Archiwum
łemkowskiego radia

Перегляд тыжня порталю Лем Ф понедільок <unk> мая <unk> р Председа словацкого парляменту ся оправдал грекокатолицкій церкви за зрушіня комуністами Автор вісти Петро Медвід Председат Народной Рады Словацкой Републикы Борис Коляр ся офіцияльно оправдал Грекокатолицкій Церкви за єй протизаконне зрушіня перед сімдесятьома роками Зробил так при нагоді <unk> річниці заказу грекокатолицкой церкви в бывшій Чехословакі тзв Пряшівскым Собором в рамках святочного одкрытя памятной табли грекокатолицкому єпископови Павловы Петрови Ґойдичови на будові вязниці в Леопольдові котре одбыло ся в понедільок <unk> мая <unk> р Інформувала о тім аґентура Т Prr Мало то прийти вже скорійше Цитуваня Кєд сама держава одыйде з пути пучливости справедливости а головно людскости за мурами вязніт ся не знайдут лем выконувателі злочынів але і тоты котры собі заслужат тоты найвысшы чествуваня Повіл коляр на святочній подіі Дальше цитуваня Окремо думаме на єдного з них котрий утівязниці вмер перед <unk> роками бы зістал вірный вшыткому што творило його жывотны вартости Вірил тому же добро в людях є так глубокє же наконец переможе Зистал вірний Богу своій церкви але головно свому сумліню Выбрал собі зато терпліня і смерт на місто зрады самого себе Проґрекокатолицкого єпископа Павла Петра Ґойдича была найвысшым принципом фунґуваня свята Любов до Ближнього продолжал предцеда Народной Рады Як дальше одзвучало в приговорі Бориса Коляра єпископ і грекокатолицка церква вже были регабілітуваны Норічниця собору котрым комуністичны власти зрушыли церков подля коляра дават принагоду на выконаня ґеста котре за його словами мало быти зроблене вже о много скорійше цитуваня Як Председа Народной Рады Словацкой Республикы з нагоды <unk> річниці зрушіня Грекокатолицкой церкви в бывшій Чехословакіі і <unk> річниці ученицкой смерти і єпископа Павла Петра Ґойдича в тій вязниці выражам Грекокатолицкій церкви на Словакі репрезентувані і найвысшыма представителями офіцияльне оправданя за протізаконне і недемократичне поставліня мімо закон повіл коляр Оправданя вшыткым котрых права были порушены Председа парляменту ся оправдал і вшыткым людям котры основны права были в тым часі значно пошкоджены державныма властями цитуваня Оправдам ся так само вшыткым словацкым гражданам котрым державны власти одняли права вкрали маєток позбили достойности і взяли то найціннійше жывот Конец цитуваня На долга на Лемковині Білы ночы Автор допису Якуб Зыґмунд Зачало ся о пару дни на Лемковині появлят ся білы ночы якы будеме мочы обзерати на небі праві <unk> місяця Певно вельо зачудує тота інформация Білы ночы то явиско якє асоциює ся барже з пілночом і містами такыма як Петерсбурґ ци Гельсінькы Правда єст така же білы ночы з астрономічного пункту пізріня от все были на Лемковині але нихто не звертал на ни увагы А тепер коли сме меньше мобільны меньше подорожуєме і більше часу проводиме дома можеме заінтересувати ся вкінци тым што маме над головами В астрономіі Ніч єст такым явиском таком пором добы коли сонце находит ся што найменьше <unk> градусів під горизонтом В такым припадку не достає ся так темне же не видно уж сонечного світла на виднокругу Як маме сонце сховане під горизонтом під меньшым кутом товды бесідуєме же єст змерканя або свитаня што ся вказує на нашій ґеоґрафічній шырокости в околицях літнього сонцестояня того рока выпадат <unk> червця юнія о годині <unk> Сонце заходит на так короткій час же не має можливости зыйти на таку глубокіст під горизонтом жебы возникла астрономічна ніч З той причыны маме ночом долге змерканя якє переходит в свитаня Таку ситуацию называме білом ночом І такы білы ночы можеме видіти на Лемковині В часі такой білой ночы над пілнічным горизонтом будеме видіти сонечне світло а небо ани на хвилю не зробит ся цілком темне В результаті в часі такых короткых і ясных ночы на небі не видно вельо звізд Білы ночы скоро являт ся в цілій державі Найскорше будут на пілночы очывидно а же Лемковина находит ся на полудни то період білых ночы буде найкоротший што не значыт же буде то лем пару дни Білы ночы зачнут ся од <unk> червця юнія а скінчат <unk> липця юлия Будеме мати пітора місяця жебы захоплювати ся тым явиском Ци в інчых державах Русины тіж будут мати можливіст обзерати білы ночы На жаль але ні Астрономічны моделі вказуют границю описуваного явиска на польско словацкій граници Чым барже на полудне од Польщы тым меньше правдоподібне досвідчыти білых ночы Так не лем на Словациі не буде такой можливости але і на Підкарпатскій Русиі в Войводині А што докладні можеме обзерати в часі білых ночы Напевно штучны сателіты Сонце будучы небарз глубоко під горизонтом освітлит нам вшытко што пролетит над нашыма головами Білы ночы то тій час сріблистых хмар тоты космічны хмары мінят ся сріблистым блеском низко над пілночным горизонтом Можеме ся нима захоплювати од кінця мая до кінця липця юлия Того рока передвидує ся барз добры условія жебы іх обзерати подібні як рік тому вшытко з причыны тырваючого мінімум сонечной активности Білы ночы то добра нагода жебы выйти з хыжы з родином ци приятелями посмотрити в небо глядати сонечного світла на горизонті і одпочати а вшытко не так далеко бо на своій Лемковині Віторок <unk> мая <unk> р біоґрафія Ворголя зачынат ся од сцены коли близкій він был смерти Автор допису Наталия Малецка Новак Коли Ворголь мал <unk> років оциґану смерт Зато што высокой клясы італияньско американьскій хірурґ успішні го оперувал Од того моменту жытя найславнійшого Русина зачынат ся найновша біоґрафія Енді Ворголя авторства Блейка Ґопніка під наголовком Ворголь Книжка трафила до продажы перед місяцьом <unk> червця юнія Ворголь нашол ся на операцийным столі в нюйоркскым шпітали Колюмба а зато же Валерий Солянас пострілила артисты на юніон Сквер на Мангаттані Урятувал го др Джюзеп Пероси выспециялізуваный в операциях на одкрытым серци і лікуваню постріловых ран цитуваня Думал што Варголь є бездомным з ЮНО <unk>rti повіл Блейк Ґопнік автор книжкы Варголь новой біоґрафіі печатаной кінцьом квітня апріля <unk> р Заплата в образах Блейк Ґопнік бывшый критик штукы до Вашынґто <unk>n<unk> жытель Ню Йорка присвятил сім років на збераня материялів і писаня выргольовой біоґрафіі влучаючы в тото долгы дни проведены в архіві Музею Варголя в Пітсбурґу Книжка зачынат ся жывым описом того як др Роси выратувал Ворголя од смерти Сім років тому Ґопнік был присутный вчас інтервю котре доктор Джон Райан емеритуваный хірурґ Сєт і історик медицины провюл з др Росси цитуваня Перешли через вшыткы розтинаня і шви котры др Росі зробил вчас той <unk> годинной операциі рішыл єм што то мусит быти початок мойой книжкы постеріг Ґопнік Кєд бы Орголісто вмер в <unk> році то Цитуваня Николи б сме не мали маґазину інтервю його робіт в телевізиі образів роршах тайной вечериі ци образів камуфляжу повіл Копнік Цитуваня Варголь на все остал бы лем артистом Поп додал Коли Варголь выздоровіл выслал <unk> долярів до др Россі але чак одшмарено Ґабінет выставлял рахункы на артисту але без успіху Єдного дня в місце Чеку до мешканя доктора Росси в Нью Йорку достарчыли сім образів Мерилін Монро і некотры з баньками Поливкы Камбель цитуваня Спочатку доктор іх нияк не хотіл повіл Ґопнік Пізнійше завісил образы а він і його славный пациєнт оба вроджены в <unk> році заприязнили ся Рокы досліджынь <unk> годин бесід цитуваня Значыня штукы Варголя залежыт од того як жыл і кым был пише автор біоґрафіі Блейкы Ґопнік дальше цитуваня Зато дрібниці його біоґрафіі сут важнійшы як в примірі якой небуд інчой персоны культуры Ґопнік досліджат вшытко вздолж і вшыр од дітінячых років і выхованя серед робітничой клясы в Пітсбурґу як дзецко еміґрантів через початкову карєру ілюстратора в комерцийній штуці аж по його тотальне зануріня в перформенсі битя артистом в Товаристві Славы і Звіздорства Ґопнік пенетрує контрасты і радикальный ґеній Варголя котры спричынили зреволюцийонізуваня нашого світа культуры Операючы ся на роках досліджынь в архівах бесідах з сотками жыючых варгольовых приятелів коханків і ворогів Ґопнік ожывлят особовіст котра надале захоплює світ Знали го як солодкого і дбаючого о своіх близкых але тіж маніпулятора з твердым серцьом Был візийонером кєд ідела аванґарду заєдно любительом кічу был вірний церкви так само як охочым до грішыня скептичным циніком Книжка Ворголь дає солідный образ мужчыны і артисты котрый консеквентні протиставлял ся легкій катеґоризациі і котрого жытя і творчіст Фурт мают вдеяня на нашу культуру і соспільніст О авторі Блейк Ґопнік вродил ся в Філадельфіі в <unk> році Єст ціненым критиком штукы Од <unk> рока мешкат в Ню Йорку Скорше через <unk> років был головном критиком штукы в Вашынґтон Пост Тоту роботу попереджала функция артистичного директора і критика в Канаді Зробил докторат з істориі Штукы на Оксфордскым Університеті пише на темы тыкаючы естетикы од ґамбо книжкы по ґастрономіі Уполномочений про народностны меншыны стрітил ся з членами словацкой Влады Автор вісти Петро Медвід Хоц од марця має в Словакія новий владный кабінет котрый веде премєр Ігор Матович влада на тепер не рішыла даяку зміну вопрос уполномоченого про народности меншыны і на тій посаді зістал Лазло Буковскій якій был номінуваный іщын по парляментных вольбах в <unk> році Уполномоченый і дальше наполно выконує свою функцию в о чым свідчыт і тото же в остатніх днях абсольвувал робочій стрічы з членами Влады Словацкой Республикы як інформувал його офіцияльний сайт Стріча з Міністерком Справедливости Буковскій ся в тыжні од <unk> до <unk> мая <unk> р стрітил такой з двома міністерками Зачатком тыжня обговорил проблематику з Міністерку Справедливости Марию Коликовол Цитуваня Головном темом робочой стрічы была дальша взаємна спілпраца котра бы мала надвязати на попередній період і дальшый поступ приготовліня закона о народносных меншынах в смыслі проґрамового выголошыня Влады Словацкой Републикы інформувал сайт уповноченого Влада Ігора Матевіча ся завязала прияти споминаный закон Шеф Резорту справедливости є найвеце все і предцедом Рады Влады Словацкой Републикы про людскы права народности меншыны і родову рівност котрой порадным орґаном є выбор про народности меншыны і етнічны ґрупы якомой зас веде уполномочений про меншыны Іднаня в конструктивным дусі В пятницю <unk> мая уполномоченый в просторах Міністерства стрітил ся з Міністерком Культуры Наталийом Міляновом Обидві стороны мали почас зєднаня підкрислити важну роль обыдвох інституций при охороні і розвитку культур і ідентичности народносных меншын на Словакі Договорили ся же уполномочены і його уряд будут активно брати участ на окремых в конкретных задачах котры выходят і з проґрамового выголошіня Влады Словацкой Республикы Буковскій на робочій стрічы окрем інчого підкрислил і важност істнуваня Фонду на підпору Культуры Народносных Меншын Народносных Музеів як і плянуваный розвиток народносного высиланя уверейноправнім телерадию РДВС При конструктивным єднаню ся так само одкрыл і вопрос браня до увагы коеґзистенциі державного языка і меншыновых языків при іх вжываню цитуваня Я радый же маю зо собо першы єднаня котры ся вели в конструктивным дусі В близкій будучности сут наплянуваны дальшы стрічы з членами влады Словацкой Републикы котры в меншыновій політиці грают ключову роль повіл Буковскій по своіх першых єднанях з новыма членами Влады Середа <unk> мая <unk> р Музей Никыфора в Креници Одкрытый оголошено конкурс з нагоды <unk> річниці Народин Артисты Автор допису Севериян Косовскій Ограничыня спричынены пандеміом коронавіруса постепенно сут зниманы Так в послідню суботу наново был одкрытый Креницкій Музей Никыфора В звязку з тым што в тым часі споминаме на <unk> річницю народжыня Епифания Дрывняка Креницкій Центр Культуры оголосил плястичный конкурс для діти і молодежы під назвом Наш Никыфор Музей діє але з ограничынями В суботу <unk> мая Музей Никыфора в Креници будучый частю Округового Музею в Новым Санчы был наново одкрытий для одвиджаючых Зышло ся тото зо <unk> річницьом народин артисти яка проходила <unk> мая того рока Хоц Музей старат ся вернути до того што было перед пандемійом то мусят быти дотримуваны даякы ограничыня і безпека Очывидно вхід до музею єст можливый лем з охоронном масочком подібні як в інчых того рода інституциях треба тримати мінімальный двометровий дистанс од інчых осіб Одвиджаня експозициі проходит без коментаря провідника ци можливости хоснуваня дотиковых екранів так жебы як найвеце ограничыти евентуальне розношыня мікробів і тримати безпеку Окрем Креницкого одділіня Округовый Музей в Новым Санчы уж на початку мая одкрыл наново етноґрафічный Парк а перед парома днями і Пініньскій Музей в Шляхтові Конкурс памяти Никыфора В звязку зо <unk> річницьом народжыня артисты Креницкій Центр Культуры просит діти і молодиж брати участ в плястичным конкурсі Наш Никыфор Цілю ініциятивы єст запрезентувати молодому поколіню творчіст того великого маляря примітивісты Зато конкурсовы роботы мусят тыкати ся творів Никыфора але не мусят быти лем малюваны техніку конкурсовых прац выберают самы молоды артисты Конкурс поділеный єст на три віковы катеґориі Перша з них то предшколя пак основна школа клясы <unk> та <unk> вісем Знимкы або сканы прац треба послати на адрес Концерты ЕТim до <unk> мая Кажда робота мусит быти описана згідно з вымогами орґанізаторів конкурс выграт праца котра в днях од <unk> до <unk> червця юнія на офіцийным фейсбуковым сайті Креницкого Центру Культуры отримат найбільше чысло реакций четвер <unk> мая <unk> р Одкрыли плебанію в Лубкові Автор вісти Наталия Малецка Новак В Лупковій в ґміні Команча закінчыли археолоґічны роботы на обшыри будовы ґазовой линиі зо страхоціны коло Санока на Словацию Баданя потвердили істнуваня великой плебаниі при бывшій грекокатолицкій церкви святого Михала Архангела Дотепер істнуваня церковной забудовы на обшыри тзв Старого Лубкова вказували лем документы і находячы ся недалеко цмонтір Археолоґы з археолоґічной працовні якы вели гын роботы вєдно з дослідничом фірмом АV одкрыли камінны фундаменты давной плебеніі будинок з двома входами складал ся аж з <unk> поміщынь Єдным была тоалета з канализацийным системом котрий одходил до рікы Як на меджевоєнный період плебанія была модерна мала розбудуваный систем огріваня і два пеци Сиґнувана цегла з підписом попілка Не знатя яка є докладна дата будовы будинку але з катастральных плянів выходит што в <unk> році Будинок уж стоял а ремонтували го найпевніше в <unk> році бо монету з того часу нашли медже двома каменями фундаменту Участникы археолоґічных робіт нашли вельорічы котры хоснували в тамтым часі на штоден табличкы на двері з назвисками довоєнных жытелів Лубкова наряя сокыры свічникы кераміку і інче нашли тіж сиґнувану цеглу з вытвочыньом попілка В меджевоєнным часі цеглы часто підписували найчастійше была то назва місцевости де находила ся Цегоня або назвиско Властителя В досліджынях участ брали і заприязнены з археолоґами члены Експльорацийно Історичного Стоваришыня Ґалиция окрем выміненого нашли барз рідкє одзначыня орлята што представлят штырі птахы а посередині єст рб Львова Сенсацийом было коли нашли остре закінчыня оружа з бронзу сперед пару тисячы років велькости коло <unk> центиметрів Што буде дале На тот момент закінчыл ся етап детальной документациі будинку Плеваній доокола терену памятникового церквиска і цмонтеря з часу І світовой войны вознесли як додаткове забезпечыня деревяне стилізуване огороджыня навязуюче до традициі реґіону Ґазову лению в тым місци побудуют при схоснуваню безвыкоповых метод жебы заховати обєкт в незміненым стані В плянах є назвами серпня авґуста і вересня септембра одтворити обрис під церков і дзвіниницьом што разом з фундаментами пливаніі даст археолоґічный ґміні Парк Так само літом будут хотіти продолжати археолоґічны роботы при цмонтери з часу ІІ світовой войны В Команчы хоц доцільово в Лупковій зроблят музейну ізбу де презентувати будут артефакты з досліджынь і інчы материялы о істориі села Лупків Пальота Лупків то село котре першый раз появлят ся в джерелах при <unk> році Перше або другє локуваня однотували як раз <unk> серпня авґуста <unk> р Привілегію отримали Олехно і Іван братя зо Щалного Названя села взяли од потока Населіня в тым місци мусіло істнувати уж скорше бо з опису льокуваня села выходит што фунґували гын уж ґеоґрафічны названя заґаздуваных обшыри як примірово Смрокора Груня Стара Полянка Ковальчата Кошар Потік Русавича Горб Городок В рамках локацийной привілегіі рускій священник отримал єден лан землі шолтыство чысливошістваню землі млин корчму і розмаіты данины податок напримір од дівчат котры выходят замуж од розводів од чыншів кар Шолтис был звільнений з воєнной службы але мусіл іздитити з листами на угры Лубків был дост великым селом В <unk> році чыслил <unk> жытелів а уж <unk> років пізнійше <unk> Хыж было товды <unk> В меджевоєнным періоді было в Лупкові <unk> хыж і <unk> жытелів Мешканцями Лупкова были головні Лемкы але част становили тіж Полякы Жыды і Циґане разом коло <unk> осіб В Лупкові находила ся послідня стация І угорско галицкой желізниці почта і телеґраф Была грекокатолицка парохія а римокатолицкы селяне приналежали до парохіі в сусіднім Буковску Церков была деревяна до парохіі долучене было село Зубеньско Будинок Плебані запамятали як вынятковый великій мал шкляну веранду і выріжнял ся серед традицийной лемківской забудовы В селі была кооператива склеп та чытаня імени Михала Качковского Село знищыли в рамках акциі Вісла Лубків од пілночы сусідує з Ославицьом од сходу з Вольом Міхалом од полудня з Зубеньском од заходу коли зуграме днес з Словацийом першым сусіднім селом по словацкій страні є русиньска пальота до котрой мож ся было достати піше або потягом переізджаючы славным лупківскым тунельом четвер <unk> мая <unk> рыный <unk>r<unk>e<unk> Карпатору Centor не буде Автор вісти Петро Медвід В часі пандеміі коли окремы державы приняли ріжны крокы і рестрикциі жебы заборонити пошырюваню нового тіпу короновірусу многы подіі на котры сме звыкнены в русиньскым середовиску не мож реалізувати Зрушена вже дефінітивно была русиньска Ватра на Малым Липнику русиньскій Фестіваль в Свиднику на тепер зістал переложеный на септембер Дальше дефінітивне рішыня зробило ся в повязаню і з студийом Карпато Рутыном <unk> Меджнародном Літньом Школу Русиньского Языка і Культуры котра мала тот рік мати вже свій <unk> річник Університа єст заперта Як інформувала нашу редакцию Ганна Пряшкова директорка Інституту Русиньского Языка і Культуры Пряшівской Університети в Пряшові зрушіня є повязане з цілосвітовом ситуацийом кєд же на літню школу все приходили студенты зо Северной Америкы но і дальшых краін світа а єдночасно і з тым же Пряшівска університета є од зачатку пандемічной ситуациі заперта про студентів Вступ до ньой тепер мают лем робітници той інституциі Літня школа Студи <unk>rt мала проходити од <unk> до <unk> юля цитуваня Хочеме подякувати вшыткым проголошеным студентам за іх інтерес о проєкт і высловити надію же в будучности обєктівна ситуация нам дозволит продолжувати в реализациі проєкту і приняти домашніх і заграничных студентів котры мают інтерес учіти ся русиньскій язык історию і етноґрафію карпатскых Русинів Інформувала прішкола Стуm Карпато Рутенорум Триттижньовый едукачный проєкт котрый на Пряшівскій Університі в Пряшові реализує Інститут Русиньского Языка і Культуры під назвом Студиюм Карпату Рутенорум є заміряный на навчаня русиньского языка істориі літературы культуры і етноґрафіі Карпатскых Русинів Лекциі з тых дисциплін паралельно забезпечуют ся в русиньскым і анґліцкым языку Посередництвом заграничных і домашніх высокошкольскых педаґоґів В рамках літньой школы є про участників каждый рік радічно приготовленый і богатый супроводный проґрам До нього належат навщівы культурных подій інституций ци екскурсиі в реґіоні северовыходньой Словакі но студенты зайдут і на Лемковину За десят років існуваня літньой школы єй абсольвувало понад <unk> студентів з ріжных держав світа є то єдина русиньска літня школа свого тіпу на світі Выслухали сте дописів з минулого тыжня публикуваных на портали Лем фм Перегляд зрыхтувала Наталия Малецка Новак