The archive of
Lemko radio

Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм Пятниця <unk> листопада новембра <unk> р Малий історичний люксус на книжнім рынку Автор рецензиі Петро Медвід Іщы горяча і новотопахняча дістала ся нам до рук книжка котрой выдавательом є здружыня інтеліґенциі Русинів словеньска Іде о малу історию Русинів од єдного із найвызначнійшых сучасных русиньскых науковців ренесанчного чловіка што до знань і фаховой діяльности Івана Попа Хоц книжка не є новотом на словацкым Книжным Рынку новоты пред цільом дакус приносит Малу історию Русинів вже здружыня інтеліґенциі Русинів словеньска выдало о <unk> році єднако як тепер перед списуваньом людей тепер вышла в новым а то барз якостным дізайні Сумаризация і одбуряня міфів Цитуваня Моноґрафія сумарізачного характеру мала істория Русинів представлює результатівну роботу о істориі Русинів в перерізі істориі того малого середньоевропского народа Карпатскы Русины належат ґеополітично і ґеоґрафічно до Центральной Европы до єй найвыгоднійшой части котра ся вже дотулят помысленой історично цивілізачной чары розділюючой світ на западный світ латиньской культуры і выходный світ ортодоксный світ візантийской культуры Пише ся в анотациі книжкы Івана Попа Як дальше мож дочытати ся о новій публикациі істориі Карпатскых Русинів заповідала ся не лем русиньска істориоґрафія але і мадярска австрийска росийска словацка совітска і украіньска Дальше цитуваня Роздумы мадярскых австрийскых чешскых і словацкых істориків о тім же Русины сут частю середньоевропской істориі сут лоґічны на другым боці днешня белетрізувана над міру Сполітизувана і нацийоналістычна украіньска істориоґрафія не признават Русинів як самобитний народ ани окремост іх істориі конец цитуваня Здружыня інтеліґенциі Русинів словеньска вырішыло выдати книжку єднако як перед десятьома роками перед списуваньом людей котре тепер одбуде ся на Словакі у фебруарі і марці року Выдаватель тым слідує як раз перед списуваньом розшырити інформуваніст о Русинах як медже самыма Русинами так і медже майорітом а не лем то цитуваня Выдати книжку мы вырішыли зо заміром презентувати уціленый і обєктивный погляд на історию малого середньоевропского народа Карпатскых Русинів і з оглядом на проблематику сме мали за потрібне жебы публикация на єднім боці выполняла вакуум в малопробаданій і публикуваній темі а на другым боці жебы бурявала романтичны міфы о істориі Русинів пише за выдавателя предцеда Здружыня Інтеліґенциі Русинів Словеньска Ян Липиньскій Книжка приносит основны факты о істориі Русинів од правіку кєд бесідуєме о териториі на котрій днес жыют Русины аж по долю того народа в Европі по ІІ світовій войні Мала но люксусна Як уж сме споминали книжка не є новым текстом а як раз текст само собі належыт медже тото найліпше што з русиньской істориґрафіі мож на книжнім рынку дістати Але нове выданя приносит про любителів книжок і бонус Тымієґрафічна обробка передвиданой публикациі Івана Попа Выдаватель зволил шыківний дорукы малый формат а наперек тому же книжка має понад <unk> сторінок Выбрати якосний папір не робит книжку ани грубов ани тяжко Хоснованы сут так само наоко добрі ся чытаючы і шумны шрифты Текст є елеґантно перерываний образковом документацийом котра має так само высоку якост Окладка книжкы на котрій є на сріберній фоліі втиснутий медвід символ з русиньского ербу є уж лем потверджіньом того же ґрафіка публикациі была роблена на высокій уровні і в модернім штилі што не видіти часто при публикациях на тему Русинів Книжка є зато добра не лем як обовязковый елемент бібліотекы каждого Русина ной як шумний люксусом пахнячий найвецехосенний подарунок про близкых Може як раз тота книжка поможе многым розпамятати ся на своє русиньскє походжыня а они пак на то не забудут ани при списуваню людей у <unk> році В понедільок <unk> листопада новембра <unk> р Катажына Шведа оповідат о єй босорці о лемківскости в поезиі і в жытю Автор інтервю Наталия Малецка Новак Катажына Шведа вродила ся в <unk> р єст поете сом фотоґрафком выховала ся на Лемковині вывчыла на учытельку іспаньского і аґлицкого языків Єст абсольвентом Університету ім Йохана Вольфанґа Ґеты во Франкфурті над Майном Выріжнена творчом стипендийом міста Кракова в <unk> р Мешкадий працує в Кракові бадат свою лемківскіст На днях печатала дебютантскій збірник поезиі Босорка Наталия Малецка Новак Прочытала єм деси в глубинах інтернету што хочеш припомнути світу о Лемках і што сама маш лемківскє коріня Зачнеме од того другого Оповід нам дакус веце о істориі свойой родины Катажына Шведа Мій дідо был Лемком походил зо села Перегримка недалеко Ґорлиц Як мал сімнадцет років выселили го на украіньскій степ в поспіху забрали лем тото што повело ся ім на скоро спакувати На місци копали компериі іли пляцкы з коприлы наймолодшы діти вмерали з зимна і голоду Дідови повело ся вернути до Польщы Долго ся ховал аж здобил польскы документы і оселил ся в Святкові Великій де был тереновым робітником Надлісниц ства Американьскій терапевта Марк Волін в книжці Не зачало ся од Тебе як перенята в спадковині травма влият на тото кым сме і як тото скінчыти занимат ся темом травы закадуваной в ґенах Пише про тото же можеме достати як біолоґічну спадковину консеквенциі трав аж і трьох попередніх поколінь Хоц істория была перемовчана то єй емоцийональны сліды фурт можеме одчувати Інтересуюче як барз днес пересякнена травом єст лемківска земля Вхыжы невельо бесідували про тему выселінь лемківскости Історийом Лемків заінтересувала м ся аж на студиях зачала єм чытати звідувати досліджати хотілам дознати ся як найвеце Выховувала ся в Котаны де Лемковина маж кыпит о кілько мож так повісти вылила т ся туга за часом сперед выселінь всяди мож стрітити сліды неприсутной Лемковины і того што остало Аж за парома верхами найдеме барже жывы лемківскы села Ци тото уформувало тя як поетесу одкале поезия взяла ся в твоім жытю Памяташ першы стихы Тот порожній і зловістный краєвид мал великє влияня на тото кым єм тепер Роками формувал мою вражливіст і так міцно в мене вошол што не знам не хочу ся од него освободити Зато фурт вертам в Низкій Бескід зато така ани інча поезия полна Лемковины тырвогы і тугы за Домом Зачала єм писати вершы завдякы моій учытельці польского языка Івоні Турек Памятам свій першый текст верша подаєме в ориґіналі Стары Ґуры оповідают цудовны басні Входжы в ґломбскальній таємнічос бы послухати пінкых оповісти Наґле взбіло ся кукуже тіша І так то ся зачало давно давно тему Уж товды єм певно перечувала што тоты горы ховают в собі вельо історий як дітина не знала єм іх іщы одчытати Што ся стало пак як уформувало ся твоє жытя Чым занимаш ся на штоден Тот верш написала єм в основній школі пак вчылам ся дале пішлам на філолоґічны студиі найперше в Польщы пак в Німцях аж пак вернулам вернула єм на Лемковину бо штоси бесідувало мі же маме зо собом нерозрахуваны справы Коли вернулам зашылам ся в котами де зачала єм писати босорку Остала єм гын на пару місяців пак перенеслам ся до Кракова де дале мешкам і роблю Не еміґрация а верніня домів стало ся для ня причынком імпульсом до писаня Хто знат быти може кєд бы не Лемковина николи не вернула бы ім до поезиі Появила ся тіж фотоґрафія На місце поезиі попри а може вєдно Фотоґрафія єдляня релятивні фурт новым нарядом Першый апарат купила єм в <unk> році то был старый Зеніт Ет Одраз зачала єм фотоґрафувати в Низкым Бескіді Скоро ся зорієнтувала вам што так моя поезия як і фотоґрафія бесідуют тым самым языком дополнюют ся доповідают там де єден зо способів заводит на ратунок приходит другій Фотоґрафіі хоснуют традицийны методы апараты на клішы шляхетны технікы долгы годины проведены в темній комнаті Така робота дає мі нагоду на тото жебы ся затримати смотрити уважнійше глубше дыхати В твоіх вершах найдеме вельо однесінь до лемківской спадковины Лемківска культура язык традиция были сут присутны в твоім жытю Як дітина несвідомі єм дорастала в останках лемківской культуры проявляла ся як поєдны слова співанкы святочны обряды На жаль дідо вмер коли мала єм сім років Невельо памятам з тамтого часу Коли приходила єм до дідів до Лісничівкы дідо сідал на постели в своім покою а мы його внукы вскакували сме під перину жебы слухати байкы і тоє певно найжывший звязаный з ним спомин якій мам По його смерти баба часом заберала ня на православне богослужыня до Перегримкы Знала єм што ідеме там для него Тепер уж єм барже свідома лемківской культуры в своій найблизшій околици і уважні ся єй призерам Ци жебы зрозуміти твоі вершы треба чытати іх през призму твого походжыня і дале ци свідоміст того же є важна в жытю Знаючы історию Лемків певністю мож дати ся глубше і дальше пірвати бескідскым потокам котры плынут в моій книжці З другой страны може як раз тоты вершы мают нагоду когоси аж том історийом заінтересувати Єст в них певно дакій універсализм хоц він походит з конкретного пережытя Така доля може стрітити каждого з нас гев і тепер в тій або інчій части світа Зато є то актуальна книжка допоминаюча ся о голосы меншын тых з розмаітого погранича Кєд зас іде о свідоміст свого походжыня то думам што в днешній барз фраґментаричній реальности фурт мусиме звідувати ся о достоменніст Днешні звіданя повинны єднак выходити значучо дальше і розпознавати новы ідентичности В своім доробку маж уж літературны успіхы примірово была з лавреатом проєкту Літературного Бюра Полув <unk>ла єс другу нагороду в <unk> загальнопольскым перегляді Половы поетицкє ґня <unk> Тілько што вказала ся твоя дебютантска поетицка книжка Босорка реализувана в рамках творчой стипендиі міста Кракова О чым она є што хочеш повісти світу Босорка то книжка о втраті хыжы выселіню пробінайти ся на чужій земли тузі за свойом През цілу книжку плыне Віслока звільнят приспішат рядит ся своіма правами приплыват одплыват вымітує на беріг холат в своіх водах упіры Єст женом рвучом силом назначат бескідскій краєвид але на кінци піддає ся тому што нехыбне Входит до Віслы той тырвожной приносячой нежаданы останкы міст Босорка то тіж книжка о женах В моій поезиі жена Яґіріка єст стихійом рвучом силом мамуном котра заберат діти мамом і взамін підмітує доколыскы одмінців Єст босорком котра псує молоко старом брудном прачком чарівницьом упіром То книжка о сильных і непересічных женах але на жаль выключаных з соспільства за одмінніст Йоанна Мюллер Лінчер знаменита поетеса літературознавчыня і літературна критичка в рецензиі босоркы повіла барз вельо важных слів медже інчыма што є то книжка цитуваня імаюча еха і сліды родинной оповісти котра вписує ся в шыршу болячу полну дірта молчаня історию лемківской вітчызны і чужыны той і тамтой землі на якій прожывано яку одберано яку вкінци ся одзыскує через памят фотоґрафію верш Конец цитуваня Горячо рекомендую тот допис мож го прочытати в бібліотеці Літературного бюра Што тя інспірує в творчій роботі Особливо тото што пересічне заєдно неосвоєне Така є як раз Лемковина Має якысу непояснену енерґію котра постійно ня притігат Для ня є важным тото же як раз тото што в ній дивне выходит зо штоденности і пересічности Фройдкрислял што Несамовите появлят ся товды коли заводят нас смыслы і рацийональный огляд на світ То як раз товды зачынат ся віра в духы чары і надприродны силы Лемковина єдляня такым простором котрий выкликує вражыня несамовитого хоц порожній то в якысым смыслі остає выполнений Ци цнети ся за родинныма странами коли єст в великым світі Барз найбарже хотіла бы м замешкати найліпше в деревяній хыжы серед старых дикых яблони Тота фурт товаришуча міностальґія стала ся уж хыбаль моім проклятством Хто знат може даколи поведе ся мі вернути гын на все Як оціняш сучасну Лемковину лемківску меншыну ци видиш потребу бесідувати про історию Лемків в польскым соспільстві Як видиш шансы на перетырваня лемківской меншыны Думам што тема Лемків то фурт велика діра в історично культуровій свідомости Поляків Мене о Лемках не вчыли на лекциях істориі підозрілам што і тепер нич вельо ся не змінило Кєд бы вірити в даку над природну силу поезиі то може вартат про тото писати Не зато жебы дашто змінити Думам што поезия такой силы не маціковити заразити емпатийом розбудувати свідоміст хоц бы і серед жменькы чытачів Пишучы книжку мала єм якысу невелику надію што трафит тіж до осіб котры невельо знали о Лемках і в даякій мірі стане ся імпульсом до дальшого поглубляня знаня Потішаюче є тото што уж доходят до ня голосы што як раз так ся діє напр написал до ня хлопчыско котрий николи не чул о Лемках а по лектурі моіх вершів влучыл лемківскє радийо бо был цикавый як звучыт язык Тоты акциі найбарже тішат Істориі сут жывы о кілько сут дале оповіданы Твоі найблизшы пляны то може штоси звязане з Лемками Од долшого уж часу пишу повіст єй акция проходит як раз на Лемковині але то барз долготерміновый проєкт На штоден борю ся з тым жебы погодити роботу вчыня писаня і фотоґрафію Тепер роблю тіж над фотоґрафічным проєктом під наголовком Дикій Схід То проба вказаня кольориту погранича Документую не лем сліды минулого але і сучасных жытелів Низкого Бескіду бадам як траґічна істория Лемковины влинула на днешній характер села Окрем того єм участником менторского проґраму СКО де під оком выдатных фаховців документалистів роблю над створіньом свого циклю знимок котрый тіж і гев несподіванка буде навязувал до Лемків Як спомнулам скорше істориі сут жывы покля сут дале оповіданы Свойом пляную ся фурт ділити бо може як раз дахто захоче послухати і до чогоси ся му тото придаст Наша памят часто служыт до хованя минулого о вельо барже познаєме себе на основі істориі інчых Віторок <unk> листопада новембра <unk> р од русиньского возроджыня Автор допису Анна Кузьмякова Минят уж <unk> років од того часу як в котлі демократичного охотіня ся діставлят на світло світа вопрос до того часу неєствуючых Русинів Місцьом іх возродного процесу по <unk> році стало ся місто Меджябірці Меджілябірці місце народжыня Русиньства Ту выникат русиньска оброда перша пореволючна орґанізация котра хоче репрезентувати інтересы Русинів Русинів котры не хотят быти в скопках Русинів з власном історийом культуром своіма богатыма звыками і власном віров Русинами котры уж не хотят быти прикрыты вшелякыма інчыма назвами Украінцями Русами хотят быти самы собом хотят быти Русинами як нам то заповідали русиньскы Будителі Александер Духнович Александер Павлович Адольф Добряньскій і многы інчы В медже лабірцях ся зачала тота нелегка пут воскрешаня русиньской ідеі котра ся пошырювала і до дальшых реґіонів Словакі де жыют Русины Но місцьом пореволючного народжыня русиньства сут Меджлябірці З цільом жебы залеґалізувати тоту першу русиньску орґанізацию русиньску обороду одбыл ся в Меджелябірцях і єй перший русиньской обороды Першый сейм русиньской оброды ся одбыл <unk> новембра <unk> року в Меджлябірцях Як пише Павел Дупканіч русиньскій діятель з Меджляборец цитуваня Першый сейм русиньской оброды ся зышол по рушных місяцях <unk> пілка <unk> был завершыньом діятельства Ініциятивной ґрупы люди в Меджелябірцях котра своім намаганьом прямувала ку заложыню орґанізациі на обчаньскым принципі з цільом розвинути возроджуючий процес Русинів По приправных роботах было вырішено скликати установлюючый сейм на ден <unk> новембра <unk> Окрем главных ініцияторів з меджляборец і околіці на сеймі взяли участ і дальшы симпатізанты і делеґаты з інчых міст русиньского реґіону Пряшів Бардейов Свидник Гуманны Сем <unk> схвалил першы становы русиньской оброды котры перед сеймом были реґіструваны на Міністерстві Внутра Словацкой Республикы дня <unk> октобра <unk> Становы у вступній части накрислювали головны ціль орґанізациі розвивати возроджуючый процес Русинів на словеньску і запоіти до того процесу людей без огляду на народност політычну приналежност віровызнаня і членство в інчых сполоченьскых орґанізациях Становы дале деклярували же главныма кєруючыма орґанами русиньской оброды будут сей Як найвысшый орґан котрый ся буде сходжати два раз річно Не скорше была тота періодицита змінена на раз на два рокы Координачний выбор котрий веде діятельство медже засіданями сейму Містный клюб низше орґанізаци зложкы в містах і на селах Контрольна Комісия Центром русиньской оброды ся стали Мириля Бірці В дальшых роках ся орґанізачна структура мінила подля актуальных потреб котры приносил окремый період Наспоминам першеймі русиньской оброды были зволены за прецеду русиньской оброды Василь Турок за тайомника Владимір Цепко за членів Координачного выбору были звалены Василь Турок Владимір Цепко Александер Франко Штефан Бунґаніч Михал Турок Гетр Іван Біцко Серґей Сметанка По першым сеймі были приступны до Координачного Выбору русиньской оброды дополнены представителі з інчых міст і сел Ярослав Сисак Іван Бандуріч Василиса Бородачова Павел Бірчак Анджей Барян Мариян Харитун Михал Буртін і дальшы Деклярация з <unk> сейму русиньской оброды У выступліню Василь Турок першый председат русиньской оброды презентувал на першым сеймі основны цілі русиньской оброды выбудувати орґанізачну структуру выникнутой орґанізациі вернути нашому народу русиньску ідентичност і усвідомліня рішыти вопросы русиньского языка і школьства обновити аматерску і професийональну культуру русиньского етніка обновити русиньску пресу выдаваня книжок і зачати процес деукраінізациі реґіону в котрым жыют Русины Основом рішыня <unk> сейму русиньской оброды окрем схваліня стану русиньской оброды Было накрисліня цілів котры приняла закладаюча громада в Медженабірцях <unk> марця <unk> де было сформувано <unk> пунктів надрукуване ниже Сем на конец засіданя принял деклярацию в котрій ся у вступній части уводжат цитуваня Наперек сторічам народносного утиску і повтурюючым пробам о асиміляцию русиньскє жытельство вытримало неприязны судбы і тиску інчых народів і непідлягло намаганьом о мадяризацию словакізацию русифікацию ци украінізацию Утримало собі усвідомліня русиньской народной самобитности і народной приналежности чутя народной гордости звыкы традициі культурной цінности утримує собі свій язык конец цитуваня Конкретны пожадавкы Русинів В заключній части деклярациі IV русиньской оброды сформувал такы пожадавкы нр <unk> Зреализувати зміну в установным законі чысло <unk> з <unk> октобра <unk> о поставліню в Чехословациі так жебы з назвы украіньска русиньска было слово русиньска выбрате зо скобок і уводжане само і з формального боку Пункт два Узнаня Русинів за народност в Чехословациі і признаня єднакых прав як мают подля уставы інчы народности в Чехословациі Пункт три Належне зрівноправліня русиньского языка з остатніма языками хоснуваныма в Чехословациі главні вытворіня множности про выуку русиньского языка выдаваня русиньскых періодичных і непереіодичных публикаций і в діятельстві мазмедий на териториі де жыют Русины хоснувати го в контакті і з інституциями на териториі де жыют Русины Пункт <unk> Уможнити і підпорити розвой русиньской культуры пункт I уможнити жебы в русиньскых церквах ся літурґіі вели в церковнославяньскым языку Пункт <unk> право злучувати ся в народносных культурных сполочыньскых і інчых орґанізациях і утримувати контакты з подобныма орґанізациями в Чехословациі Пункт <unk> уможнити контакты з Русинами жыючыма за границями ци індивідуальныма особами або з полками пункт вісем право на еґзистенцию і розвой Русинів взяти до увагы при творіню територияльных і економічных структур По сеймі русиньской оброды Уведжены пожадавкы ся поступно выпрофільували на дальшых сеймах до конкретных цілів а ку ним прибыли і дальшы як напр зміна назвы культурных інституций Украіньского Народного Театру на Театр Александра Духновича і Музею Украіньской Культуры Усвіднику на Музей Русиньской Культуры Вытворіня редакций періодичной і неперидой пресы в русиньскым языку в Пряшові вытворіня самостатньой русиньской редакциі в рамках народосного высыланя словеньского розгласу і словеньской телевізиі кодифікация русиньского літературного языка обновліня выукы русиньского языка в школах і реґіонах де жыют Русины і деото родичі проявляют інтерес вытворіня катедры русиньского языка з цільом приправкы кваліфікуваных педаґоґів і робітників про культурну сферу Выдарил ся проєкт Воскресліня Русинів Што сме перед тридцетьома роками мали ци не могли мати Днес можеме іти до нашого театру Александра Духновича в Пряшові і слухати зо сцены наш материньскій русиньскій язык З радия і телевізиі слухаме реляциі по русиньскы учыти ся русиньскій язык на школах і в Інституті Русиньского Языка і Культуры на Пряшівскій університі выдавати пресу і книжкы в русиньскым языку орґанізувати конкурс з деклямациі русиньской поезиі прозы і малых сценичных форм фестівалі русиньского спілу і так дтото вшытко што однес ся нам явит як сонце котре каждый ден выйде Перед тридцет роками не было Аже тото вшытко маме є заслуга русиньской оброды котра перед тридцет роками выникла в Меджелабірцях Середа <unk> листопада новембра <unk> ры Книжка для діти о Лемковині нагороджена Автор допису Наталия Малецка Новак Книжці Мариі Стрялецкой під наголовком Бескід Бескіту была признана нагорода імени Фердинанда Вспанялого за найліпшу книжку для діти <unk> рока Орґанізатором конкурсу є Краків Місто літературы ЮНЕСКО Книжку печатало выдавництво Li<unk> Мария Щелецка артистка творчыня анімациі подорожничка час до часу жытелька нашых гір оповідат о бывшій і днешній Лемковині Єст авторком тексту та візуальной страны книжкы котру мож сміло рекомендувати не лем молодшым чытачам Публикация є літературно плястичном історийом о земли Лемків тій теперішній і ті сперед пілстолітя о єй таємницях культурі маґіі і природі Хоц книжка є для діти то принесе радіст і старшым В поясніню капітулы пише ся што Бескід Бескіду в непересічний спосіб дозвалят однести ся до скомпликуваной польской спадковины а в тым примірі польско лемківской спадковины Томаш Майковскій допомнят што цитуваня книжка порушаючо оповідат о тым же чловек єст лем єдным з существ спосеред неувірительно скомпликуваного світа природы то нештоденна енциклопедия конец цитуваня Барбара Ґаврилюк так само член капітулы написала што цитуваня Бескід Бескіту то книжка властиві безвіку книжка при котрій дітина прекрасно проведе час обзераючы несамовиты ілюстрациі зроблены авторком котры навязуют до бывшых часів до реалистичной ілюстрациі яка обовязувала в часах ПНР Книжка принесе тіж радіст дорослому чытачови Велика кількіст знаня подана в лагідный спосіб конец цитуваня В капітулі конкурсу засідают іщы Марта Ліпчыньска Ґіль пропаґаторка літературы для діти і молодежы Йоанна Олег писателька ґрафічка літератска критичка Шымон Клоска критик і літератскій активіста та Лукаш Демскій прозаік сценариста автор книжок для діти Нагорода імены Фердинанда Вспанялого є передавана вчас фіналовой ґалі Фестівалю Літературы для діти в Кракові Дякую низкому Бескідови што трафлят ся мі гын тото што найліпше Нагорода імени Фердинанда Вспанялого Для найліпшой книжкы для діти вручана є од <unk> рока Єй цілю є промувати літературу і державных авторів і ілюстраторів Тогорічна ґаля вручаня нагороды з відомых причын проходила онляйново присутна перед монітором Мария Стжеледка Передала слова подякы для вшыткых завдякы котрым повело ся печатати тоту публикацию цитуваня Барз дякую же ріє за доцініня мойой роботы Ґражыні Ланґе моій професорці з працовній Ілюстрациі Академіі Красных Штук во Варшаві та Моніті Гануляк Дякую выдавництву лібра за тото што увірили в тоту книжку і барзня підпорюют на каждым кроці звязаным з публикацийом і не лем вычысляла авторка Слова подякы Мария Стрелецка направила і на Станіслава Криціньского реґіоналисты любителя гір автора вельох краєзнавчых публикаций тіж про Лемковину цитуваня Дякую тіж Станіславови Криціньскому за несамовиты книжкы о Бескіді та за поміч в гляданю правды в істориі а наконец дякую Низкому Бескідови за тото же є безконечном інспірацийом за тото же ня приял як свою і за тото што трафлят ся мі гын тото што найліпше закінчыла авторка Ветослава Бартоньова ратувала русиньскы діти з долины смерти здобила ціну памяти народа Автор вісти Петро Медвід У віторок <unk> новембра <unk> р в ден коли в Чешскій і Словацкій Республиці святкує Державне свято Ден Боробы за Свободу і демокрацию же траґічно передавали ся ціны памяти народа Тото оцініня передават безпрофітна орґанізация Пост Велюм котра діє в Чешскій Республиці і на Словакі І тот рік прямый ефір із святочного проґраму передаваня цін высыла чешска телевізия Словацка телевізия і чешскій розглаз котры сут вєдно із Пост Велюм а Чешскым Інститутом про Студийом Тоталітарных режімів орґанізаторами Ґаля Вечора Тогорічны ціны памяти народа здобыли п <unk> лавреаты но передаваня было вынятковым Першый раз в істориі уділило ся тото оцініня ін мемориям посмертно дістала ціну памяти народа Кветослава Бартоньова котра помогла бідным русиньскым дітям з долины смерти Студентка учытельской семінариі што помогла дітям Кытослава Бартоньова рожена Аксманова жыла в роках <unk> як студентка учытельской семінариі в Роднім Оломовці вєдной із соклясничков Вєрол Кристовол пішли в літі <unk> року до зниченых русиньскых сел на выходній Словакі в тзв долині смерти на місця де проходили єдны з найтякшых боів І світовой войны Молоды студенткы там привезли збірку одежы промістны діти ішли конкретно до сел Вышня і Нижня Писана чым іх повірила школа котра збірку зорґанізувала цитуваня Было тотам цалком выбомбардуване дало ся там ходити лем по дакотрых драгах де з вами ішол супровод бо всядиль были міны Зістала там і єдина мурована будова Зістало там полно сирот і діти спали наприк і по штырьох на єдній постелі Споминала Квятослава Бартоньова на тоты часы про орґанізацию Постбелюм котра зберат жывотны істориі памятників ХХ столітя Кєд же діти єй просили о поміч по тім што ся вернула до Ломовця зачала під покровительством Чехословацкого Общества орґанізувати і скорый приход до єй родного міста Мусила ім выбавити уквартелюваня доктора школу ци фінансий зато наштівила дакілько фірм і інституций жебы выбавити грошы про дітей Сама при тым ходила в розторганых боканчах Но наконец ім вшытко позганяла і то што ім треба до школы Вдяка Квятославі Бартоньовій <unk> дітей пришло на єден школьскій рік до Оломовця О <unk> ділок постарали ся католицкы монархы двоє дітей взяли ку собі родины котры одповіли на вызвувчого словацкого Общества декотры діти котры были сиротами уж зістали адоптуваны в Оломовці чым ім забезпечіла ліпше дітинство і жывот Скромна з нелегкым жывотом Цитуваня Ниґда єм о тім не говорила і не хоснувала то на свій хосен Мі тых дітий было страшні жаль зато єм то зробила повіла Бартоньова кєд з ньов з постбельом робили інтервю в котрым розповіла свою жывотну історию Зо жадном дітином ся пак же не стрітила Ур закінчыла студиі і зачала учытелювати но про єй незгоду з комуністичным пучом єй часто метали з місця на місце по сельскых школах Єй родині взяли вшыткы фундушы і тету котра была католицком монаршком одсудили у выконструуваным процесі на <unk> років арешту Аж коротко перед свойом смертю о <unk> році вдяка постбелюм стрітила ся з дакілько дітьми котрым повойні помогла Ціна памяти народа і была вынятково уділена інмемориям з той причыны же сама не хотіла быти прославляна і не хотіла приняти ціну почас жывота Тепер єй перевзяла єй внучка Пост Белюм Орґанізация Пост Белюм выникнула о <unk> році в Чешскій Республиці пізнійше паралельна орґанізация і на Словакі Выглядат записує спомины памятників ключовых моментів ХХ столітя Основали єй чешскы журналісты і історици Головным проєктом стала памят народа Збірка спомин конкретных особности і фотоґрафій денників і ріжных архівалей з періоду тоталитаризмів ХХ столітя Днес мают тисячы обробленых жывотных історий і вшытко є присутне як інтернетоовий архів Четвер <unk> листопада новембра <unk> рык В полонинах перерабляют хыжы на уквартелюваня Ходит веце туристів Автор вісти Петро Медвід Сполучный Ставебный Уряд Снина выдал у области полонин тот рік довєдна <unk>наді ставебных поволі на перебудуваня родинных домів і інчых обєктів на заряджыня про уквартелюваня дальшы жадости сут штадію выбалюваня інформувала о тім словацка президентура ТаС цитуваня у вшыткых припадах аж на два выняткы ішло о фрышне купліня обєкту Повіла про аґентуру Робітничка уряду Лемка Демкова з тым же жадателі тым реаґували на можливост здобыти фінансну дотацию на розвиток туризму в рамках ініциятив Cытра є без навернутя Росне інтерес Цитуваня Інтерес о капациты про укварталюваня і стравуваня Росне єст тот ренд о котрым собі думам жебы міг в тій териториі помочы Конечні зачало ся реалізувати то о чым сме долгы рокы лем снили Повіл про аґентуру Ян Голинка староста русиньского села Улич де ся на туристичны пенсийоны або укварталюваня на приваті мінит довєдна пят обєктів Вказал при тым на факт же поджас тогорічной літньой туристичной сезоны котра была оплывлена пандеміом нового тіпу коронавірусу чысло туристів в селі было дакілько раз высше як попередні рокы Три обєкты де ся даст уквартилювати і котры моментально діют вылічу были обсаджены на <unk> процент Видят перспективу дальше цитуваня В другій половині літа уж в полонинах не были вольны капациты на уквартелюваня потвердила аґентурі Зузана Бурдова з безпрофітной орґанізациі BVÌ Ca<unk>З котра підтримує туризм в реґіоні Інтерес был за єй словами о тоту област з боку домашніх туристів о много векшій в порівнаню з попереднім роком цитуваня Было ту много люди із Западной Словакі родины з дітьми котры вырішыли же ідут познавати выход кєдры ту іщы ниґде не были або барз давно і є то про них все далеко підкрислила Векшына жадателів о поволіня на перебудуваня обєктів не є прямо з реґіону сут і з окресу Снина але векшына є з окресів Кошыці Братислава Михалівці Гуменны Окрім обєктів науквартилюваня рішают ся і ремонты просторів про службы в области пожычуваня різных шпортовых потреб біциґлів но пожычыти буде мож і лижы цитуваня Конечні ся туж то зрушыло Перспектива напевно є і про наполніня сельской касы і на приправу проєктів на розвиток туристичного руху котры ся дотепер виділи многым нереальны коментувал діяня в реґіоні Голинка Презентация книжкы Істория Русинів на Спішу Автор допису Петро Медвід В середу <unk> новембра <unk> р о <unk> <unk> годині одбуде ся в рамках циклю Дворны діалоґы святочна презентация двоязычной словацко русиньской моноґрафіі під назвом Істория Русинів на Спішу котру выдал Музей Спішу Спішскій Новісі Презентация одбуде ся з причыны протеплідемиолоґічных наряджінь в онляйн просторі і так ся на ню холем віртуально буде мож дістати з цілого світа Інформувал о тім Спішскій Музей Жыва русиньска меншына Цитуваня є нам жаль же не можеме на вщывників той подіі привітати прямо в просторах музея кєд же ту мают можливост видіти унікатну выставку під назвом Русины на Спішу котру сме одкрыли <unk> септембра інформувала директорка музея Зузана Кремпаска Выставка подля Кримпаской презентує русиньску меншыну як жыву котра збогачує і днес свойо історию культуру реліґійом звыками традициями і ремеслом Частю выставкы є і фільм о Русинах котрый Музей приготовил вєдно з вецесупроводныма подіями Послідня подія в рамках той выставкы буде День Русинів <unk> юна Унікатна публикация Найвызначнійшом супроводном подію выставкы о Русинах на Спішу є як аґізує Музей презентация книжкы Істория Русинів на Спішу котра обсягує і много фактів котры будут публикуваны обще по першый раз Авторами сут робітници Музея Спішу цитуваня Меншына Русинів є повязана з кошыцкым крайом зато ня тішыт інтерес змапувати іх історию ци звыкы Тоты представит і нова книжка Істория Русинів на Спішу Іде о обще першу публикацию на Словакі котра подробно занимат ся історийом даякой меншыны в конкретным словацкым реґіоні Окрем іншого є унікатна і за тото бо выходит в словацкій і русиньскій языковій мутациі Спішскы Русины собі так можут о своій істориі прочытати у своім материньскым языку повіл предцеда Кошыцкого Самосправного Краю котрый є заряджывательом Спішкого Музея Растіслав Тирнка Книжка має штыри капітолы три сут присвячены істориі Спішскых Русинів у окремых часовых періодах хоц середньовіку аж по сучасност четверта капітола занимат ся Русинами з етноґрафічного погляду Істория Русинів на Спішу є першым томом книжковой едициі Музея Спішу з назвом Істория Народности на Спішу В будучности в рамках той едициі будут выдавати публикациі о дальшых меншынах котры жыли і жыют на Спішу Презентацию книжкы о Спішскых Русинах собі можете онляйн посмотрити <unk> новембра о <unk> <unk> годині за поданым на портали мотузКО Пятниця <unk> листопада новембра <unk> рым Вмерла Мария Байко заслужена інтерпретаторка лемківскых пісен <unk> листопада новембра <unk> р на <unk> році вмерла заслужена інтерпретаторка лемківскых пісень університетска выкладачка і лавреатка вельох нагорід Мария Байко Через долгы рокы прославляла лемківску пісню вєдно зо своіма сестрами в знаным Тріо сестер Байко Мария Байко вродила ся <unk> марця <unk> р в селі Яблониця Руска близко Санока на східніх крайных териториях Лемковины В родині окрем Мариі народили ся штырі дівкы Зеновія Даниіла Ніна і Ірина родина Байків в <unk> році была переселена на радяньску Украіну до Бузка в львівскій области там вєдно зо своіма сестрами завершыла середню школу В роках <unk> вчыла ся на выділі Бандуры во Львівскій Музичнопедаґоґічній Школі Дальше в роках <unk> Мария Байко студиюла на Лівскій Нацийональній Консерваториі ім Лысенка в клясі проф Бандіровской а тіж паралельно продолжала науку в клясі Бандуры в проф Гермасенка Істория Тріо сестер Байко зачала ся іщы за студентскых часів в <unk> році За попертьом проф бандрівской сестры Мария Ніна і Даниіла Байко сфорували музичне тріо котре неодолга стало ся знаным по цілій Украіні але і за єй границями В своім репертуарі часто выконували лемківскы народны пісні В <unk> році тріо было нагороджене на ХХ Общесвітовым Фестівали Молодежы і студентів в Москві В <unk> р сестрам Байко признано званя заслужены артисткы УС а в <unk> році были одзначены премійом імени Шевченка О три рокы в <unk> отримали званя народных артисток Украіны Мария Байко продолжала наукову роботу на львівскій консерваториі в <unk> р отримала званя професора катедры сольового спілу За рокы свойой роботы інтересувала ся лемківскому музыком і піснями Зрыхтувала вельо опрацувань Выслухали сте статіі якы были публикуваны на портали ЛЕМ фм протягом посліднього тыжня Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак Болікує коміл