The archive of
Lemko radio

Шановні Паньсво позвали серед розпоч наше от перепрашам <unk> посєдня Комісиі Спільной Жонду і Міншости Народовых і Етнічных ввітам пана спілпреводничо пана Рафала Вартка Вітам пана міністра Подсекретар Стану в Містестві Едукациі Народовой пана Преміслава Крижановского котрый єст з намітам вшыткы особы котры репрезентую Ресорт Едукациі Народовой і евентуальні інны особеноючий ся в щельності Паньства Членкови Комісиі Вспільной зо страны мійшости народовых і етнічных Пожонток обрад Матеньсво запропонуване на писмє Я выч на встемпі хтіл мі ся однес до поніж буде муг быти з Паньск около пій хвілі постарам ся прийс на концувкы Вашого посідзеня чий нашого посєдня приправ нашого спільного посєдзаня і хто бым повіді же Паньства запевне інтересує ефект нашой дискусиі остатнього посєдзеня в Бжешові Комісиі Спільной дотичій Становиска в справі обтянця сродків буджетовых на <unk> рок Я таклом пропозициі становиска достаєм зо стороны пана вспілпреводничо Працує над тым я вам іщы і остатній версиі достаєм то вчорай докладній же Боронс ді было мі в Варшаві <unk> дні Быстем вчері пополудню і дісій до справ Ружных в Справах Ружных чы в остатнім пункті хтіл бы м паньства ту і одведіть і принсто запропонувать то становиско Быт може зробим якусь предвещы узгодні щеґулы і втеди бысме постарали ся є принь евентуальні придискутувать очывісті і приють Єслі Паньсу быстте ся на то згодзіли то так бысме то зробили же першом справом Ружном то бенті становиска в обсіда святкових буджетових Не виджы голосу в звівку з чым пропонує жебы сме такій пождек реалізували Чи сум воґля увагы до запропонуваного пождку обрад Не видже уваґ затам розумім же пождок зостал приєнты І прийдеме в такым разі до першого пункту Інформация на тема бадань ефективности научаня языку в міншости народовых і етнічных ораз языка реґіонального в тым пункті маме заплянованы выступліню предселітеля Міністерства Едукациі Народовий Єст нам і пан міністер Він сонце же в першій комініості пно земт бы забыть ґлокшевецманше Пан Севодничы Мы як Міністерства Едукациі Народові перед вшыткым складами сердечных ґратуляций скоры з оказію білеушового посєдзыня бо то честе посєдзеня Бы яко мен также очывісти участничыме стараме ся як найдокладній омат вшыткє квестиє звязаны з міншостями народовыми в нашых материялах дісій представляме материялы зостало оно описане і розумію же Паньсво так же барзо щеґлово запозналісте ся з старым материялем котрый зостал през Ружны департаменты Мініства Едукациі Народовой приготованы Маме очывісти также додатковы інформациі котры хтілі бысме Паньству представит в часі дісійшого посєдзаня разом зо мном сом працівници Міністерства Едукациі Народовой бо ґенеральні Проблемы о котрых дісяй беме розмавляли дотичут вєзы Департаменту в щеґульні Департаменту Якости Едукация але і также Департаменту Спілпрацы з Саможным Територияльным Штоня Оґульного і Выхованя в Звязку з тым позволься Паньство же оддам ґлос в тым пункті першым дотичоным інформаций на тема дань ефективности научаня языку в мішости народовых і етнічных роз языка реґіонального Пані директор пані начельник Уршулі Вітковскій єст то начельник выдялу Ефекту Кштоня в Департаменті Якости Едукациі та інформация пані начельник беже узуполня о выникы контролі котры были припроваджане О тых выниках контролі опові оповім Паньству мысль же вшыткым тур добре знана пані ґражына Плошеньска Также прошы пані начельник сердечні запрашам до такєго мысль скрутового резіме з цалого материялу дотичночого бадань ефективности очывісте желі будом од члонків в комісиі питаня З вельком приємностю на тоты питаня одповіз пане начник Вітам сердечні хом ставіть Ты інформациі котры дотичот вынику еґзаміну ґлувні матурального подконтем языку в міншости народовой мішости етнічной ораз языка реґіонального В узупелніню того материялу крисвотримали сте хтлям тылько повіді і підкрисліть же абсольвенті школы і оддялу котрых обовязкове єст научаный язык мішості народовой на еґзаміні натуральным маю обовязок приступіть до еґзаміну в честі устной в честі писемной з языка мійшости народовой котры го сун научані в школях Тен еґзамін перепровадженый єст на позьомі поставовым в честі писем і в честі уст не єст то еґзамін для котрого німа не окрисля ся позому натомяст єст то обовязек Чыли каждый абсольвент крачысляючы т еґзамін мал обовязок узыскат цо наймній <unk> процент можливых до узысканя пункту з каждого еґзаміну то значыт з честі устней ораз щесті писемний понадто Янзык мішости народовой язык мішости етнічной ораз язык реґіональне сот придмьотами котры уєнты сут в ґрупі придмют в додатковых То значы же кажды приступуючы до еґзаміну натурального ма право выбрать довольны передмьот в тым ры вымінілам і приступіт до еґзаміну з того передмьоту на позьомі На позомі підставовым бунць на позьомі розшыреным так як то зостане всказане през здаючого В материяли котры Паньсво отримали сон представляны выніків тогорочного еґзаміну натурального як сон єст то показане на тле двох попшедніх лят оддільні знайдуют ся выні для еґзаміну с яко придноту обовязковых і оддільні для придноту додатковых Єжелі хоці о выні передмьоту З передміту обовязково здаваных то як видат з табелі завартой в материяле еґзамін матуральны обовязковы припрвазаны был з языка білоруского украіньского і языка літевского Средні винікі я тыко припомн же вынікє еґзаміну матурального подаваны сон в процентах Средє середні винік в <unk> року з языка біаруского то было <unk> процент украіньского <unk> процент і літерского <unk> процент і те вынікі в якій значонцы спосіб не одбігают тых котры были в попшедніх лятах ріж осягняты Належы тых зауважыть же в припадку Языка біалоруского єст то язык то єст найлічній репрезентуваны през особы приступуючы до того еґзаміну натоміяст єжели хоц о язык літечскій то єст коли язык ді наймній особ учонцых ся того языка приступує до еґзаміну В припадку еґзаміну еґзамінув з передмьоту в додатковых маме тутей трошком вякшы закрес поніва те еґзаміны перепроваджаны были з языка біаруского украіньского літевского і кашубского Вынікі сом в <unk> р сон высокє як паньство зауважыте єж хоц о язык білорускій язык украіньскій то справі <unk> процент <unk> і <unk> процент узысканый середній вынік з того з тых еґзамінів єст то высокій вынік Хтіла бым єщы зауважіт же в тым року по раз першы был перепрваджены еґзамін матуральны приміту додаткового з языка лемковского єст онуєнты в тій табелі нр З того взгляду же появил ся по раз першы допер в <unk> р в <unk> р не маме туди однесіня а поза тым вынік того еґзаміну руж не єст поданый поніваж єдна особа приступувала до того еґзаміну з выніку єдносткового не подаєме А середнього нестети тудей в тым выпадку нема То сут найважнійшы інформациі котры хтіла бы м переказать єже хоці о вынікы теґрочного еґзаміну натурального з языка мішости народовей языка мішости етнічной і языка реґіонального Іже Паньсво Бендіє мілі питаня то барз прошу Свіями ся пані начыльнік же по тей честі же выповіді дотичой контролі кураторів і освяты як де бы мы яко Міністерство Едукациі Народовой бы сме закончыли тен пункт очыкувалі на питаня од паньства члонку в Комісиі Также прошу барз пані Ґражына Плошайска з Департаменту Штольного і Выхованя на темат того в якій спосіб мы в надзори педаґоґічным контролюєме ты квестию прожыбер Дзякы барзы Я ріжніж вітам і спадам ґратуляциі з поводу округлого номеры спытканя Комісиі Вспільной в котрей В працах участниче хыба од початку в звізку з тым <unk>n<unk> Як вспомяно в переказаным Паньству материяле і контроля проблемова припрыня ЕС в рамах справня надзору педаґоґічного маж наповід характер посредній і єс хоті о баданя ефективности якоже не дотычы самых выніків научаня а орґанізациі процесу научаня Згодні з обовязу розпоряджынями міністер едукациі Народовый Уклада Плян Контролі проблемовых і в <unk> єден в <unk> року зналязла ся м ін тематика дотичолі орґанізуваня научаня в школах з языкєм етнічным Можна повіді же приступуюч до баданя той проблематикы розпочали сме од научаня языка мійшости етнічной маюч перспектыві дальшы діяня яко же контроля єст перепрваджена на підставі приготуваный в міністерстві Аркушы Контролі В звязку з тым яко першы повстал арґуш контролі і добаданя орґанізуваня і научаня языка в мішости етнічной і правідловости діяня школы на же власні тенаучаня Контроля была припрываджена од <unk> лютого <unk> марця <unk> р і обєладшы школі подзвови ґімназиів і <unk> школы понад понад ґімназияльном В інікій контролі можна повіді в закресі баданым чыйой поправности орґанізуваня процесу были задоваляючы выказано єдні невіркє правідловости в впроваджыню документациі прибігу научаня Ораз в закрисі нівостів вымя Ґодзін припомны же в тій хвілі вымір Ґодзін зостал уєнтый в розпожыню дотичым мнійшости в пошыдньобых рамовых плянах чылі в тій хвилі руніж для директорів шкул ты приписы будут мож наповід барзі барчытельны Приписы дотично справуваня надзору педаґоґічного впрявают руж можливость презентуваня добрых практик і зауваженых в контролюваных школах куратожы і Побірают такы інформациі зкрюм таку інформацию безпосередньо од директорів школу і єжели стверджыл же сон певны діяня школьны котры варто пропаґувать і показати найшершым форум сот они уміщаны вдяли добрых практик на странах інтернетовых кураторів і можна повіді сон доступны для інных научеціліных директорів школ котры проваджали ніж научані языка міншости етнічной Те добры практикы были представляны комісиі вечеснійшым материяли З лютого того року материялик котрый дотычыл реалізациі залецинь поконтрольных припромуй і контролі през найвысшой Ізбы контролі были там описаны добры практикы в Ґімназиюм Устю Ґорлицкій з Польшку в Сенковий раз Школы підставовій в Ганчовій припомн же были то ріжного родаю діяня дидактичной выховавчой школы выкращаючым же поза самонаучані языка натомяст промуюце культуры мійшости етнічной Представляє дідіцтва і культурового удял в ріжного родаю імпрезах ци конференциях чы варштатах як наш Европа без границ в каждым разі та тематика дотичо языка і культуры мійшости етнічной знайдувала ся ріжніж в ріжных додатковых діялах школы котры были шыроко промованы на сценах інтернетовых а ґлувных іх і ґлувным селем тій промоциі бла інспірация для научытелів і в інных школах Дякує барцох до дискусиі Пан преведничой варто Дзякує барзо я втам мі ся одразу одніх до квестиі котра як на може ні выбяла лем в домысля Мысль же некторых застанавят єй ся займю тематиком же всеред еґзамінів натуральных очывісті нема ани єдного учня котрый выздав еґзамін натуральный з языка німецкого яко языка мійшости Цо бондз єст досить дівна ситуациі кєди тамнійшос ма найвякша ільос научаня на позомі школы поставовой і на позьомі школы ґімназияльной Я свого часу старам ся якде дотец з конто выніка же по тыру лятах не удає ся новосне допрват до ситуациі жебы бинаймні кількоро діті хтяло Здавать том еґзамін но і оказало ся же ситуация єст досить проста отуж на позьомі школы середньой язык мішости стає неяко в конкуренциі з языкє німецкі яко обцым і кєди тен язык німецкій яко обци Властівє додає можливости частокроць в тых школах здобытя рівн додатковых цертифікатів языковых уможливінчых р студия заграницом в Нємчах на інных учынях в Австриі чы чывышне заграничных о тыле тот язык мійшости якогось додаткового профіту не дає а єдночасні стає ся обовязковым на матуже і мало того унеможливіла здаваня языка обцого німецкого на матуже Моє пытаня было до міністерства Чы в звязку з тым же мамед собонь ситуация патовом то значы атракцийност языка мійшости німецкого яко мійшости на позьомі ліцеу шкул кончонцых ся матуром єст в моій опініі жадна То значы учням попросту мов крытко трудно вытлумачыть же зо взглянду праґматичных мают одходіти до того еґзамену Не могли бы то робі зо взгляду ідеолоґічных але повізме собі ще же в тым віку важнійше су взгльды праґматичне сомі тота цо бег зробить з вынік еґзаміну мысляц о студиях і так дале і так дале Ітутай Атракцийност языка обцеґо можливост здаваня еґзаміну в <unk> здобываня цертифікату но пшевыса атракцийносты языка обцо мішости на додаток поведмено поводує же то дідко мусі здавать еґзамін з інного языка обцого в тым моменті же десидує на язык мійшости німецкій Моє пытаня чы не можна бы было єднак розпочнуть мысленя в кєрунку якій застосувано на позьомі ґімназияльным діможливіоно рівнолегле учыня языка німецкого яко мнійшости і яко языка обцого безконечности очывісти здаваня подвуйного бурсу нема еґзаміну з языка міншості на конец ґімназийом Чы такій формулы не можме бы было єднак впровадить на позьомі шкул понадґімназияльных а дзякі тому воґ впровадили бысме язык мійшости до шкул понад ґімназияльных бо діся ґо там практичні не маме або ґомами на позьомі Німен першых двох кляс ґура і пізніє высофуваня декляраций Єст моє петає чы тутай єст якє мысленіє абы єднак розвязати то ситуацию Моцно курйозально єже побачат статистикы ді маме масе діті в предшколю масеті в школи поставовій масе дів ґімназиюм і наґле зеро або праві зеро в школах середніх Єст то ситуация ненатуральна і ст моя просьба абы но тута єднак однєс ся до того і розпочат якіс працы в тым кєрунку Може трє питаня і по тым одповід барц пришу пана Лукош Ґжіцкій Зошыня Кашубскопоморскє Мом питаня то ідонт в сукурс пану спілпреводничо бо нійшыст німецка в Польсы єстом найлічнійшом але сполніст кашубска Єсто нецо молодшом і і дів нас шыбко прибывал учосых ся языка кашубского А питаня Рафала о то яка єст перспектыва для дітяка котры здає язык німецкій на матужы потенцияльні і по цо му то єст питань котре я ріжніж мог поставить в випадку сполности кашубскій тура Ма язык реґіональне так бо нам навет на студиях єст нічого непотребне бо нема діготовувать научытелі до научаня языка кашубского утилізуєме понад <unk> мілийонів злотых в дроце субвенций за то сердечні дякуєме і хетні саможы напевно приймом коляйна сетк мілийонів злотых Але питаня єст в якій спосіб чы воґуле єст єст міжена скутечност научаня языка реґіонального в школе бо матура напевно в моім шконаню єст єдиным але далецень выстарчаючым нажердєм до міжыня той скутечності тым барже Кашубского учыме ся для хентных додатково тых пасийонациі тых для ідеолоґіі А дітяку в тым року єстна <unk> тис понад певня з днєм <unk> вжесня появило ся дане в системі інформациі о святов і то само у міншости німецкій Невінци єст в першых клясах школы под Ім старшы діті тым хен высофує мы деклярация наукы языка Кашубского бо теж питаня одкого має ся учы не маю на учытелів выквалифікуваны Дзякує же пані Шановні Паслят же добре же о тым розмаляти бо Єст єй шырик квестий котры на першыка мі ся очывісти але але очывісти не сут Выдає мі ся же ґним маме статискы таку же <unk> і <unk> процент діті учыньска мішос сунді учы на позім ґімзияльным то показує же і такій проблем І то з тым проблем треба зробить І проблем нійшости і выстарче повіді маті проблебле чос в тым зрубці дзялайте бунці барже активні шконуй ся бо то ни о доходжі І така статистика то означа же єст такій бунт в системі Він не лежал бы доконати певній модифікациі систему абы Одповідал он жычывістості а не жестру буват достосувай до того систему котрый найвыразній не во вшыскым єст недосконалы Очыным є становиско Міністерства же матура з языку мішости народовых єст обовязкова для вшыткых ужнюж ктры учычал ся тего языка на позіколы по ґінезияльной Вартут згналізувать же Та інтернеци Міністерства не завше поділяли і поділяю окремовой Комісиі Екзамінацийны Окляд в тым року дошол такых ситуаций ґы як і дышоґ осомісіда уста вчені так мал міс такы ситуациі ґокниковой Комісиі Еґзамі уважали же еґзамін Синьска Міншос народовий єст еґзаменем Бовязковым В акраті то справу знам од Подшевків В тым року од остатечні была знавана як обовзкова але ученіця хто знала ту мату виділа ся год перед матуром же здає екзам обовязкови Выдає ся же тута єст певна і певн проблем котрый треба розвязати і нів так повісно аленны Комісиі повинны стрекат права такы офіцияльний інтерпретаци но цужого желі шарватель котры подиму якіс діланя на потыка мур і доперо треба веле самозапартя жебы вдавати еґзамі обовязкови ситуация видає ся ту парадоксально Іщы єдна квестия котру хом тутай порушыт то Ґенеральні проблем в обвязковости мату з языка міншості народовий той в принц посмішын народовы сут упривілевы в стосунку міншы етнічных понеш мішы маю ввинскового еґзамєну з языка мішости натомяст і появи ся іны проблем як поносила мі уж пул року тому В моменті ґди наша комісия опініювала єдно з розпочат Міс Едукациі Народовой там внику згодні з представителями міністерства в нашій Комісиі выпрацувала ся певін запис мови о тым же постулюючы абы матура з языка мішости народовой не была обовязковом в припадку учнів учонцых ся в меджешкольных зысплавах научаня Питаню для чого Мож мож выповід женує подепрецийонує то вартос того языка Але єст іны проблем о і научаню в школах і в одялах з науком языка мійшости єст научань достільным натоміст належ взю під увагы то же а тычным хватні украіньскій же навчан в меншыных науча языка мішом ченсто єст дослідністабільне люди зачынают научыня і учым зачынал научыня на наружным позомі нік од першой класы шкыні накій класі ґімназі в ткласі лицеу і впроды вонсковой мату з языка мішос поводує де факто же люде резиґнуют з научаня языка ручным з научаня языка міншысти на позімішкой позявни обявляют ся конечності заніматуры і ні длятого же нихто не здават нетого же не так єм поважні своіх языкати кодого же т систем тур єст не дає ім можливости в доповідніго прикодуваня ся до здаваня такого еґзаміну Просы приклад Здаже ся же в міджекольным пункті науча з есколы научаня інска міншості сундіці з ріжных позьом едукацийных Знам такє зыспови дже єст наприк діцко сунці з плясишкой поставовой з крий класы ґімназиі і з класы натуральной і пришум собі вразі на учытеля корый ма в єдным єдній ґрупі Ґмінця Шыґуцін тиґодньово ма приготувати в такій ситуациі учня до матуры обвязковым языка міншости Єсту чы венчі можливе і ту не ся дівіт же цен запис де факто поводує же тамті нема цебници научаны языку в мішості так направды німа научаня на позьомі понад ґімназияльным Коли квестия мышва ся похыли же том том квестию узиґналізували з свого часу на ґрупі робочій в справі етнофілоґіі то факт же то єст овічы поза ґестийом Едукациі Народовой але мис же варто дос засиґналізувать факт же внікє еґзаміну З языку міншости народовых етнічных ци языка реґіонального переважні є сут зупелні браны під увагу прекутациі на студя выше тым поєдинчы учельнє бєрут під увагы тутай варто звучіва же акурат частіжовы учникшавскій Бєжык з ему з языка нійшос народовой етнічный ци реґіональноґ бєрут по увагу прекутациі ружны кєрункы Єст то децизия очывісти Сенату іщы єдна увага Цалковиці згадам ся зо становиском пана служенце Рафа Бардка Єсли ході о квестию научаня можливости здаваня матуры з языка мішости ізказа і обской єдносні поніж жен запису будує женчы дотыч тонішысты украіньскій женнішых украінь Німецка німа научаня на позомі понад ґімназияльным о тым дотого же мам надію же міш украіньскы теж такій стват ся найдіж є украіньскій бенді научаны в якязыковци в польскій школах і бездавантеко языковци в польскій школах на матуже втен проблемі дотычыт даче міншы украіньскій і ужываня арґументу же Діті котры знают матуристика обцого найточасні учыся языкамійшости сон ушывілеюваны вдає мі ся трохе на вырост поніва ґы бы іщы лоґічні тым токім мысленя належало бы хыба приходит заложыня же дзєцко учы ся в польскій школе языка свойого языка мішости і знают язык як язык обци єст ушвіване то ін тым тотє мішляня належало бы принять же для ужнів учонцых ся належоных до міншы народовых і учостих ся языка мішості народовий на жал бы одніжні критерия з екзаменаторон з языка польского лоґічнін Так як єст на приклад в припадку міншы народовых на Літві діво язык Паньсвовы ведукі никритериів ніж ніж представітеля Оведалі на жон до нійшости народові Одві я не постую такі такі подіяня але і така была білоґіка є і ся консеквенці Дінку Ящыр го запитам віже запя ци сущы іны особы же хтіла бы забрати ос то може в такым разі Пансо в другій рундзє А тераз Місеца по тем Пані Іван Пойства я постарам ся удіч одповіді желі хоці о квестиє тычонце екзаміну ґімназияльного еґзаміну Натурального і можливости приступуваня до еґзаміну з языку в міншости народовых на тых На тых власні еґзамінах зевнетных єст істотна ріжніця медже Еґзаміном Матуральным Еґзаміном Ґімназияльным Еґзамін ґімназияльный з обовязковий для каждого учня то єст по перше по другє учы На еґзаміні ґімназияльным єст со єст стісло окрисляна структура того еґзаміну єдным з єдна з чести еґзаміну ґімназияльного обує языкі обце новожытне сом то окрисляна лічба языку обцих новожытных і Учень котры приступує до еґзаміну ґімназияльного ма обовязок всказати Єден з языків обцыг до котры ґонде пристемпувал на еґзаміні ґімназияльным котрого учыл ся в школе яко языка обовязкового обцого Яко языка обцого обовязкового В тым припадку єжели маме ту научыня языку в міншости народовых тон не могло быть овєнты не могло быти вказане якоты языкі з котрых бездаване еґзамін ґімназияльне поніва дотычыт то такого языка обцого новожытного котрый го учыл ся в школи учынь яко предмьоту обовязкового Одмінна ситуация єст єжели хоц о еґзамін ґімназияльным Еґзамен ґімназияльны єст еґзаменом зервнетным о тыле же до нього приступиє уж абсольвент даной школы котры може выбра собі язык обци новожытны з котрого бе пристемпувал до еґзаміну натурального з закресу шестю всказаных языків обцих новожытных і неконечні мусіт обіть тен язык обци новожытных котры ґолучу ся в школи Быбєра такі котры хце натоміст розпоряджыня выразні всказує же на позьомі школы понадґімназияльной є жылі абсольвент Учел до школы будь теж до оддялу дже научаный был языка міншости народовых ма обовязок приступить до того еґзаміну Подстава проґрамова языка міншости народовой і языка обцо сон зупелні ружне І в припадку языка обцеґо оне перед вшыткым Подстава єст накєрувана на то жебы учынів позыскал відомости умієтности такы котры позвалят му на свободне комунікуваня ся в тым языку Єжли хоц о підставы проґраму водычы мійшости Шыроко розуміяны міншости народовых і етнічны мішости і языка реґіонального Тутай маме глы умінтности і відомости котры сут конечны і очываны од абсольвента школы понадґімназияльной Тутай доходжы уж квестиі літературы як руні і культуры Так і тожсамості культу народовой так він тосоны зупелні інны квестиє і в тым подым взглядом можливост приступліня напшк в языку німецкым з языка німецкого научане было якоязык мішости народовой і языка німецкого яко обцого жевістє єст выступує тутей ружница і не може та сам особа котра ся учыла языка мішости народовой пристемпувать до того языка яко языка обцого новожытного Я дякую за то одповідко я мам вражыня же Пані но описала нам стан фактичні і одповіділа доконса на наш постулят бо нияко з тых голосу выбжяло же треба же мы просіме чы внюскуєме абы розважыти можливості модифікациі тых записів котры дісяй поводуют тон огромний спадок научаня языка мійшости На позьом є понадґімназияльным з чего но для сродовиска мнійшости уж тераз повідме собі вшыткє сом незадоволене кажде з ци інго поводу Але єст єст певна спуйна же же же же же же єст то проблем так для місості німецкій описала он поводує на тым же то єст по туй Лукаш Жындіскій порувнал то з кашубскій то єст до конця добре поруваня датого же средовиско мішости німіцкій не резиґнує Зе здаваня еґзаміну в языку німецкім ци факто в языку одповіднійшості то з як ґдебы з формулы так у вас то єст цийного была бы то резиґнация воґуле зо здаваня кашубского бо фактичні мате інну ситуацию Тута єст доконані певного выбору през то млодіж же она свідомі доконує выбору праґматичного же барже лоґічным консеквентным є пуйстя з тіжком языка обцого на позімоґімназияльным ніж пуйстя з тіжком языка мійшості хоці о то же єст то честокы тіж поношоны арґумент же то ся діє в вашым середовиску же наґле єст спадек в млодіжы млодж воґу не хце ся учыт языка мійшості Но по збаданю того віме якій єст повуд тыко тераз ям єщы раз ся ми понові то петаня Чы істнує можливост абы розпочат працы розважаня в тым кєрунку абы тактично доцельово єнак змініт Добре то мож я одповім бо За нім прийдеме до колейных питань очывісти мы переказуєме Паньство таку інформацию якій дісяй маме актуальный стан і очывісті я сондж же по дісійшым посідзеню Комісиі Спільной Ронду і Меншыс Народных і Етнічных но Комісия сформує внюсек певных очывань дотичонцых ружных мєйшости і научаня языка місого і етнічного До Міністерства Едука Народовой іме щеґулово до того внюску ся по просту Дзянку пані Олена Дуць Файфер Міс Я в засаді хтлам тутай Корыст з оказиі дякую за учал лічным представітелі Міністерства Едукациі Влочнє з паном Міністрем выразіт свою рефлексию і навет поділіт ся увагом котру актуальні узыскалам обецні з выповіді дотыхчас през Паньства формуваных і з выповіді моіх колеґув Же в Міністерстві Едукациі мамер подобну ситуацию быть може то єст ситуация уженднича в нашым краю ґенеральні же робі ся барз віле формальности діянь процедур то діянь власні на позьомі орґанізацийным без ефекту котрый уж пристає быть барз істотны кєди ся сконтролює і справді же вшытко строны орґанізацийні єст добре перепровадзоне ефект пристає быть справдальны важны істотны а то зданя выповідам остатньо теж а пропо нашых діянь в закресі етнофілолоґіі І прошы не приймувать тего яко критикі бо то не єст проблем в критице але яко власні хыба вспартя апелю пана преводничого о то чы не было бы можливости розпочя інного мысляня в тым закресі бо досконале видіме ту падлогацу же тоты злонт в системі І Паньсво нам реляцийонує ці а то слыше же так єст і так ся діє бо єс ріжніця м тым языком а ріжніця м языкєм бо такто зостало постановоне бо такту вшытко дзяла мы то слушыме тых вшысци єме діс там ботав поківаню ґлуф видам же то не функцийонує же то не приноси властивых ефектів такых ефектів жебы жевісти матура котра єст давана была на тыле кожыстна чы атракцийна чы єщы як іначе єм назвєме для представителів мійшости жебы істотні она давала тон ефект а на котрым нам залеж потримуваня тож самости міншойстьовых языку міншой іх ревітализуваня та бы такі повинен быти цель на учаня языку мійшостьових І цалый час в тых выповідях я Паньско представите ту вельо справоздань котре бы показане же вшытко функцийонує же вшытко ся розвія хотяж бы приточоным през паньом ґражыне спосіб контролюваня научаня і языка мшости етнічной Я вім якій ефект был той контролі школа през ілез там місяци Концентрувала ся на тым жебы творить документы удоваднять показувать же вшытко орґанізацийне єст добре зроблене цо на певно не повышыло якости научаня ани того жебы тым школом помоц хотят бы в такым простій же на котрій ся потыкают научыль отвірюце новы пляцувкы научаня языка же хом подрынчників туре міністерство выдало корежом в выдавництві бо лежом і нема реальной методы выдобитя тых подрынчників понімажерство в турым момент матови патовы якось щеліны котра поводує неділаня того систему же подерчникы сут выдане лежом на учытелях не могом здобы не маюч з чеґо учыть Хотяж бы того типу як бы квестиє сон тутай показуваны І тыя тыком цуж на такым спотканю Паньства єст ту вельо з міністерства мисль же долунчам ся до глосну колеґу думуюч о тым же маме выразне одчутя же на так поставовій базі як научаня языка для нас барз поставова база учыманя нашой тожсамости вписали сме ся в три бюрокрациі кора прагне показать же тось функцийонує але уж не сянга в своім мысляню до улегшаня ефекту реальных мериторичных мериторичных не орґанізаций того мериторичных того шо функцийонує на той засаді як єст дотыхчас і Пан повіл то єст для голос котрый хтала бым жебы міл континуацию в для же по тым спотканю чы по тых выповідях в тем строну як бы мысленє в міністерстві може подожы І засаді о такы ефекты тых споткань нам ході бо жевістє не ты о то жебы єдно стона другє удоводніла же Пансво чули ся же мы тос критикуєме а паньсо Шыбронісє му віці але вшытко з нашой страні з пожонтку а вшысци вєме же ефекту нема властівого Він тен голос му як бы тутай тылько в такым шыршым бы Спойженю ся в то вписує Дякую Дякує пан Моліторис Як хто бым забрати в двох квестиях пред вшыткым першы то єст квестия матуры отуж я в тій справі кореспондувалим з Міністерством Едукациі Народовой отуж од <unk> року одкєди проваджено язык словацкій якоязык опциі язык новожытны Значонцо взросла ільост особ здаючых матурим з языка словацкого неконечні участяючых на научані языка словацкого в Яблонсе в ліцем діж ден єст уж науча неяко язык обци хвілі обецны стало ся то з певных поводів од тых як хым тутай мувіт было то в року в <unk> особ <unk> особ а <unk> особы і был то найвякшый всказник якій матуресловацком здавал Здавалі сло вякшости на <unk> білі то чловкови нашой сполечности в діях од <unk> року од <unk> матуры кєд было <unk> найвіло <unk> осу В <unk> року міністерство скрисліло язык словацкій злісти языку Ф Новожытных ні не подают причыны бо подобно збыт коштовне было опрацуваня питань матуральных і одтеды Не матуры з языка словацкого Моджеж учонця ся не выбера з якіс поводу не выбера го яко язык матуральны міншости народовой натомяст єслі то был язык новожыны з ружных шку средніх є научыня ні єст проваджене учнові ся зглашали Я тутай апелювалем одповідяно нам становчо же нестеты была то зла практика тен взрост научаня Я того попросту не розумію то єст єдна квестия Для кореспондує о тым од мо В тій справі прислав лем опрацуваня наукове прислал лем інформациє од моменту зліквідуваня выкрисліня языка словацкого злісти примюту в новожытых і быти може то теж дотич языка німецкого бо Тен я не вім я тико так ґдибам іначей ґдибы было бы ґнибы учниве міли можливост выбору бо я не розумію длячого єст такій становчый спреців же члонек мійшости народовий не може здавать языка власного яко языка обцого скоро такє еґзаміны сут Не розумім длятого не мож міс выбору в рамах позитивных позитивного розвою ільости особ учонцых ся і здаючых я тего не розумім але то колейна справа квестия контролі Я хтіл бым допитат шы і сом якысь материялы доступны абы сме ся могли запозначы з контрольом о котрой пані ґражына мула бо хя бы м ся довідеть чы Цокольвик єст там мовы єст якакольвік мова о проґрамах научаня мы такіх не маме Чы єст якакольві мова о подрячниках нау до научаня Мы такых не маме Чы єст Мова о опєцеметодичний методика не маме Я то повтажам ностоправе же со другім четінь спотканю ся трошкы зменшылым але тераз єст оказия Якє діяла чы єст выказане якє діланя школа підмує на жеч познаня власной істориі культуры школа провадця бо вім я тераз бы лем на семінарію научытелі ци научытеля ле не отримую жадных додатковых сродків на провадзыня В рамах шкул хоц відзом же з школы достают субвенциє єслі ся запитают но то єст авантура в школе і попросту є ситуация обецні така же мушы повіді же так зле єщы не было і треба цо зробить абы то змініть бо властівє за хвили насні вензє і мы хвілі обецні єстесме заґрожені бо в рамах научаня реґіональной культуры през школы през саможонды зостали сме поставені на марґінес жытя сполечного зостамінувані і я барзоні хтіла бым ся запознать чы воґуле была яка кольвік контроля дотичо мійшости словацкій шкул і предесткым чы сродкі котры сут приказуваны през буджет паньства в рамах субвенций на научаня і почнуваня языка словацкого і научаня культуры і почнуваня тожсамости сон выкорыстуваны згодне з призначыньом одповідства Міністерства Жвац Одповім на два питаня чество быть може тілько і Перша справа дотичыт навчаня языка словацкого Памятаме же в ліцелым Оґульну <unk> в Яблонци през вельо лят было проваджане научаня языка словацкого яко языка мішости науковой В певным окресі пшестали быти зґлашены внюскы в тій справі і в Ліцеум в Яблонце на учан языка словацкого екоязыка мійшости заникло Ґыбы Учньові той школы згодні з обовязуючыми приписами і кожыстают з прислугуючых ім прав складали внюск же хот абы школа запевніла ім потриманя тожсамости народовий словацкій през научанє языка словацкого якоязыка мєншости враз власных історий культуры Школа мала бы обовязок зорґанізувати такє заянця і рночысні мала бы право обовязок выступіти до систему інформациі свой з одповідніми інформациями котры з колиі были підставом до переказаня єй звякшених шродк Тымчасом в віцеум в Яблонци єжелі учньові хоцут ся учыть словацкого то яко языка обцого і то придноту додаткового Е Ґде бы то был язык мнійшости учньові міли бы обовязок здавати язык словацкій яко язык мійшости на матужы а Окринкова комісия Комісия і центральна мали бы обовязок приготоват одповідньо аркушы і такій еґзамін шепрват натомят язык словацкій не єст яко обций ні єст выміньоны в выказі языку з котрых обов єст орґанізувана матура еґзамін матуральны з языка обсеґо І на тым полега проблем Чили апелюєме о внюсків учнів по то жебы можна было приготовать аркушы з языка словацкєґо на матужы звякшыть субвенциі для той школы і припрвать Еґзамін Натуральны з інзыка Словацків так як то было іщы кілька лят тому Друга моя одповід для пані Олены Дуць Файфер Не хталам жебы сте Паньсво зыстали з такым вражыньом же Міністерство ні слуханы міслінь в проведа певных розвязань Яко приклад подам працы над стратеґіом розвою освяти Міншости Лідевскій котра была першым з того типу документу і котра впровила шыреґ розвязань тысом в тій хвілі котры в тій хві дотычат вшыткых мішости по перше можливост в припадку еґзаміну по ґімназиюм здаваня цалоґо еґзаміну або в выбраной чести през учня для котрыго языкнійшости был языкєм чы єст языкєм выкладовым Єст то певны привілей кєруєм ся тай добрым учня скоро побєра наукы в тым языку в тым языку муж ма право выказать свойом вєдзы і учньові з тых можливости кожыстают Подобні в школах понадґімназияльных котры точ і котры кончат ся матуром єжели язык міншости был языком выкладовым учынь мат право здавать в тым языку інны придньоты матуральны тож єст реалізуване і Центральна Комісия Еґзамінацийна приготовує аркуше еґзамінаций з математикі з біолоґіі з фізикі схемі в языку дітевскым бо така єст той флі практика ні міді сміше досвідчынь приготаня аркушы з інных примітів в іных і іных языках Але правні така можливост істнує і учньові могло з того корыста єст то вынік нашых розмів постулятув міншости і впряваня тых постулятів до реґуляций правных Чы єст зупелні также міністерство і замыкал ужына на вшытко бо хтам показати же певны розвязаня кожысты для учнів і выставі впрявезони і очыкуєме дальшых постуляту і дальшій спілпрацы розуміє Он <unk> пніот Жыґуц Купінович дословня <unk> же будом святкім розмови пана Моліторіса з паном Ґражыном Услышалам то докладні о чымлам Чыли пан моліторизм му і в тен спосіб Не мат так кожысті жадных выникаючых з научаня языка мійшостьовиго же учньови выберают яко обци бо з выбору языка обцого сон дуже кожысті А пан ґаж ме одповіда єст право выбераня языка мнійшосого вшысти моз того корыстать тілько лоґіка цалости мові так Кажды праґматичны Кажда праґматична особа выбє тен модель і тен систем котрый приносі кожысті для чого язык обци може приносить дуже кожысті в тым нашым системі школьным А язык мійшосови не приносит жадных кожысті чы то єст діланя на жеч языка мєйшостьового В моій оцені є поніваж практика показує показує же учньові хетні выбірают язык опциі І єжелі он май статус Бо мают з того дуже пункты і приружны пункты Не выбєм языка мнійшостьового тылько длятого же єст то язык коханы любяний през родіцуф накланяны поневаж не мают з того дословні ніц і проблем зміны систему полега на тым жебы чывісте То цо ся односит до языка мнійшосєвого научаня не односило ся до тых вевнентной ідеолоґіі чы ідеі мілости до свого языка Дякую Дзікує пам Пьот з тыма Цінобрипаньству Пані Певодничонций я титуєм узупелніня бо врозіло ся такє питанє односні квестиі языка словацкого екоязыка обцего выкрисльоного зо спису языку в обцых новожытных котры може быти на матуже якє критерия были подимуваны ци при подінцю того типу децизиі задецидували же тязык в певным окресі был як представля пан Моліторіс ціл ся зраз вякшым заінтересуваньом здаючых матуре а тераз розумієм же по выкрисленю та стяжка познаня языка зостала зостала замкнята Дзікуєш пан Купіанович Щасту влос м інтого же тевонткі порушылим як бы умкнели і назви як бы одповіді ґенералі Пришам ся цілковиты до госу пані Олены Дуць Файфер тура Запелюю о то жебы розмова ма на целю никосвідни стану фактично якій єст барз дякуєм за тото представліня єст такє пожынкуваня барз ценне Але в іншости ми то вшытко віз ден стан правны особ займуючы том проблематиком Раджей нашо інтенцийом пропоную такій пункт в проґрамі Позіданя Комісиі Спільной Рон і Меншы было то абы зарніч розмовы о тым які сут проблемы І як ты проблемы розвязат бо стверджын же такій стан правный і вс і уж но ні єст одповідю Право іс по то абы є модифікувать єжеліні спелня своіх задань і в тым моменті хотіло бы основну розмовы над тым як бы цвіджыня якє сут проблемы і якє розвязань єст проблем єжелі такній одсеток учнів шкуль понадґінзиянку чесіньска мішості єст вілька диспропорций ніжно учонці на посемічных посовый Ґімназию і учку понад посовых Він цробіт попонадгімназияльных в єм заснув цо зробит аби то змініть Мы можеме запропонувати певне розвязаня выдає ся же ініциятива в тым повинна быти также по стоні Міністерства І мыс же барз важным єст тото выбяло в остатній поповіді панів Лем Дуць Файфер Квестия того же в системі освяты творци систему святы хочньові Звыці увагы на певны придноты сут оні змушені до того абы познай ты придмюты язык польской математи сут то придноты обовязкове на матужы Незнані матуры з тых придньотів ма певны консеквенциі Дотичы так языка міншости Але так направды з пункт видня учню з належонци ту міншости Єст то додаткове обчяні котре він спитаня як зробит то так абы наукіньска міншості была очывісти приємным обовязкєм вобец власній традициі культуры і языка але также аби давало то якій бонусы і зуцім увагы на то же при реклютациі на студия высше тын язык повін єст браны під увагы Він подават зо Ґендофідови очывісти єст то фундаментальна става і посталова натомяст жебы то было скутечне поміс спільні і як звякшыт атракцийност научаня языку мішости Іщы раз ся мучы до тым довонку припошу єм вчесній В опініі Комісиі Спільной з цитру року была пропозиция абы натура языка мішос народовых Для учнів учых ся мідишконах зо сплавах научаня языку мійшости ні была обовязкова то не зостало остаточні увглядньоне през міністерство і в писмі Міністерства бену одповіду на опінію Комісиі спульной в жаден спосіб не усусункувано ся для чешого для чого тота суґестрия Комісиі спуні не была взяте під увагы Сум пытаня Якє было устані того же тен послятні могти зрізваный в мініству Дзінку Дзякує повід Я хтм ся одніс до той квестиі дотичой октой дотичной атракцийности научаня языка языку в міншости і кожысті якє учыньобє з тего буде умілі Вшыткє вынікы якы узыскує абсольвенці на еґзаміні матуральным сут узвененчняны на свядецтві Дойжалості якє узыскує є абсольвент зар В припадку передмьоту обовязковых чылі вте кєди обовязково приступує до языка міншости народовой бонь теж єжелі выбрал язык міншости народови етнічный тыж язык реґіональный яко предміт додатковы Вынікы сон там вписуване в свядецтві Дийжалости Свядество дійжалости єст тым документом котры єст наст выні сом бране під увагы в процесі рекрутациі на учельнє высше натомяст То єст постава набору на студию а натоміст Якє варункі в процесі рекрутациі надано учыльнє наданы кєрунек сом окрисляны сон то автономічны децизиі Сенату в учыльні Котре з тых выніків сот пізній браны до рекрутациі Дзякує Я Поєкод хтом замкнут тын пункт моколейны два освятовых хтіла лем тыко повіді же то не єст квестия ци діся єст можливе бо тото кількакротні выбжяло то єст квестия з кором хыба ся вшысци згоджіме же віме же з якійогось поводу тен систем дісяй не задаваля же маме тон огромы спадок на тым позомі сме діва сє скупіли в тій дискусиі з того поводу же Паньство яко міністерство ґлув ся в тей інформациі однеслі до вынику еґе еґзаміну натурального і дотого якота наша дискусия тіж ся скупіла ґлувне на тен щебель але може і добре бо то єст якій невральґічний щебель котрый частокрот єст всказуваный яко тен же мнійшост з него не кожыста до конця не выкорстує ґо в пелні І постулят котрый нам ож так пан міністер засуґерувал єщы яко комісия руніж выстосуєме писемне по тым посєдню але котрый хот мы жебы ж буде за протоколуваны Был бымцей такій жебы ся вспільні застановіть над тым абы звякшыть ефективност едукациі на позьомі понад ґімназияльным Бо то же то ся появля на свядецтві же віме же з якійого поводу то не скланя тых учнів ктры доконуют того остатечного выбору до того жебы выбра языкнійшости Каждый з нас бентерпретувал для каждой міншості Цо сом поводом Я повідам для мойой мішості якє в моій опініі сом поводы того же то не скланя ку тему І в звязку з тым выдумніно єст то певен проблем корит ся окрисліли сме як ґбы заданю те повиннісме собі вспульні в моій опініі поставіть на пришлост абы в тым кєрунку розпочань укєрункуваны діланя бо дісяй тото спомяла пані ґражына Бодай же совшем працы над стратеґіями пощеґульных мійшости но такты кож то су працы з мішостію літевском з міншостьом німецком з міншостьом білоруском як СШАм а ту єднак єст певна квестия вспільна як ся оказує же властіве Маме певне заданя котре зостало тота накєрункуване Добже Але то може як бы сме закончыли тен пунктым підсумуваньом і як дыбы постулятом котрый ріжніж постараме ся якой сформувати зо страны мішостьовой в формі писемной