Archiwum
łemkowskiego radia

Тот проґрам повтаряме словиця Проґрам о словах нашых і нашых по пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця О языку і на языках витам красні а по правді витаме красні в словици і барз з того радію же витаме красні во двох слововици ахто витат Ай цікі цікі ой так зесіла вами низкы Деміян Трохановскій даде з Варшавы під Дубрітям Де ти сидиш Під Варшалом Під Варшалом Недалеко недалеко буде я тому так казати тотай Михайло Лыжычко дис іс буд уж о родах Но і в Марсвайно є ся берстісу же сме зас зас можеме водвохы бесідити разом припоєны до высыланя словиці за то же тым нам ся зберат фурт Кєд часом зо собом пишеме то уж знаме же єст о чым бесідувати аж і бесідує о тым же Бы предшу бесіду сме до кінця хыба не довершыли кєд добрі памятам та <unk> процентів не як минулый раз так тямлю говорили сме за слова чужі якій пришли до нас неєднако значыт за якусь тыкулексику котра урусиньскій язык на Лемковині і той в Пудкарпатю пришла гы не з єднакого бока а споза того і не маєме тото єднакос такоє сме обговорювали так тямлю Ну і до обріцяме ся тіж так тямлю але зачнийме од нашого джінґля і по тым джінґли будеме уж бесідувати собі о нашых справах А я знам азбуку уж познали мы Азбуку А як авто Бе як буков Ве як ватра ге як гора Ґє як ґаза де як дора е як еґнар є як гєли жед як жето зет як зелін і як ігла І Чудашне бо на і ся нич не зачне ы є тиж зманіруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і в початку барт ся повіт Дале буква і од якоси ка як коса ел як лоси М як ма як няньок о як орел як пані р як руснак С як слуга ди як терка о як угыль ф як файка ха як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа якё як є <unk> і знак <unk> знак мягкій з твердым знаком Так вертаме до Слововиці разом з Мигальом мі ся так здає наш бы ячым же я бым зашол од конклюзиі хоц Конклюзия має мала бы быти на завершыня бо на конец але актомолю така по попереднім проґрамі але така сама думам буде і по днешнім проґрамі жебы в обшыри русиньского языка в новых словах рішати понадреґіонально а ци там інтерреґіонально то значыт жебы З каждого реґіону были люде фахівці даякы даякы Неконечні языкознавці хоц добрі бы было але люде котры активно хоснуют язык активного на штоден і тіж розвивают і бесідуют о тым постуляті о котрым думам же уж єм або я без Тебе бесідувал або може разом сме уж тіж бесідали о тым такым інтерреґіональным словнику синонімів русиньского языка пониже абсоргуючы уж од того же маме той новый лексиковелю так маме в каждым з реґіонів синонімічне значыня тых самых подій предметів процесів і так дальше так ся мі здає ся котриторило зото Было было было было минуль разы сме заото говорили ож єдными з базысів такого словника може быти такой такой просто інформацийна база того такой радия о котрому маєме дублюду тых публикаций і тексту му і не лиш виді Но айбо не лем є ним лиш Лем фм богаті сме так маєм щы хоц невеликоє чысло но маєме іщы дайкі додаточні ресурсы і на інтернетови з котрых можеме туту лексику сєрпати направду не похыбіло бы мати даде дайкы такий знаєш може партнерскій аґреґатор Но для зачатку тото треба ушытко зобрати до ворога треба мати даде може якій сиспис хосенных такых інтернет ресурсів або просто мати даде бы просто тотый спис даґде мати уж дако ся буде звідати а што актуально го мож почытати по русиньскы Думак гет гя дукус шо што выопщы маєте та мож дати такый испис так што ты маєш лем фм ты маєш там такый то другій сайт там єст дайкы русин фм маотшысі памонці там свого я там даєка інтерфійса не знал што то но Дерідак або замаку Думам же тото добра думка і треба єй вырішыти Але я ту хотіл іщы раз же вернути мы до того што сме не скінчыли але тіж припомнути же же чом маме ріжны виды днешньой лексикы о котрій бесідували сме разом в посліднім нашым проґрамі ци ци зрештом барз супротивникы нашого языка або самобытности нашого нашого языка тіж бесідуют ой же мы маме ріжні в каждым реґіоні Але ту припомнути же то час коли жыли сме в комуністичных державах і сме были выняты з під права то час з того найбільшого розвитку технікы наукы ґлобально самогосвіта за котрым онтил два строчыл єст звычайно такій і з тыма процесами прибывало вельо новой лексикы тых новых обєктів імпові предметів подій бы процесів котрых як треба было даяк назвати в простоі нас при тым на жаль не было Но і мусіли сме даєк принимати од сусідского сусідскых по правді языку намого языка у тому то реґіоні бо не были сме у того стола де ся рішало як ся то вдекликати тамізили сме врати інде так Михалю такы повідз мі што іс за послідній проґрам не стигли сме з твойого боку повісти з мого боку мали м ся там великій Шорно так си гадало што сумаєме не такного як бы ся спер на двох конкретных словах а тото сут слова котры сме Мали уже долгый час но спозад влива чужой лексикы тото слово поміняло своє значіня на тото значыня якоє оно є в чужому языкови доу приклад Аж аж малу дівку то кажу што є моя фраірка так само дівка нахлопця оповіст што є мій фраєр но у нас туйкы уже молода цілят тото слово буде чути дакус інак Бо значіня од того слова поміняло ся на тот позначіня яке сесе слово має в языкови русийскому так ся стало мы се се слово ясне діло взяли з языка німіцкого оно там што значыло ци ци якый свобідной леґі На свальбі ци шыстокоенный тємлюно Смысел тому жно даяк до свальбы путкапцьон што тощы гыбы не чловік айбо такы ліґійно пыйме також мі ліґій І сесе слово якыми збоком трафило было і в русийскій язык но не через перші рукы І там уже утыків в такому тюремному мусленґу в нього пустало новоє значіня як чловік котрий вызерат май серйозным він є насправді Тагале дос не привик значыт тато якы можути аналоґію до хоснуваня в нас Сы мы повісти понеже фраір і фраірка іде істо з німецкого одяту соколиси ішло од парібка барже од того хлопця котрый іде до роботы нанимат ся до роботы в даякого пана і там і там в нього робит од того ся тото взяло значыня то слово паль Перешло для нас до словацкого языка тіж в значыню дівка Хлопец моя дівка мімі хлопец і так дальше але в польскым языку Фраєр значыт тот барз періоперіятивний такій што як бесідуєш же може і кус як в росийскым языку же то такій чловек котры такій кус дурнуватий тот котрого не знам обманули котрого так ошукали такій він такій легковірний і так дальше Може може може в тым смыслі Так за той тоты конотациі тоты тоты в русиньскым языку в нас тепер уж тіж такы же може люди ся боят хоснувати в тым нашым значыню на тото слово жебы може не выглядало так жебы оно не мало тых конотаций з польского языка Но но но дащо похожоє туй ся то же стає і мініся так видит ож може в русиньскым языку ку се слово взяло своє значня было якраз і з польского што было бы нечудно так і уже в сторочы як бы новоє значіня насадило ся на тото наше слово і у нас та я тото дубрівяжу жно якіс люди май старші но там наприк Візьме на думіл кушницю таксиста єден і сваля вы то він мі пупути казали кушниця великой сили омету на ґазду лици фраєрка выла хе но уже тепіркым ото такый старший чловік был А уже тепіркы молода цірятяну буде тото брати так якось як то є у языкови русиньскому і часто може по контекстови догадати ся ож я кажу тамно за свою дівку а не в якомустыку невіківстків неґативны конотациі Але як оно по росийскы звучыт так подібно в фраі Раі фраєр листя фраєрно Фраір ци фра є там єст і Фраір о тото цікавез і кажут Цікаве цікаве бы од то барз файни якы само проґрам в Словиси обо языковым покусі Покусі уж не памятам якій тыкал ся лем єдного того слова і Памятам же єм тото досліджал як оно до нас Сы до нас пришло но так си такы то файний примір бо нашы файный може нефайный о тілько же люде уж не хоснуют того слова в тым нашым значыню але цікавий примір для розвиску той і дуж дуже несякано было про мене окажеш вас на Лемковині Но подобна ситуация є уж спозадлива значыня того слова польскому языкови та Лемкы тоже гонны так гыбы быти нечасто його казати в тому його старшому значіню выше хоснувал ся русиньскому языкови Та більше же єст вельо тых названь дак уж лем лем лем скінчу на мою дівку так на мою фраірку єст вельо моє дівча моя наречена моя там мож повісти вельо синонімів на тото і можливе же через через тоту близкіст до інчого значыня може уж люде в нас мыняют тото слово а може гоі аж і не знают ноль добрі то скінчы тему Фраіря і Фраіркє то барз файно собі записал што маш там іщы дальше зрыхтувано Іщы єдно тако є слово а думал двох буде доста никовці як дугу то ся тягне друго є слово о то заказати У нашому розумліню то значыт штось гы бы заперечыти штось не поволити значы Кубы я ся просил з хлопцями вон бавити лобду копкати лобду а мамков поість ож нят не мож но Тото представи ме собі тепер кышя маленькій дідвак я запрошу вон од мамкы кобка ты з хлопцем лобду мамка каже ніт не мож та я выйду вон тол поім хлопцем не мож мамка ме заказала так А тепірка уже у того слова появило ся новоє значыня новий контекст хоснованя ото коли наприклад маєш десити цуґом поіздом та треба тобі купити купити тот білет Та ты його заказуєш на інтернето певной такій з росийского як і з украіньского языка заказ так добрі дума так о то рунойде так само з русиньско украіньского языка в тому контексту і тепірка уже руно так само видиме уж чым май молода цілять тым меньше они будут хоснувати се слово узначіньови не поволити дащо а згубу будут хоснувати го в контекстові як забештелювати шусь купити шус обєднати навпередащусь Такій се май куртий приклад буду і не треба сильно розберати ся в його ентимо етимолоґіі Но доста інтересно уж все слово того самого куріня єсе просто од слова казати про через н тіп того префікса контекствого хоснуваня у нас У нас і в языкови русиньскому выдкід новоє значіня до нас пришло видко было доста неєднакым я тут тіж дам примір з Лемковины в нас радже іде тото з польского языка де можеме на примірі білету можеме го замовити Замовину як замовліня то буде тот заказ росийскій украіньскій заказы для замовліня зато і біле тіж замовиме Вказі паньсты через інтернет украіньскы то насправді тоже буде замовити як раз споза ткуріня слова бо они Мовлят а мы кажеме Но і я такой я такой в украіскым языкови літературну насправді то буде замовити а не заказати Але не будучы на Украіні бо в вельо вельо раз николим не чуж жебы дехто замовлял квіток ци ци ци як лем ся заказувал То не значыт уж уж вшыткі люди ту і бы Хуснуют ся лишак літературным языком правда Не лиш русиньскій но украіньскій язык тот влив русиньского зажыв не славый тоже ци не так Но та каждый каждый языкы підвідат тым інтерференцийным же як повім процесам ци то великій язык ци маленькій язык Ном дякую тоты два приміры барзы барз цікавы бо они они вказуют як переходят слова і зрештом значыня на другы значыня помедже языками тот процес фунґує і в нас дякуют за то за приміры мам тепер ага высмутю як летит час Мы з тым часом все маме проблем зато не будеме може робити музичной перервы хоц мал єм такій музичний примір оркєстры св Миколая еміґрантской пісні Добрі в Америци то я лем скорідко повім то буде коротше як і о приниманя даякых слів до языка коли еміґранты пішли там до Америкы там техніка наука была з тых може нецілых років тому вельо барже допереду як в нас но і мусіль неяк назвати тоты вшыткы предметы котрыма ся попослуговали І там єст така фраза може знач тоту пісню же мы іщы мі на гавзу принесут фармеры так до хыдохыжы уж хыжам вагаусом так як там єст вельо той лексикы в тій пісни де сут уж анґлисизмы Котры уж были хоснуваны так якы як кара некары в анґлицкій Мехара лыжыньского роду і так дальше і тых од ых выкладів полно было направду не в співанках відьм но відьвем вырізкы з ґазет а о што в Америці было дуже чытаво і сильно А Лемківскоє суд судружтво такоє мож опувісти они продукували пресу і в тых ґазетах на Явідюрізкы там направду дуже видко было такій влив ото была інтересна дуже інтересна Бесіда яка была репрезентувана на тых сторінках і там направду было полно такых анґлицизмів якій бы м і не чекал Там замісто бутора была яка фурнічура нош я не тямлю конкретну форму того слова но то было як раз от фурнітур анґлійского мыло чут кумічно но доста інтересно Вяли то вшыткы тіж на вшыткым мануфактуры ци ци ци ци склепы ци якы ся называли бучерня гросерня тоты тото з аґлицкого ни они не ісли там де мясо мож было купити ци ци ци такы такы нормальны продуктырню до мясеря так то было тото в Файна книжка вышла Богдана Гурбаля якы і може вышлю Цікава барзо на понґлийскы але добрі Дуто най буде тот вступ мал може він як бым пустил музыку бы было коротше так ци так еле Маме сучасны слова котрых може і сме ужы помаленькы повіли але бы Такє слово над котрым єм ся задумувал котре мож бы было повісти тіж оно на тілько сучасне же уж аж і мали сме наше слово оно може ішло з анґлийского бесідую ту о чымси такым што по русийскы буде звучало самольот по украіньскы літакы Попольскы самольот по словацкы летадло ну і посмотрил єм в нашы словникы Словник Горщака бесідує бы же не тот о тоту машыну бы сме назвали як Европлян з аґлицкого так може тото старше названя того самольоту В словацкорусиньскым словнику нашол єм тіж хыба аероплян дашто в тым як ідеонормативне слово але аж і консультувал єм тото слово як бесідуют на Словациі Русины на тоту бесідуют летадло значыт же єднак єднак тоты слова котры бы мали быти такы близше русиньскому языкови они не все можут ся перебити до далекого нормального хоснуваня а в Польщы зас бесідуют так як єст по польскы самольот І ту хочу звернути увагу на тот проблем приниманя чужых слів до русиньского языка понеже тумаме аж і такы такы языковы блуды ци ци циязыковы нестислости понеже внаскєд бы сме мали з польского мзяти тото слово мусіло бы быти само літ так кєд ютай кінцівка мала бы быти літ так само в словацкій версиі Летатло Там аж была два два буды такы як іде о приниманя лексикы додорусиньского языка там мало бы быти кєд уж літало такы бо понеже нашы бы во вшыткых східньославяньскых языках тоты получыня длы они они ся зуніфікували до додолы Но і такій такій примір бы щыро повісти найблизшым русиньского языка был бы украіньскій літак Но ават літак а ват літало бо направду літало чул єм і нажыво нояк на неяк на тот аероплян ай онт даякій неясний обєкт якій Литит так уж даєко є літало так знали му істи што мі ся видит доста направду но таку жыву натуральну форму А щыл повім ти єдно інтересне слово на на тот аероплян котрого бы сможе і ни чекало ото балон ага а догадуєш ся споза чого так бальонто з того такє што горяче повітря іде там тот добрі темлютині так так просто уж ориґінально такоє слово хоснувало ся на такій літала котріщы не были як аеропланом а то были туті великій ґулі то были ин бальоны а вайкє як ся то с правно каже з такым бальоном в щытуті як тот великій зепелін котрий вурів ся на годресло так знаме шым бесідує з такы ризамбль такзамбль закличе Но на тоту на тото же казало ся натурально нас бальон І ото такоє мало чудноє слово коли його вже перенесли як раз на аероплян бо аероплян домак не вызерат як балон хоц спередущы два приклады ото по факту был балоны з такым кошарчыком з долу по факту так Но так но так Фактично Яколи си думал єм над солом чы бальон буде тіж по на сьому як іде о тот тото ногу бы іщы перед аероплянами тото тот кішыс з тым бальоном з горячым повітрьом і так дальше стумбаньом Але мам дальше бо кєдзы сме перебрали самольот летат длітак і так дале бо бы барз часто функциі даных люди котры або названя м або інакше повім так як маме предсідателя Ту бы як раз предсідатель то добры названя добрі приняти же і пред і сід там там сут тоты нашы языковы процесы захованы але на Словациі барз часто хоснувана єст словацка версия председа Так председа там неє той выміны Е доі Зрештом кєд посмотриме посмотриме на польскій ареал языковый ареал в нас єст калька інчого виду Ту як на Словациі хоснуют председу так як бы <unk> процентно взяте взяте зо словацкого языка так в нас барз час тото єст з польского переводнічонци значыт тот котрый веде дану орґанізацию і ту тіж єст зроблений так часопридавник і єст ведучий ведучий даной орґанізациі то єст така з тлумачыньом Одраз Але Але мож повісти тота лексикальна карка котра заховує тіж тіж тіж саму форму часопридавника тек місяц Зрештом кєд посмотриме собі на ріжны тоты названя они фак ци фактично ідут з другых языку як пріматор і як бургомайстер даного міста і так дальше Бо виділ єм часами пробы пробы напр же шеф орґанізациі міг бы быти в Польщы єст такє же презес то тіж іде з західніх языків Але што єм чул президент в нас абсолютно нияк ся не приняло Знам же в росийскым языку ци в украіньскым фунґує президент даякой орґанізациі але мі ся здає в нас хыба президент то заняте слово лем для для шефа державы за лем для шефа державы Михалю як се часу нам все бракує не знам чымос як скоро розбесідуєме але то добрі было бы як бесіда іде Я бы м іщы хотіл повісти єдно звідати ся дословно корот Ско днес мы Коли высыламе нажывот проґрам маме річницю з <unk> р коли явила ся перша версия гры Майнт Як знаме од двох років єст уж русиньска версия так лем ім хотіл зірати бо так уж сме бесідували може бы з другыма людми котры тлумачыли тоту бы більше о тым повісти оповідзю і так Коротко Як ся робило над томором треба перевести якы там были проблемы Но тото маціньом направду не было легко мусий наперед повісти ож я тому не был шефом ни бым там головом президентом тому то маціньови Тоглова голововалы Юрко Капац котрий і до нискы подержує тото в Масіня но Знаєте уж фурт выходят нові версиі придає ся туды даякій новий контент його треба справно адаптувати Та тепер кєд тото ушытко у юрка на плечох мож так казати Направду были даякі унікальні вызвы подайкі з котрых не вырішыли ся айдониска Єношто можу з інтересом пуйсти ж дотепер а то уже два рокы минуло не знаєме ци лишыти фуртуну як фуртуну ци перемінити на серенчу хе Ото файний примір Бо там є два контексты де тото ся може хоснувати і мы тот зробили також в єдному контексту была Серенча а другому фуртуна а тепер мыслиме на тым ж може тото поміняти в ободвух містах на на Серенчу ся мі здає же з Гірком Капачом треба буде ся скоро стрітити а може і слова попові о своіх опытах При тлумачынях бы то мусіла быти барз барз велика робота буде мати приштуно А же час нам Михалю барз скоро летит мусиме по маленькы кінчыти дякуєте засыми за лешаню стрічу Думам же скоро ся будеме чути зас Будеме ся чути красно яку всем і тямім чужоє слово одоброє а наше фурт найліпше Докладні так тримайте ся Доброй ночы Щестливо Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках словиця