Архів
лемківского радия

Добрівечір чуєме ся в Реґістрі забытків уж по святах хоц дале іщы в святочным часі і думам же Каждому а як некаждому то напевно більшости з нас придаст ся прогулька Хоц бы лем і така віртуально радийова але од чогоси треба зачати Як уж дознате ся вшыткого о днешнім герою то здецидувані ліпше Буде Вам обзерати Ю бо то од церкви буде бесіда нажыво Будете знати уж на што звернути увагу і як смотрити А жебы злегшыти вам познаваня як все помістила вам на портали Лем фм при інформациі про днешній одтинок вельо знимок церкви тых вказуючых ю сучасні але і пару архівальных та пару знимок з оточыня церкви ци зосередины Горячо запрашам до незобовязуючого слуханя бо в часі той прогулькы можете собі свобідні лежати і выпочывати і може може змотивує вас тото што почуєте до барже активного подивляня чудів Лемковины запрашам Наталия Малецка Днес подивляме церков святых Космы і Деміяна в Перунці Село Перунка локуване было на волоскым праві в <unk> році през краківского бискупа мишковского Петра в маєтку краківскых бискупів так званій мушыньскій державі Подля інвентаря з <unk> р село находило ся серед <unk> сел званых за лісеныма В <unk> році перунку влучено до камеры Початково Перунка мала свою одрубну парохію східнього обряду але бискуп Іаков Задзік якій жыл на переломі <unk> і столітя гымер як краківскій колятор повідомил владыконастазого Крупицкого же інкорпорувал пополство в Перунці до пополства в одлеглых Брунарах Священник з Брунар мал высылати до перункы вікарого з дужпастырскыма обовязками та обовязками адміністрациі святых тайн Маєток перунчаньской парохіі долучено до парохіі в Брунарах Приналежніст до Брунар скоро знесено бо уж в <unk> році выміняный є отец Буднєвич як перунчаньскій його мост в тым самым році комісарі краківского бискупа в документі з <unk> грудня присмотрившы ся церковным ґрунтам Оцінили же сут малы і бідны і допосажыли церков о додаткову землю на так званых перунчаньскых помірках В <unk> році парохом в Перунці єст отец Петро Гумацкій і за часів його душпастырюваня бискуп Каєтан Солтик надає церкви і священникови хоснуваний до того часу ан землі на вічны часы на все Австрийскы власти по <unk> році получыли парафіі в Перунці і Чырній і тоту другу усталяючы як сідибу парафіі Скорше в <unk> році в Перунці было <unk> рок парохіян а<unk> років пізнійше в <unk> році уж близко <unk> більше было <unk> В <unk> році префект якій заряджал економійом мушыньского маєтку камеры Яков Воспєх рішыл о высокости оплат на утриманя церкви Кілького они выносили Не знатя В ст парохія входила в склад мушыньского деканату зас по <unk> році до ґрибівского деканату грекокатолицкой перемиской єпархіі В <unk> році побудувано нову церков в місце попередньой і перенесено до ней част упосажыня В <unk> році церков ремонтувано і підбито бляхом а в три <unk> роках побільшено выгляды на ново зроблено поліхромію мало то місце докладні в <unk> році і добудувано окрему дзвіницю Огороджыня муруване з каменя зроблено правдоподібні в першых літях ХХ ст В <unk> році час мешканців выселено на совітску Украіну Зас в першых днях липця <unk> р село выселене на західній землі і церков перешла під опіку римокатолицкого костела найперше парафів в Мушыні пак од <unk> р під опіку парафіі в Бересті А од <unk> р церков в Перунці підлігат як филияльний римокатолицкій костел під парафію в Чырні ниві Нульґюрґю дівы дарі дідиґі дідарі даді до ныйві Нульґюрґю ним таріди дідаді дала лем май бідру май до бы жалігі даді Дадідо Майбі майбы мажура ґаной маі шари лі дідаді Дадидо манжур ґаной майде шари лідиґідаді Диді домодзине шар лідиґідані Долідом подзинны шарили дідиіда та цішарі діди і дідаді Дадіопу Нийві любій ним та цішарині дідиі дідаді Дадідом Ушдюві єджі Йойфаді шарні діді і дідаді Дадідом Ушдюві Єджі ойфаді Шарі дідаді Даді до Талерув до Талерого найди нольшы ґу раді Дарі дому ну і вісти <unk>omko ґолонтво <unk>or<unk>e ґолом <unk>o<unk>ea діляй ґому рыт шарили дігіди Даді Дадідо A<unk>іди Раді Дарідо Дждивій Люнты Шаліти і дідані Далідом Дждивій Люнды Шаліти і дідані Далідом Церков Покровы святых Космы і Дамяна єст орієнтуваном церквом находит ся в центральній части села по полудньовій страні дорогы яка веде през село з Бересту до Чырной Рівен посадовліня церку є такій сам як рівен дорогы Земля од полудньово східньой страны опадат зас од заходу Легко ся носит і од заходу Ласні находит ся прицерковный цмонтір з невеликым чыслом новых помників і старых Храм окруженый є камінным мурком о высокости од <unk> центиметрів до метра Мурок тот тычыт цілий прицерковный обшыр Пілночный одтинок огороджыня переходит в огороджыня цмонтеря засполудньовый одходит вздовж опадаючой ґулу Косниці стежці Костниця стоіт пониже церкви од полудньово західньой страны од заходу напротив входу до церкви штырі сходкы в перерві в мурі провадят на цмонтір В лениі мурку стоіт тіж дзвіниця урокливі положена або містит ся під роснучом зараз заогороджыньом липом яка сама єст уж забытком помником природы Од пілночы при Нарожы з західнім одтинком мурку є фуртка ґрунт довкола церкви утвердженый остал каменьом Церков в Перунці мат зрубову конструкцию а вежа мат конструкцию стополу В конструкциі увежы находит ся і збитя а сама вежа стоіт на підмурівці зломленого каменя Дахы вежычкы баня вежы і фартух підбиты сут оцинкуваном бляхом Вздолжы окапів храмовірных части алтарной і прилеглой грізниці попроваджены сут бляшаны ринны і спустовы руры Зовнішні стіны сут підбиты ґонтом на латах Ізбитя є вертикальні шалювана дошками підстава церкви побудувана єст збыль кантівок а зрубовы стіны церкви з округляків Белістін округлякы якы лежат єдна на другій получены сут так званыма тыблями значыт ся колками звыклідувыма якы протидіют пересуваню ся бель Рогы получены сут ідеальныма замками з вкрытыма остатками Остаткы тоты выстаючы части бель якы находят ся за злучыньом за замком Остаткы видочны сут лем од середины церкви зовны сут невидочны Пущына стін є выгладжена од середины гоблями Стіны алтаря привязаны сут зо східньом стіном храмовірных до высокости тзв заломліня якє облітує стіны і оперте є на осібным підтягу якій прилігат до підтягу вкрываючого прирву східній стіні храмовірных за іконостасом Підтяг то конструкцийный елемент така белька яка становит підпору для полавы для інчых бель стін ци стопів переносит обтяжыня і переказує го інчым елементам Полнит таку саму функцию як носна стіна але хоснувана є в товды коли не хцеме перегороджыня стіном простору середины завдякы підтягам мож збільшыти великіст полавы безконечности ставляня стін Но і през тото можут быти такы велико отворены просторы в середині будинків Але підтягы не сут аж так частым розвязаньом кєд іде о конструкцию деревяных церкви Зрубове ломліня ци інакше ускок надвішеный до середины вінчыт тіж стіны храму вірных скорше была бесіда о заломі в части за іконостасом Оба ускокы складают ся з укосу і піоновой части медже белькы котрой положена є полава з дощок Полава сперта є на профілюваных листах якы летят на цілі долгости ломліня Дошкы полавы положены сут вздолж осі будинку і прибыты сут великыма цвяками до пель якы становлят підставу конструкциі вежычок на дасі Вшытко тото справлят же конструкция ліпше тримат ся купы З руб притвору злучают три пілперечны траґариі на котрых сперают ся велькы полавы Подібна полава єст тіж над різницьом Про конструкцию вежы будеме бесідувати по музичным одпочынку То ам дісла бодаты Е дородинкы людома Моготка казана бін казана біe богаты Е та олендым ґіл мали <unk> Гарпатыме гарґелими ціпа му парпанку леґель бобре гарпанку леґель побре Ольфатка Едарана ге тарана ЕСка паґаты ЕF та орадылькы Люкана паґаты ге та олянкы Люканы Мого матка Казана Мого матґаны Казана ЕF Кізувле гево і надлегело і на выпасыти ге ге ге ге ге ге ге нагільґело індарамча Могло пат выпасити на гіл Мод выпасити на ге Муго а пак выпасити на ге іздель мізтель мельм гот гезтель мого бат ге вє то ге тым гены геска богаты ге дорына ге долеты мотна ге з ґапотами ге догратникы людама Єс ґарувами еєскяруваны Єс ґаруваны ругане руганий Або за рура дманґає ано меґі ге гей шкєрували Або за рурын манґаі а до веґі ге гейш кєрували гей Або за руд манґеф а добеґы Пікыма дето Мудого єґыма Вежа церкви возносит ся над західньом частом храму і мат окрему од зрубовой конструкциі церкви будову Штырі конструкцийны стопы похылены сут до середины і стоят на камінній основі загублены сут в землю Стіны вежы обудуваны сут долом пьоновыма дошками Вшыткы стіны вежы мают реґльову конструкцию Є то специяльна тесельска метода скелетовой конструкциі стін яку характеризує великє знаня будуючых такым способом теслів Долом вежы пьонове шалюваня творит тзв захату зас выжній части вежы єст поміщена надвішена і збытя сперта на высуненых риґлях вежы Над одступом медже дахом храмовірных а східньом стіном лежы містит ся двоспадистий злучаючый дві тоты части дашок Лежычкы над храмовірных і алтарьом повязаны сут з кроквями шатрового даху Конструкцию лежычок несе простокутна підстава Выжычка складат ся з осмох стопів уштывненых одповідніма деревяныма елементами Банясты формы лыжычок узыскано при схоснуваню одповідньо уформленых дошковы рам выжычку вінчат желізны і куты кресты Притвор якій находит ся в приземній части вежы выділеный є з простору вежы стоповыма стінками пьоново ошалюваныма дошками підлогы в середині тіж сут з дощок сут поприбияны порядныма цвяками до леґарів на хор провадят деревя не сходы выгляды сут поперерабяны в однесіню до початковой конструкциі Але там де ся заховали ориґінальны рамы то сут зо стінами получены на тзв впуст значыт до середины а вново притяты діры вставлено выгляды з зовнішніма рамами В выглядах сут нітуваны і куты краты До бабинця і резниці провадят двері о фрамуґах з полных брусів полученых зо стінами подібні як тоты ориґінальны рамы выглядів на впуст значыт до середины Церков єст тридільна до части алтарной прилігат од пілночы різниця Храм вірных єст найшырший Од заходу єст притвор бабинец по котрого о двох боках містят ся узкы складзікы а вшытко тото містит ся під лежом Част храмів вірных і притвор мают форму квадратів Олтар єст барже выдолженый барже простокутный Різниця мат долгіст олтаря найвысша є очывидні вежа низшый храм вірных а найнизша є част алтарна Кажду з части вкрыват одрубный шатровый дах переходячий од квадрату в осмо бік і звінченый єст банястом вежычком вежычка звінчена єст натоміст маковичком і споминаным скорше крестом На увагу звертат факт же в конструкциі выжычок неє привидных літернь якы можете заобсервати напримір в омовленій уж в реґістрі забытків церкви в Котаны Баня на лежы осаджена є безпосередньо на шатровым дасі а бані над храмом вірных талтарьом одділят од даху выодрубленый ґзимс вшытко тото докладні видно на поміщеных знимках о котрых бесідувам на початку проґраму Вежа домінує над цілым храмом а є корпус о нахыленых до середины стінах выходит з простокутной обудовы вкрытой пласкым невеликым дашком Фасада церкви є радше скромна з невеликым чыслом архітектонічных елементів якыма сут підокаповик зымсы та декоративны обрамуваня выглядів На західній стіні над входовыма дверм єст іщы декоративний ташок звінчений ґалком і желізным крестом Ізбиця на лежы єст пьоново ошолюване дошками а долом декоративні повытенаныма В стінах ізбиці находят ся три невеликы выглядчыкы Стіны помалюваны сут на бронзовий кольор а бляшаный дах помалюваный є срібрном фарбом ході Вяз мога пас слова одаст агі так каждо роґа кончыт фіґуйом волы з шыпчом А тыря ім не бяжа за спукм Якса Саді пшераста Покаже ці жека цо потрафи запоміны тых вшыст Цо до ся бывшыла Покаже ці жека цо потрафи запоміны тых вшыткых со до себебше тулів Проґрам Реґістер забитків при мікрофоні Наталия Малецка Продолжаме іщы днешній одтинок омовили сме уж в найменшых дрібницях конструкцию церкви і покус єй зовнішній выгляд припомну днес інтересуєме ся церквом св Космы і Дамяна в Перунці колиси грекокатолицком днес хоснуваном през римокатолицкых вірных як костел Поскора знаме тіж початкы істориі Парафіі в Перунці Середина церкви подібні як і зверхы презентує ся радше скромні беручы під увагу поліхромів стіны розмалюваны сут головні орнаментально фиґуральныма мотивами В рогах стін храмів вірных намалюваны сут медальоны з особами <unk> євангелистів Посередині стін намалюваны сут головы Ангеликів Феліпсах На полаві розмалювана є свята Тройца на синім тлі В храмів вірных на пола є Божа Матір Покрова зо святыма Йоанами в хмарах В рогах намалюваны сут ангелы бабинци медже белями полгавы намалюваны сут мотивы книг креста чаша писма і дві свічкы На поручати хору намалюваны сут два ангелы несучы шарфу а під хором а підхором номалюваный є крест і котвыця Церков выпосажена єст в прекрасний бароковий іконостас з ХХ столітя З частом старых ориґінальных ікон бракуюче шіст праздничных ікон заступлено репродукциями Під намістныма іконами находит ся іщы єдны ряд ікон і під храмовом іконом находит ся образ лемківского пастыря на три гірского краєвиду Єст то особливіст того іконостасу і той церкви зато же світскы сцены поміщано на іконостасах незмірні рідко За іконостасом находит ся престіл з ХХ столітя і два алтарикы для престолу Барокови Єдны з образом Божой Матери з дітятком малюваний на дощі а другій з образом Вознесіня намалюваний на полотні В храмі вірных находят ся тіж два бароковы алтарі і кришталевый паук з ХХ столітя В Ризниці переховує ся ориґінальный жертвенник і плащеницю з ХХ столітя Кубатура церкви выносит <unk> кубиків а простор по землі <unk> квадратовых метрів В початку років ХХ столітя іконостас здекомплетувано розмішаючы част ікон по стінах церкви В тым часі тіж загынула тота шістка праздничных ікон В роках <unk> ґрунтовні одремонтувано цілый храм Помалювано дах вымінено ґонт і шалюваня направлено огороджыня скомплетувано тіж на ново іконостас Церкови сучасні в ґенеральні задоваляючым стані Кєд іде о прицерковну дзвіницю то уситувлена єст на захід од церкви в лениі муру одгороджаючого обшыр церкви од цмонтеря Дзвіниця єст тіж деревяна на підмурівці зломленого каменя з дашком і моковицьом підбитыма оцинкуваном бляхом Дзвіниця маєт подібні як вежа церкви стопову конструкцию Штырі стопы привязаны сут в площыні стін полыже іх половины реґлями і двома розпоровыма беликами тзв крестами св Андрия здолны стіны шалюваны сут пяново дошками Дзвінове плянтро мат форму ізбыці тіж піяново шалюваной Нижній ранд дошкуваня ізбыці вытятый єст в пілколеса дах єст шатровый штырьоспадистый звінченый цибулястым моковицьом з ґалком і желізным крестом Дзвіниця єст невысока присадиста о ясно бранзавым кольорі До середины провадят двері од сходу од страны церкви В ізбиці дзвіниці находят ся лем два выглядчыкы але тіж два дзвоны Але більше о перончаньскых дзвонах оповім вам вжо хвилю Дура для З дома зо робо то Сорома дарова дає гера зор заором Кєд ідо історию перончаньскых дзвонів то коли в двадцетых роках зачало доходити до конверсий на православія част Част грекокатолицкых вірных зміняла віроісповіданя Вязало ся тото очывидні з потребом будуваня новой церкви і упосажыня єй на ново А тото выкликувало і так тіж ся стало в перунці неприємности серед селян сусідів мешканців єдного села поділеных одтовды вірами Найбільше неприємности кєд ходит до перунку выкликала справа дзвонів Православны хотіли взяти з дзвінниці тот найбільший о вазі <unk> кілоґрамів якоже і они іщы прецін перед конверсийом тіж были його фундаторами Грекокатолицкы вірны очывидні ся на тото не годили Справа трафила аж до суду і то до найвысшого суду в Варшаві Він то рішыл же проблематичный дзвін ма достати як власніст грекокатолицкой церкви зас православны мают право вытяти з громадского ліса дерево жебы го продати а за зароблены грошы закупити Новый Дзвін І так тіж ся стало Православны вірны замовили в <unk> році в працовни фельчыньскых в Перемышли Дзвін ола єй <unk> кілоґрамів А до перункы дотер вінаш в <unk> році остал перевезеный на санях і посвяченых іменами храмовых покровителів Космы і Даміяна Але не конец його подорожы Найперше в такті окупациі парахяны дзвін стягнули і сховали в таємници пред Німцями в обаві же остане сконфіскуваный і перетопленый на стрільбы а пізнійше по выселінях Дзвін трафил до сусіднього Бересту В рідным селі не мал уж кому быти В Бересті был для новых осадників Был аж до <unk> рока коли православный священник оман Дубец Звернул ся м на просьбу колишніх мешканців Перункы з писмом До римокатолицкого біскупа о зверніня православным іх майна в опертю о стосовну документацию і реляциі свідків Бискуп Скворц рішыл в полну узасадненю же дзвін оддати треба і таку выдал рекомендацию Дзвін здемонтувано і на желаня потомків фундаторів перевезено до Ґорлиц де вісит попри православній катедральній церкви св Тройци а в Бережці в місце того єдиного завішено три новы дзвоны Дорогыслачы днес уж кінчыме Думам же знате уж дост дуже на тему церкви в Перунці Дякую за увагу проґрам зрыхтувала Наталия Малецка в Браі Леся намалює жебы єй люби Леся най ся намалює жебы єй люби ну алду ну ну ну туцька Кіґєнта одпуку знок крижа крисі Підлісті Серцатой куци віжеках связы Юзена Колярзі