Слова, достоменніст, емоциі
Архів
лемківского радия
О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.
Еп. 103
Слововиця #103 - 2024 11 25
•
Опис епізоду
Слововиця #103 - 2024 11 25
Streszczenie po polsku (automatyczne)
Audycja była poświęcona językowi: prowadzący wrócił do wcześniejszej rozmowy o zapożyczeniach i różnicach znaczeń między językami, a główną część przeznaczył na pytanie, czemu na portalu lem.fm pojawia się oficjalniejsza forma nazwy Republiki Czeskiej zamiast krótszej formy odnoszącej się do Czech. Według prowadzącego wybór nazwy może wiązać się z oficjalnym stylem, marketingowym upraszczaniem nazw państw oraz z wrażliwością regionalną dotyczącą Czech, Moraw i Śląska. Pod koniec wyjaśniał też tworzenie przymiotnika od tej nazwy w łemkowskim standardzie i zachęcał słuchaczy do dalszego pisania do redakcji.
Автоматычна транскрипция
Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця Видам красніх вшыткых дорогы ради слухачів демко Трохановскій з той страны нажыво в Словици Днес ім сама але то не значыт же не буде цікаво Хоц бесідуєте же барз цікаво і з Михальом Здравлю Михале здравлю тых што пишут же файно ле пише дальше на ЛЕМ Є крапка фм буду рад си з вами дискутувати як тото ся діє фурт і Дотепер демк лем крапка фм і што скус ся мушу однести до нашого спільного ґаданя тыжден тому понеже м то о хвильку а може одраз повім так жебы за долго І потім на початок не бесідати а потім жебы часу не брако бо так барз часто было А я знам азбуку уж познали мы азбуку а як авто бе як буков В як ватра ге як гора Є як ґазда де як дора е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін і як ігла І Чудачне бо на і ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква Йот як Йоси Каяк коса ел як лоси М як мала О як орел пе як пані р як руснак С як слуга ты як тырка о як угель ф як файка ха як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавір є <unk> і знак два знак мягій з твердым знаком <unk> Такі вертаме до Ловиці Iл же можете писати зато одраз навертам до того што было тыжден тому полеже ріжны дискусиі ся і на месенджерах і одсапах ведут до того што єм ґадал дякуюже пишете іщы раз ной до того што во тыжден тому бесідували сме з Мегальом о ріжных влиянях з чужых языків до русиньского языка в ріжных реґіонах так як сме окружены ріжныма інчыма языками в ріжных реґіонах переважні єст то урядовий не в державный язык хоц тіжне все бы влієніст більше і бесідували сме той найновшій лексиці котра іде до русиньского языка і єй гейбы м найлегше бы принимати в уніфікуваній формі хоц ту тіж треба той інтерреґіональной спілпрацы А тілько лем помю же не встигли сме омовити і думам же може о тыжденніше вернеме до тых вшыткых брузерів приглядачів до лінків ци мотузків як то уж нас ся приняло бесідувати мотузок берсфайны слово на аґлицкій лінк іх хоснуваний тот гіперлинкы значыт тото штоси такє што нас веде зато і мотузок ся приняла в лемківскым і шыроко уж хоснує до інчого і сторону до інчого сайту в інтернеті так як і вшыткы чаты Стрімы ляйфы і файлі то уж такы може звуковорадийовы слова до звуковорадийова Лексика Так си так думам же вернеме до того але хотіл бы м іщы О тым што сме бесідували з Михальом о сой Фраєр же на Підкарпатскій Руси входит росийскє значыня тото того слова од я тіж зрівнам з польскым значыньом слова Фраєр там є вельо значыньо сут росийском в польскым внешнім росийскым і внешнім польскым Подібне же то чловек наівний легковірний може без опыту або такій планно може не планно але так не за днешньом модом позбераний дакус завірений в собі може быти нарцис і порівнал єм направду словиникы росийского языка польского языка тоты значыня сут барз але то барз Подібні за што в польскым языку на іщы <unk> років тому были фіксуваны такы значыня як Польскій фраєр перешол до языка злодіів і тот означыло же то такій недосвідчений злодій такій початкуючый він допіру фах тот злодійскій фаг зачынат Але треба піти до етимолоґіі Я пою тыжден тому же то може быти спочатку і не лем неречений фраірка наречена же то пізнійше набрало тіж такого значыня барже того чловека котрий ся нанимат в дакого до роботы парібка а як рештом паробок тотійше має ту конотацию до Шугая до долеґыня до до До фраіря до до м як до хлопця даякой дівкы такійщы може перед сльобом Але то вшытко іде і так треба припомнути з німецкого фрай Свобідний по німецкы асоциюйте мож з аґлицкым фрі бо тот подібны языкы з той самой родины но і з часом тот тот чловек свобідний Фраєр по понімецкы остал тым якы найбарже в нашым языку фраірьом котрий мал фраірку бо то значыт тоты люде што были свобідны Значыт не же наты незамужны зрештом припомнуй мі ся іщы інчы бы слова якы можут значыти в лем бы слова котры не находили в русиньскым языку але пришли з чужых языків з окружаючых языків як напр ріжне значыня слова черстий котре в польскым значыло бы несвіжий а в словацкым свіжий зато зато і кєд принимаме тоты слова до русиньского языка з інчого боку тотовды можеме мати проблемы з тым єднозначным З том єднозначністю котра котра іде з тыма словами ту можут тіж вказати такы слова як ужасны то прекрасний по словацкы або дашто такій позитивне в каждым разі а ужасный по росийскы то страшний ой страшечний зато Я так лем кілько до попереднього проґраму Дякую писте дальше пиште я не одраз буду хоснувал вашы пропозициі так як з том пропозицийом што буде о хвильку ото уж буде поперві Але приде час коли ся обґрунтує тота тот тот момент жебы вернути до даякой до даякой темы І така тема же буде ужоду нойже Na нівру каждый ден ґлупа Ой ой А то як раз чудовий голосы Марияны Железной о Юсаду або вертаме до Словаці з днешньом темом бо час летит а уж даякій час тому Достай м такє зіданя найперше офляйны в нормальным в нормальным каналі а паґанайново зме континували з нашым слухачом бесіду слухачом і чытачом бо зіданя ішло о тото чом на портали ЛЕМ Крапк фм пишеме барз часто так офіцияльно Чешска Республика заміст Чехы просто Так то очывидно час долшого зіданя якраз ведучого до такого підсумуваня чом так офіцияльно так офіцияльний стиль зато зато нашол єм собі приміры з порталю Лем крапка фм Наталия Малецка Новак пише о єдній з выстав писала Там то з архіву ходило мі о речыня список місц з котрых взят вершы обниматищы м ін Естонію Чехы Словацию Украіну Мадяра Богдан Ґамбаль якій напевно згор на нас смотрит писал Оскар Кольберґ з мапу о польскы землі але окрем того і сусідні в тым і цілу Карпатску Русь Саноцник Русяньскє Три Томы Карпатска Русь тому та Чехы і Словация <unk> том Але тіж єм до праправда я тіж посмотріл на своій статі нашол єм тіж в моіх текстах часных части хоснуваня Чешской Республикы при при вычысляню парох держав запоряд котры мали тот скорочены назвы і тіж єм спостеріл хы подібну тенденцию в Петра медвідя котрый радше хоснує Чешску Республику як Чехы скорочена назва Доя ся над тым задумам і хыба я свою одповід нашол але іщы Петра єм звідувал як то докладні єст чом може маме таку тенденцию хоц може з двох бокі Здає ся мі тоту мою тенденцию єм хыбаль нашол нашол єм з статях з <unk> рока і товды же Міністерство заграничных Справ Чешской Республикы Тобі повім так запропонувало нову офіцияльну і коротку анґлицку назву державы як Чекія Не Чекре паблік такой все было но і я так ся ку зачудувал ци не было може перше такого терміну і як раз в аґлийскым языку офіцияльного языку офіцияльного такого названя не было Но Але кєд же вельо держав окрем Чекы бы Репаблик не знам ци дакы інчы Ґрейт Британ Юніт Кінґдам і т мают долгы назвы але мают тіж короткы так і таку рекомендацию выдало мі чешскє Міністерство з заграничных справ же хоц не будут форсувати хоснуваня такой новой назвы то єст она дозволена Хоц сы товды тіж бадали ріжны інтернетовы порталі сондували цикы така назва была бы окей ци не окей але як ся вказало же більшіст была противна тому Но і як раз тото моє поясніня чом чом я так писал хоц може несвідомо з тоі як раз причыны же Чешска Республика якоси так місіла же очывидно ту треба повісти же хоснуєме і деме іхаме на Чехы на Словакы на Мадяры на Украіну і так і так тото як найбарже сідит лем якоси так вышол же я може і частійше хоснувал Чешску Республику барже так офіцияльно хоц може в нетым заміріню але як видно Тота Чешска Республика в тій коротшій версиі значыт поанґлицкы Чекія они тамту дали тіж одраз повім офіцияльны еквіваленты в інчых выткых шестьох языках офіцияльных языках орґанізациі Зєднаных Наций то значыт по анґлицкы по французскы по іспаньскы по русийскы По арабскы і по хіньскы так Но і тым самым як бы дозволили ту барже ходило о маркетінґ такій жебы не было як знаме сучасний світ не любит долгых нас вшытко скорочати як лем може зато і В Чехах така тенденция може як рекомендация барже повім ся явила Іду до Чехів і до Чех охвильку верну но бо може барже медияльне было тіж пару років тому на під конец <unk> рока так держава яку знаме як Голляндия а в долшій версиі Королівство Нідерляндів тіж зарекомендували жебы в такых заграничных реляциях але тіж в анґлицкым языку змінити тоту форму голянд на де Нерляндс Е Но і тото рішыня мало такій вид бым полив внутрішній в внутрішньодержавной інструкциі но і то тіж не был якысий апель до мычых держав жебы тото фактично стосували але м хотіли тото даяк зуніфікувати понеже Голяндия леж пілнічна і полудньова то дві части більшой обшыри і неконечні односила ся до цілой до цілого того простору до цілой обшыри котрий Днешню Голяндию ци Нідерлянды або колиство Нідерлянды Нідерляндів обнимат за штом они там змінили З змінили аж і получыня букв ЕС Голян Туліп на Нерлян Туліп зачыт боті звязаны з квітком з туліпаном і зробили нове лоґо і ты введене через Міністра Гандлю того голлендерского ци нідерляндского і то тіж было звязане з барже з уніфікацийом той той короткой назвы назвы той державы Очывидно бы через медиі явила ся велика бы м повіл дезінформация бо я памятам тото же же же в медиях было же Голяндия змінят назву так просто коротко і неточно жебы так быти быти ту справедливым то не о тото ішло Голлендам ци ци ци Нідерляндам Нідерляндщыкам жебы звінити назву державы лем жебы і даяк зуніфікувати або упростити даяк тот маркетінґовий простір названя державы во во світі хоц Тото же в офіцияльні долгій назві называло ся і называт дальше Королівство Нідерляндів Но добрі най вернуту до Чехів і вернуту до Чехів і до маркетінґу Але маркетінґ маркетінґом пробы скорочуваня пробы уніфікациі простійшого переказу той зєдно а внутрішні історичны аспекты можут ту мати в примірі Чехів найбільше значыня і влияня над выбраньом короткой зуніфікуваной формы або може в самым хоснуваню чешского языка і внутрі чешской державы короткой або долгой версиі названя державы такій або ту маркетінґ тым маркетінґом але Тоты історичны аспекты будут ту в примірі Чехів Барса але то барз важны Чехія Могла бы быти як ся звідую нашого редакцийного колеґа але він мі одповідат же они тоты в Чехах сут барз на тото Чутливы барз барз бо Чехы то лем єдна обшырєдна краіна в рамках цілой державы понеже як посмотрити на чешскій герб то там сут Чехы там іщы Мыморавска краіна і шлезска краіна як і вшыткы три тоты гербы сут гербі цілой Республикы Чешской Республикы так і достаєм од Петра Мотузок до такого єдного єдного порталю тем фактычно переважно і Моравяне і Шлезакы з горы надоли не были поніваны же як то має быти быти аж і ґрафікы ся явили з такым вырізаным новом чешскым гербом де сут два іксы на місци на місци Орлиц там сут орлиці двірлиці і шлезска і моравска і остают лем тоты чешскы чешскы Левы такій од самого Петра практика языка достал єм таку підповід же правильнійше буде хоснувати бы Чешска Республика як іде о державу што тіж не выключат очывидно хоснуваня короткой формы но але тоты може Чехы не сут як держава бесідуючых скій Республиці де ты сам ся ту імам як бы ту найбарже точно тото представити не сут великы але тота локальна достоменніст там єст барза то барз іщы істнує они сут того горды же тоты сут Муравяне тоты сут Шлезакы тоты сут Чехы Як раз як мі Петро написал же на мора вож іти новину а на пиво на Чехы якій іде уж о і тоты тоты реґіоны Зрештом місце завдяку Мойому редакцийному приятельови Петрови достал єм тіж інформацию о тым же там тота дискусия єст барз остра як іде о тото тото уніфікацию тых гербів котры мали бы быти такы мал бы лем тоты чешскій лев остати і мали бы быти вырізаны дві орлиці Моравска і Шлезска там якраз тіж ішло о тот маркетінґ бо не жеы уряды в Празі хотіли тото упростити зуніфікувати бы тот переказ маркетінґовий деси там шырший і лишыти лем лем нечешского лева но але відомо же тоты дві орлиці чешска і моравска І і іх прихыльникы барз ся з той причыны знервували но і ге і дост дост неґативно оцінили такы думкы жебы робити упрощений чешскій герб Зато і навертаючы до того першого звіданя О Чешску Республику і о Чехы очывидно можеме писати і Чехы м і Чешска Республика но лем треба о тым памятати же часом кєд дахто нас так прочытаты то не каждый буде з такого виду задоволений то не буде языковий блуд але дакого можеме згнівати Але думам же то уж внутріязыковы проблемы хоснуйме і так сме даяк хоснували і то по русиньскы Запрошу Вас на перерву такій собі завершыме днешній проґрам в такым короткым підсумуваньом <unk> беноробоцко підністе сло Але єдно писмоми не мысло Пизнальоми іршы Але не само єсну і приторити Бобрі той добрі зменле ся вызложе медже людми і <unk>Ma під нашым напір Ти Я майно нем роком майливым парім Я бо сну невроком майливы парі сме хотіли жебы вас любити То бы сте мусили пораднійше быти мусилийше бы пробо доброй розумлокы робо того не має серед не знатка Моя <unk> Ящы єдным не повіл же бесідували сме з нашым слухачом і чытачом на тему той Чешской Республикы чом там Чешска Республика а то зато же в лемківскым стандарді русиньского языка вводиме цілу основу слова до мы коли твориме придавник Але часом оно ся змінят з історичных причын та як маме Польща і там лишаме поль і додаєме кінцівку придавника зраз з суфіксом скій так і ту бы было чех скій Але як знаме В істориі давно тому мы дакотры дакотры звукы нам ся зміняли і як раз хы переходило в шы остаючы в тій в тій обочній формі в тій обочній в формі основы до одмінюваня і до придаваня наступных там меци суфіксів і кінцівок зато маме Чехы і чешскій Ци язык ци Чешска Республика Кусіцька інакше хоц барз подібні єст з Казахстаном там тіж маме основу Казах м як додаме до ней скій буде казахскій хоц треба повісти з казахскій на бы докладні бы за тым принципом як ся зінят чешскій тіж не буде будом Але о тым тіж уж сме бесідували не раз же язык єст такій же в істориі даякы формы ся в ним зміняли далекы даякы осна оставали по старому дакотры ся приняли до языка дакотры ні і такту єст в тым примірі коли сме о тым бесідували в языковым окусі покусі в давных архівальных проґрамах А кєд бы сте хотіли то іщы може даколи Ґу тым темам вернеме зато пиште на лем к лем крапка фм а я ся уж з вами пращам жываючы доброго вечера слухайте в радию Лем фм і чытайте порталь лем крапка фм бо як самы видите вельо тем з самого того приде до нашого проґраму бесідувал Демко Трохановскій Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця