The archive of
Lemko radio

Павльо Стефановскій єст єдном з найбарже выдатных осіб в часі повоєнным мало того повіла бы м же найбарже значучом в періоді коли котрий был найтяжший для Лемків то значыт Коли внеска можеме повісти же вельо річы ся робит то мусиме тіж мати таку свідоміст же робліня лемківской справ не вяже ся з ріжныма зарожынями з інвіґіляциями чы лияньом на особисте жытя не єст небезпечне В часах коли Павло Стефановскій нюс бесідуючы його словами тоту нашу руснацку голуску розвивал вершы вершы але не лем вершы діяня за таку діяльніст што зрештом про што свідчыт його жытя і тото з чым ся стрічал і як был през офіцийны власти трактуваный вязало ся з тым же можна было же можна было за тото головом навет одповісти І в тым часі сміліст і детермінация Павля Стефановского рішыла про тото же днес коли празднуєме <unk>літя З дня його народжыня рефлексия про того невеликого Лемка повинна предовшыткым власні односити ся до часів якых діял і його значыня же в тых часах як бы опіком оточыл але і розвинул і Іщы голос дал такий Лемкам же незалежно од того же тот голос был утишений цілковито бо Лемкы не функцийонували він його было чути його было чути так же потім коли уж была можніст можна было його розвивати дальше Вершы Павля Стефановского його громадска діяльніст рода закладаня Комітету Лемківского орґанізуваня студентского жытя в Зеленій Горі потім в Горах претіж то він як єден з першый приіхал то він был єдным з ініцияторів покликаня музею в Зындранові то він закладал в Білянці хор котрий по тым в гідній части як бы служыл створню Лемковины Так же вельо ініциятив котрых знаме яко такы найбарже знамениты для часів перелізскых для часів комуністичной в Польщы то была ініциятива Павла Стефаноньского Зрештом і я коли зачыналам входити на подвореци лемківскій одраз зналам же першы моі крокы мусят іти власні до Павля котрий і громадил і бібліотеку і громадил ідеі і його діяня были такы котры до котрых трава ся было одкликати але до того самого признают ся і Петро Іславко Трохановскій бо Павло был старший од нас вшыткых же они тіж як бы знали же то на тот подворец треба войти і там як бы ся о напрям звідати значыно напрям бо напрям може сме єй знали але о тоты власні крокы котры вызначают діяльніст Павла Стефановского Вродил ся іщы перед войном в Білянці Но і того тото досвідчыня його жытя але досвідчыня з досвідчыньом можна бы повісти же паралельне в однесіню до того поколіня Лемків в якым єст натоміст выняткова особовіст пана Стефанівского вяже ся з його великом одвагом і з тым што в єдным з вершы выразил в тот спосіб Я Лемкам пишу бо хочу бо мушу бо мам лемківску душу І тото його пересвідчыня же мусит мусит не молчати а власні голосно бесідувати ріжныма формами бо покликуваня ци то орґанізациі я знам такій документ з <unk> рока тымчасовий Комітет лемківскій Коли выразні в часах де мы сме мусіли або цілком молчати а як ніто промавляти украіньскым голосом він выразні радит то был дистанс до выселіня Лемків як Украінци як підпераючых упаже мисме Руснакы мисме не Украінці Очывидно виднос з якысых біоґрафічных дальшых кроків Павла Стефановского же хотячы дипльоматычні Утримати бытя лемківскє часом мусіл такым або інчым голосом бесідувати то не была то не был фалш то было на мою оціну была то така власін дипльоматична постава котра в даным моменті мусіла підкрисляти дакы аспекты культуры і жытя Лемків котры давали ім можніст нецілковитой ліквідациі достоменности і Павлю Стефановскій де лем ся дало де лем міг і мал тоты як бы тоты як бы сюжеты котры треба было в даным моменті підкрислити Зато як дакому ся може часом здавати же штоси звучыт раз такым а два разы такым інчым голосом На мою думку щыріст Павля Стефанівского для лемківскы як бы ідеі котра часом мусіла власні ся устосункувати так ани інакше же была і сильне зазначыня руского простору котры до кінця остало в Павля Стефановского Круг Демократичный кругів яків называл ся Русиньскій Демократичний круг Лемків як бы не виджу не виджу нич што можна бы бы бы бы бы было зашмарити натоміст в просторі ТСК де треба было змістити лемківску секцию де треба было вельо ініциятив змістити треба часом было просто повісти ци уступити з якойсой такой безпосередньой нецілком мудрой на дану на даний момент як бы стратеґіі Што іщы хтілам туречы про пропана Павля його вершы зас уважам же величезний талант якій мал в ріжных просторах тот якій має тот творця остал запряжений для ідеі то значыт вшыткы як бы його думкы його формы выповіди так ся претваряли жебы то была велика експресия бесідуваня про Лемковину і Павло Стефанівскій своіма вершами створил і образ істориі вершы О Лемку в суді Маме таку такій тяглі з памяти можна речы од початку од вызначыня як бы початку до дня днешнього де єст тото днес якє єст не такє то значыт днеска Лемкы гынут і о тым тіж голосно кричыт же Лемкам ся стала кривда вершы то болит наприк як раз бесідує про тото выразні до Поляків перш кєруваний до Поляків одважний барз але рівночасно так повіжений жебы тот Поляктів прочытати звертаючий увагу на тот но такы уж мож повісти сутьовий Оброблений по тым в цілым поколіню поетицкы котре поезийом як бы операло ся на тым лемківскым болю в Павла Стефанівского він так зазвучал власні в однесіню до Поляків А ям є камінь люд муй з ролі пановє Тоболі бо власні панові учыністі мі за барз лева І то єст безпосереднє скєруваня а рівночасно дипльоматичні іде до дембу в лехіти з ґало з ґалонском Джымалы звыклы щыры малы ґалонска Джымало кликаня ся до Поляків до якысого образу котрий буде ім барже приближал ситуацию лемківску Триманя чы тырваня при своім вязку з чым тота дипльоматичніст браку єм бесідувала она на каждым пункті єй видно А же они тоты вершы промовляли же были власні барз експресийны і сут барз експресийны і сут міцно реторичны і сут власні такы наставлены на розвиваня даной ідеі рівночасно мягко бесідуючы про таку культурову вартіст лемківску Но то безперечні в роках коли коли іщы не бесідувало ся так вельо про Лемків они часом были єдиным такым текстом в такых кругах якы перевідникы Бескідскы СК то сут кругы котры выдавали вершы Стефанівского котры на тых вершах вчыли ся Лемковины пак дальш розвиваючы власні поколіня нашы котры як бы тіж вчыли ся чы входили в Лемківскій патріотичный круг през то ты вершы но то мают они незаступлену ролю Номинаных ту вельо такых аспектів дипльомациі чы мудрости Павла Стефановского коли підписал для Руской Бурсы резиґнацию з його старань по то жебы Лемкы так як то оцінил в тым кругу ци на тій ідеі давного Стоваришыня Руской Бурсы могли одзыскати тот маєток то свідчыт власні про тото же не был лем сконцентруваний на своі діяня але думал шыроко про лемківскы справы і <unk>літя Дня Народжыня Павля Стефановского єст такым часом коли родит ся думка же наше культурне жытя операло ся і розвитя того культурного жытя і наше тырваня операло ся на людях інституциях як державны народы мают інституциі державны так мы мам люди інституциі і тепер тіж мож вказати же такы люде сут але повідам тепер сут часы коли то неє аж так великій героізм але были часы коли быти чловеком інституцийом котрий власні утримує основу етнічного жытя ґрупы попрез культуровы тексты попрез діяня коли было было быти гідні тяжше як тепер то власти все о тым чловеку треба памятати окрем него были і інчы діячы але здає ся мі же Павло Стефанівскій в часах комуністичных был такий найбарже видочний не лем през тото же діял і же был барз консеквентний але през тото тото же вершами Творил тіж тоту реальніст зато зато його виджу якы чловека інституцию нр <unk> з тамтых часів То болит То болит панове Коли дачий за плечами Чыгат мотуз на моє ґарло А за мя нихто не докінчыт початой пісні Нихто не стрілит на віват І птах Лемкам не заспіват і хор не заспіват Хоц бы мати мліла анле то вы сте нам зробили за барз доліва А я не камін люд мі на роли Дальше ся мозолит панове то болит Лемко в суді Пане прокураторе што од мене хцете Мільчеці Мам свідків на то же м нич не винен же м з простого люду Былеці ле ся Но ґадай так ци не так прошу Высокого суду я там был і буду Там єст мій дім І ліс шумил мойому дідови І літа лігал під топором камінным і орел хорвата кружыл над нашым загородом І я з Тамаль родом І стриком із Руси без пашпорту ходил свобідно над попрадом І брат мій радлом спульхнял землю матір І Бог мій в ялицях і серед буків мешкал І благословил стежкы Методого І в Карпатах на білым камени з бортного Выкул трираменний гымн предків своіх рукы обмывал в потоку і ногы зболілы камінны о змроку І вчыл нас вівці пасти серед лісів вылами орати множыти компери і олес Вчыл нас любити каміня і землю і небо і кєрпці і гуньку бараню продівати чугу і пісні співати І дім будувати вчыл нас з ліса і хліб печы сонця блязку і замешкал з нами в смерековій церковці в Зарослях Але плоту не поставил Не знал може а шкода Я не знам того секрету гышли выгнали бога силом багнету Гало гальо гало добриденри Богдан Ґамбаль Стоваришыня Руска Бурса до Вас дзвонит З Ґорлиц Ґамбаль так І внеска в двох ролях бо іщы радийо Лем фм наше лемківскє радийо котре надає на цілый світ Мам гонор внеска бесідувати з вами з великым лемківскым нашым патріотом внескы святкуєме ваш великій ювілей о <unk> рочницю народжыня Пане Павлю прию край дякую приймийте од Руской Бурсы і од вшыткых Лемків найліпше желаня вшыткого доброго дякую жебы сте іщы были медже нами жебы сте приіхали до нас жебы сте до нас дашто повіли не лем до нас але до вшыткых Лемків Желаме вам Дуже здоровя Желаме вам такого сполніня такого доцініня вашой діяльности желаме вам жебы вашы вершы напрыли знаны Як і глошли о них уж лошли і сут клясиком лемківском тіли бы сме Вам заспівати многая літа Дякую краху дане Павлю тепер я ся влучу Я уж до Васнеска дзвонилам рано особисто Олена Дуць Файфер але тепер на антені радила хцу выступити формальні тота котра репрезентує Лемків Спільной Комісиі Уряду Нацийональных Меншын імени вшыткых репрезентуючы іх зложыти Вам цілой лемківской громадскости вы сте створили демократичный круг Лемків вывідаючы ся нашым вшыткых імени зато най вам ся веде найіщы долгы рокы особисто будете медже нами а Ваше імено Ту напевно єст серед нас на так важне і так вельозначуче же тымати вісемдесят років чысте маль семдесят чы будете мати <unk> це для нас буде така нагода жебы про Вас бесідувати жебы не лем бесідувати высте для нас сутів высте для нас ядром есенцийом того на чым ся операме ідучы дале Допереду і думам і мам надію так сте собі желали през долгы рокы як сте бесідували же была є Лемковина і она мусит быти Думам же тото што на чым ся можеме оперти односячы ся до вашой і творчости до діяльности То Вашу певніст же справ нашых тях дальшых быти мусит переродит напевно таку в таку форму котра буде реальна Так же пане Павлю Ваша осемдесятка єст для нас такым важным дньом припомніня ушануваня і вызначыня дальшых кроків В тоту сторону в котру вы сте стремили Дякую Вам Красні за Ваш доробок за ваше жытя за вшытко што сте дам дали Іщы я єм хотіл до Вас єдно слово называм ся Малецкій Павльо Нехыба мене не знате може моіх родичів Тіж ся прилучам очывидно дожелань котры Вам зложыли гевы наш ведучий Богдан і пані доктор і абсолютні тото же я добрі знам што сте робили свідчыт власні про тото што пані доктор і Богдан бесідували же сте сут велькым чловеком котры перез своє жытя направду вельо для нашого народа зробили также вшыткого доброго Многаяліта Я му хтіл повісти же так мы сме зачали тото наше радийо робити То така была інвенция котрой Лемкы дотля не мали Не было лемківского слова котре бы ішло на цілий світ Так нажыво з Лемковины І коли сме ся стрітили в Бурсі то было з кінцьом мая не буду уж так ошукувал з кінцьом мая то была така субота Коло полудня <unk> мая тамтого рока Як бы сте іщы могли кус послухати Планна якіст єст певно того звуку але зараз выясню чом Хыбаль <unk> одношой О ні перебрача перебрача помилы <unk> баркі коли з меж за роками разом налам мешкали доросла паробота іншы такє повятка до <unk> такій для налогів Штефановского докладі Коли сме познали обатром ласпетштефановского Павла в <unk> році де сме си зробили оба перше разковой купу од три осой та од самта тамтра Гола Руса попрезенту і принкы обзначули они уж найшыли пал Тавановскій кузме прихой Остава Ярмайстру што Яме там Еды высувал джулі балакнизу Джудо высом іх доблицю як товды товды не буду села Но а тепер пронезенещы Париславничкы два тисят своє зачынала чыма по щестях пожычок і оддало оддавати до ами написати Жалую вас же внескы не міг знами любити Павло Шыхалівскій заслугы для нашого народу є може буде чує нашы ради нашого візю так же поздоравляме го і тіжына му доброго здоровя жебы были іщы знаме долгы рокы і так дарколи іщы ту до нас зіхал Не значыні кому было же тел єднак мосно того нашого радия його верш а через його Была єрадовиня пожні прязкы будуваня є Лемкови Был нара і я І буде наш край сельжыв справ нашы тяг дальшой быти Руси Так хотят руснакы рускы святы Я і серця нашы Іконостасу выйнут народ нашы Гало не знам чы было чути так ци не было чути тюти вшытко зрозуміли І тот ваш верш мы сме си приняли як мото доля нашого радия Власні ваш верш і товды сме уж бесідували же нам бракує вас на Лемковині то не знам познали сте сусіда Голос так Но были то голосы знаны вам певно Но як ся одкликуют до шестесятых років же вас познали як мали прогульку по Лемковині а вы сте стояли в Білянці перед хыжом Як думате но хто так вас тамтых часів може споминати Но бесідувал головні Ярослав а там Петро ся долучыл до него Як вас познавали на початку Но і здравили сме вас уж товды рік тому і ґадали сме же нам страшні бракує вас Е не в нашым радилі Так же ся внескы барз тішыме же можеме з вами побесідувати А я іщы хтіл бы м штоси прочытати вам то єст такє рокє писмо урядове Но то дата <unk> листопада <unk> рік місце Білянка Рейоновый уряд в Ґорлицях Тычыт так званой Руской Бурсы І пишете А іщы єст печатка русиньскій демократичний Круг Лемків в Польщы Господар Білянка Почта Шымбарк І там єст в змісті писма так Опущыня будинку Руской Бурсы през ґорлицкій шпиталь дає можливіст переказаня того обєкту в ужыткуваня лемківской соспільности в Польщы Терпливі ждаючы през пят років на тот акт справедливости Понавляме свою горячу просьбу в тій справі дане єст нам же о тот будинок старат ся пару лемківскых орґанізаций Мы зложыли сме внесок найвчастнійше але уважаме Же першество в узысканю Бурсы масто має Стоваришыня Руска Бурса котре єст властивым спадкоємцьом того маєтку Уважаме тіж же при згідній спілпраці найдут гын хут для себе вшыткы лемківскы орґанізациі Писмо тото складаме на рукы кєрівника рейонового уряду пана доктора Андрия Вельца котрий знає добрі потребы Лемків в тых справах і пода ім помічну долонь з уряду Підписано ведучий Русиньского Демократичного Округу Лемків в Польщы господар пан Павел чы Павльо Штефановскій То было в <unk> році то я можу припомнути же товды сме бороли ся о тото Жебы Руска Бурса вернула до Лемків як соспільний маєток передвоєнний І вы сте вы сте нам дали довіря і сте нас поперли товды в старанях о Руску Бурсу і зробили сте тото яко перший Не было товды тото такє очывидне Ци памятате тото і ци не мали сте ниякых вантпливости товды Но я думам же як ся людина старат О о штоси то мусит вірити в хто же ся выстарат же здобуде того або вас сумнівы вонтливости до Боже хыба хыбы м не мал Же коли товды а оддарт Руску Бурсу Стоваришыню Руска Бурса Бо гварю же быти може же мал в якє святливо си сумнівы Але відрити треба было же бы закінчыт ся так як ся закінчыл Але ні Мали сте пересвідчыня такє же поперате на властиву орґанізацию же Даєте тот же то піде в добры рукы очывид до очывид до тото такє пересвідчыня то я то я мал же так буде най найсправедливійше і найліпше під каждым оглядом буде найліпше бо Хтоси мусит жебы об будинок о його істнуваня культурне Мы Вас запрашаме до Руской Бурсы жебы сте пришли і посмотрили ци сут зміны Дякуют є одтовды коли сте гынбили остатній раз Коли сте мали тот кут в бурсі де была ваша Ізба З памятками но і маленькє бюро маленькє бюро коли сте то придругыте цили Но так А тепер сте самы Не до кінця самы не до кінця бо не до кінця ні нон на бім тіжы Же володієте будинком так є так то єм хтіла дотерло до вас ізнате же уж не властителями же тото што такы долгы рокы мусіло тырвати Уж ся зістило і же сме на своім так як сме одпразнували тото же сме на своім но то тіж нам даяк бы можливіст інакше Ґаздувати там Але без Вас пане Павлю Без вашы старень то не знам ци бы сме были на своім бо то было такій великій Зачы на мою думку Лемкы пару раз пару раз може навет більше як пару раз вельо раз Вказали же в трудных ситуациях знают ся сконсолідувати і знают выбрати тото што буде найважнійше то іщы мож насягати з якысых постал з Меджевойна навец ХХ ст розумний як бы выходы находили тяжкы ситуациі і для мене тото же Лемківскы орґанізациі товды окрем Вас товды Ярослав Трохановскій СЛали такій асумпт то Стоваришыня Руска Бурса могло довести до того же фактичні сме уж на своім То была велика мудріст і велика така солідарніст наша меджемеджегрупова же не ставляли на своім як бы на своіх такых особистых якысых плянах Лем знали подумати шырше вы сте власні такій примір того дали товды Там сусід сусіде так скаржыли ся Не скаржыли ся може може і добрі же пожычали од вас книжкы Але треба было іх одраз оддати або переписати лем на тот час бо то певно были якысы цінности Маме гын бібліотеку маме архів маме ізбу памяты імени Івана Русенкы з памятками по нашым писателю великым так же запрашаме Вас до обізріня до кого будинку Бо хтіли бы сме но похвалити ся Вам так перед вами е тым што маме найліпше Бо базумило базуло барз добрі робите єй в каждым разі то же навязуєте до мойой творчости яка была під контрольом товды коли єм ся наражал Має своє місце тепер серед Лемків а уж то же в Рускій Бурсі то ся одбыват но то ся мож нам потішыти барз Повіли сте мі гнеска же не летате на Лемковину принаймі на два місяці все до себе до Білянкы Білянка <unk> і так уж ссілам ся звідати Пане Павлю я писала м на статі на ваше <unk>літя же незалежні од уставы польскым языку на стіні Вашого будинку на вашой хыжы вісит Білянка кырилицьом написана Як сте приняли думалам про Вас коли завдякы нашой молодежы лемківской орґанізациі Чуга яка ся выстарала про двоязычны назвы робила консультациі довела то до кінця же Білянці вісит двоязычний напис як ся до Білянкы візджет до котрой як повідате вертате на два місяці Одраз єм про Вас подумала коли вы сте без того і так на своій хыжы мали напис але лем на хыжы якы Якє ваше одчутя было як сте взріли же є Білянка і по польскы але і по нашому кырилицьом Я думам же хто си навязал до до мойой стіны на дня до мого будинку до напису і постарал ся зем то была то была был напис не лем на наій сціні я зробил напис Білянка на такым специяльным дереві але в своій загороді Так же нихто мі не міг засмарити же роблю диверсів А тепер як візджате до той свойой Білянкы видите уж офіцийні поставлений през власти і під опіком власти напис Кырилицьом так Но власно думам же ся тішыти як там єжджате Певно завше заглядам на таблицю в осіжю з правой стороны в самоході мам можливіст як доіздом І знате же буде іщы тепер може у тым році уж повісят таблиці в самох наступных селах в ґміні Устя также Е Білянка не буде уж такым вынятком а мам надію же буде іщы більше такых сел О тото был барз добрі Барз добрі выбы Но так буде пане Павлю Табы м ся так быте мучыл варз же же не єм сам як то ся гварит усамотнений же ся розшырит на навеце сів Никому то не перешкадят а робит велькє вражыня Будеме ся з вами прощати і як Іждеме на стрічу з вами так нажыво ряхую