Archiwum
łemkowskiego radia

Добрыв вечер шановным Радийо слухачам а некотрым то може добре полудня в Добриден Маме серед вечер за лемківскым часом проґрам Реґістер забытків а при мікрофоні єст Наталия Малецка Новак Зачынаме наша субєктивна радийова листа забитків радия лем фм з місяця на місяц робит ся нам штораз більше і штораз долша і на щестя нич не заповідат іщы того жебы тых особливости мало нам бракнути і треба было заперати листу Ні наша Лемковина скрыват іщы вельо вынятковых будинків місц обєктів чы інчых Того рода власні особливости Нашу радийову енциклопедию забытків твориме разом з вашыма підповідями поміщаме на листі Забитків прежны цікавы річы Часом сут то мож бы речы типовы в контексті того што нам приходит на мысль як подумаме о забытку типовы будовлі як напр церкви а часом сут то наприм самы концепциі того што мало быти побудуване што мало повстати як напр Желізниця з Ясла до Конечной Окрем церкви як найскорше найдеме в краєвиді Лемковины на нашій субєктивній радийовій листі находят ся іщы медже інчыма Деревяна забудова бортного воєнный цмонтір нр <unk> в грабі желізницьове получыня Мушына Крениця архітектура курортного івонича ци ти погалицкого місточка Дукли Днес бесідувати будеме зас про церков ботых Маме на Лемковині дес дуже хоц не вшыткы церкви перетрвали тяжкій воєнный час і окрес по выселінях хоц іх технічный стан был добрий а часом навет і барз добрий На разі іщы не будеме ся зосереджати на тых прекрасных церквах якых уж неє бо днес будеме на єдній з тых якых красу можеме іщы емпіричні досліджати Запрашам Вас днес на проґрам посвячений церкви Покровы святых Косм і Дамяна в Мелику Тепер церков тота хоснувана єст як римокатолицкій костел Село Мылик змінкуване єст в другій половині XXI столітя през польского хронікаря Яна Дулґоша Скорисні змінкы м ін в документі Короля Ягайла з <unk> рока сут през денекотрых істориків квестийонуваны В <unk> році мала місце друга локация Мелика тым разом на волоскым праві то значыт же скорша локация мала місце на німецкым званым тіж маґдебурскым праві Шолтисом в тым часі был шолтес сусідньой Андриівкы званый Теодором Отримал він привілей на локуваня села од бискупа Франтишка Красіньского і уж В тым локацийным привілею был передвидженый ван земли на упосажыня церкви Сынове Теодора Ясько і Ігнатий достали в <unk> році потверджыня локацийного привілею предкраківского бискупа Радзівіла До <unk> р Мылик належал до парафіі Андриівці в мушыньскым маєтку краківскых бискупів Парохію в Мелику мал ериґувати в <unk> році бискуп Задзік а толишній парох закупу од мылицкых шолтысів лан земли як посвятне Під конец столітя Мелек рахувал <unk> кмітів якы занимали <unk>нат ланів і был уважаний за єдно з найбільшых і найбогатшых сел мушыньского ключа значыня комплексу маєтку краківскых єскупів в ґрупі тзв попляцкых сел В стырвал конфлікт медже парохом а мелицкыма шолтысами якы конец кінців на мочы декрету бискупа Зауского одобрали лан землі будучий скорше в посесиі Кливанів Наступний бископ Салтик <unk> квітня <unk> р розсудил тот спір Наказуючы милицкым шолтысам м інкови тиханьскому жебы звернули три четверты вану землі парохови Константому Міскому презбітерови милицкой церкви зас єдну четверту вану бископ лишыл шолтысам В <unk> році было в Мелику <unk> парафіян а в <unk> уж <unk> В році розбєровы австрийскы власти получыли парафію Мелику і Андриівці Парох был од того часу названый Мелицкым і андриівскым а мешкал в Мелику Хыля перо і вертаме до милицкых парохіів Локу Урагали Гаельо Сохо на локу Ґадіосох і Альфорди Яді Чуєме ся зас хвильку тому бесідували сме о милицко андриівскых парохах а ґенеральні бесідуєме про церков в Мелику Отже першым серед порозбіровых милицко андриівскых парохіі был Гавриіл Жеґєстовскій якій походил зо священьской родины андриівскых парохів з традициями Йому то власні припало в выділі побудуваня присутной тепер в милику церкви коли вчас великой вели в <unk> році воды збільшеного потока знесли стару церков Нова подля місцевого переказу побудувана остала в поблизкым до попередньой місци єднак кус выже на місци старого цмонтеря парафіян належала до мужыньского деканату грекокатолицкой перемышской єпархіі В половині вісемдесятых років ХХ столітя Милик рахувал <unk> парафіян а в <unk> році В <unk> р перепроваджено ремонтовы роботы церкви якы обняли зміну даху і вежычок Быти може в тым окрасі в середині вежы побудувано дублюючу єй основу конструкцию для повышыня дзвонів В <unk> році зроблено нову поліхромю середины Од <unk> рока парафія в Мелику находила ся в обшыри апостольской адміністрациі Лемковины По <unk> р піднято наступны ремонтовы роботы Ґонтове вкрытя стін заступлено позьомым дошукуваньом В тым часі зроблено цілу нову столярку выглядів побільшено выгляды в храмі вірных і алтарі зроблено ім тіж зовнішнє облямуваня Ситуация церкви змінила ся коли в <unk> році выселено жытелів села На схід В селі остало лем <unk> родин тоты родины в липци <unk> р выселену на західні землі польской державы Од того часу церков в Мылику стала ся доіздовым костелом римокатолицкой парафіі в Мушыні а од <unk> рока остала в Мылику покликана през тарнівского бискупа Степа латиньска парафія Церков в Мелику орієнтувана церков находит ся в середині села по правій страні дорогы яка веде од Мушыны Дожек Єстола за потоком якій плыне дном долины Куполудньовы і вплыват до рікы Попрад Уситувлена єст на убочы долины на штучні оформленым пляцу Од західньой страны зроблено землю шкарпу а при підставі підмурувано єй В мурі находит ся невелика печара в якій поміщано сучасну фиґуру Божой матери По Шкарпі за осом до церкви летит од мостка на потоці доіздова дорога од котрой одходит вліло доізд на сучасный цмонтір одділены од церкви маленькым поточком в загубліню на пілніч од церкви Медже церквом а потічком найдеме іщы тото што остало по старым цмонтері На схід од церкви убоча верха возносит ся аж до ліса Поблизко церкви побудувана єст окрема дзвіниця На полудне пляц під церком опадат в сторону муруваного будинку колишньой грекокатолицкой плебаниі тепер нияк не хоснуваной Натоміст на полудньовый захід од церкви в долині над потоком стоіт деревяный будинок теперішньой клебани і муруваный ґаздівскій будинок парохіі В безпосереднім сусідстві церкви росне пару старых лип од полудньовой і пілночной страны при стежці на пілночный захід од церкви росне помникова парусотлітня липа Медже деревами видно шліды розобраного муруваного огороджыня павкого церкви стравник а і я стадию Ґімом ци лідимом а ratuй дівам бамбам ядама з Яґелів ґемо дав дай Церков в Мелику од днес забиток радия лем фм то деревяна церков о зрубовій конструкциі з вежом о стоповій конструкциі і конструкцийній ізбыці Церков стоіт на підмурівці зломленого каменя бабинец поставлено на підмурівці з цеглы а конструкцийны стопы вежы поміщены сут тепер на пунктовых бетоновых фундаментах Дахы выжычкы баня вежы підбиты сут мідяном бляхом стіны обыты ґонтом Ізбитя вежы ошалювана єст пяну лодошками площына стін выгладжена єст тругом углы звязаны сут на докладні допасланы замкы скрытым чопом В алтарі полала єст пласка з дощок в храмі вірных Полава складат ся з короткых дощох поукладаных в ромб якы поприбияны сут до густо уложеных строповых бельок В Бабинци маме лем белькову полаву яка ся складат з трьох пілперечных траґарів Вежа возносит ся над західньом частю церкви незалежні од зрубовой конструкциі храму конструкцийны стопы тзв свіци похылены сут до середины і перевязаны сут зо собом специяльным системом бель і риґлів Конструкция ізбыці на яку входят штырі надвішаны риґльовы стіны сперат ся на высуненых кінцях выжню риґлів вежы В середині находит ся здублювана стопова конструкция до завішаня дзвонів Стіны вежы обудуваны сут долом пьоновыма стінками і творят так звану загату По пілночній стороні олтаря стоіт зрубова різниця вкрыта пласком полавом подібні як находячы ся при бічных стінах храмовірных зрубовы анексы крылосы Церков вкрывают оддільны дахы над каждом частю будовли Сут то крокйовы дахы над олтаром і храмом вірных вломлены при чым нижні части даховых площын лежат на зрубовых укосах заломів Пьоновы части заломів становлят стільку ділючу площыны даху Притвор в приземны вежы выділеный єст стінками о стоповій конструкциі піяново одушкуваныма Підлогы сут поприбияны до леґарів Церков вознесена єст на пляні креста з різницьом поміщеном по пілночній страні Алтаря Шырша од олтаря і долша єст част храму вірных з бічныма анексами крызасами од полудня і од пілночы під вежом поміщено бабинец притвор і два складзікы по боках Вшыткы тоты поміщыня вознесено на пляні просто Кутів Алтар і бабинец мают ідентичны выміры Шыршым боком прилігают по обох сторонах храму вірных Храм вірных мож переділити на дві части Східня прилігаюча до алтаря окружена єст крыльосами якы окрисляют єй долгіст а одділена єст од західньой части ускоком Солеі Тота західня част грамо вірных єст квадратова Крылосы сут симетричні поміщены Різниця мат таку саму долгіст як олтар а шырокіст таку як глубокіст пілночного крылоса Притвор поміщеный єст несиметричні при західній стіні Бабинця з заскус з чым складі по лівій страні прилігаючый до притвора єст пошыреный По обох странах в складзіках поміщено конструкцийны стопы вежы До церкви провадят два входы єден од заходу през притвор другій од пілночы през різницю То был опис церкви так бы сме смотрили на ню з горы а тепер перейдеме до єй выгляду кєд іде обриву Брила церкви складат ся з трьох выодрубненых части збогаченых додатковыма анексами Найвысша єст вежа од заходу низшый храм вірных посередині найнизшый єст олтар од сходу Бриу храму вірных збогачают додатково симетричні поміщены спомнены крыльосы о высокости стін зближені до высокости алтаря до котрого зас од сходу прилігат іщы різниця Од заходу церков поміщена єст на підмурівці яка вырівнує похыліня ґрунту нП да да Чуєме ся по наступній музичній перерві дале находиме ся в проґрамі Реґістер забитків і тепер продолжаме опис Бривы церкви яка находит ся в Мелику Вежа церкви вознесена єст на пляні зближеным до квадрату о стінах нахыленых ґусередині в інчыт вежу надвішана конструкцийна ізбитя уж о простых пьоновых стінах Ізбытю вкрыват штырьоспадистый шатровий дах звінченый вежычком над храмом вірных єст площыновый дах триспадистый од заходу стикаючый ся зо стіном вежы кус пониже нижнього ранту Ізбиці На калениці храму вірных поміщена єст выжычка в двох третіх єй долгости смотрячы од стороны вежы Крылосы вкрыты сут тиж площыновыма дахами двоспадистыма о каленицях простопадаючых до стін храмовірных Калениті тоты лучат ся зо стінами храмовірных зараз під окапом даху храмовірных Дахы на крылосах сут щытовы мают тіж окаповий дашок Над олтарьом маме зас шатровый дах звінченый выжычком дахы над храмовірных і олтарьом в нижній площыні мают іщы пьонову стінку Дах над різницьом єст площыновий становит передолжыня нижньой части площыны даху над олтарьом Загата яка містит ся довкола вежы вкрыта єст площыновым дашком Од західньой страны над входом надвішеный єст воспадистый площыновий дашок о калениці просто подаючый до стін вежы зо щытом і окаповым дашком Вежычкы якы вінчат дахы ріжнят ся способом іх осаджыня Вежычка бані вежы осаджена єст безпосередньо на шатровым дашку Вежычка над храмом вірных ма осмобічну масивну підставу вкрыту площыновым дашком підкрисленым профілюваным ґземсом зас лежычка над олтарьом як підставу мат ідентичный дашок осадженый на щыті шатрового даху Вшыткы лежычкы під том банястом частю мают тзв перевязаня выже зас сут приведнилітарні пирамідальный дашок звінченый маковицьом і крест на піл місяцях Надбаньом вежы під крестом находят ся іщы стежок і ґалка Стіны церкви мают невеликє чысло архітектонічных елементів єден шор поміщеных під більшым кутом ґонтів підокаповык зымсы і декоративну столярку з обрамуваньом На західній стіні над головныма входовыма дверми поміщено скромний щытовий дашок Входовы двері сут новы В храмі вірных выгляды заперты сут од горы полным луком Над крылосами три кутны щыты сут одошкуваны Сстіны і збиці вежы мают пьонове дошкуваня поділены на дві части Выжні части поміщены сут по три на кажду страну злуковы простокутны діры заперты полным луком Подібна части выникат з поміщыня позьому листвы Пьонове листвуваня дошкуваня не творит прикрашыня а одлеглости медже листвами сут ріжны залежно од шырокости дощок Закінчыня ізбыті Нижній ранд зробленый єст з вытятой дошкы і богато профілюваного ґземсу В звінчыню ізбыті поміщено крест о богатым рисунку В середині церкви выріжнити можеме три головны поміщыня Олтар одділеный од храму вірных іконостасом храм вірных з крылесами по боках і бабинец По середині алтарной части стоіт недокінця вірні зреконструваный престіл В храмі вірных полава выложена єст дошками якы притверджены сут достоповых бель деревяныма колками барулены сут тоты колкы на жолтый кольор а ранты помалюваны мают на зелену В повалі поміщены сут дві вентиляцийны діры закінчены ажуровыма желівныма прислонами з мотивом Колеса і вінця Во східній части храмовірных по боках отверают ся на середину поміщыня крыльосів вкрыты пласкыма повалами В крылосах поміщено бічны алтарі Над перестьом до части Крылосів вытяты сут в бельці профілюваны узкы ґзимсы В стінах Крылосів поміщено по єдным шестибовым выгляді В бічных стінах храмовірных поміщено по два простокутны выгляды заперты полным луком а выполнены сут стальовыма вельошыбовыма кватерами зо шклом зпйоновыма елементами в формі ґротів І помалы кінчыме днешньо выданя проґраму Реґістер забытків В бабинци містит ся музичный надвішаний хор з простым парапетом і сходками до него по правій строні од входу В ходовы двері до бабинця сут єдноворотовы клепковы з мотивом ромбу набиты цьваками поміщены на декоративных завісах з выкладком скристиком і новым стилізуваным скринковым замком Кєд ходит до розмалюваня середины церкви то єст оно головні орнаментальне стилізуване з мотивами в наівний спосіб навязуючыма до украіньской штукы В храмів вірных медже выглядами в орнаментальных грамах розмалювано особы святых Петра і Павля В алтари на пляфоні на полалі єст намалюваный великых розмірів мандильон найпевнійше малюваний в вісемдесятых роках ХХ ст Єст тіж іконостас з <unk> рока а быти може же мат іщы старшы елементы В пілночным Крыльосі находит ся олтарик з пізнобароковым ретабульом з образом св Тройці заслоненым незабытковым образом богородиці Окрем того на выпосажыню церкви сут іщы іконы Оплакуваня Ісуса Христа з <unk> р з ХХ ства феретроны плащениця з ХХ ст і стациі Хресной дорогы на Гороколы з ХХ ст Кубатура церкви выносит аж <unk> кубиків а простор по землі <unk> квадратовых метрів При церкви находит ся тіж деревяна окрема дзвіниця стоповой конструкциі на підмурівці зломленого каменя побыта мідяном бляхом з ізбицьом Пьонолодошкваном о стінах нахыленых до середины Дзвіницю вінчыт штырьоспадистый дах звінченый кутым желізным крестом Дошкваня ізбиці закінчене єст долом дошком вытятом в пілколеса злуковы простокутны діры прислонены сут деревяныма жалюзиями В першых роках по войні і по выселінях церков не мал ся хто опікувати Опущена была зробувана Од <unk> рока як парафіяльный костел остала выремонтувана і заложено електричну інсталяцию Найпевнійше в тым часі побудувано окрему дзвіницю і розобрано нижню част іконостасу розвішаючы по церкви іконы Перестіл розобрано В сімдесятых роках ХХ столітя зас одремонтувано церков одциментувано підморівкы збудувано бетановы сходы помалювано олійном фарбом дошкуваня стін церкви і столярку а антикорозийном фарбом помалювано дахы і вежычкы Заімпреґнувано ґонт на стінах выжы і найпевнійше замінено дошкуваня і збыті ліквідуючы декоративне листвуваня В вісемдесятых роках підняты остали роботы з ініциятивы о роботы якы мали привернути забытковий выгляд церкви В тым часі зроблено пунктовы фундаменты під стопами вежы Очыщано підмурівкы оклеєно каменьом в ходовы бетоновы сходы усунено бытоновий парапет заступуючы го деревяным поручатом До шкуваня стін церкви усунено і привернено ґонт а в середині хоц не до кінця вірні зреконструувано престіл і привернено на правильне місце і конец іконостасу Коло <unk> рока дах вкрыто мідяном бляхом Змінено при тым форму площыновых дахів алтаря і профіль лжычок В <unk> році перепролежено дальшы ремонтовы роботы з одслоніньом деревяных ґзимців приверніньом іхньой кольористикы і кольористикы привидных літарнь на лежычках Вымінено част столяркы заімпреґнувано ґонт і замінено кольористику обрамуваня выглядів з чорного на бронзовый В державный реґістер церков вписана была <unk> вересня <unk> р а в реґістер радия Лем фм вписали сме ю днес І на тым з кінчыме Дякую Вам сердечні за увагу проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак баннор ті ся гелі і геся в тій дорі цю цюкє ся має геты кеторі дика дідико єд <unk> май rakie ай rы Лапка ге Лакеге маме карні пана <unk>earani май май