Слова, достоменніст, емоциі
Архів
лемківского радия
О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.
Еп. 63
Щыро доношу #63 - Ци краплі шкодят Справа з Высовы
•
Опис епізоду
Ци краплі шкодят? Смерт в Высові. Проґрам операт ся на правдивых істориях, якы тыкали лемківской соспільности. Четверта серия занимат ся выміром справедливости. Є про тото, чым актуальні люблят занимати ся денекотры Лемкы, а по правді то Лемкыні, а так властиві то єдна Лемкыня – суджыньом ся. Будут то головні обычайовы справы, часом назначены кримінальныма приметами, якы вкажут реляциі і односины в лемківскым соспільстві в передвоєнным періоді.
Автоматычна транскрипция
ляпстуют клевет тят Наклипуют поплітуют передавают доносят Шановны радиослухачы Днес прошу на хімічный одтинок што то сут крапли Хофмана ци сут заборонены ци мож іх продавати поза аптыком а што спільного з реченыма крап для ми має смерт трьох жен в Высовій як до того вшыткого односят ся експерты і што порішыт суд запрошам слухати В Ґорлиці <unk> січня <unk> р Ц Повітовому Судови в Ґорлицях одступує до дальшого урядуваня прото обвиненым як неправні продаючым лікы до котрых причысляный є сірчаний етер Хофмановы Краплі Цк рада Намісництва Переслуханя І світка судовы рокы в Устю Рускым <unk> марця <unk> р Судя Щалецкій Протоля дофіциєнт Косіба Справа проти Гаршовы Штейнберґерови і спілці Даны Переслухуваного Анна Галата <unk> років вроджена в Білянці Грекокатоличка Родинний стан Панна При родичах мешкат в Бліхнарці Якоси перед різдлом скаржыл ся мі няньо на болі в грудьох і казал мі піти до Михала Штейнберґа жебы м купила в него крапель на котры то краплі дал мі дві короны я єм пішла і купила а коли вертала єм домів по дорозі стрітил ня жандарм і краплі з фляшком мі одобрал Николи скорше не купувала єм вітцьовы крапель По чытаню так єм суз Анна Галата Переслуханя І свідка Судовы рокы в Устю Рускым <unk> марця <unk> р присутны тоты самы даны переслухуваной Марта Ружыло <unk> років вроджена в Бліхнарці грекокатоличка вдола выробниця мешкат в Бліхнарці В грудни <unk> р чула єм ся хвора аже дознала єм ся же Михал Штейнберґ має краплі зато пішла єм до него і купила фляшочку крапель по <unk> галерів і товды власні влошол до мешканя Штейнберґера Жандарм і краплі мі взяло На звіданя подаю же як чую ся нездоровом ужылам часом краплі котры скорше купувала єм в Зборові Михала Штейберґа купувала єм лем раз з краплі власні товды в грудни Скорше николи єм в него не купувала лем в його вітця краплі пила м од все з капенком воды і уважала єм же чула м ся по них сильнійша а николи по іх ужытю єм не хворіла Так єм зознала Мартару Жыло Переслуханя І Свідка Судовы рокы в Устю Рускым того самого дня Даны Переслухуваного Мине назвиско Михал Штейнберґер Вродженый в Высовій <unk> рокы Мойсейового вірой сповіданя Шлюбні Роджений Женатий Занятя брак мы народичів Сын герша і Малкы Признаю што Анні Гаталіі продал єм крапель за <unk> короны а Марті ружыло за <unk> галерів А то зато же ня барзо тото просили Признаю же допіро вчас войны приносил єм часом домівю крапель з Мадяр то є зо Зборола до Высолы або для мойой жены котра є хвором і котра крапель жылат а часом тіж для інчых люди котры ня о тото просили Але не продавал єм николи за грошы лем взамін за комперія або зерно бо я єм бідний Заробити в інчий спосіб не єм в силі Не уважам ся за винуватого бо єм не знал же крапель такых продавати не вільно ани тіж не знам жебы тоты краплі могли дакому пошкодити Перед війном николи єм тых крапель людям не давал Неправдом є зас жебы м продавал тоты краплі Анні Курило підписано Михал Штейнберґер плиз домі плиз дом стали Миві гіґара Мирі гыґара ничыма пили стишы зыстого в полюсты ва ма Еге фареяты Пест ласт ганул До ґмінных власти в Высовій закликує ся о як найскорше донесіня повітовому судови в Ґорлицях Ци правдом є же Герштейнберґер з огляду на свій вік є так слабый же до суду в Ґорлицях на вызваня фактичні ставити ся не може Повітовый Суд в Ґорлицях <unk> марця <unk> рока З Ґмінного Уряду в Высовій до ЦК Повітового Суду в Ґорлицях <unk> марця <unk> р Справо здає ся што справды герштейнберґер єст так слабий што тяжко жебы міг піше зайти до Ґорлиц підвезіня зас наняти не може бо не ма за што жыти не ма з чого Асафат Хатала начальник ґміны Додатково Інтересант збаданий через медиків котры щыплят оспу в місцевій ґміні найдений остал в так ослабленым стані слабіст ключів чыслит <unk> рокы Жаж і фуром до Ґорлиц іхати не може бо заходит до бала жебы на дорозі не вмер Підписано Михал Ґыжа учытель як ґмінний секретар Переслуханя IV світка Судовы рокы в Устю Рускым <unk> мая <unk> р Присутны чекат повітовый судя і начальник суду доктор Щалецкій протоколя на офіциєнт Марцінник Даны Переслухуванного мено назвиско Теодор Костельник Дванадцет років роджений в Высовій грекокатолик без родины нанятый при аєнті мешкат в Высовій Матір моя Зынобія Костельник захворіла на Оспу і вмерла В нашій хыжы вшыткы хворіли на Оспу а вмерла лем Матір і брат Іван Правдом єжы на осін <unk> р мій брат Плятан Костельник на вызваня мойой матери привєз угор за <unk> галерів крапель Час до часу з палюнком зажывала Брат мій Плятан служыт в Шквіртным Переслуханя <unk> свідка Судовы рокы в Устю Рускым тіж <unk> мая <unk> р переслухуваный Асафат Хатала <unk> рокы вроджений в Высовій женатий ґазда і війт ґміны Высова мешкат в Высовій Як війт вюл єм список тых люди котры вмерли на Оспу і на тій засаді стверджам же Зенабія Костельник Єфроска Кулик і Мілена Ференц Вымерли всі три на Оспу Перед смертю св Зыновій Костельник был єм в єй хыжы Виділ єм як была ціла обсыпана хростами окрем того виділ єм як єй ішла кров з носа Ци специяльні выжевымінены жебы ужывали крапель того не знам Стверджам лем же як давно розпамятую люде в нашій околици все мали вызвыку зажылати крапель котрий о кілько я знам приносили з Мадяр Николи єм не чул ани не знам о такым выпадку жебы хтоси ся од того похворил По одчытаню так єм зознал Асафат хатала Переслуханя VI свідка в справі Судовы рокы в Устю Рускым <unk> мая <unk> р Даны переслухуваной Орина Кулик <unk> років родина в Высовій грекокатоличка панна при родичах мешкат в Высовій Коли матір моя св памяти єфроска Кулик хворіла на Оспу казала мі раз жебы принесла од Штейнберґера крапель і на тото дала мі єдну корону Пішла єм до Штейнберґера і попросила єм о выданя мі крапа за єдну корону Присутны были при тым герш і Михал Штейнберґер і жена Михала котра сама на мою просьбу тых крапель бісла Крапель Матір моя святой памяти Євфрозина лем раз єден на цукрі зажыла пізнійше уж не зажывала і хворіла іщы через тижден і по тыжневи вмерла Відомым мі є што матір хворіла на оспу ціла была обсыпана хростами Ци матір коли скорше крапель зажывала Того не знам Я николи скорше окрем того єдного разу крапель єм не купувала По одчытаню так єм зознала Орина Кулик Розправа Брак в документах початку розправы остали ся лем частинны записы доказового поступуваня а то Даны прислухуваной Рухля Штейнберґер <unk> років з Высолы Мойсейового віроісповіданя Жена Михала Штейнберґера не чытат не пише не карана Оскаржены признают ся што продавали краплі Хофмана а тлумачат ся же продаж тых крапель не підлігат ниякым особливым ограничаючым переписом і не єст заказана без особливого уповажніня од власти на што як доказ подают опінію знавці доктора Пшесмицкого Продавали краплі лем на видимы просьбы люди а самы з огляду на нервовіст тыма краплями ся лікуют цілю завызваня знавці др Пшесмицкого розправу одрочену на <unk> листопада Дальшый тяг розправы з <unk> листопада <unk> р доказового поступуваня знавця доктор Ян Пшесмицкій з Ґорлиц рокы по правным упомніню подає же о кількому відомым є продаж крапель Хофмана не підлігат ниякым ограничаючым переписам А ци до продажы вымагане є специяльне уповажніня од власти тото буде міг ствердити аптикар взглядні судовий дохтор А Дука оскарженых закликує на доказ свідка Іполіта Новака аптекаря в Ґорлицях котрій одповіст ци кроплі гафмана можут быти выдаваны без уповажніня в звязку з чым справу одрачат ся на <unk> листопада біжучого рока Донесіня знавці з Ґорлиц знавця і Політ Новак аптикар в Ґорлицях <unk> років будучы по правным упомніню подає што відомым му є же продаж крапель Хофмана не підліхат ограничаючым переписом А коли в склад тых крапель входит вода ck<unk> специяльне уполажніня власти до продажы тых крапель не єст вымагане а краплі перезначены сут до натераня Одчытано донесіня заперто доказале поступуваня судя заперат розправу і оголошат засуджыня з поводами Вырок В імени його цисарской мости Герш Штейнберґер Михал Штейнберґер Рухля Освободжены остают по думці <unk> параґрафу од оскаржыня о перекрочыня <unk> параґрафу закону о гейбы пополнене перекрочыня же <unk> р в Высовій продавали без специяльного уполажніня власти жытелям той же ґміны лікуючы медикаменты а докладні гофмановскы краплі Доказы Зознанями ведучого в току розправызнавці Іполіта Новака аптекаря в Ґорлицях схвалено што продаж гофмановскых крапель не підлігат ниякым ограничаючым переписом А коли в склад тых крапель входит вода Спіриту з ІІ специяльне уповажніня власти до продажы тых крапель неє вымагане Конечным зато было коли суть перекрочыня тенором выроку обнятого не остала стверджена освободити оскарженых в подумці <unk> параґрафу листопада <unk> р бобо бобы бобы має бо пенша А тамого могату ти Помале над пам Помале нады слав ляпстуют клеветят Наклипуют поплітуют передавают доносят Щыро доношу Дякую за увагу проґрам зрыхтувала Наталия Малецко Новак