Слова, достоменніст, емоциі
Архів
лемківского радия
О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.
Еп. 33
Щыро доношу #33 - Хлопы Потоцкого
•
Опис епізоду
Odcinek opowiada o relacjach Jana Potockiego z jego chłopami, ich prawach i obowiązkach w ruskich wsiach oraz o obowiązkach obronnych, jakie nakładał na poddanych. Druga część dotyczy bandytyzmu i spraw sądowych z archiwalnych zapisów, pokazując skutki takich działań dla mieszkańców okolicy.
Автоматычна транскрипция
ляпстуют клевет тят Наклипуют поплітуют передавают доносят Шановны слухачы днес в проґрамі про односины медже Яном Потоцкым а його хлопами а власти і про іхні права і повинности а тіж про збійницку активніст і якы были єй скуткы на початок справы з клемківского ключа <unk> рік При тым же великым положеным і зеленым параві ґомост пан Ян Потоцкій дідич маєтку і рускых сел своіх За декретом Війта і присяглых так шолтесів своіх вшыткых як і ловничых присяглых то хотячы мати з іх свого декрету о трино жебы никотрий з його хлопів його сел не сміл нанимати ґрунту під управляня під ґарлом інчой державы А коли бы дакотрий з котресого підступом вытягнул на конечну свою потребу заставлял што або част земли свойой товды мат тото робити з відомістю свого пана під припадом <unk> польскых золотых котре бы ся іґомостьови насамперед не доложыл што шолтисове мают дозерати п загорозом страчыня шолтиства Під тым же правом іґомост пан Потоцкій перестерігаючы миру свого як і своіх хлопів розказал же хоче мати жебы каждый з його хлопів і ґаздів його в рускых селах мал діючий пілгак то єст пістолет Два фунты порогу і копу куль під вином десяты гривен І коли буде даяка потреба або перед ґортуваньом двібчых коли бы ся трафило жебы были готовы і станули на поле на ґвалт під такым самом грошовом в каждым селі жолти си на конях добрых бурік з такым самым полюдком спадка слабю Справа з книг мушыньского ключа <unk> липця <unk> р Справа Петра Пончака о бандитизм Склад суду змушыны Війт Підвітовый <unk> хлавників бургомайстер і двох райців двох цихмайстерів Стивыча Війт Підвітовый трьох лавників бургомайстер і райці з кресу Війт Підвітове і пятьох кресовых шолтесів Засуджыня Кара смерти через вплетіня в колесо Зо знаня Петра Пончака зосела свидник малий званого Гудаком <unk> година <unk> липця юлия <unk> рока Суд права За розказаньом і гомостя вельможного пана Войця гадліньского з Бедлина мушыньского старости зобрал ся через славного Анджея Пжезовицкого мушыньского війта Шымона Вадовіту під Вітого Матяша Клодавского Яна Пендзівятра Давида Жыдівского Іґната Гомяка Івана Громосяка Ференса Мишковича Матя Чекана Валентого Павловского цехмастерів а тіж славных кацпра Флісака бургомайстра Станіслава Мєчніка кацпра мушыньского мушыньскых радців тіж тилицкого уряду Матяса Совіковского Війта Марціна Войціка Василя Підвійта Лукаша Ласковского Ференса Куганіца Лавників Прокопа копія бургомайстра Андрия Природкого і інчых райців при чым были тіж Конрада Стрябскій Крискій Війт Ферес Клиницкій Підвійт Лесьо Смітницкій Данько Перускій яцко солотвиньскій Кіст каменьскій яцко поляньскій і інчы присяглы шолтисы мушыньского ключа Передтодже суд Будучы завызваным вязен пончак зо села Свидник Малий Аляс Гудак звідуваний чы был медже збійниками і з нима тоту роботу робил перед судом зо сиґнал Найперше признал же іхал од вельможного пана біцкого старости в котрого служыл і коня продал на Ганчові шолтисовы Лазарови та рік на святого Якова Пак ся з Скорком Янчым зышол разом при Бліхнарці і Андраш Смоляк од Жывця Місько з Ґладышова тым ко зо Ждыні і Андраш од Жывця было іх пятеро З Бліхнаркы до Стебницкых гуд пришли а там ґалянчы пятско Глядал хлопів зо Ждыні вельможного пана Біцкого старости Підлеглы А мы сме крайом ліса ішли в тот час Тот же Ґалянчык Яцко пришол до нас повіл Маме добичу з Риґєтьова од ходавкы полотна і головачы Был з ним Когутич з Риґєтова Петра і Салку тих зо Спиша вывіл Ґалянчык Не знам одкале Пак пішли на реґєтівку і іли там і взяли дві стрільбы в хлопа Петра Кашыка заспішли на реґєтів і взял там ґаланчык рушниці Не знам кому Оддама лем пішли сме на прорубскій Ліс І там заступили сме фурманам дорогу поішли Взяли сме ім хліба кус бо не было нич што більше і там трьох хлопів было што на фурмані скочыли Скочыли сме до них розумієте мы сме столичны были і зімали грица млинарчыка з Яґєтьола Почали сме полотна з него зберати А він рюк з тиі мы такы як і выдали сме му спокій Был другій Лука Носаль гнезда доткален третій з ботрок котрого зімано дост кола Скомпонувало ся нас <unk>ро Наперал ся быти медже нами старшым тоты Петро Гудак Потім сме пішли ґу Красному Броду і засіли на вербинах три дни сме там были нич ся нам там не притрафило Одтамали сме пішли звюл нас хлопц по руку на медведів Выбрали сме там єдного взяли сме <unk> золотых як найбільше достало ся каждому по два таляры решта на перепитя остала і пішли сме на комарник Носаль напровадил на другого збійника на комарнику Пришли сме там під вечер іли сме там його дома не было Заран пішол єм в товаристві трьох інчых до него А його уж другы пекли розтягнувшы взяли девят талярів і сам єм під него солому підмітувал Пак єм стрілил з пістолету в него Сукню єдну взяли сме і інчы річы Од там але пішли сме лісами а тот котиц вкрал вола не знам одкале Забывшы го впекли сме і іли через Три дни Пішли сме на Свидничкы од тама лефтіл ґноса з інчым товариством а я был в селі з трьома інчыма Приду на заль та уж пішли гет девятеро іх А рушницю мою і полотно оставили Пішли сме над Радоцину там ня взяли тот скорка найбарже Янчы Ганчови забити не хотіли і пінязі мі взяли Остал єм в радуцині они пішли ґубліх нарці Доли стрільбу єдному хлопу мене ся звідували хотіли ня забити В тым єм было в копыстиньского Юрка чырняньского глядаючы столичных на них так не зімано На тото перед правом стану Андрий Шаленик і такы слова повіл Пане Судя єст вірным правом Просиме о справедливіст для того переступці што єст перед судом котрый находил хыжы бідных люди в польскій короні а тіж і вугорскій в лісах ся ховал розбиял худобу одберал на тым не кінчыл але і пюкіл і палил стрілял і рубал бідных люди о што мы люде бідны з місточок обидвох кресів просиме раз і другій о справедливіст тот же Петро вбийця просил о милосердя котрого отримати не міг Право в суді сідяче так місточок обох як і крес ушолти сале згодившы ся декретом наказали жебы дано го на тортуры огньом печено бо сам пік люди Забиял і стрілял будучы ведучым для інчых зознаня того же Петра Гудака взяти на тортурах по перше На початок зознал же інчых нагварял і был медже нима старшым але хотіл іх зловити і йогосови вельможному біцкому старості оддати Дале зознал же лежал хворий на бліхнарці в Зваралі Шолтыса і повіли му же баницкого выпек бесідуючы Для Бога втіч бо столичных вельо єст але єм не взял з лупу нич лем шіст фльоренів з комарника дем хлопа стрілил Дале зознал же Ґалян чыяцко Андриш Смоляк Міско Квочка з Ґладышова і Тимко зо Ждыні при збійниках ходят Єс іх три бурсы в єдній Я старший был і што м скорше признал так єс Зознал же на Бліхнарці был ґалянчык з інчыма а я лем того єм застрілил жупан Гудника Переів перепила закона лікувал єм ся на Франчу Дале заснал же на ганчівскым были стары хлопы Баюс з Ліщын Савка і Чупка Стыбника Оба Конрад Ґорнец з Бліхнаркы і сам был Взяли там <unk> золотых На банецкым были товаришы його котрых видал добровільні Я товды хворый єм был Гриц Млинарчык был в інчым таристві Были з ним Петро і Савка з Пишакы та Сидор Дудка з Біхнаркы тоты з Пишакы Бліхнарску Порубали Ґалянчык ім казал і когутиц рієтова Взяли в ній жупан і Головачы Дале зазнал же на баницкым было товариство його взяли там <unk> золотых грицминарчык Сидор Дудка напровадил Іван Робачок з чертыжного яцко Ґалянчык Петро Трепак Салка Спишак Когутиц Гриц і Іван з Людцины Мішка з Ґладышова Тымко Блонар з Ждыні Андрий Смоляк Тывчак отробкова Гриц і Семан зборудила Гриц Турків з Кыролика Іван Сидорчык і Гриц пана Деліпацого Зросток Костя Дійдик маковицкой державы де Мяник Скаковец Іван млинарчык з Рыґєтьова жыці забрал а грошами поділили ся Йому ся достало <unk> фльоринів Зознал же закопаный єст над брифнарком куциґлі під лісковым кряком на шолтысовій поляні Семана <unk> фльоренів три червене золоты срібра штука Дале зознал же одповідали Коли бы в Мушынці котры сого достати то тоты нас барз здаю Дале повіл же ся змалляли на вельможного пана бідского старосту Петро Стоваришами своіма то млинарчы медже нима што і на остатнім пункті свого жытя же мают піти на небо на велик Дале зазнал же за бардиялом Нижгородиска обрабували двох угорскых купців на воді Взяли <unk> угорскых фльоренів Дале зознал же Ференс Очковиц в Тварощына вюл на Татыхка од Фльоринкы Баюса Корнета з Бріхнаркы Салку Овчаря і цюпу степника обох Малика з Розток Робака з Чертыжного і волюдила творкового Грица скрайні з творкового Івана і Семана Давидового Звечера там были і він был з нима Савка Гопю Іван Терпак Семон Кланівчык зо Спиша Юрко Суга з Городиска і Семен Галущав з КульЖови побрали там полотна Штоправо з увагы на ексцес до котрых ся признал же был принциповым і ведучым збійників і збійникувал нима Декретом наказало жебы было Вплетений в колесо Што ся тыкат Баницкого што повіл то бесідувал то зато же в неволи был што на остатнім пункті одкликал же там был Выл касю за вас лем пляй яко логодний то спистилы Йоный поля выд был о левздуют клеветят накапуют поплітуют передавают доносят Щыро доношу Дякую за увагу проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак