словник технічной лексикы мати частину в сайт інтерфіса бо тото был бы хосаний інструмент не лиш міні а іно потенцийным чытачам айбо вытот словнику шырити то треба не слабы ся потрудити многым більше як писати тутій публикациі часно повім бо Мам доста суєты і з подаякыми індивідуальныма словами а ничу же не кажу за цілий словник Но та раз так Я сте болячу бом што бы м хотіл повісти туйше бо понежымаме вельо способів приниманя приниманя той новой лексикы до каждого зрештом языка то сут і І даякы такы слова котры нияк без адаптациі сут приниманым може о тілько не знам ци то ліпше ци то гірше поне же тота лексика являт ся в аґлицкым языку котрый єст записуваний латинком так же мы і так мусиме го даяк або транскрибувати або інчым способом пристосувати до кілиці но але латиньскы языкы записуваны латиньскым писмом на примірі польского тот софтвар і хардвер єст записуваный так як в аґлицкым языку хоц чытат ся го не так літерально як по польскы лем з анґлицкого так само як не так само як може даякы сут тіж языковы калькы такліньскы котрым і спесідували і так дальше Они сут мож повісти єден до єдного В тым тым примірах як раз тлумачены бы єден до єдного як калька до польского языка тото што што може бы было аж так не незрозуміло Але може іщы нич найдеш найдеш тоты примір бо є м хотіл звернути увагы на такы річына пробы Якы были одбывали ся на Лемковині в введіня такой новой лексикы отже ту мушу повісти же нич ся основало радийо лем фм і при ним порталь лем крапка фм так был такій сайт якій ся называл лемковина крапка не Дз і то был такій протопляста вшыт кого компутерового і інтернетового в нас в Лемковині діяло Я уж то памятам ци то были іщы десяты рокы то мож уж были <unk>ы так ци так товды же Авторы того сайту ся застанавляли як деякы слова назвати але тіж были такы пробы з Лемківщыня дакотрых дакотрых слів то значыт мам ту такій примір котрий здає ся мі же уж вошол барз добрі до до цілой общерусиньской лексикы понеже виділ єм же лінк анґлицкій Лінк Зачыты тото што веде до якысого інчого сайту ци підлучат ся до дачого то так простоповім в нас было назване як мотузок по лемківскы і знам же тото ся барз добрі приняло аж і в даякых публикациях Ігоря Кершы виділ виділ хоснуваня лемківского мотузка значыня Лінка ци тым ты гіперлинкы як то як то было назване але охоснувала суд А то барз файны а тоту можу повісти же то же то авторы сайту Лемковина нет выдумали але там было пару файных тіж пропозиций місце то іщы было перед тым том ером перед періодом фейсбуків тых вшыткых социяльных сіті і предовшыткым месенджерів там де мож прямо бесідувати зо собом і такой каждий сайт каждий порталь мал свій чат значым тото місце де де мож было писати ся переписувати Гей І авторы того з сайту Лемковина нет прібувают тото назвати Чатина значыт начыт тоты чечатина жебы было близко до анґлицкого чату чатина тоты галузя з дерева был так з сосны на примірі так дальше то была мала быти чатина і так мало быти по лемківскы назване Але при нагоді цілой той роботы як уж ся зачали являти тоты вшыткы фейсбукы і так дальше Хтоси колиси думам же так кус зо сміхом собі перекрутил Фейсбука на ґамбо книжку і уважай бо я дотепер чую як люде бесідуют помедже собом же штоси там виділи на ґамбокнижці і тото што мало быти спочатку ку такым жартом оно оно може не шыроко але лишыло ся іщы посеред хоснувателів языка і тота ґамбокнижка іщы як добрі ся має і часто єст часто єст хоснувана як еквівалент Фейсбука тіж як языкова калька як єден до єдного переведене переведено слова Насправді весело айно квіта фиґля стає по справді серйозно хоснованым словом Я той хотіл щы до сього навести примір уж з того што я запримітил помеджы языками Домак та у язы котрий ся пише латинку та туті слова анґлицкій нуві заходят многым легше без адаптаций якраз поза того О штот язык у котрый не заходят тоже є писаний латинку і люди но не мают потребы тото слово такой нараз адоптувати бо можут його записати єден вєден якіли прочытано А вже коли я го пишу крилицю то міні його вже мусей ава траскрибувати алетично тримати Айну же мусей його фонетично якось передати і ту же взникат нюансы як тото правильно зробити і даколи може є май смысел його адаптувати якыс найти другій з одповідник заміст того бы його просто фонетично передавати бо кєд даколи попробувати якє слово фунетычно передотытал но і не порозуміє ся за што іде бесіда мо та і чуже кірили єл попробувати написати А вправда окрем того ту я дуб бы м іщы виділ єден такій здає ся мі безважный аспект того же в языках якы сут записуваны латиньскым языком то знаєміст аґлицкого языка днес котра єст м предовшыткым посеред молодшых ґенераций неє проблему з приниманьом той новой лексикы так она назвуч в ориґінальным аґлицкым языку Поне же уж люде знают аґлицкій язык на тілько же там неє проблемів з порозумліньом зато може і леґше така форма ориґінальна входит до языка з той аґрас причыны А ту я лем понял тілько же коли м был на росийскій філолоґіі ох добрых пару років тому і єм виділ як в кіриличных языках східніх языках в украіньскым в росийскым сут записуваны напримір такы знаны особы як Брітный Спірса або Майкл Джексон то мі ся тото чудно виділо Але товды єм аж порозуміл же же ту неє інчого інчой дорогы як лем тота дорога жебы фонетично треба было записати хоц хоц виділ єм напримір были бы якыси мал єм в руках не памятам ци то росийскій ци украіньскій такій компутеровий часопис то тіж бы може з двадцет років тому То тоты вшыткы понятя <unk>e такє ци ци дашто інче было писане латинком там ани не была хоснувана там был текст кірлицьом писаний але тоты іщы слова были писаны латинком така гыбрида не знам як тото назвати на мож же писала ся кірили врах а дайкы окремі слова терміну конкретны терміны так обставали ся латинком може то іщы был початок допіро вводіня того тотой компутеровой ци технічной ци інтернетовой лексикы до языка іщы може не было даякого тренду ци може од горы даяка языкова інституция не наказала як бы треба описати так мі ся здає же то може Не може было може было з той причыны якраз Но я тым повім так уж на інтерфейсі мы донискы такі сухтуєме робити До прикладу малту і пудрукову публикацию за такый достапіціцкій нотбук якій зроблений у формі розкладной клявышници а і наприклад той де у мене є модель процесора якій у ньому є та він ся латинку і пише бо тото адаптувати на кырили НН тяжко тяжко і просто сме приняли такый приступ якій насправді фунґує і в другых языках котры хоснуют кырилицю ож там но по украіньскы по русиньскы які текстає відів они люблят ідентично они пишут модель туту латинку так гів на латинку є уж там кєд професор Мд тот там його такі пишут А мыды латинку не а не тлумача тото на кірилицю бо може акронімы то може зато та ґрам та ґрам або або тото ой тоты вшыткы протоколы тото <unk>r<unk>i і так дальше може тони і тіж чудно бы было описати кірлицьом так на першы єй взгляд так як виджу Кєд бы сме поволил хотіл бы м зачытати якраз драсий так вопрошывациі айну бы си порузуміл як оно вызерат Кітайскій вробник електронікы Linux Лонґ і той слово Lin<unk> написал Летінко презентувал міні компютер у форм факторы складной клявешниці Із многых мінімалистичных вариянтів переносных компютірів сисія на молу думку Єным із маінтересных што ся появили на торгові у послідні годы Направа обсягує достат світовый процесор даже занудбучныма мірками батерку трек пад і остане ся Вам найти лишек образовку або мочых хоснувати Із фізычного напаруваня можеме видіти <unk> ядерний МДi<unk> котрый у бенчмаркови указує удвыцібшы цифры як процесор на новови де ся моментально пише ся публикация Де ся убрати а <unk> ґіґабабіты пертивной памят а <unk> ґіґабайт <unk>n<unk> фуртошньой памяти Но сякый дарап публику барсфайно посвідцят же кусы треба бы ся натрудити але мож передати в русиньскым языку як найбарже і тоту компутереву лексику барфайно барз м ся тото любило І той бы м хотіл щы спомнети окреме уж маєме той слово котре скорше всього вытворили сме як раз в рамках інтерфісы то слово направа котра хуснує ся як еквівалент анґлицкого девайс так ж то єй якій механізм якій електрічний тот пристой то не мусит быти конкретно компютер то не мусит быти телефон то є шусь Щось такоє што фунґрафічна карта то може быти ци не мож аж быти ци то бы она є лише елементом направы ґрафічна карта елементы мен розумі мало так а на праве є што уже комплекне штос готове до хоснованя Розумію знат же мал єм хыба колиси проблем з тым словом Так возмуго і запишу Ту легы мати словник де там тото слово будеш мати О і то барз файне Але знаш то бокля покля іщы нам честне мине а я смотріл барз скоро тот час змінят ти бы хотіл даякы привести такы мож не то же смішны але такы проблемы же входит нова лексика з анґлийского языка І она ном робли робит з домашніма славяньскыма словами кєд кєд бы мы Не знам може моім родичам чы моім дідам они уж діды уж не жыют але кєд бы м ім даколи повіл же вчера єм мал два посты То бы нич з то не зрозуміли То Выв ци подумали же може може од рана был поклоны так же то може для ся наложыли Пост не знам а ту іде о тото же погавіня од самого рана зайденого Штоси такє А ту іде мі о Пост значе тот анонс тоту публикацию то ци короткій часом называний на тым давным Твіттері твіт іт відвідоміс котру ся анонсує на социяльных сітях Очывидно кєджы публикация то як раз є слово котрай бы най скорше всього спознавали хоц ай оно тож є позыченым Вошло то лато ясне тото ясне але туди як раз вышло так мож повісти тот остро такє слово котре і інакше ся не повісти в социяльных сітях еґземпоже як што так забесідую о тым але мам іщы пару такых як разыкы котры мум хотіл повісти бо бо як ся мышком о мышка коли си мышкы то тото што коты і мали мышкы і зерні сіділи і пакости робили але то тепер тіж повісти дакому о мышах ци напримір вікно через вікно вызераме на штоден такы тепер маме В інтерфейсі ВІНС зсумаме тіж вікна котры котры котры котры си пересуваме розшырюєме мінімалізуєме і так дальше Але такі з такых лексикальных річы котры мож мож можут часами робити такы языковы пакоситы нашом напримір клікати том мышком бок одкликати до кликати То тіж уж недалеко а кликати і кликати то очывидно Накладат нам ж нам ся тото двозначніст котра може робити Може В інтерфісі тото маєме адаптувано як кльынцати а веть клопкати што є попахло пряму адаптацию того анґлийского тюклик уж штось клинцат і насправді я так споминал уж дідваком якій сме говорили уж напр там кєд малу дистанцию телевізора і треба включыти телезор та казали клинцни там на ґомбічку онос ся запалит Так тото ритуально вытвореноє слово даже ним ну придумано є а я його з дітинства просто завчыл в здумі з думівства То о до того не клікати архлинци то барз то наступне барзфайне слово якє одраз буду рекомендувал ґу тому жебы стало ся общерусиньскым понезже і з нашой понеже тіж бо дає оддає тот тоту рух тот тоту подію коту котры котру на мышці робиме і пальцьом натискаме кленцати барсфайны то я бы м хотіл ся о єдным повісти ци я го найду а знайду то найду значыт тото вшытко што якоси так тяжко перевести Понеже дашто шеруєме в назву ж ся так мы хыба вшыткы шеруєме дашто на фейсбу ци на інчых социяльных сітях А то вырішено то давай охоцо охоцо послухам Но та на інтерфісі мы тото маєме як пошырити бо як раз учынити штоси май нашыроко нашыроко за тото розказати пошырити е пошырити барз добрі пошырити А то аж аж ізуково бы тушер <unk> єст єстєсты близкы айно і має якій смысел ождати за тото на шыроко знати Но добрі но то може в тот спосіб то кєд же вы дорогы радийо слухаче хочете дашто пошырювати то пошырюйте а не шыруйте Ятіс буду старал ся запамятати тото слово окрем того што нашы слухачы можут зробити Лайкуйте нас на на ґамбокнижці Верстит гурі клинцайте іщы нашы мотузкы і буде вам великій хосен Мигалю знатже мы уж мусиме кінчыти на жаль вижу вижу там утікат час вижу То была славовиця пращают ся з вами Айну одклянют ся од вас Деміян Трохановскій і Михаль Лыжычко Мы ся з вами учуєме щы раз слідучого понеділька а може через понедільок щы не знаєме будеме за тото голосити на нашых социяльных сітях Гадкуйте держіт ся сокутіт ся Тримайте ся Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках словиця при