Archiwum
łemkowskiego radia

Перегляд тыжня порталю Лем фм Субота <unk> лютого фебруара <unk> р Списуваня Нова ґенерация в тым мат ясно Автор допису Петро Медвід Рыхтуєме ся на списуваня людей котре буде на Словакі входити од <unk> фебруара до <unk> марця <unk> року Перед тридцетьома роками русиньскій Рух зачінала інша ґенерация людей котрых днес істо не треба пересвідчывати жебы в списуваню продолжували своім рішыньом записати собі наш язык народност в тым што зачали Але мают Русины і нову ґенерацию мают людей котры будут продолжувати в одказі нашых предків в одказі руху котрий воскреснул перед <unk> роками Ословили сме людей котры в році <unk> Коли зачали вшыткы політичны і меншыновы процесы буд были дітьми або іщы они не были на світі Поставили сме перед них три вопросы Перше Што про тебе значыт быти Русином або з чымти є найвеце повязане кєд ця повіст слово Русин другє Чом є подля Тебе важным жебы сме собі записали русиньску народност і русиньскій материньскій язык І третє якій є твій одказ про тых котры дотепер не писали ся Русинами в списуванях хоц мают русиньскє походжыня Як будете мож видіти на одповідях маме і нову ґенерацию котра є продолжывательком тых думок якы нам зохабил Духнович Павлович Добряньскій якы наша старша ґенерация обновила перед тридцетьома роками Нова ґенерация в тым мат ясно Давид Полящак роджений <unk> р редактор русиньской редакциі Радия Патрія Одповід на перше звіданя З векшыном мойой родины од маленька бесідуєме по русиньскы на свята дотримуєме звыкы якы дотримували Русины в Лабірскій долині Мам одношыня ку фольклору головнорусиньскому співали сме русиньскы співанкы колядкы Коло нашой пісні звыків собі чловік усвідомлює же є то дашто што є його што го дефініює по церковнославяньскы ся моду Тото вшытко в чым чоловік выростал што творит його внутрішній або найблизший світ стане його духовным домовом Про мене быти Русином є усвідомліня собі себе в тым смыслі же чловік є культурно закорінений мат свій духовний доміл Мали сме велику красну сосну в габурі но мусили сме єй вырізати бо повіл Лісник родинный камарат же мат плыткы коріня і хоц є красна може впасти і шкоды наробити Так і быти Русином треба мати міцне коріня котре утримле чоловіка в смыслі же знат кым є яку мат культуру што го характеризує Без коріня буде стромом котрий впаде не утримат ся Без самоусвідомліня є чловік духовний бездомовец А то платит не лем про Русинів Самоусвідомліня то є певне коріня на котрым мож стояти і рости Одповід на другє звіданя Часточно то повязане з попереднім вопросом і одповідьом Приголосити ся за Русина є найвеце приголосити ся купреткам котры нам передали язык звыкы кєд хто сє Русином то і в собі запілперечат де факто запілперечат власну родину а кєд так зробит што передаст своім дітям Другій бік той проблемы кєд хочете од сполочности од державы од інчых народности респект односно свойой культуры свого краю народности пак ся мусит ку тому приголосити Кєд собі хто сповіст же походжыньом єм Русин але ся ку тому не голошу неє то потребне то так кєд бы повіл же то власно не еґзистує як кєд бы собі тото вшытко не заслужыло респект Русиньскій народ буде мати лем такій респект такє узнаня якій му дают самы Русины Респектом є і то же ся ку народности чловік приголосит Одповід на третє звіданя Неє чом ся ганьбити за своє походжыня і приголосити ся ку тому З русиньского народа вышли великы люди якы писали історию стали особностями Спомянме Енді Варголя Павла Петра Ґойдича і дальшых І днес маме на Словакі много успішных Русинів Неє причына чути ся меншецінным або ся ганьбити за дашто Чловік котрий забуде своє чудже не досягне бо му ани не розумит Такій чловік є без ідентіти і чым є пак інтересний Треба быти гордым на своє не розбивати гордо ся ку тому голосити а так і другы увидят в тым нашым вартост і обогачыня З Денка Кваскова роджена в <unk> р Акторка Театру Александра Духновича Співачка Быти Русином про мене значыт тото саме як бы здраво роздумуючого гордго Словака быти Словаком Умадяра быти Мадяром І так можеме іти за шором по інчых народностях Але окремо чую тугу і одповідност хоснувати і творити в русиньскым языку зато бо без языка культура не пережыє а як нам заникне кров не постарчыт Одповід на другє звіданя є вельо причын но єдна дост основна на утриманя і фунґуваня культуры і культурного жывота треба средства Кєд не вкажеме же сме жывонародносну меншыну тяжко тоту тримаме Треба жебы з нами Русинами на Словакі рахували І одповід на третє Поклямате похыбности спомянте собі на своі першы крокы з материных рук до школкы Кєд то было так як у мене же по словацкы сте ся навчыли аж там і дотовды сте бесідували лем по русиньскы мали бы сте в тым мати ясно Людмила Возарова роджена в <unk> році модераторка радия Русин Фм Одповід на перше Щыро быти Русинком є моя ідентіта Представлює то тото што єм одкыл мам коріня і походжіня То народ нашых родичів котрый сме дістали Можу повісти же днес быти Русином єй штиль Тепер є модерне дачім быти інший і хто є інший мат свій необычайний штиль Мій штіль што я рада ношу што рада репрезентую і єм на то горда то як раз то же можу быти Русинком і гордо ся ку тому голосити Одповід на другє Наша народност наш язык нас респектує як людей не лем в каждоденнім жывоті але і в духовнім і культурнім Од маленька сме вшыткы были ведены ку Богу ку церкви ку молитві і кусвяті співанці Співанка не лем духовна а і народна о нас выповідат много О нашых жывотах і традициях котры сме дотепер сохранили Наша красна русиньска народност дават великій вклад і має вплыв на культуру Словакі До кінця каждий русиньскій край диспонує великом розмаітостю в кроях вышывках стравах Зато треба тото вшытко зохабити жебы і дальшы ґенерациі знали одкыль походят што іх ідентифікує Зато бы сме ся мали голосити ку нашым коріням жебы ся не забывало на тото же сме і што репрезентуєме і мы репрезентуєме красный язык і вшытко што з тым повязане Одповід на третє звіданя Не ганьбы має ся за то што сме бо мы сме Русинами і то нам нихто не возме то наша ідентита наш стиль і треба то носити з ґрацийов елеґанцийов але і покоров Будте горды на то хто сте то вам нихто не возме будте горды на тото же сте такій дардістали од вашых предків і намагайте ся передати то дале Є важным вказати в тых часах світу кілько нас є бо досправды нас много лем іщы о собі не знаме Петро Ярінчік роджений <unk> р председа орґанізациі Молоды Русины Перше звіданя Што про тебе значыт быти Русином або з чым тє найвеце повязане кєдця повіст слово Русин Одповід Кєд ся повіст Русин я собі представлю мій домів і родне село Одмаленка з медома з родічами дідом бабом і людми коло нас бесідували по нашому і є то промена абсолютно природны і беру то за нашу сучаст Ани не знам коли єм зачал бесідувати по словацкы думам же в школі і з телевізора єм то тиж даяк природно нахапал Другє звіданя чом є подля Тебе важным жебы сме собі записали русиньску народност і русиньскій материньскій язык Днес є то про многых іщы природным але о пару років кєд буде щызати почливост і гордост на нашу ідентіту може то быти цалком іншак і головно можеме прийти о тото наше богатство языка і культуры А як многы з чытаны і мудры люди твердили лем кєд придеме на то і будеме оцінити хто сме пак можеме спознавати і дашто інче Третє звіданя Якій є твій одказ про тых котры дотепер не писали ся Русинами в списуванях хоц мают русиньскє походжыня Хто не цінит свою історию ідентіту предків своє коріня не цінит ани самого себе Петро Штефаняк роджений в <unk> році Председа Округлого стола Русинів словеньска Одповід на перше звіданя Быти Русином про мене значыт быти то є моя ідентіта котра была частю мого жытя ци єм собі то усвідомлювал або ні Наш язык співанкы церковне простопініі традициі то вшытко чловіка овпливує од маленька Тото вшытко признавам тым же ся голошу ку Русинам Не голосити ся то запераня очей перед правдом або іти проти своій кырви Одповід на другє зіданя Каждий рад видит статистичны арґументы але в першым шорі то вызнаня фундаменту іденти одказу предків Най то звучыт як кліше але покля собі чловік не найде дашто з чым має потребу ся ідентифікувати остатні арґументы ідут боком Без Русинів не буде ани наш язык ани нашы співанкы і будеме на нас смотрити уж лем в музеях і архівах Тото бізоново нихто не хоче неє Русинів не буде ани фінансий на нашу культуру І одповід на третє звіданя Люде мают велику намагу жебы сохранити огорожены звірята рослины жебы не выгынули Світ є красшый Кєд є розмаітий так само мусиме думати о розмаітости народів Жаден бы не мал заникнути Не можут заникнути ани Русины Кєд при списуваню не запишеме собі народност русиньску хоц маме такє походжыня прискориме процес асиміляциі або аж заникнутя за десяткы років а тото собі не заслужыме Мариянна Железна рожена в <unk> р популярна співачка русиньскых співанок Одповід на перше звіданя Быти Русинком про мене значыт бити гордов на своіх русиньскых предків на історию і людей котры з ньом повязаны і дали вклад до того же днес можеме называти себе Русинами так само на прекрасну богату культуру і традициі а я рада же і моя особа може дакус помочы тото шырити розвивати і утримувати А є то і вдячност родічам же зо мном од дітиньства бесідували по русиньскы што село то потік што Русин то добрий чловік Одповід на другє звіданя Чым нас буде веце тым будеме акцептуванійшу і міцнійшу меншыну бо єдности є сила Одповід на третє звіданя Я при списуваню з гордостю запишу собі русиньску народност і материньскій язык русиньскій Зробте так і вы што мате русиньскє походжыня не ганьбте ся за своє коріня Наталия Грибікова роджена в <unk> р членка выконанного Выбору орґанізациі Молоды Русины русиньска активістка Одповід на перше звіданя Быти Русинком про мене значыт же єм по предках з маменого боку членков тогославяньского народа з Підкарпат котрый днес є і неодділительном участю Словакіі Наш народ собі все заховал своі проявы звыкы обряды інтересну архаічну культуру музичний репертуар коляды специфічний язык свою віру православну або грекокатолицку Горды можеме быти і на нашы історичны особности але і сучасны особности нашого руху котры штоден роблят на тім жебы наш народ духовно ріс і не упадал І як раз тото собі треба денно усвідомлювати Бо днес в часі ґлобалізациі кєд дакотры молоды думают же уж не є модерне голосити ся ку свому народу то є барз важне же ме членами даякого народа нам може помочы найти собі своє місце зрозумліня і приятя в сполочности Чоловік мусит мати чутя же дес належыт же то десь є його домів і кєд бы бы бы бы бы бы был хоцде на світі тото про мене значыт быти Русинком Одповід на другє звіданя Чым менше людей собі запише русиньску народност і русиньскій материньскій язык Тым меньше і фінансий піде на розвиток нашой культуры віры языка і т Як не будут Русины не буде ани нашых фестівалів подій цедечок зо співанками книжок медий ансамблів Просто наша культура буде упадати Приголосити ся ку Русинам є і підпором дальшого розвитку нашой культуры Одповід на третє зівданя Не треба ся ганьбити гордо голосити ку свому коріню кєд ся не будеме голосити народ не буде мати продолжувателів і є можне же за пару років Русины вымрут Так скінчыт веце як тисячрічна істория і то бы была велика шкода Зато не треба думати лем при списуваню але на каждий ден головно при выхові діти котры сут будучностю нашого народа Находиме ся на розпутю яку драго ся выбереме од того залежыт і дальше істнуваня народа Зузанна Ковальчыкова роджена в <unk> році акторка Театру Александра Духновича писателька Одповід на перше звіданя Выростала єм в шарішскым селі хоц сме Русины уж в першій клясім виділа же мій родний язык кус інчий якым бесідуют моі суклясници кєд сме ся з камаратком не знали доіднати ци мам на десяту хліб з яферовым левкаром або борухковым Як єм приходила до Пуберти хотіла єм што найвеце западнути до партиі і думалам же мі ку тому допоможе кєд зліквідую вшыткы своі одлишности І пришлам куняньови і повівам му же од днес зачынам дома зо вшыткыма бесідувати по словацкы Тото дусно якє настало не потребувало ниякій коментар і я такой порозуміла Аж товды єм собі усвідомила же то не лем по русиньскы бесідуєме мы Русинами сме Товдышня долга бесіда з няньом мі отворила очы і я зрозуміла же быти Русином значыт гордост одповідніст і глубока вдяка за то же єм ся Русинков могла народити Одповід на другє звіданя І як о нас потім може дахто знати кєд не підоймеме руку і на голос не повіме Гало бо і мету Як файні кєд врадію чуєме і нашы співанкы або слухаме справы што нового в нашых селах а могли бы сме тото іщы веце чути видіти чытати Но покы ся не запишеме не приголосиме же і мы ту та увидят же русиньскых людей мало Нікому по русиньскы грати нікому по нашому бесідувати Полно розходных дискусий ведеме медже собою ці учыти на школах по нашому або ні Самы собі браниме жебы ся наш язык розвивал Ниякраз не хочеме му дати простор каждий язык є жывый Словацкій язык є тіж кодифікуваный а і він мат много подоб Но нихто ся не задумує над тым ци хоснує середньословацкій або западно ци выходный О діалектах ани не бесідую Каждий собі бесідує як приде В інституциях нашмариме тот што мати і готово Не кладме собі барєры берме што нам жывот дават і дихайме воздух наш Чыстий русиньскій одповід на третє звіданя Мы Русины як такы стромы Наше коріня міцно вруснуте до русиньской землі Выжывлене тяжком роботу нашых прародичів Могла бы м і по жыдівскы бесідувати но запілперечыла бы м саму себе своіх предків а самособом уж бы то не была я так як пупала не може быти седмокраском ци Коляком ани Русин не може быти Словаком Ладио Ясик роджений в <unk> році редактор радия Русин Фм педаґоґ Одповід на перше звіданя Быти Русином є мойом ідентитов Кєд же ґенерациі предків з мойой родины были Русинами я в тым припадно продолжую а вєдно і зо свойом женом выховлюєме нашы діти як Русинів Одповід на другє звіданя Тым же Русины не мают свій власний штат всяди там де жыют сут лем мінорітов А кажда єдна міноріта мат тенденциі скорше ци пізнійше асимілювати ся з майорітов Зато кєд не хочеме ся асимілювати зо Словаками мусиме собі усвідомлювати свою ідентіту писати собі русиньску народност учіти по русиньскы своі діти і з каждым Русином автоматично бесідувати по русиньскы жебы ся наш язык утримал Бо як раз язык є тым што нас одокремлює од інчых народів Зато собі думам же кєд стратиме язык стратиме вшытко Одповід на третє звіданя люде котры мают родичів Русинів і не напишут собі русиньску народност Просто самы себе циґанят Так само мі уж і дакілько людей народженых перед роком <unk> повіло же они мают словацку або украіньску народност зато бо таку ім записали родічы як ся народили Но я ім все высвітлюю же народност не є як родне чысло або мено котры маме єднакы цілий жывот Даколи собі люде не могли писати русиньску народност днес можут і тото бы сме собі мали усвідомити Бо кєд маме родичів Русинів а мы ся уж ку русиньству не голосиме то так як бы сме собі не цінили нашых русиньскых предків В понедільок <unk> лютого фебруара <unk> рока Одрана трудности привізді на Словацию Автор вісти Наталия Малецка Новак Од днес <unk> лютого фебруара <unk> р Словация заперла для особового і товарового руху <unk> граничных переходів і ввела додатковы контролі тыкают ся дотримуваня обовязуючых ограничынь в переміщаню ся по териториі державы а в приграничных реґіонах є то контроля дотримуваня принципів візду з заграниці Запертых остало <unk> переходів якы лучат русиньскы села з обох держав а то Радошыці Полата Ожынина Нижня Полянка Лелюхів Чырч Мушынка Курів і дале Шавниця Лесниця Нєдіца Выса над Дунайцьом Выса Поляна Татряньска Яворина Хохолів Сухагора Вінярчыківка Бобрів Усовы Новод Найвеце популярный перехід з Лемковины на Пряшівску Русь конечна Бехерів остає отвореный Границю зо Словацийом мож перекрочыти хоснуючы переходы Пивнична мнішык над Попрадом Хыжны <unk>rea Юрґів Подспады Од середы <unk> лютого фебруара особы якы візджают на обшыр Словациі през одкрыты переходы будут мусіти одбывати <unk> кварантанну в приватным дому або в державных осередках ізоляциі по скорішній реґістрациі на дедикуваным інтернетовым сайті З обовязковой кварантаны звільнены сут м ін професийны водителі товарового особового транспортів службы здоровля ци обслуга желізниці Днес і заран візджаючы на обшыр Словациі треба мати при собі неґативний результат тесту РТ на ковід <unk> Од середы обовязкова буде спомнено кварантанна Громадяне держав Евросоюзу можут переізджати транзитом через обшыр Словациі до інчой державы Евросоюзу лем <unk> годин без затримуваня ся за вынятком необхідного танкуваня на паливовых стациях В примірі транзиту не треба мати неґативный тест на ковід <unk> Ограничыня мают потырвати найменше до кінця лютого фебруара зас до <unk> марця обовязує введений словацкыма властями надзвычайный стан на обшыри цілой словацкой державы На Словакі зачало списуваня жытелів Списати ся мож і по русиньскы Автор вісти Петро Медвід На Словакі лютого фебруара <unk> р зачало списуваня жытелів Списати ся буде мож до <unk> марця Першы раз проходит списуваня полно електронічном формул Выполнити формуляр мож на сайті В <unk> Крапка С На Словакі є <unk> офіцияльно вызнаных меншын про котрый є списуваня важным моментом Хто не годен списати ся сам електронічно в каждым селі або місті мож пожадати о асистенцию Асистуване списуваня буде проходити од <unk> апріля до кінця октобра того року Хоц было напляноване же асистуване списуваня буде в тым самым терміні як клясичне перенесіня і продолжыня терміну запричынила пандемія кєд же держава хоче хранити люде перед тым жебы ся громадно стрічали Найкоротше списуваня і в русиньскым языку Тогорічне списуваня жытелів є найкоротше якє си можеме памятати Каждий выполнят лем одповіди на <unk> вопросів може то зробити через компутер смарфон або таблет з комфорту свого обыстя Родичы выполнюют списуваня і за своі діти котры іщы не мали вісемнадцет років Приголошує ся до формуляря на основі родного чысла На кінцю формуляря сут вопросы на народност материньскій язык і віроісповіданя сут то вопросы чысло <unk> народност <unk> покля ся хтос хоче приголосити і ку інчій народности што неє повинне <unk> материньскій язык і <unk> віроісповіданя Цілый формуляр списуваня собі мож выбрати і в русиньскым языку По выполніню є можливост стягнути як Пдм файлы потверджыня о списаню жытеля і цілий Вами выполненый формуляр з вашыма одповідями На меншыны апелює уполномочений Ку зачатку списуваня жытелів дал выголошыня і уполномоченый Влады Словацкой Республикы Пронародносны Меншыны Лазло Буковскій Як ся у выголошыню пише списуваня є реґулярным здобываньом статистичных даных і його результаты мают прямий вплыв на будучніст краіны Цитуваня Результаты будут мати прямий і непрямий вплыв і на штоденну аплікацию меншыновых прав на вжываня меншыновых языків а так само на розвиток культуры і школьства меншын пише ся у выголошыню Як раз Уряд уполномоченого Влады Словацкой Републикы про Народносны Меншыны приготовил у остатнім часі Інформачну і пропаґаджну кампаньку списуваню в меншыновых языках Своі материялы загнал представителям <unk> народносных меншын і меншыновым орґанізациям а понад <unk> меншыновым селам і містам Уряд приготовил <unk> короткых відеозаписів о важности списуваня з погляду народносных меншын Дальше цитуваня Апелюю на вшыткых жытелів жебы взяли участ на списуваню жытелів не вірили фальшывым інформациям о знеужытю своіх даных і не бояли ся признати собі свою народност і материньскій язык Даны о етніциті сут ци вже про істнуючы меншыновы права або про наставліня дальшых обставин барз важны Електронічны формулярі сут кудиспозициі в пятьох меншыновых языках в мадярскым ромскым русиньскым украіньскым і німецкым закінчыл выголошыня Буковскій Русины дотепер росли Русины першыраз окремо ку своій народности материньскому языку могли ся голосити по долгых десятках років украінізациі аж у <unk> році Іх чысла дотепер росли Ку русиньскій народности ся о <unk> році приголосило <unk> люди у <unk> році <unk> люди а в списуваню з <unk> р то было уж <unk> <unk> жытелів Словакіі Ку русиньскому материньскому языку ся в першым по револючным списуваню приголосило <unk> <unk> люди В році <unk> собі дало русиньскій материньскій язык <unk> <unk> жытелів і в остатнім переписі з <unk> року то было <unk> люди Списуваня є повинне Штатистичный Уряд Словацкой Републикы звертат увагу на тото же в згоді з законом о списуваню мают вшыткы жытелі Словакі повинно ся списати Під терміном жытелів в тым припаді розуміє ся каждий хто на Словакі має тырвале переходне або і толеруване перебываня цитуваня Списати ся є повинный і граждан Евской Уніі котрий на териториі Словакі має звычайне перебываня Списати неполнолітні особы значыт діти є повинный родич респектівно законный заступник уточніла Ясміна Ставдер говоркыня про списуваня жытелів домів і квартелів <unk> Закон дефініює і санкциі за несполніня собі законной повинности списати ся Село або місто може дати штраф од <unk> до <unk> евр цитуваня Нашым цілю не є давати штрофы жытелям але вызвати іх ку списуваню Тоже хтос не взял участ на списуваню оціниме на основі інчых зрідел підкрислила Говоркыня О што ходит міністрови Ковальскому Автор вісти Севериян Косовскій Віцеміністер Державных Активів та посол на Сойм з Солідарной Польщы Януш Ковальскій оповіл ся за усуніньом німецкоязычных назв желізницьовых стаций в Шонстовицях і Демскій Кузни Твердит він што двоязычне назовництво желізньовых стаций не є згідне з польскым законодавством Остає лем ждати аж політик заінтересує ся двоязычным назовництвом на Лемковині В справі німецкоязычных назв Ковальскій зложыл інтерпеляцию до Міністра Інфраструктуры Анджея Адамчыка Подля політика хоснуваня німецкых назв місцевости стаций попри польскых на желізницьовых стациях не єст згідне з правом Додатково цитуваня фактичный стан спричынят чысленны выразы незадоволіня жытелів і веде до дезорієнтациі подорожуючых конец цитуваня Ту єст Польща Віцеміністер важат же переписів тыкаючых ся права до двоязычных назв місцевости в якых прожыват меншынове населіня не можна хоснувати в примірі желізницьовой стациі Ковальскій арґументує то м ін тым же назва желізниці не єст така сама як назва місцевости Ковальскій на своім конті Твіттер написал м ін што цитуваня ту єст Польща то барз небезпечний прецеденс незгідний з польскым правом конец цитуваня Дальше написал што шіст років тому дальше цитуваня в наслідстві натисків громадяньской плятформы і німецкой меншыны в Ополи замонтувано німецкы назвы желізницьовых стаций в Шонстовицях і Демскій Кузни в опольскым конец цитуваня До внеску віцеміністра Ковальского однюс ся Ведучый Товариства Соспільно Культурального Німців на опольскым Шлеску та ведучый соймику опольского воєвідства Рафал Бартек в своій выповіди підкрислят же польскы Державны Желізниці уж в <unk> році реґулювали справу ознакуваня на обшыри замешканій меншынами в своіх принципах В записі стоіт же назв стаций пристанків ся не тлумачыт на чужы языкы з вынятком назвы локализациі на обшырях замешканых уставово узнаныма нацийональныма і етнічныма меншынами або населіньом якє хоснує реґіональный язык Озвал ся рух автономіі Шлеска На своім сайті Становиско односно ініциятивы Януша Ковальского опубликувало тіж зґрупуваня руху Автономіі Шлеска Заряд руху пише м ін што з непокойом обсервує діяня віцеміністра якій прібує руґувати двоязычне назовництво на стациях в опольскым воєвідстві Подля руху слова міністра сут небезпечны для культуровой достоменности реґіону і вказуют на незрозумліня выжньошлезской специфікы цитуваня Силу Выжнього Шлеска становит культурова в тым языкова ріжнорідніст Остає она великом вартістю котра через столітя рішала о характері нашой краіны і повинна быти хоронена Чытаме в публичній одповіди руху Ініциятива Ковальского єст оціняна із перспектывы ближучого ся Нацийонального повселюдного Спису Подля активістів руху діяня ковальского то проба влинути на жытелів шлезска котры будут мочы в списі задеклярувати своє походжыня і язык Властивом одповідю на ароґанцию політика мало бы быти масове декляруваня шлезской нацийональности та інчых меншыновых достоменности Рух автономіі Шлеска заохочат так само до посыланя посланцьови Солідарной Польщы почтовых карток з Выжнього Шлеска для припомніня му з якого реґіону был выбраний до парляменту Картка єст до побраня на сайті руху В оціні Бартка кєд діде до знятя двоязычных таблиц з польско німецкыма назвами на желізницьовых стациях в Шонстовицях і Демскій Кузни буде то рішыня з політычных причын а не з огляду на брак правных реґуляций брак взаімной толеранциі Двоязычны таблиці з назвами місцевости котры сут і в девятьох селах на Лемковині поставлены были на основі інчой правной реґуляциі уставы про нацийональны і етнічны меншыны та реґіональный язык Так ци інакше вводжыня непокою медже жытелями реґіону ничого доброго не принесе а може зродити лем поділы і брак взаімной толеранциі На Лемковині стрічали сме ся уж з ситуациями коли нищены были двоязычны таблиці надія што не буде неґациі факту іх і істнуваня од стороны центральных власти якых єдном з конституцийных задач є дбаня на культурову і реґіональну розмаітніст вшыткых громадян Польщы Вмер русиньскій писатель Михаіл Град автор вісти Петро Медвід Днес <unk> фебруара <unk> р вмер русиньскій писатель поет і публициста голова Союзу русиньскых писателів Закарпатя Михаіл Град вмер у віці років Михаіл Град народил ся <unk> новембра <unk> р в Березові худского району до родины верховиньского селянина Был і з семох дітей вже як <unk> річний стал сиротов кєд му вмер отец Матери тяжко было выхолювати малолітні діти і так Михаіл мусіл навчати ся в чорняньскым дітячым домі і в донецкым інтернаті Школу закінчыл о <unk> р і пішол робити дотячова О рік пізнійше наступил на воєньску службу По войні ходил на заробіткы Убити в метальозаводі в Тячові Од робітника выпрацувал ся аж на інжыніра і ведучого одділіня Коло роботы закінчыл львівскій Технікум радийоелектронікы Орчаньскє Педаґоґічне Учыліща Ужгородскій Інститут Підвишыня Кваліфациі Учытелів Фізикы і львівску Політехніку од <unk> р учытелювал і од року был доктором мануальной роботы і шофером Червеного Креста Добровольником Михаіл Град был у першым конґресі выбраний за голову Союзу русиньскых писателів Закарпатя В Тячові основал районне Общество Подкарпатскых Русинов дві русиньскы недільні школы і районну молодежну орґанізацию ім Александра Духновича Написал книжкы на росийскым украіньскым і русиньскым языку в котрых є істория поезия і співанкы Русинів м ін Серце солдата чары землі закувала Зозулиця сины Мара Мороша Мараморошскы напівы русиньскы писателі Закарпатя русиньскы співанкы Мара Мороша Таляновита Тятівщына проміня серця Тячів міста моє В <unk> році Медженародный Фонд Руска Япремія выголосил го за лавреата преміі за великій вклад до розвитку русиньской літературы Єдночасно град стал і переможцьом інтернетового голосуваня Вічная Памят Віторок <unk> лютого фебруара <unk> рока Зофія Рыдет зазріла тіж на Лемковину автор допису Наталия Малецка Новак Зофія Ванда Рыдет яка жыла в роках <unk> то єдна з найвыдатнійшых польскых фотоґрафок авторка монументального документального циклю Социйолоґічный Запис В своіх подорожах зазріла тіж на Лемковину парудесят знимок з русиньской обшыри мож обзерати на сайті Зофіде крапка офія Ридет вродила ся в Іванофранківску в <unk> році Хоц мирияла про студиі на краківскій Академіі Красных Штук то згідні з вольом родичів вчыла ся в головній господарскій жіночій школі в Снопкові під Львовом Під влияньом брата Тадеуша підняла першы фотоґрафічны пробы Фотоґрафувала діти з гуцульского села Початкы фотоґрафуваня Коли Івано Франківск находил ся під черговыма окупациями росийском німецком угорском родина Ридетів рішат выіхати до Польщы Зофія Ридет оселят ся в Битомі Веде гын склепы На сорок років оджылат в ней захопліня з молодых років фотоґрафійом заохочена успіхами в локальных фотоґрафічных конкурсах вступує до Ґливицкого Фотоґрафічного Товариства де розвиват своі знаня і навязує важны приязни з інчыма фотоґрафами Од <unk> років ХХ ст вельо подорожує по Егыпті Югославіі Грециі Лібані Альбаніі Болгариі Іспаніі і Мадярах Повстає товды першый важный фотоґрафічний цикль Малый чловек Роботы ридет вказуваны сут на переглядах і фотоґрафічных конкурсах на цілым світі Социйолоґічний запис В тым часі рішат цілковито посвятити ся фотоґрафіі переносит ся до Ґливиц піднимат роботу як учытелька фотоґрафіі на шлезскій політехніці В дальшых роках возникают черговы фотоґрафічны циклі все звязаны з чловеком посвяченый старости час проминаня Сурреалистичны фотомонтажы і коляжы світ почутя і імаґінациі концептуальный незавершеніст далекых доріг ци шлезска суйта Найвекшу славу приносит рідет єднак цикль социйолоґічний запис Цикль социйолоґічный запис зачатий од <unk> рока а реализуваний практичні до кінця артистичной активности мал на ціли утырвалити мыняючый традицийний образ польского села медже інчыма Сувальщыны Любельщыны Підгаля Ряшівщыны і Шлеска Запис обнимат парудесят тисячів неґативів Фотоґрафіі з того циклю вказуют люди в іх домашнім середовиску в спосіб навязуючый до ХХвічной закладовой фотоґрафіі Чорна вода Явіркы Лабова Крениця Фотоґрафіі Ридет з єдной страны характеризує безпосередніст і простота знимкы особисте однесіня фотоґрафуючой до представляного мотиву натуральніст і щыріст інтенций а з другой слідуваня за сучасном штуком інспірациі фотоґрафічным пікториялизмом та малярством молодой Польщы абстракцийом і сурреализмом В <unk> році была покликана Фундация імени Зофіі Ридет котра веде архівізацийны і дослідничы діяня над фотоґрафічным архівом артисткы занимат ся промуваньом єй творчости В <unk> році зачали діґітализацийны роботы котрых ефекты мож обзерати на сайті Зофія <unk>er<unk> ком Серед представленых циклів находит ся цикль під наголовком Документациі Як раз серед вказаных гын знимок поміщены сут фотоґрафіі Софіі Ридет зроблены в парох лемківскых селах на Шляхтівскій Руси окрем того в Лабові Креници а тіж в Дукли ци Коросні Вшыткы зроблены в періоді од <unk> до <unk> рока Аеропорты Свидник Ужгород Ніредгаза і Сатумаре в медженародным проєкті Автор вісти Петро Медвід Свидницкій аеропорт котрый є моментально хоснуваный головно на шпортове і рекреачне літаня буде партнером в медженародным проєкті вєдной з аеропортами в Ужгороді в Ніредгазі і Сатумаре Як про аґентуру ТаС повіла приметорка міста Свидник Марцеля Іванчова в пятницю <unk> фебруара <unk> року з директором Реґіональной Інновацийной Аґентуры в Кошыцях Владиміром Хлебом і ректором Технічной Університеты в Кошыцях з Станіславом Кметом підписала Меморандум о спілпрацы в медженароднім проєкті Проєкт назвом Ґмі был схваленый в рамках проґраму <unk>reo<unk> Хри Словакія Романя Украін Є то проєкт <unk> споминаных аеропортів У Свиднику Ужгороді Редгазі Сатумаре Ціна проєкту є майже <unk> тисяч евр Головным цільом проєкту єст видительнити туристичны бізнесовы освітны і інвестичны можливости окремых реґіонів створити маркетінґовы активности котры будут презентувати реґіоны в цілій Епскій Уніі і ушыткых участных краінах Цитуваня З другого боку має принести і можливости комерчного вылужытя Видиме ту великій потенциял у спілпрацы на дальшых проєктах котры бы могли помочы при розвитку інфраструктуры вшыткых аеропортів Свідницкій має статус публичного Внутрішньодержавного Аеропорту Як єдиный на Словакі має асфальтову драгу здолж кол <unk> метрів Долшу має лем аеропорт в Жіліні Я барз рада же аеропорт в такым малым місці може розвивати свій потенциял повіла Іванчова про аґентуру За єй словами аеропорт спілпрацує з Технічном Університом в Кошыцях при тренуваню новых пільотів Выступами з проєкту будут сполочны активности тренуваня пільотів презентация аеропорту і цілого реґіону пропаґадны материялы але принесе то місту і грошы з хоснуваня аеропорту цитуваня Потенциял проєкту є і в можливостях дальшых проєктів котры будут прямены на добудуваня інфраструктуры аеропортів што про аеропорт у Свіднику є барз важным додала Іванчова Середа <unk> лютого фебруара <unk> р Критичний реконесанс лемкознавства конференция Польской Академіі Знань Автор допису Севериян Косовскій В найблизшый понедільок <unk> лютого фебруара одбуде ся важна лемкознавча конференция Польска Академія знань Східньоевропейска Комісия просит на дискусию яка пройде під назвом Лемкознавство в столітю критичний реконесанс В онляйн стрічы участ возмут знаны і цінены дослідникы лемківской тематикы Участ в конференциі возмут науковці Лемкы але і Полякы дослідникы лемкознавства з ріжных обшырях Запрошены сут др габілітувана Олена Дуць Файфер специялистка лемківской літературы основателька і долголітня введуча Лемківско Русиньской Філолоґіі на Педаґогічным Університеті в Кракові Др Богдан Горбаль історик якій великє чысло своіх опрацувань публикує по лемківскы хоц бы в Річнику Руской Бурсы і лемківскым Річнику на штоден робітник Нюйоркской Публичной Бібліотекы Окрем того до дискусиі запрошены остали др габ Ева Міхна адюнкт в Інституті Американістикы і Польнійных Студий Ягайлоньского Університету в Кракові яка доцільово занимат ся темом меншын в тым проблематикы лемківской і шлезской нацийональности Др габ Анджей Зємба історик Ягайлоньского Університету части гізд орґанізуваных через Стоваришыня Руска Бурса Подіі та Адаміян Новак історик якій занимат ся м ін історийом описами і плянами лемківскых церкви і сакрального будівництва Стріча зачне ся о <unk> <unk> годині ціліст з причыны пандемічных ограничынь буде трансмітувана онляйн за посередництвом плятформы ЗУМ Мотузка якій находити ся буде на сайті В <unk> пал Краков Lохочых взяти участ в дискусиі просит ся посылати своі зголошыня до понеділька до <unk> годины на майльовый адрес Анна Крапка Полянска малпа крапка Краков Крапка p<unk> конференция буде трансмітувана нажыво і в нашым радию ЛЕМ фм четвер <unk> лютого фебруара <unk> рока Вечер Памяти Юрия Новосільского Автор вісти Севериян Косовскій <unk> лютого фебруара <unk> рока мине десят років од смерти Юрия Новосільского єдного з найвызначнійшых лемківскых артистів філософів і теолоґів З той нагоды інституциі якы занимают ся популяризацийом творчости Новосільского рыхтуют в тот ден специяльний вечір памяти Памят і передуманя В ден округлой річниці смерти в неділю <unk> лютого фебруара Музей Ікон в Варшаві і Центр Сакральной Штукы ім Новосільского якій діє при православній парохіі успіня пресвятой Богородиці в Кракові запрашают на специяльный вечер памяти посвячений артисті Стріча одбуде ся в парохіяльных просторах в Кракові З причыны пандемічных ограничынь ведена буде через трансмісию онляйн на фейсбуковым фанпейджы Музею Ін Вечер памяти зачне ся молитвом за Покійного по котрій буде концерт церковной музикы выконаню мурского хору Пак вызвучыт выклад Віталия Міхальчука під наголовком Іконостас синтеза штукы в літургіі православна традиция і творчіст Юрия Новосільского Геса прелекция буде введіньом до більшой конференциі посвяченой артисті яка зорґанізувана буде Музейом іконнаступного дня пройде она під наголовком Іконостас в православній літургіі і творчости Юрия Новосільского Буде так само трансмітувана онляйн в понедільок <unk> лютого фебруара На понедільковій конференциі зо своіма прелекциями выступлят знавці творчости Новосільского і Православной Літургікы Православный священник отец Генрик Папроцкій розповіст про теолоґічну і літургічну ґенезу іконостасу Зас римокатолицкій єпископ Михал Яноха о традициі іконостасів в штуці давной Польщы Др Кристина Черні біоґрафка Новосільского буде бесідувала о новых одкрытях сакральной творчости артисты др Ірина Татарова о візиі іконостасу в Філософіі фльориньского і новосільского Лукаш Гайдученя выголосит выклад на тему іконостасу в музичній акциі літургіі Юрий Новосільскій Юрий Новосільскій народил ся <unk> січня януара <unk> р в Кракові в родині лемківского походжыня котра за роботом пришла до міста але перше жыла в селі Одрехова недалеко Санока Малярскы академічны студиі робил надзвычайні долго Зачал іх за німецкой окупациі в <unk> році пак од <unk> р продолжал жебы закінчыти іх аж в <unk> році Дале остал професором Краківской Академіі Кумшту Малювал акты натуморты пейзажы але найшырше знане єст його іконописаня в песятых роках ХХ столітя творил розписы в чысленных римокатолицкых і православных рамах Постепенно резиґнувал зо світской тематикы і занял ся выключні сакральном штуком зачал быти знаный як вызначний християньскій теолоґ і філософ Юрий Новосільскій отримал званя доктор гоноріскавза Ягайлоньского Університету в Кракові та чысленны нагороды і державны одзначыня все зазначал свій лемківскій рід вмер <unk> лютого фебруара <unk> р Похованый є в Кракові Красы і хыбы Книжкы з русиньскыма оповіданями Автор рецензиі Петро Медвід У <unk> році вышла у выдавництві Матиці Словацкой книжка під назвом Повісти і оповіданя карпатскых Русинів Авторами сут Петер Мішак і Петер Вирлик Книжку котра є такой на зачатку присвячена памятці русиньского писателя Миколая Ксеняка якій вмер у фебруарі <unk> р своіма ілюстрациями збогатила Анна Гаусова Публикация была выдана в рамках едициі Мапа повісти Словакі в котрій уж было выданых десят інчых книжок Посмотрили сме на дану книжку і маєме намагу єй коротко оцінити так як приносит своі красы приносит і хыбы котры в ній абсолютно не мусіли быти Унікатны оповіданя з ілюстрациями цитуваня Унікатны оповіданя котры медже собою бесідували люди з густых карпатскых лісів і прекрасных полонин од часів кєд край справували храбры русиньскы князі Кривды направляли храбры збійници і світ людской фантазиі овладали міфічны поставы драцы чорты русалкы і камянны варштаты скарбів так описує выдаватель на окладці книжку котру має чытатель в руках В майже <unk> столінковій публикациі найдеме <unk> оповідань котры окрем єдного сут розділены до пятьох капітол Тоты сут конципуваны тематично і мают назвы Замкы любові кров скарбы під покровительством Три креста а сіль і вода Окремо мимо капітол є оповіданя як князь Корятович з Драком воювал котрым ся зачынат світ русиньскых повісти захоплений в публикациі Чыталь собі в книжці найде цінный материял русиньской людовой совесности в прикладі до сучасного словацкого языка котрий але не стратил приповідкову поетику Збогачена ілюстрациями публикация є такым малым скарбом не лем про діти але і про дорослых котрых інтересує тематика льодовой совесности Карпатскых Русинів На веце оповіданя не сут лем з Підкарпатской Руси але і з териториі Днишньой Словакіі Так собі можете в книжці прочытати не лем о мукачівскым ужгородскым замку ци Замку в Боржаві але о тым старолюбовняньскым Читатель ся не дізнат лем о Любови Олекси довбоша але і о погандівці ци Мойсейови Угринови Єднозначно треба оцінити же така публикация на Словакі вышла тексты выданы по словацкы можут приближыти наше нематерияльне богатство Меньше і веце знаме оповіданя не лем Словакам але і самым Русинам котры уж так само позабывали на многы оповіданя якы колис належали до основной устной традициі і котры не чытают кірлицю жебы собі тоты тексты найти в інчых жірідлах Проблема публикациі є може лем в тым же повістями і оповіданями не кінчыт Позначкы і дослов є так дакус контроверзный Меньше є даколи веце Книжка як апендикс обсягує і споминаный до слов а поясніня з позначками Ку до слову ся дістанеме пізнійше ку позначкам пару позначок Авторы публикациі правильно пишут о русиньскым народі о його велькости штодокількости членів і о тім де вседил жыют Русины Проблематичне уж є діліня народа В книжці ся наприклад дочітаме же Лемків маєме і на Словакі но бесідувати о Лемках на Словакі кєд іщы ани медже досправдовыма Русинами Лемками на польскым боці границі неє тота сама назва Аштака стара є мінімально смішне Особно автор статі знат лем єдного вызначного академіка котрый ся голосит ку Лемкам і зо словацкого боку границі але тот самы ся голосит і ку Украінцям і козакам Інчак ся як бач з того боку Карпат нихто Лемком не назве А не так давно ся так не называли ани Русины з другого боку Дальшом проблемов є наприклад то де находила ся Підкарпатска Русь буду цитувати Закарпатска Украіна є штучна і політично мотивувана назва териториі котра належала аж до <unk> р до угорска По взнику першой Чехословацкой Республикы ся єй жытелі переважно Русины приголосили куновій державі Чехів і Словаків Історици в повязаню з тым бесідуют о Русинах як отім державнотворным народі В тым часі ся зачала хоснувати і офіцияльна назва териториі Підкарпатска Русь Влада Чехословацкой Республикы выдала Ґенеральный статут про орґанізацию і Адміністративу Підкарпатской Руси Тілько з цитациі з котром аж на малы позначкы дало бы ся быти согласным Но покля найдеме в рамках пояснінь і позначок высше цитуваный текст На окладці ся о Русинах і Підкарпатскій Руси дочытаме інчы Знова цитую Членове кількостьо невеликого народа Русинів жыют медже нами а не о тім не з нами Населюют край на выход од высокых Татер аж до Польщы і на Украіну вздолж Обука котрий творят гребені і верхы Карпат много іх жыє на Підкарпатскій Руси котра была свого часу частю Словакі І мій вопрос є і на тото бы єм досправды хотіл од авторів поясніня же коли Підкарпатска Русь была споминану частю Словакі бо такого часу в істориі не было До словку до слову Могли бы сме продолжувати в многых дашых хыбных або маніпулятрі ных В словах у книжці але і так є найвекшым шоком дослов котрый приготовил русиньскій маляр і ґалеріста Андрий Смоляк Андрия Смоляка собі автор статіі за вшытко што робит і што досягнул цінит ани до слов котрий написал не є планый в тій другій части кєд пише кутемі книжкы но перша особна част є дакус нешыроко пущена Узда В тексті ся наприклад дочытаме же і кєд ся офіцияльно бесідує же найпевнійше приятельство є медже Чехами Словаками цитуваня глупка приятельства медже Русинами і Словаками ся ани не даст дефініювати сме асимілюваны До кінця і медже собом бесідуєме по словацкы конец цитуваня Значыт асиміляция векшым народом є безконечна любов Автор той статі собі то не думат Як раз высше спомянуте приятельство Чехів і Словаків веце говорит о приятельстві кєди наперек в сполочній державі Словаци зістали Словаками Чехы Чехами зо своіма языками культуром Асиміляция не є істо што што бы сме мали оцінювати як глубокє приятельство І кєд уж пишемо о тым приятельстві Русины жыют і в Польщы і на Украіні і в Мадярску Сербіі Хорвати і Румуніі і што тоты части русиньского населіня і што тоты части русиньского населіня мают зо Словаками но нич так як Русины на Словакі не чуют жадны повязаня з Поляками або Мадярами Цілково бесіда о тым котрый народ з котрым є векший цимбор кінчыт товды кєд єден другому перешкаджат в даякых інтересах Там кінчат дружбы народів і приходит реаліта на жаль Закінчме то абсолютну перву Андрий Смоляк в Дослові пише же цитуваня Сме Русины але сме Словаци Но ніт не сме Выслов такого тіпу є паралельов цитуваня Сте Русины але той власні же сте Украінці Русины сут самобитный народ і они ним сут ци жыют на Словакі в Польщы на Украіні або будде З такыма асимілячныма выголошынями не лем же не мож быти згодным але треба ся проти них поставити На конец Задумом той рецензиі не є одрадити чытателів жебы взяти книжку до рук Як было высше спомянуто она досправды обсягує скарбы нашой духовной культуры Належыт подяка выдавательови і авторам же таку роботу зробили Но єднако як в припаді книжок котры были выданы за комуністів з украіньском ідеолоґійом і ту треба меркувати на дакотры пункты і ліпше може скінчыти чытаня при посліднім русиньскым оповіданю котре є о студнику в мукачівскым замку Повіст говорит же з нього веде долга готьба аж до пекла Выслухали сте статі якы были публикуваны на портали Лем фм протягом посліднього тыжня Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак