The archive of
Lemko radio

Панове пані слухачы радия Лем фм витайте в проґрамі Реґістер забытків при мікрофоні Наталия Малецка Тыжден тому бесідували сме о церкви в Андриівці барз Вам ся полюбили знимкы якы помістила єм при заповіді проґраму барз не тото тішыт а іщы барже напевно тішыт автора знимок Каміля Палюшка Зазерайте на його фейсбуковий профіль Церкви Лемковскє Бескіду де найдете більше нашых перлин в ріжных унятях і кадрах Днес в звязку з тым же тым разом не пала од вас нияка пропозиция вписаня конкретной особливости в наш радийовий субєктивний реґістер а тот місяц ма даш <unk> серед мино забитку радия лем фм достане днес наступ на церков Думам же по тых уж парунадцетых одтинках видите же тоты нашы церкви хоц на перше шмаріня оком здают ся быти барз подібны То єднак як ся в них заглубиме вказує ся же єднак ні же єднак кажда з них становит одрубний і вынятковый примір лемківской деревяной архітектуры і кажда з них мат в собі штоси особливого і характеристичного лем для ней Днес переконаме ся о тым думам раз іщы В радийовый Реґістер Забытків з дньом <unk> липцям <unk> р вписуєме церков святых Космы і Дамяна в Бересті Запрашам ряджы до слуханя Село Берест было основане быти може іщы в <unk> столітю быти може зато же появлят ся в <unk> році в писаных джерелах змінка о єдным селі о назві тіж Берест Не знатя лем ци ходит о тот сам Берест бо більше інформаций якы позваляли бы на верифікацию неє Локация села на волоскым праві мала місце в <unk> році і на тото сут документы на основі краківского бискупа Францишка Красіньского для братів Стеца і Федора Олехновичів Церков в Бересці першый раз выміняна єст в документах в ординациі для грекокатолицкых попілмушыньского ключа выданой бискупом Марціном Шышковскым <unk> лютого <unk> рока То є тридцет років од завертя берестецкой униі єст іщы інформация о основаню грекокатолицкой парафіі в Бересці в <unk> році з Фондациі пискупа Пьотра Ґембіцкого Найпивнійше ходит не о о о о о о основаня яко такє а о додаткове допосажыня ци упосажыня церкви <unk> грудня <unk> р комісаре краківского бискупа розграничыли ґрунта берестівской церкви од ґрунтів Перуньской церкви Берест найдеме по сусідскы до Перумкы Священником в Бересті был в тым часі знаний лем з імена отец Гавриіл В <unk> році в Березці было <unk> парафіян в <unk> а в році <unk> уж праві <unk> троє докладні Такє великє збільшыня ся чысла парахіян выкликало потребу побудуваня нового храму Церков о котрій будеме бесідувати днес побудувано на місци попередньой в <unk> році В тым часі дуж пастерювал в Бересті отец Осиф Хойнаків Быти може при будові новой церкви заховану з попереднього храму увежу вознесену на переломі <unk> і ХХ столітя Перенесено тіж до новой церкви більшу част выпосажыня зо старой церкви В роках <unk> і <unk> епідемія холеры загамувала збільшаня ся чысла мешканців По <unk> роках парафіян было лем о <unk> ро більше як під конец <unk> столітя В <unk> році село рахувало <unk> ґаздівкы і <unk> <unk> осіб разом з нелемківскыма жытелями села В кінци ХХ столітя чысло грекокатолицкых парафіян кус перекрочыло чысло <unk> осіб ВХ столітю парафія находила ся в мушыньскым деканаті грекокатолицкой перемиской єпархіі В <unk> році церков одремонтувано і дах товды вымінено на бляху По <unk> році Берест перешол під адміністрацийну юрисдикцию ґрибівского деканату В <unk> році коли священником в Березці был о Петро Цапиньскій зроблено в церкви нову поліхромів В кінцих років ХХ ст Берестецка парафія рахула <unk> парафіян Од <unk> р парафія в Бересті находила ся в границях апостольской адміністрациі Лемковины В <unk> році невелику част жытелів Бересту выселено до Совітского Союзу але уж в <unk> році Цілу решту выселену на західній землі Польщы Мало то місце в першых днях липця Опіку над церковом перенял товды римокатолицкій костел Од <unk> рока істнує в Бересті римокатолицка парафія покликана през тарнівского бискупа Степа Хоц од <unk> рока в Бересті функцийонувала уж експозитура парафіі котра обняла під своім покровом церков в Ізбах В тым самым році значыт в <unk> отец Іґраз перенюс до Бересту з ізб Чудотворний образ ізбіяньской Божой Матери з <unk> р якого істория лучыт ся з барскыма конфедератами якы стацийонували в реґіоні солдат левеликотифологя Зома людымає зопалю Новы А милиняли не вет тобі Фебінь Кребихы його Шановны слухачы чуєме ся по музичній перерві в проґрамі Реґістер Забытків Днес призераме ся церкви в Бересті Церкви якой брила єст богата і урозмайчена а єй пропорциі справляют же належыт она до найбарже характеристичных забытків лемківской деревяной церковной архітектуры Церков в Бересті то церков орієнтувана Находит ся в центральній части села по полудньовій страні дорогы през село яка летет з Ґрибова до Крениці в місци де одходит од ней пічна дорога яка веде до Перункы в Ласні Церков поміщена єст на полудньовы убочы вознесіня голча при котрым кус полже летит дорога Церков стоіт на пласкым тарасі окружена єст невысокым камінным муром якій од полудня і од сходу становит одночасно опоровий мур Од заходу перед церквом в линиі Муру єст брамка Недалеко од брамкы уж на прицерковній обшыри росне забытковий дуб На полудньовій захід од дерева при мурі находит ся камінний помник По зовнішній стороні огороджыня на полудньовій страні росне пару молодых шквірів На полудни од церкви розтігат ся обшыр по грекокатолицкій плебаниі розобраной в остатніх роках Плыне тамаль невеликій потік Од західньой страны перед брамком єст невеликій пляцик при котрым побудувано нову клебанию Медже прицерковном обшырю а дорогом розтігат ся боча проснена травом з похылым паркінґом в західній части В огороджыню окрем входовой брамкы од пілночно західньой і пілночно східньой сут іщы дві лукы дві перервы в котрых находят ся переістя до ново побудуваной дзвіниці і нацмонтір Церков єст церков деревяном мат зрубову конструкцию а Лежа церкви матопово рамову конструкцию з конструкцийном ізбытьом Підмурівка церкви зроблена єст зломленого каменя Дахы лыжычкы і баня лыжы побыты сут оцинкуваном бляхом Вздовж окапів довкола храму поміщено бляшаны ринны і спустовы ружы стіны обыты сут ґонтами на латах зо значучым дистансом того обытя од внутрішніх стін Ізбитя вежы шалювана єст піяново дошками Церков єст тридільна єдно алтарьова Складат ся з найужшой східньой части найшыршой части храму вірных і західньой части з вежом Східня част вознесена єст на пляні простокута запертого од сходу трьома боками осмы боку поділена єст в середині на простокутный алтар і шестьобічну різницю Част храм вірных вознесено на пляні квадрату Західня част церкви складат ся з предсіны притвору і бабинця при храмі вірных По його обох сторонах находят ся узкы складзікы Вшыткы тоты поміщыня вознесено на пляні простокутів при чым шырокіст притвору рівнат ся сумаричні шырокости бабинця і обох складзіків Прецін прилігат до притвору од заходу і єст отворена на него на цілу свою шырокіст Західня част містит ся по части під вежом котрой конструкцийны стопы стоят по боках східня пара в середині Складзіків по боках Бабинця а західня пара в зовнішніх рогах притвору Одошкуваня тых стопів створило по боках притвору простокутны додатковы іщы анексы котрых підлога поміщена єст выже як підлога в притворі Чекат наша мій Сі я проста Чыянь то вічняка Вывчы друга кєд парте Ідоджея Жыцем своім єм другі а фанта забыло як чом забыло было Забыло як чор То было Та было ох Забыло як чыр То было ляг забыло Та было охо забыло як чы было ягче забыло знайдамо сент жытinрані сп нам ся оддат спісал нам Нєц не прам і вотча сґрав сме ґо смут сміє ся Дружы язы яця было Та было апалочы ца было Та было та было цокоры парю <unk> За было забыло в чор то быває вчы забыло за было або Забыло чом забыло Та было за было шансу стріч з тобом як нам І зараз зараз теж В брилі церкви в Бересті мож выодрубнити три части найвысшу вежу од західньой страны низшый храм вірных посередині і найнизшу східню част церкви при чым медже вежом а храмом вірных єст одступ Одступ тот выполненый єст невкрытом през вежу східньом частю Бабинця о высокости зближеній до высокости східньой части храму вірных і вкрытом площыновым двоспадистым дахом Вежа мат стрі листы смуклы пропорциі Основна част вежы мат форму стятой пираміды котра выходит з простокутной оббудовы зо захаты і звінчена єст дзвоновом частьом в формі надвішаной ізбыці Кажда з трьох части церкви мат одрубне вкрытя в формі шатрового даху звінченого банястом вежычком з привидном літарньом над котром єст маковиця з ґалком і крестом Вежычка яка становит баньку вежы одріжнят ся од решты вежычок тым же не мат выокремленой підставы підкрисленой ґзимсом якій летит довкола выжньой части шатровых дахів над храмом вірных і східньом частьом медже вежом а дахом Храму вірных і медже дахом храму вірных а східньом частьом сут невеликы невысокы двоспадисты площыновы дашкы Шатровы дахы над східньом частьом і храмом вірных в нижній части сут переломлены Переломліня даху підкрислене єст окружаючым довкола ґзимсом з профілюваной белькы Загата довкола вежы вкрыта єст пульпітовым дахом з котрого вырастат прибудівка над придсяньом зо щытовым двоспадистым дашком Конструкция вежычок над храмом вірных і вежом сперта єст на звязуючых белях зложена єст з осмох стопів уштывненых одповідніма бельками банясту форму осягнено при помочы концентричных дошкувань Кресты якы вінчат вежычкы то куты желізны кресты Притвор в приземній части вежы выділеный єст стоповыма стінками пьоново ошалюваныма В храмі вірных поміщеный єст на пілперечных траґарях музычний хор підлогы з дощок Попривіяны сут делеґарів цвяками В храмі вірных дошкы мают значучу шырокіст В притворі сходы якы ведут на піт і на хор сут деревяны і мают всуваны стопні Діры на выгляды і двері мают обрамуваня лучены зо стіном на впуст єдині двері з зовны до різниці і до притвору Обрамуваня мают нійше і уняте в стопы Двері сут клепковы першы зо двору до ріжниці сут єдноворотовы а другы до притвору на завісах дворотовы на простых завісах Двері з алтаря до ріжниці сут уж не клепковы а плитовы во вшыткых выглядах находят ся желізны краты Зовнішні стіны церкви характеризуют ся рівновагом архітектонічных і декорацийных елементів В композициі елевациі характеристичныма елементами сут заломліня вкрытя храмовірных і олтарной части повязаны зо собом на тым самым позьомі штокзым якій винчыт заломліня в даху східньой части і становит як бы його передолжыня Ґзымсы такы поміщены сут під праві вшыткыма окапами і опасают в пару пойомах выжычкы в тых місцях выжычкы вкрыты сут бляхом Одтинкы такых ґзимців поміщены сут тіж над дверями до різниці і більшістю выглядів што становит раз декорацийний елемент а два під будову ґонтовых ослон Ґонтове обытя стін закінчене єст долом єдным рядом ґонтів притятых в зубы Під дверями до різниці в полудньовій стіни поміщено єднобіґовы сходкы зломленого каменя з деревяным поручатом Ошалюваня ізбиці зроблено з барз узкых дощок то по перше а по другє сут іщы барз густо олиствуваны В стіній ізбиці поміщено по дві звуковы діры о формі просто кутів пілколесисті запертых ошкленых в вітрниці дошколы обкладинкы выглядів прибыты сут в тот спосіб же творят розґліфліня отворів гліф ци ґліфуваня або розґліфліня то скосне інформуваня о стежы выглядів або дверів хоснуване по зовнішній страні стін дозвалят на ліпше освітліня середины або пошыріня перейстя кєд ходит о двері Архітектонічні опрацуваный єст єдині дашок над предсіньом Щыт дашку єст скромні скосні одышукуваний мат окаповий дашок долом звінченый деревяным пінакльом якого нижня част імітує привидну літарню зроблену в дереві дале є бляшана моковиця з ґалком і кутий крестик Желізны кресты якы вчат выжычкы церкви мают подібний взір і осаджены сут на пінаклях з таніриком і кульом да Чуєме ся зас то проґрам Реґістер Забитків в радию Лем фм при мікрофоні незмінны од початку проґраму Наталия Малецка Днес званя Забитку радия лем фм достає церков святых Космы і Даміяна в Бересті Омовили сме уж єй зовнішній выгляд тепер Переходиме до середины середина церкви складат ся з пятьох части злокалізуваных на осі храму при чым храм вірных і бабинец одділят лем перейстя без дверів Олтар од храму вірных одділят очывидні іконостас В Бересті єст то комплетний іконостас а за ним заховал ся престіл на ориґінальным підвысшыню В полудньовій і пілночній стіні поміщено по єдным шестьошыбовым выгляди Во східній стіні до різниці провадят іщы плытовы двері на желізных розкланых завісах В алтарі і храмі вірных найдеме пласкы полавы Підлогы сут новы з узкых дощок В храмів вірных перед іконостасом находит ся солеа яка сігат іщы до половины бічных стін В части храмовірных поміщено по два выгляды по пілночній і полудньовій стіні тіжо шыбовы В західній части храмовірных поставлено музичный хор з заокругленым выступом посередині Балюстрада Хору поділена остала на шіст части в котры поміщено образы о старозаповідній тематиці Долом летит деревяна коронка з мотивом лямбрикіну з фринзловыма привязками Над бабинцьом полава тіж єст пласка Двері з притвору до бабинця сут декорацийні опрацуваны клепковы з уложыньом фронп Посередині в ромбовій клепці осаджено округла желізне і мадло Замок в дверях тіж єст декорацийный скринковий подібні декорацийны сут засулы якы поміщено ідеолом і гором дверів В притворі позом підлогы в бічных анексах єст підвысшений а полала при вході єст зас обнижена Підлогы довкола при стику зо стіном прикрашают богаты деревяны профілі быти може фраґменты розмонтуваной солеі або деревяных ґзимців знятых з елевациі Притвор освітлено двома квадратовыма выглядами єдным єдношыбовым од пілночной стіны і другым штырьошыбовым од полудньовой стіны По лівій страні при стіні Бабинця находят ся сходы на піт і на хор Ризниця ма тіж пласку повалу в середині освітлена єст єдным шестошыбовым выглядом поміщеным од східньой стіны єст іщы выстя надвір якє поміщено на полудньовій стіні Середину церкви прикрашат поліхромія о єй зробліню інформує напис в алтарі на іконостасовій стіні Церков помалювана за душ пастырства отця Петра Цапиньского <unk> рока В алтарі найдеме на стінах три орнаментальны пасы Над дверями до різниці єст христограм адоруваный през двох ангелів в льоті а при выглядах найдеме представліня святых медальонах На повалі на тлі синього неба зо звіздами єст представліня Бога Листва яка летит під полавом довкола стін єст золочена В храмі вірных і в бабинци декоративна обкладинка нижньой части стін єст малювана і марморизувана значыт імітує мармур над ньом тіж намалюваны сут пілястры і упрощены ґірлянды Пілястры то формы пошыріня стін як бы стяти колюмны Над выглядами в храмі вірных намалювано медальоны в формі загелушків значыт апостольскых крестів На синім тлі розмалювано представліня святой Тройци В Бабинци на пілночній стіні розмалювану велику сцену страшного суду та жертву Кайна Ябля на повалі сцену з преображыня господнього В притворі мож обзерати сцену выгнаня купців з храму а по двох странах Дверів до Бабинця намалювано полнопостатьовы представліня святых Кірила і Методого што за кажде Ґара Шарґашыда Ны нон промет Ну вышты даде пре ыш са ты молодажду миґу ж сат ты молодажду миґу мудляж Енде выґмат де фусок армат де фузерок куха ранґы жыд куха ронґы жыд Но выште дале пред На закінчыня днешнього одтинка про церков в Березці іщы пару слів про выпосажыня той забытковой церкви Як уж было бесідуване в церкви найдеме комплетний іконостас зоставлений в ХХ столітю з узуполнінями з ріжного часу в тот спосіб же до барокового комплетного іконостасу додано по боках іконы жебы выполнити площыну шыршой іконостасовой стіны Основны іконы і структура іконостасу походят з кінця <unk> і початку ХХ старскы ворота сут з початку ХХ столітя Поках дезіс додано іконы Преображыня господнього і св Тройці ХХ столітя з так зврублевской версиі Окрем того в церкви находит ся іщы вельо інчых ікон з <unk> ци ХХ столітя напр іконы св Михала Архангела Благоіщыня Прещыня Христа та інчы Обік соборового алтаря стоіт знята зо стіны амвона В церкви находят ся тіж два бічны алтарі єден з образом ізбіяньской Божой Матери другій з образом святого Миколая є тіж вельозабыткового літургічного ґратя Кубатура церкви выносит <unk> кубыків Простор по землі то аж <unk> квадратовых метрів Цілу прицерковну обшыр окружат камінный мур о зріжницюваній велькости бльоків і ломленых плут укладаных в нереґулярных варстах на лапньовій заправі Ходова брамка єст деревяна на камінным підмуруваню з перейстьом выбрукуваным голомленым каменьом Брамка мат стопову конструкцию зміцнена єст специяльныма бельками одшклана пльоново од середины зверха обыта єст ґонтом штыроспадистый шатровый дах і лежычка над брамком побыты сут одснукуваном бляхом Під окапом находит ся профілюваный з деревяной белькы ґзимс Конструкция лыжычкы над брамком єст аналоґічна до той над вежом церкви В середині брамкы єст пласка полава Перед входом найдеме ступінь з камінного бльоку Лыжычка в даху над брамком звінчена єст желізным кутым крестом без ґалкы Тепер церков полнит функцию римокатолицкого костела Церков єст в добрым технічным стані ґенеральный ремонт перепроваджено допіро в роках <unk> Вымінено товды цілый ґонт част столяркы ремонтувано огороджыня почасти го перемурувано Змінено тіж бляшаный дах над придсяньом В Державный Реґістер Забытків церков в Березці вписана была в <unk> в <unk> році а од днес маме ю і мы в нашым реґістрі Дякую за увагу то буде тілько од мене Чуєме ся о тыжден лем же уж не в реґістрі Буде проґрам щыро доношу бо то остатня середа місяця запрашам Наталия Малецка лю Добро