Słowa, tożsamość, emocje
Archiwum
łemkowskiego radia
O kulturze, ludziach i miejscach Łemkowyny.
Podkasty, rozmowy, wspomnienia, muzyka.
Odc. 38
Послухай порталю ЛЕМ.фм / Перегляд тыжня
Opis odcinka
Чытаме дописы порталю ЛЕМ.фм з тыжня 20 06 2020 - 27 06 2020
Automatyczna transkrypcja
Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм Понедільок <unk> ден червця юнія <unk> р Стара Любовня буде місто культуры <unk>Автор вісти Петро Медвідь Два рокы інтенсивной роботы принесли місту Стара Любовня позитивны результаты В четвер <unk> юна <unk> р было опубликуване рішыня директора Фонду на підпору уменя о приділіню фінансных средств на проєкт Місто культуры <unk> як раз Старій Любовні Стара Любовня мала інтерес быти словацкым містом Культуры вже в <unk> році но товды тіту здобыли новы Замкы і місто на Спішы скінчыло другє Як інформувала Радніца одтовды проєкт перешол многыма змінами і іновациями Проєкт Стара Любовня узел Культуры котрий был тепер успішний здобуде од Фонду на підпору уменя <unk> тисяч евро Презентация проєкту проходила <unk> юна і брали на ній участ вшыткы котры творили фінальну подобу проєкту окрем іншого і прецеда русиньской оброды на словеньску Мартін Караш котрый є директором Любовняньского Освітнього Центру ци Далібор Мікулик директор любовняньского Музею За предкладателів проєкту были участны Любош Томко приматор Старой Любовні і Ева Колярова ведуча одділіня Школьства Культуры і Шпорту і Молодежы Узел Культуры Проєкт Узел Культуры як інформувало місто є основный на сприниманю культуры як творивой енерґіі котра спаят еколоґічно і сполоческы одповідню позицию жытелів односно міста і світа довкола Активности проєкту будут проходити в штырьох драматурґічных лініях котры мают назвы урбан кляш зум оком і лаборатория В рамках тых драматурґічных концептів ся рахує з активностями замірена на спілпрацу конфронтацию умальців нагляданя іноваций в рамках сполоченьскых культурных і економічных поступів котры перепоят еколоґію і уменя на презентацию реґіональной істориі в односиню до світову але і на традичну народну культуру з умельцями і фаховцями Хотят утримательност проєкту Стара Любовня не хоче тіту місто культуры <unk> схоснувати лем на єден рік активности а думала і на утримательност проєкту до дальшых років цитуваня Освіто творивыма діянями запоіньом комуніт світуваньом культурных інституций вышколіньом людей досягнеме утримательност проєкту Інформує місто на своіх офіцияльных выбовых сторінках Стара Любовня хоче ку активностям притягнути вшыткы віковы катеґориі жебы была культура про вшыткых і зохабити так одказ будучым ґенерациям Назву проєкту УЗ одказуют на перепоніня ріжных типів культуры і уменя ріжных актерів культурного діяня в місті в реґіоні і мимо нього ріжных часовых періодів Стара Любовня як місто культуры <unk> має быти подля орґанізаторів комбінацийом історичных обставин і скушености зо сучасном актичном ґенерацийом культурно сполоченьскых діятелів міста і реґіону з выужытьом модерных технічных і маркетінґово комунікачных інструментів а переповіньом на народний і медженародний культурний контекст Буде ся на што тішыти Стара Любовня в рамках здобытого тітулу рахує з дальшым розвитком і реалізуваньом ся містных умельців нохочий розшырити культурний жывот в місті о жанры котры моментально бракуют цитуваня Жытелі і нашівници міста Стара Любовня ся можут тішыти на розмаіту мозайку культурных сполочыньскых і освітных подій Інформує місто з тым же о дакотрых подіях будут жытелі міста годны вырішувати форму анкєты О вшыткых приготовляных акциях буде місто реґулярно інформувати же од <unk> юлия <unk> р Як было спомянуте місто хоче схоснувати в рамках Проєкту Іродну Культуру Спіш є історично домовом не лем про Словаків але і про Русинів Німців з Єґурадів Зато Стара Любовня як узел культуры може досправды прийти з ріжныма інтересныма подіями на котры ся мож вже тепер тішыти До Пряшова Кошыц і в горы мож уж свобідні іхати на Словацию Автор вісти Наталия Малецка Новак Уряд Влады Словацкой Републикы рішыл в минулу пятницю што од суботы <unk> червця юнія іх держава є отворена для вшыткых жытелів Польщы без ограничынь При візді на обшыр Словациі не треба вказувати неґативного тесту на присутніст коронавіруса не обовязує кварантатна В попередню суботу <unk> червця юнія більшіст держав ЕС одкрыло своі внутрішні границі Громадяне Евросоюзу можут свобідні подорожувати без конечности квадрантаны З граничных переходів зникнули постерункы граничной стражы де до того часу проходила санітарна контроля Ограничыня знесли тіж на повітряных і морскых переходах Іщы до того вікенду не мож было єднак свобідні переходити границі зо Словацийом тамтышній уряд скорша отворил уж своі границі для держав Евросоюзу але аж тепер для громадян польской державы при чым рекомендує ся жебы уникати Подорожы на Шлеск бо епідемічні є то іщы небезпечна обшыр і інчы Не будеме робити гел подорожничого путівника по Словациі але спомнеме на пару інтересуючых місц де вартат быти Видит ся обовязковым быти в Меджелябірскым Музею і хоц раз видіти нажыво творчіст Енді Варголя Музей сучасной штукы од кінця мая є уж одкрытый для туристів і аматорів вергольовой творчости Постійна експозиция чыслит коло <unk> ориґінальных робіт нашого вызначного творці попарту В своій колекциі Музеєн Дівголя має іщы інчу атракцийну збірку То роботы стрідартовых творців світовой славы артисты Бенксиі та артисткы Попі Актуальні сису колекцию мож видіти на выставі в Кунґсгале в Кошыцях Експозиция стріляртовой еліты представлят роботы котрых темом сут актуальны воєнны і соспільны проблемы демонструют тіж інчы політичны ци ґлобальны болячкы Ідентіта Бенсі не єст знана леґендарний артиста анонімово вказує ся по цілым світі в виді своіх робіт Леґенда бесідує што єдного разу сам продавал своі малюнкы на улицях Ню Йорка мало хто іх купувал бо думали што то підроблены ґрафікы Будучы в Кошыцях мож так само обізріти інчу цікаву выставу до <unk> серпня авґуста Східньословацка Ґалерия презентує творы Івана Шафранка родака з Підкарпатской Руси Для духа і для тіла Словацкій Нацийональный Музей Музей Русиньской Культуры в Пряшові так само вернул поперві єст зас одкрытый і принимат туристів В остатнім часі прошол гын вернісаж выставы під наголовком З істориі православной церкви на Словациі утверди Боже Експозиция тыкат істориі Православной церкви до <unk> р З ціннійшых артефактів выставы вымінити треба літурґічны книгы печатаны в періоді од д до ХХ ст в Кыівско Печерскій Лаврі Почайовій Буді Будапешті Москві ци Ладомировій Выстава тырвала буде аж до <unk> рока Кєд в голові вам танці і добре видовиско то професийный русиньскій ансамбль Плуна выходит Вам на проти В найблизшым часі выступит він з проґрамом Навернутя в Снакові <unk> червця юнія і орлові <unk> липця юлия а з проґрамом Словацкій Наваліс ансамбль Пульс выступит в надходячу суботу <unk> червця юнія в місцевости Домаша Пути высокых Татрах одкрыты Аматоры одпочываня близко натуры од суботы можут вандрувати по вшыткых туристичных шляках в словацкых Татрах Мож тіж хоснувати высокогірскы граничны переходы котрых перекрачуваня было од <unk> листопада новембра заборонене Каждого рока од початку листопада новембра до <unk> червця юнія заперают на Словациі вшыткы колибы і туристичны пути якы находят ся выже границі ліса зо взгляду на охорону природы і безпеку туристів Заказ обнимат і высокогірскы переходы з Польщом Хоц неє гын граничной контролі а Польща і Словация находят ся в стреві Шенґен то туристы якы переходят границю в Татрах обовязаны сут мати зо собом пашпорт або ідентифікацийну карту Польскы туристичны пути лучат ся зо словацкыма м ін на рысах Каспровым Верху Волівци ци Раконю Туристичны пути по польскій стороні Татр одкрыты сут цілый рік але од <unk> квітня апріля до <unk> листопада новембра обовязує заказ порушаня ся по горах од змерку до свитаня привязаня до рідного і туга за мамом То головны темы днешньой матуры з лемківского языка Автор вісти Севериян Косовскій Хоц опізнена через пандемію такой о місяц днес <unk> червця юнія <unk> р одбыла ся матура з лемківского языка покля што не маме потвердженой інформациі што до чысла осіб котры приступили до екґзаміну но знаме што дяку писати лемківскій язык деклярувала єдна особа Доступный єст уж аркуш тогорічной матуры Штоправда находит ся на них плянувана скорше дата <unk> мая но вшыткы еґзаміны пересунули ся такой о місяц Перша з тым привязаня Лемківскій язык подля обовязуючых правил годен быти од парох років здаваний лем в розшыреным вариянті Початково было так што ученик міг выбрати сой рівен В роках <unk> ученикы выберали основный рівен котрий окрем долшого выпрацуваня складал ся з части де треба было прочытати долшый текст і розвязати ґу ньому поставлены задачы Днешня матура з лемківского языка складала ся з двох головных тем з котрых здаюча особа мала выбрати єдну цілю опрацуваня Перша з тем тыкала привязаня до вшыткого што рідне В Аркуші явил ся фраґмент прозаічного тексту Василя і Мариі Хомів під назвом Вертаня ку своім коріньом З тексту дознаєме ся што каждий чловек має якесе привязаня ґучомуси найчастійше то в першых роках жытя родина Дальше інчы соспільности як сусіды село ци місто Вкінци каждий чловек дозрілат до свойой самоідентифікациі што в нацийональній обшыри обявлят ся почутьом достоменности і приналежности ґу нациі На основі тексту здаюча особа мала представити проблем і даку ся над ним розвести Матуриста мал схоснувати поставлены тезы і думкы авторів як і однести ся до знаных му інчых текстів культуры Выпрацуваня мало чыслити не меньше як <unk> слів Текст вертаня ку своім коріньом был передрукуваний на тогорічным матуральным аркушы з часопису Бесіда чысло <unk> з <unk> р туга за мамом Друга з головных тем односила ся до тугы за мамом задачом было зрыхтувати порівнюючу аналізу і інтерпретацию двох вершів Першый з них авторства Петра Мурянкы під наголовком Очы то глубоко особисты стихы як знаме з фактоґрафіі написаны в памят матери сынів і жены єдного з лемківскых діячів Другій з вершів то твір Михала Нестерака выдатного літерата молодого поколіня періоду І світовой войны То так само з тых присвячений матери Автор описує свою глубоку тугу втрату Біль Верш Для Тебе моя мати написаний понад стлітя тому треба было зрівнати з зрядками написаныма Морянком перед <unk> роками Оба творы были так само взяты з часопису Бесіда Чысло <unk> з року <unk> Порівнавча аналіза мала так само чыслити не меньше як <unk> слів Ци і котру з тем выбрала особа котра скорше задеклярувала охоту писати тогорічну матуру з лемківского языка покляшто не знаме кєд будут потверджены офіцияльны інформациі одраз о тым заявиме Примірник тогорічной матуры найдете на сайті Центральной Екзамінацийной Комісиі Пыхні на вікендовы зливы не забудут на оправы буде треба <unk> тисячы евро Автор вісти Петро Медвід На вікенд од пятниці <unk> до неділі <unk> юна рє село Пыхні в окресі Снина так скоро не забуде Величезны зливы знищыли майже вшытко З водов мусили бороти ся і село Зубне в окресі Гуменне ци окресне місто Снина Помагати зо зливами котры запричынил міцний дощ од пятниці пришли до пихонь професийональны і добровольці гасічы Вода уж в пятницю запричынила немалы шкоды Вытопила множество домів знищыла уроджай пошкоджены были авта стромы знищены зістали драгы і пішникы кєд же зливы выторгали і асфальт подобну катастрофу в Пихах зажали в році <unk> З водов ся воювало цілый вікенд Од пятниці дощ продолжувал і так продолжувала і боротба з великом водовода з пятниці лем на головній дразі в Пыхнях зробила шкоды на приблизно <unk> тисяч евро В зубнім сторгло міст В Снині заплавило родинны домы і фундушы в місткій части Брамгора Цитуваня Драга єст ничена пішникы сут зничены одводнюючы каналы сут знищены плоты розвалены будовы розвалены приближал в суботу ситуацию пихонь староста Юлиюс Банік аґентурі ТаС Затоплены были за його словами пивниці в вшыткых хыжах В зубнім подля старосткы Михалі Выселенковой в пятницю падало мало але волна воды пришла до села як раз із пихонь Одторгнутый міст в Зубнім одрізал од світа три фірмы і містну реставрацию Село зачало рішыти жебы од войска дістало понтоновый міст Дост час з ним з Ливы продолжывали і в суботу коли были споминаны пихні знова засягнуты Кєд ся вже в неділю ситуация успокоювала пихні были засягнуты дальшом волнов воды Все літо уж не наробило тілько шкоды но людям на хыжах дальшы шкоды прибыли Потребуют грошы На зваднутя ситуациі головно в Пыхнях буде треба <unk> тисячы евр Вже в суботу поміч Пыхням приобіцял Прецедат Народной Рады Словацкой Републикы Борис Коляр Повіл то кєд до села пришол посмотрити на шкоды котры зливы зробили До пихонь пришол вєдно і з Міністром Внутрішніх Справ Романом Мікульцом присутный был і віцежупан Пряшівского Самосправного Краю Юзеф Лукач Коляр поміч приобіцял але одкыль конкретно фінансі хоче взяти не повіл За його словами то має залежати і од коалічных партнерів увладі Допомнил же вєдной з Мікульцьом увольнили з Фонду Солідарности котрый выникнул прирідно на поміч людям постиженым Корона Кризом уж тепер фінансі на поміч на веце постиженых Зывам обыст котры не мали поіщыня Край вже грошы схвалил Конкретну поміч Пыхням в сумі <unk> тис евр вже схвалили в понедільок <unk> юна пряшівскы крайскы депутаты Справа і утримуваня драх Пряшівского Самосправного Краю має за выділены грошы забезпечыти роботы на пошкодженых драгах в селі Цитуваня Село пережыло тяжкый вікенд і зато сме вырішыли такой тепер выділити средства на гаварію котра выникла з Ливами Выділили сме <unk> тисяч евро на захранны роботы Ціла наша техніка од пятниці вечора аж дотепер є в диспозициі старостовы жытелям жебы зліквідували выникнуты шкоды Дали до порядку вшытко што ся даст і пак реалізували оправу пошкодженой драгы повіл про аґентуру ТА жупан Мілян Маєрскій Кєд же іде о зливы третього ступня послідуючій документациі і схваліню тоты фінанси подля маєрского слово буде рефундувати держава Пихням мож помочы і через транспарентный рахунок Carp<unk> <unk> зер зеро зеро зеро зеро зеро зеро зеро зеро Самоуряд для Спадковины Автор вісти Наталия Малецка Новак До кінця червця юнія тырват набір зголошынь до загальнопольского конкурсу котрый направленый єст на вшыткы ґмінны самоуряды якы взірцьово опікуют ся памятниками Конкурс Самоуряд для спадковины орґанізуют Міністер Культуры і Нацийональной Спадковины і Ґенеральный Консерватор Памятників Координатор конкурсу Нацийональный Інститут Спадковины выпродукує фільм промуючый культурову спадковину Ґміны котра достане званя лавреата Конкурс адресуваный єст до містецкых сельско містецкых або сельскых самоурядів жебы взяти участ в конкурсі ґміны мусят переслати правильні опрацуваный ґмінный проґрам і выказати што реализували діяня цілю охороны і захованя вартости культуровой спадковины Конкурс подуманый єст жебы промувати і популяризувати найліпшы приміры опрацуваня і вводжыня ґмінных проґрамів опікы над памятниками Окрем фільму про ґміну зо званьом лавреата Нацийональный Інститут Спадковины додатково зреализує інформацийну кампанію про выграный самоуряд Вшыткы лавреаты і выріжнены отримают памятковы таблиці Зголошыня мож присылати до <unk> червця юнія Віторок <unk> ден червця юнія <unk> ры Буковскій Меншыны сут скансен важну роль має школьство і самосправы Автор вісти Петро Медвід Охорона ци розвиток языка але так само культуры і ідентиты не мают быти лем вопросом фінансий але рішыти бы ся мали комплексно В повязаню з тым треба выслухати головну тых котрых ся то дотулят і мают чутя огорожыня ідентіты ци вартости котры репрезентуют Про словацку аґентуру сітато в розговорі повіл уполномоченый Влады Словацкой Републикы про Народносны Меншыны Лаз Луковскій Думат же тырвают парадігмы з часів матярізму Забили сме на самосправы важне м є школьство цитуваня Но хочу вказати і на то же за попередні <unk>кы років сме цалком забыли на ключову роль окремых ступів самосправных орґанів у меншыновій політиці ефектівну меншынову політику не мож робити без синерґіі державы і самосправ пояснил уповномочений В проґрамовім выголошыню ся влада завязала же членам народносных меншын буде творити можливости на утриманя іх культурных звыків языка традиций і не буде принимати крокы котры бы прямували ку асиміляциі з векшыновым населіньом або тоту асиміляцию підпорювали Буковскій за важне бере наприклад забезпечыня школьской системы і утриманя так званых малоклясных школ так само думат же єй середньошкольска освіта мусит быти про меншыны доступна цитуваня Жаль Богу при аплікациі языковых прав сме перекрочіли лем першу успішну етапу Утриманя статус к не буде старчыти думат Вуковскій котрий то пояснює тым же так як ціла сполучніст і тот меншыновий світ розвиват ся і мінит Тырвают парадігмы з часів мачерізму Уповномоченый про народности меншыны вірит же влада буде в смыслі проґрамового выголошіня ефектівно підтримувати партиципацию і запроваджыня конкретных самосправных елементів у выбраных областях меншыновой політикы жебы меншыны вырішували в своіх справах самы або холем мали можливост одповідньо ся ку такым справам выразити Тот принцип за його думками веде ку спомаліню асиміляциі і утриманю розмаітости в сполочности Цитуваня Приниманю народносных меншын респектівно народносных прав іщы все тырвают дакотры парадігмы з часів мачерізму повіл прааґентуры Буковскій З погляду полномоченого є нестандардным смотрити на членів народносных меншын і спринимати іх як даякій скансен котрый репрезентує лем свою архаічну культуру і даякій незрозумілый язык Меншыны подля Буковского не потребуют своі вартости лем законсервувати але мают емінентний інтерес іх розвивати в условіях ХХ столітя цитуваня сут темы котры сут табуізуваны і граєме як кєбы не істнували Зато треба зробити радикальну зміну в нашых мыслях при рефлексиі той темы четвер <unk> червця юнія <unk> р Ікона з Клокочова у парохіях парбской єпархіі в США Автор вісти Петро Медвідь Грекокатолицкы віруючы з русиньской пармской єпархіі в штаті Охайо Споєны Штаты Америкы мают можливост молити ся при копіі чудотворной іконы пресвятой Богородиці з Клокочова Як інформувал Пресовый Центр кошыцкой єпархіі кукочівска ікона путує по парохіях деканату Огайо в часі од <unk> юна до <unk> авґуста <unk> р і з нагоды <unk> річниці чудесного слизиня іконы Вірну копіючу дотворной іконы подарувал владыка Мілян Хавтур кошыцкій єпархіяльный єпископ в <unk> році владыкови Мілянови Лахови пармскому єпархови почас пути грекокатолицкых віруючых зо Споєных Штатів Америкы по вызначных грекокатолицкых путницкых місцях і центрах на териториі середньой Европы Переданя того подарунку мало символізувати комуніту і любов медже тыма двома єпархіями Чудотворна клокочівска ікона при святой Богородиці є історично перша з трьох котры слизили на териториі товдышньой великой мукачівской грекокатолицкой єпархіі Слизила в році <unk> в Клокочові маленькым селі коло Михаловец Такым способом вказала богородиця свій покров охорону над людми з Земпліна котрый страждал од войны Церков у Кокочові де мож найти копію ориґінальной іконы є вызначным путивницкым місцьом про грекокатоликів Того часу кошыцка єпархія робит на выбудуваню путницкого дому Резервуар Конты Мисцева має забезпечыти перед заливами буде треба выселити жытелів Автор допису Наталия Малецка Новак Резервуар має забезпечыти воду для Ясла Мєльца і Дембиці аж і в припаді пілрочной сушы Забезпечыт тіж перед заливом Ретенцийный резервуар Конты Мисцова на Выслоці буде мал простір коло <unk> гектарів жебы го утворити треба выселити жытелів терену де хотят го зробити Світовый Банк передал веце як <unk> мілийоны золотых дотациі на роботы звязаны з рыхтуваньом будовы Заповіданий од років ретенцийный резервуар конте Мыстола має быти м ін забезпечыньом перед наслідствами сушы в <unk> ґмінах якы находят ся в долині Вислокы має мати веце як <unk> мылийонів кубыків і простір коло <unk> гектарів Другом функцийом резервуару має быти протидіяня заливам вчас раптовных дощів Тама ограничыт переплыв воды <unk> кратні Роботы звязаны з рыхтуваньом передпроєктовой документациі конты мысова зачали ся в <unk> році цитуваня Дотепер опрацувано м ін гыдраличний модель якій образує можливости функцийонуваня резервуару Довершают ся роботы звязаны з природничом інвентаризацийом котра обняла полний річный вегетацийный період фауны і фльоры Вымінят Кыштоф ґвіздак пресовый представник ряшівского Одділіня Реґіонального Заряду Водной Господаркы Поды Єдны хотят остати близко інчы будут міґрувати до міста Будова резервуару великого на <unk> гектарів означат необхідніст одкупліня нерухомости од жытелів але тіж конечніст переселінь Друга квестия была все найтруднійшым елементом плянуваня будовы резервуару цитуваня Іщы в <unk> р ідентифікували сме вшыткых жытелів котры будут мусіти змінити місце замешканя Бесідували сме з нима проведены были анкєты жебы познати вымаганя жытелів Знаме што конкретны особы хотят Єдны вяжут будуче з місцьом де жыют тепер і хтіли бы ґрунти деси близко а інчы хотят ся перенести напримір до міста і не будут заінтересуваны нерухомістю а грошами за свій маєток Бесідує Кыштоф Ґвіздак Польскы воды во спілпрацы з самоурядами нашли в околици плянуваного резервуару ґрунты властительом котрых є скарб державы могли бы быти пропонуваны переселяным жытелям Світовый Банк особливу увагу прикладат до справы релокациі люди Зато польскы воды будут мусіти опрацувати одповідній плян переселінь і плян заряджаня середовиском цитуваня Зрыхтувати треба вельо опрацувань не лем будовляный проєкт але і ґеолоґічны археолоґічны опрацуваня саперскє розпознаня выціны в серпни септембрі то рока хочеме зложыти дополняючы документы до середовискового рішыня Гармоґрам закладат закінчыня інвестициі в <unk> році пояснят Кыштоф Ґвіздак Дотация од Світового Банку Світовый Банк успішні оцінил дотеперішні рыхтуваня Подал што інвестиция є потрібна і можлива до зреалізуваня Плян будовы резервуару конты Мыстола влучыли до проєкту протизаливовой охороны в Заливі Одры і Вісли Світовый Банк признал дотацию высокости <unk> мілийонів золотых на зробліня рыхтуючых робіт Грошы дозволят зробити м ін технічны концепциі проєкты місцевых плянів заґаздуваня простору опрацуваня і окрисліня обшыри археолоґічных досліджынь а тіж зробити плян позысканя нерухомости і переселінь Будут хотіти зробити і будовляный та выконавчый проєкт на основі котрого польскы воды будут старати ся о дозволіня на будову Выслухали сте дописів з минулого тыжня публикуваных на портали Лем фм Перегляд зрыхтувала Наталия Малецка Новак