Archiwum
łemkowskiego radia

А ци Ты мал єст дакє небезпечне здареня особисто Но мал єм не раз было Єдно маєм такій припадок при стрясі же были сме дос близко епіцентру но як гукло то як бы з арматы Ти при уху стрілил но А як бе ся нашли як повертаны одразу ци то такій одрух безварункове ци то І тот подмух нас вернул того не знаме Ай были такы припадкы же нераз ішло ся на роботу то Макоси Прецігали сме прецігали сме а коли сме пишы на місце оказало ся же го них завалены тым і си де мали сме робити Такы не разы мож на поісику всякі щестя од того блазы же акурат же самы члек стягнул тоту хвилю котра може урятувала іх жытя Выіхати тылько разы до горы што зіхати надил На Нижным Шлеску в ґуґіско любіньско ліґницкым округу вдобыват ся а пак вытапят ся выгутах в спитяных писах Рудамілі Міцоцінный металь котрого знаме аж і каждый з нас в хыжы має і хоснує ріжны електрычны ґратя Лемкы то значуча і чысленно велика ґрупа в тым реґіоні яка підняла ся роботы в гірничо кутничій копальни міді в Любіні Робят на ріжных становисках і баз дбают о повірены ім задачы Єст в році єден такій ден котрый вынятково підчыркує памят о гірничій роботі В грегояньскым календари то <unk> грудня В простій бесіді званий Барбурка коли приводит ся памят о святій Варварі покровительці Копальників Лемкы Копальникы того дня згідно з юляньскым календаром святочні празднуют церковне свято введеня во храм пресвятой Богородици і до ній Божой Матери Направляют своі молитвы о покровительство над вшыткыма копальниками і іх родинами назовні подимно як іх польскы колеґы приодівают ся в чорны ґальовы мундуры носят гордо шапкы з білыма або чорныма перепушниками а на святочных ґалях заєдно сут нагораджаны за свою тяжку і часто небезпечну роботу Барже заслужены достают специяльны шпады на доказ іх заанґажуваня і вірност копаняному станови Копальництво і стараня копальників то не лем выдобываня руды мілі але тіж в інчых сторонах баз цінний чорний і бурий угель котрым палит ся в пецах хыжах і фабрыках До того доходят хоц інчы то єднакоцінны для державной економікы копалины з котрых выдобывают хоц бы сель камін ґаз ропу сірку і дорогоцінны металі Для Лемка кажде свято зачынат ся од молитвы од святочного богослужыня в церкви Зато каждого рока <unk> грудня копальникы стрічают ся на молитві Праздник введеня во храм пресвятой Богородици і Пріснотілы Мариі стал ся найблизшым серцю каждого копальника просят Божу Маті о поміч в трудах іх штоденной роботы просячы єй позерати на іх жытя під земльом Споминают о св Варварі і заносят до ней своі желаня і благодарны молитвы Православна церков св Тройці в Любіні з єй насторательом оцьом Муґданом Репелом з великом честю зберат і запрашат того дня вшыткых копальників на богослужыня святочну божественну літургію котрій Дірны ідут до таньства сповіди і пычастя Зміцнены віром і Святым Духом поблагословлены на дальшу діяльніст своій роботі копальникы ідут пак до парахіяльного дому де мают можливіст зо собом побыти побесідувати вымінити ся своім досвідчыньом які здобили нелегкой професиі А тепер штобы зрозуміти на чым полігат труд в Копаниці кус побесідуєме з єдным з вельохопальників якы роблят любіньской копальни Дай Боже добри лем добриден Як ся называте де і коли сте ся родили Гербут Адам вродил єм ся в <unk> р в Чымельові де жыют Огнеска Єм же на тис Ольгом мала троє діти Анна Маґдалена і Адам Чым ся занимате наштоден заводово Нашодель робіл в копальни під земльом як копальник Ци жебы остати копальником і робити в копальни то треба скінчыти даякы специяльны школы ци може треба мати до того даякы специяльны здільности а може остачыт сама огота Тепер то уж треба мати школу найліпше таку котра бы приготувала до роботы в копальни Хотіл бы м лем додати што копальник то не лем тот котрый трудит ся чеканом впереді То тіж напримір оператор ріжных машын Механікы електрыкы то вшыткы люде якы трудят ся утриманьом руху копальны Но і тоты котры тым вшыткым кєруют так же і школы можут быти ріжні Што до здільности Добры як суд но предевшыткым треба мати одвагу о і добре здоровя Ци копальник то є вашы родині традиция Ци вашы няньо або дідо робили під зимом В нашій родині не было копальників а і я за молоду нияк о тым не думал так як оси ся зложыло што фірма в котрій єм поперед робил підупала престо трафи єм до копальни Як вы долго робите під земльом Кілько років і кілько годин дені Під земльом роблю од <unk> р То буде уж <unk> років по <unk> і <unk> годины денно Чым ся занимати конкретно Робите даякыма машынами ци руками што вый земли выдобывате і што мы люде на верхы з того маме Я робіл руками но машыны мі помагают днес без машын не дал бы рады Выдобываме руду мідзі котру пізнійше хутникы притапяют на міді Як выдобывате тоту руду міді то де тота руда іде по тым Ано руда міді іде до хути збогачена іде до хути де хутнике прета пяй дей на мід А на чым польготов збогачаня генічно одзыскує ся з руды векше процент міді і допіро тота взбогачена руда трафлят на вагоны і вагонами іде на хуту А што люде мают з того на верхы взяти прикладом даяку хыжу то в котры куд бы не посмотрил то нашол бы хоц частичку міді То розумію же копальник не лем угель копат але і мідь котра є бастінна і придатна на штоден в каждій хыжы То правда не лем тот копальник што угель копат але і тот што копат рудумізі а інчых металі кольоровых желізо сірку ґраніт а копальником єст тіж тот што выдобыват ропу і ґазд Ци робота купольника є безпечна У тяжко так одраз одповісти Боят на тото посмотрити Ци думаш о выпадках Так тото мам на думці то є загадніня барз зложене Можна бы тоту роботу прирывнати до інчых тяжкых робіт Як бы посмотрил з той стороны то выпадкы притрафляют ся всяди Часами копальникови притрафляют ся іщы випадкы од него незалежны а залежны од сил натуры то сут стрясы ци коли завалят ся ходным в копальны Ци сте перекы як робити під землом мали декы смішны або і небезпечны здариня І єдного і другого єст там під достатком А знате з цим єдно од другого ся ріжнит Но не барз Як сут смішны выдариня то копальник зна бо го бригот сміху болит Як сут небезпечны выдариня то нераз копальник з нашом горозило а нераз не зна же му Памбі скору уратувал Копальникы любят жарты і на жартах ся знают Ай небезпечні здарінь было кустьох Тає певно мене нераз Памбі схоронил од злого А ци Ты мал єс даякє небезпечне здареня особисто Но маєм не раз было Єдно мам такій припадок при стрясі же были сме дос близко епіцентру но як гукло то як бы з арматы при уху стрілил но А якме ся нашли як м повертаны одразу ци то такій одрух безварунковы чы тот подмух нас вернул того не знаме Ай были такы припадкы же нераз ішло ся на роботу то Макоси Прецігали сме прецігали сме а коли сме пришли на місце оказало ся же го них завалены тым і си де мали сме робити Такы неразы можна поісику сякі щестя од того блажы Же акурат же самы члек стягнул тоту хвилю котра може урятувала і жытя Ци сут як звыкы коли копальник іхат під землю Так такым найвекшым звыком в копальни є поздоровіня як плітка і де надил Вшыткы ґадают дай Боже щестя ци інчы даяк одповідают на тот заклик Но там ся так прияло што в засаді єден другому одповідат о тото щестя жебы пам іх даруло тото щестя при той тяжкой роботі Ци ваша жена і діти не нарыкают што ходите до такой небезпечной роботы Як сме ся поберали то я уж был копальником і думам же знала на што ся годит Быти женом копальника неє легко бо робота на зміны не лем в тыжни а і в неділю ци в свято до роботы треба іти Но і тота думка по роботі щастливо выіхат наверх А діти то хыбаж привыкли Ци разом з вами або взагалі цілой вашой фірмі робит дуже лемків Но ту фірма єст велика то вшыткых не мож знати А тых копальників котрых знам а буде десь кільканадцет осип Ци Лемкы під земльом в тых тяжкых варунках тримают ся разом і ци собі помагают в тяжкых хвилях А як же бы інаці сперают ся як лем можут і взаєрльо си помагают Ци Вашым зданьом вартат іти молодому чловекови до роботы до копальни ци сут з того даякы корысты На тото звіданя не одпові но што бы дахто не подумал же нагварям до роботы альбо приваджыл дакую аґітацию Но коли што можу підповісти молодым то такій замис треба придумати самому Як знам копальникы гнескы <unk> грудня каждого рока святкуют тзв в Польщы барбурку Так четвертых руден Для копальників то ден вільный од роботы то ден святой Варвары Патронкы копальників Але і хутників Моряків чырибаків і інчых Мы гев на горы котру не робиме на копальны маме такє пресвідчыня же ваша патронка шторик на своє свято береси даякого копальника Но так тото гірникы знают часто так єст Єдны вяжут тото з силами натуры а інчы з якійсым Божым допустом же в тым окресі часто притрафляют ся выпадкы І так тото єст тіж одберане же нера свята Барвара покликує некотрых з копальників до себе А як копальникы святкуют тот ден Чым ся тото святкуванє проявлят Свято розпочынат свята Служба Божа Пізнійше копальникы в мундурах шапках з перепушниками розпочынают похід улицями міста До маршу пригрыват оркєстра З нагоды того свята орґанізуваны сут академіі на котрых одзначальны сут найбарже заслужены копальникы Лемкы то сут барз добрыма працовниками значыт ся директоры презесы доціняют на своіх працовників Лемків Так то сут моім зданьом барз одповідяльны люде і барз працовіты В тот час святкуваня одбывают ся кочмы пивни Де стары Щехы і новы Шчехы тоє стары копальникы з новыма копальниками сідают при столах заставены гідлом пют пиво бесідуют та і співают Ци Лемкы берут чыны уділ в тым святі Як тотне святкуют Так як і іншы копальникы Базикую за бесіду а на самко не сповідсте нам слухачам радия лем фм чого треба желати вшыткым копальником Вшыткым копальником в днює свята треба желати дуже здоровя Ілко зіздил што єй выіздил наверх З находы свята веденя в храм пресв Богородици і Пріснодіво Мариі згідно з календарьом григоряньскым Сварвары покровителькы копальників та копальниц прошу приняти желаня вельо здоровя щестя сполніня мрій жытю заводовым і родинным особливо поздоровіня для Лемків трудячых ся в ріжных обшырах копальництва Тримайте ся тепло Дай Боже щестя дай Боже щестя