Words, identity, emotions
The archive of
Lemko radio
About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.
Перегляд тыжня
Episode description
Odcinek to przegląd tygodnia z LEM FM, w którym przedstawiono wystawę fotograficzną „Rusini“ Iwany Jaśmińskiej w galerii Domu Mniejszości Narodowych w Pradze. Druga część dotyczyła przyznania Medalu Prezydenta Republiki Słowackiej Marce Machoškovej za zasługi dla kultury, zwłaszcza rusyńskiego śpiewu.
Automatic transcript
Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм субота <unk> мая <unk> рока Умер Русины в Ґалериі Дому Нацийональных Меншын в Празі Автор вісти Наталия Малецка Новак Іщы лем тыжден до <unk> мая того рока мож обзерати фотоґрафічну выставу Іваны Яшміньской під наголовком Русины в Ґалериі Дому Нацийональных Меншын в Празі Цитуваня Перед трьома роками моі стежкы завели ня до місця мого дітинства на східню Словацию де люде фурт жыют в згоді і близко натуры та Бога од того часу реґулярні гын вертам Коментує своі знимкы авторка Івана Яшміньска вроджена в <unk> р то родачка з гуменного На штоден жыє і творит в Празі Єст абсольвентком Університету Яна Коминьского в Празі студиювала на напрямі Специяльна Педаґоґіка та Шлезского університету в Опаві на котрым студиюла фотоґрафію на творчым інститу В <unk> році остала лавреатком першой нагороды де АндіА Престіжового Фотоґрафічного Конкурсу о світовым Засягу за роботы вказаны в катеґориі Емоциі Отримала так само ґран Прі В <unk> році признали Яшміньскій перше місце в рамках Цяґ ча В остатніх роках своі фотоґрафіі вказувала на выставах в Празі Братиславі Милані Блатні ци Теплицях Єст авторком циклю знимок Русины будучого пробом затримати на фотоґрафіях образ русиньского населіня Фотоґрафіі вказуют люди якы сут розділены з родином самітны бесідуючы або молчачы якы тяжко роблят каждого дня або прібуют лем дожыти до наступного сходу сонця Яшміньска так само документує і Нацийональный Парк полонины Цитуваня За каждым разом коли вертам стаю ся барже свідома того одкали єм і кым єм коментує фотоґрафка Дальше цитуваня каждий з нас має своє духове місце котре веде го од дітинства його образы проникают до нашых споминів в ріжных інтервалах часу і з ріжном інтенсывністю Отварают тунелі до нашого внутри котрыма вертаме котрыма блудиме а при тым фурт одкрываме новы значыня і символі Змушат нас тото думати о річах о котрых сме уж забыли з котрых сме выросли але чым дале тым веце здаєме сой справу з того што то інтеґральна част нас додає Яшміньска В понедільок <unk> мая <unk> рока Вені Медалю Президента Словацкой Републикы дыстала Марка Мачошкова Автор вісти Петро Медвід Президентка Словацкой Републикы уділила в неділю <unk> мая <unk> року в будові словацкой Фільгармоніі в Братиславі Державны нагороді <unk> особностям общественного культурного і шпортового жывота <unk> ін Мемориям Державны нагороды вручали ся з нагоды ХХ річниці выникнутя Словацкой Републикы но і тот рік не могла церемонія проходити в януаровим терміні з причыны пандемічной ситуациі Медже оціненыма особностями є і Мария Мачошкова перша дама русиньской народной співанкы Президентка нашу Марку Мачушкову оцінила медальов Президента Словацкой Републикы за вызначны заслугы о розвиток Словацкой Републикы в области культуры Марка Мачушкова Народила ся Мария Мачошкова <unk> марця <unk> р в русиньскым селі Потічкы в окресі Стопків належыт ку найвызначнійшым особностям культурного жывота Русинів на Словакі Нихто єй не повіст іншак як Марка Выростала в нелегкых войновых і повойновых часах Любовку співу чула аж од дітинства і то як споминат вдяка своій мамі котра мала красний голос пак і талент підхопили в школі Як молоде дівча в <unk> р по конкурсі наступила до новооснуваного піддукляньского Украіньского народного ансамблю днес піддукляньскій Умелецкій Людовый Собор котрый был товды балетом і оперетом Украіньского Нацийонального Театру днес Русиньскій Театр Александра Духновича В ансамблі співала <unk> років З тым умелецкым тілесом перешла цілый світ абсольвувала столкы выступлінь І спів і презентация нашого фольклору могла публика видіти на сценах од Тунізиі через Голяндию Юданію Німецко аж по споєны Штаты Америкы Канаду і бывшый Совітскій Союз Ур здобыла титул заслуженый умалец Зробила великє множество награнь включно профільовых альбумів спілпрацувала і з іншыма тілесами напр З Бряньскым Радийовым Оркестром Народных Інструментів Брольны Хоц стала успішном і знамом співачком Марка Мачошкова цілый жывот здістала скромным і покорным а головно добрым чловіком При споминах на своє дітинство бесідує же біда і іджыня з єдной мискы вєдной з сородниками єй выховали ку скрымности і спілналежности Потішуючым фактом є же у Маркы Мачошковой вік не грає жадну роль Активна є доднес Мож єй видіти на ріжных культурных подіях фестівалях де все потішыт публику Хоц остатні два рокы такым подіям барзне Жынчіле уж тепер рыхтує Марка Мачошкова концерты котры мали одбыти ся іщы перед двома роками куі жывотному ювілею Медаяля Президента Словацкой Републикы Медая Президента Словацкой Репубкы є єдном з державных Нагород Словацкой Республикы уділює ся гражданам Словацкой Республикы котры вызначно заслужыли ся о ряджіня і справуваня державы о розвиток в области Обороны і безпечности Словацкой Республикы Господарства Словацкой Республикы Територияльной самосправы наукы і технікы культуры уменя шпорту і в социяльній области або за бызначне пошырюваня доброго мена Словацкой Республикы Належыт і тым котры з насаджыньом власного жывота заслужыли ся о урятуваня людского жывота або урятуваня значных материяльных цінностий вынятково уділює ся і гражданам інчых держав В Пряшові был інтронізуваный новий апостольскій адміністратор автор вісти Петро Медвід В неділю <unk> мая был у катедральным соборі святого Йоана Крестителя в Пряшові інтронізуваний до уряду Апостольского адміністратора Седы Ваканте пряшівской архієпархіі владыка Петро Руснак братиславскій єпарха Як інформувал говорця пряшівской грекокатолицкой архієпархіі Михал Павлишнович на початку торжественной подіі Андрий Євчук Шарже Дафера Апостольской Нонциятуры на Словакі рочытал декрет конґреґациі Провосточной церкви в Римі а в нім пише ся цитуваня Кєд же про канонічне зрічыня ся єпископскых обовязків його Ексцеленциі Йоана Бабяка подля припису канона <unk> Кодексу Канонів Восточных церкви Пряшівско Митрополітна Архієпархія стала вакантном його св Папа Франциск <unk> дня місяця марец <unk> р до спомянутой архієпархіі ласково послал і рачіл выменувати і апостольскым адміністратором Седы Ваканте його Есцелцию Петра Руснака єпископа братіславской єпархіі візантійского уряду вєдно з вшыткыма права і обовязками котры повязаны з тым урядом конец цитуваня Зречіня ся уряду пряшівского архієпископа і митрополиты Яна Бабяка папа римскій Франциск приял <unk> апріля <unk> року Владыка Петро Руснак зістават єпархіяльным єпископом Братіславской єпархіі і вєдно з тым буде рядити пряшівску архієпархію як апостольскій адміністратор Головным служытельом торжественой літургіі был новый апостольскій адміністратор котрый єй проповідал Єдно з ним служыли владыка Йоан Бабяк владыка Мариян Андрий Патак за кошыцку єпархію был участный архімандрита Ярослав Лайчак і приблизно <unk> священників пряшівской архієпархіі На кінцю літургіі подякувал владыкови Йоанови Бобякови за девятнадцет років єпископской службы о Любомір Петрик делеґат Адомня пряшівской архієпархіі делеґат А омня подля церковного права є выменуваный апостольскым адміністратором і є другым штатуарьом єпархіі Має выконны власти В своім дяковнім приговорі підкрислил безпрестайну службу владыкы Бабяка через котру цитуваня Бог піднял грекокатолицку церков што было уміцнене і минурічном свято літургійом котру служыл у Пряшові папа Рымскій Франциск почас свойой Апостольской навщівы на Словакі Конец цитуваня В Бурсі почытате нового Маґочія автор допису Наталия Малецка Новак В остатніх днях на польскым выдавничым рынку вказала ся публикация на котру з нетерпливістю ждали заінтересуваны русиньском темом а і самы Русины в Польщы Як раз вышла книжка під наголовком Подослону Ґур діє Русі Карпатскій і Карпаторусинів авторства проф Павла Роберта Маґочія Выдавництво Liuтало книжку котра становит достравдове компендиюм знань парафразуючы перше слова книжкы про нарід котрый николи не мал свойой державы але од віків прожывал на землях называных Карпатском Русю якы днес лежат в границях Польщы Словациі Украіны і Румуніі Бесіда є про Карпаторусинів ци просто Русинів Карпаторусины сут одкальсы мали історичну вітчызну Подослоном ґур Діє Русі Карпатскій і Карпаторусінів то долгождана в польскым перекладі книжка была перше публикувана в аґлицкым і словацкым языках фундаментальна для істориґрафіі Карпат моноґрафія проф Павла Роберта Маґочія Тлумачыня з ориґіналу зробил Марек Круль Є то перша наукова моноґрафія тыкаюча істориі Русинів і Карпатской Руси в котрій професор Маґочій дає тезу о існуваню ст східньославяньской нацийональности Была она написана на основі выкладів для курсу посвяченого Істориі Русинів в рамках проґраму Студіу <unk> норум <unk> розділів близко <unk> сторінь укладат ся в хронолоґічний порядок од преісторичных часів по сучасніст Цитуваня з огляду на дидактичный характер сесой книжкы як університетской публикациі вельо розділів зачынат ся од поміщыня Карпатской Руси в шыршым контексті держав якы рядили на єй обшыри та Европы як цілости Можеме прочытати в одавторскым вводным слові проф Павел Маґочій проф Павел Роберт Маґочій вроджений в <unk> році то вызначный науковец карпаторусиніста русиньского походжыня вчений в обшыри істориі картоґрафіі социйолінґвістикы політолоґіі бібліоґрафіі та досліджынь над еміґрациями Ведучый катедры Украіністикы на Університеті в Торонто од <unk> р член Академіі Науко Королівского Наукового Общества Автор близко <unk> публикаций в тым прорусинів м ін популярной книжкы переведеной на пару языків Народ Нидкы Вєдно з Іваном Попом єст редактором найвекшой енциклопедиі тыкаючой темы Русинів Енциклопедия <unk>em<unk>e<unk> печатаной тіж в тлумачыню на украіньскій язык Павел Роберт Маґочій в роботах доказує што Русины сут окремым народом і мают право пошырювати свій язык і культуру во вшыткых державах де жыют Він сам є основательом Карпаторусиньского Дослідничого Центра а і спілосновательом Світового Конґресу Русинів Памяти Богдана Ґамбаля На другій страні публикациі послоном ґур діє Русі Карпатскій і Карпаторусинів находит ся дедикация св памяті Богданови Ґамбальові велькому лемковскому патріоті котрый выступіл з пропозицийом выданя польского прикладуй ксьожкы леч предчестна смерть не позволіла му го уйжыть То як раз Богдан Ґамбаль незмордуваний борец о русиньску ідеову незалежніст был інспіратором печатаня моноґрафіі Павла Роберта Маґочія в польскым языку як обовязковой лектуры для чысленных критикантів піддаючых в вантпливіст істнуваня окремой русиньской нацийональности та самых Лемків як легкє до присвоіня бо в польскым языку джерело знаня про історию і походжыня свого народу Книжку по дослоном Ґуры діє Русі Карпатскій і Карпаторусінів Пава Роберта Маґочыя можете почытати або выпоржычыти в бібліотеці Руской Бурсы в Ґорлицях котра отворена єст од понеділька до пятниці в годинах од <unk> <unk> до <unk> <unk> або по індивідуальным догваріню в інчым терміні контакт Наталі <unk>r<unk>e<unk> ЕТieP крапка фм або під номер телефону плюс <unk> віторок <unk> мая <unk> р русиньскій Музей позыват на ніч музеів і ґалерий Автор допису Петро Медвід Як інформувала Яна Трущыньска Словацкій Народный Музей Музей Русиньской Культуры в Пряшові і тот рік залучыл ся до цілоевропской подіі Ніч Музеі і ґалері котра є орґанізавана під покровительством Рады Европы Цільом той подіі є в што найвекшій мірі презентувати культурну дідовизну значіня єй высокочіня і охраны при культурній выміні Шыріню інформаций о культурній розмаітости окремых краін і реґіонів Европы при неформальній освіті і культивуванім оддыху З нагоды ночы Музеі ґалері Русиньскій Музей на <unk> мая приготовил проґрам котрый буде про нащівників од <unk> годины аж до <unk> годины Музей позыват на богатый пестрий проґрам в рамках котрого можете видіти не лем постоянны выставы музея але і актуальну дочасну выставу Лемкы котра є присвячена <unk> річниці Акциі Вісла В рамках проґраму будут і варштаты на котрых дорослы і діти будут вєдно і з Ґабріелов Часного Вол обявлювати чаро орнаменту зас досправдове богатство предків в подобі русиньскых звыків і прикрасных кроів буде презентуване посередництвом двох фольклорных колективів Вородай і Тихопоточан Про любителів літературы буде презентувана поезия сучасных русиньскых авторів котрых буде чытати актор Ігор Латта На своє собі придут і діти про котрых приповідкы прочытат Яна Трущыньска Закінчыня проґраму буде належати концерту знамой ґрупы Ролянд і дівочому трію з Чьорча Ворголь і абсолютный рекорд Автор допису Наталия Малецка Новак На понедільковій авкциі Нюйоркского Авкцийного Дому Крістіс образ Енді Ворголя продали за рекордову ціну <unk> мілийонів долярів Знаный образ Мерли <unk>n<unk>e Cor<unk><unk> Мерлін єст тым самым найдорожше проданым в публичній авкциі твором штукы ХХ столітя Як сме заявляли в марци того рока попередні властителі образу Фундация Томаса і Доріса Манів з Цуріху хотіли зачати ліцидацию од квоты <unk> мілийонів дулярів Кінцьова ціна за яку пішол образ то <unk> мілийонів долярів што по доданю податку дає як раз сумом близко <unk> мілийонів долярів Авкция тырвала лем <unk> минуты а проходила в сідибі Дому Крісті в самым серци Манхатану в Нью Йорку Ворголь перед Пікассо але зада Вінчій Ціна портрету Мерлин Монро бє попередні рекорды продажы творів штукы ХХ ст Образ альжерскы жены версиі Зеро Пабло Пікаa продали в маю <unk> р за <unk> кома <unk> мілийона долярів а образ обнажена жена Амадео Моділияні за <unk> мілийонів долярів Неквестийонуваный рекорд для выставленого на авкцию твору штукы належыт єднак до Леонардо да Вінчі За його спасителя світа купец дал в листопаді новембрі <unk> р аж <unk> кома <unk> мілийона долярів Пострілений портрет Свиж в Блюмерлин Енді Ворголь намалювал в <unk> році два рокы по траґічній смерти Звізды Голивуд Портрет Монро зробил Ворголь на основі знимкы акторкы з промоцийного фільму Няґара з <unk> р Намалюваний в техніці сері ґрафікы і акрильовом фарбом Сьот Сейдже Блюмерлин є єдным з пятьох портретів в жывых міцных кольорах <unk> сйот з <unk> р взяли своє названя од інциденту што остал ся іх леґендом До працовні Варголя фабрыкы пришла Дороті Подбер котра звідала ци могла бы сфотоґрафувати образы є то словна гра бо американьска перформерка схоснувала анґлицкє сют што значыт стріляти але в бесідуваным языку тіж зробити знимку Пак вытягнула револьвер і зачала стріляти до сері ґрафік Днес без одповіднього ґратя Голым оком не видно уж слідів стріляня Для діти Проданий портрет Голивудской звізды Кіна є частю выставленой до проданя колекциі Фундациі Томаса і Доріс Амманів Фундациі названой по Томасі Аммані Приятелю Ворголя та його сестрі Доріс Цілый дохід з продажы має піти на благодійны ціли Трафит до фундациі котра подля крістіс занимат ся цитуваня підтримуваньом жытя діти через здоровля і едукацию Рекорд тыкат так само ціны яку осягнули за саму воргольову творчіст Попереднім было <unk> мілийонів долярів за якы в <unk> році продали сері ґрафіку Ворголя під наголовком Сільвер <unk> Середа <unk> мая <unk> р Никыфор што вымалювал ліпшый світ Автор вісти Севериян Косовскій Мария Стрелецка авторка ілюстраций про діти якы односят ся до лемківского світа тым разом выпустила книжочку яка має оповідати наймолодшым о жытю і творчости найбільшого лемківского маляря примітывісти Епифана Дровняка Никыфора Креницкого Наголок книжочкы короткій але і ясний Никыфор кєд же публикация як раз має представити креницкого артисту Вымалювал ліпший світ Выдавництво Li<unk> на своім сайті веде уж промоцийну Перед продаж книжочкы єй премєра буде <unk> мая зато першы высылкы будут реализуваны по тым терміні Можете єй придбати безпосередньо на сайті выдавництва Книжка чыслит <unk> стран і має тверду окладинку Цитуваня Што мож зробити маючы під руком так скромны нарядя шкільны фарбкы в основных кольорах олукы креткы клий дзякавкы стругачкы фляшку з водом печаткы з підписом і ковальті паперя Мож сотворити цілый світ горы і лісы села і міста красны будівли і выючу ся желізницю чудовы заходы сонця похмарены дни і звіздны ночы Мож намалювати добрых і злых люди цілы гурмы святых і себе самого Такым нарядом Никыфор Маляр з Крениці працуючы каждого дня вымалювал власний ліпший світ Пише ся во фраґменті книжкы Заінспірувана Лемковином Мария Стрелецка артистка творчыня анімаций подорожничка час до часу жытелька нашых гір оповідат о бывшій і днешній Лемковині То тіж докторка плястичных наук і авторка попередньой ілюструваной книжочкы про діти Бескід Бескіту яка радо была принята і серед лемківской соспільности кєд же оповідат в неприсічний спосіб о скомпликуваній польскій спадковині а в тым примірі польско лемківскій спадковині Стрелецка хотіла в тот спосіб привести памят на тых што были перед осадниками значыт на автохтонів Лемків В Лони вказала ся дальша част під наголовком Бескід Бескіту Зима Книжка о вызначным Лемку то дальшый примір того што інтересує авторку Надієме ся же кєд лем ґувам приде публикация буде тішыла око не лем ілюстрациями але і змістом Депутаты ПСК розділили своі дотациі До реґіонів піде <unk> комові <unk> мілийона евро Автор вісти Петро Медвід Депутаты Пряшівского Самосправного Краю ПСК схвалили на своім засіданю <unk> мая <unk> року розділіня своіх дотаций цілково розділили <unk> комові <unk> евр уж трьох підпроґрамах Шпорт культура социяльны службы і родинна самосправа інформувала Леа Гейлова з одділіня комунікациі і пропаґациі ПСК цитуваня І вдяка депутатскым дотациям можеме систематично розвивати нашы реґіоны што ня барз тішыт бо іде о адресну поміч котра є медже самосправами і орґанізациями барз облюблена повіл прецеда ПСК Мілян Маєрскій Як додал тот рік в рамках додачного проґраму підпорили і родинну самосправу чым ся цитуваня одкрыли двері про дальшы інституциі котры можут жадати підпору своіх намірів конец цитуваня понад <unk> жадостей До вызвы депутатів ПСК было загнаных <unk> жадостей з того підпореных было <unk> жадателів В проґрамі Шпорт здобыло дотацию <unk> субєктів в сумі понад <unk> тис евро Грошы мают іти на оддиховы зоны на купліня шпортового серсаму будуваня модернізацию і реконструкцию шпортовых і дітячых різк ци напрятулок В проґрамі Культура депутаты схвалили <unk> жадостей в сумі понад <unk> мілийон евро дотациі ся схоснуют на выбавліня і модернізацию культурных домів выбавліня фольклорных ансамблів реконструкцию храмів орґанізацию подій і фестівалів але так само з них буде робити ся рештавраторскы баданя На социяльны службы піде майже <unk> тис евр у <unk> підпореных жадостях В рамках родинной самосправы депутаты підпорили <unk> жадателів сумом майже <unk> тис евр Тоты грошы підут на ріжны родинны подіі выбавліня клюбовній і чайовні ставебны роботы в просторах про сеніорів ци оддиховы зоны про родины з дітьми і сеньорів Тот рік і партиципативний розрахунок Вызва депутатів ПСК є лем єдном з штырьох ґрантовых схем пряшівского краю Самосправа дават дотациі в рамках вызвы прецеды ПСК при котрій ся і в тым році розділит <unk> тис евр Рекордна сума <unk> кома <unk> мілийона евр є тот рік становлена на вызву прореґіон о котрій будут депутаты вырішувати на найблизшым юновім засіданю тогорічно новотов є вызва партиципативный розрахунок з алокацийом <unk> тис евро о котрій вырішували в апрілю жытелі ПСК Выслухали сте дописів якы публикуваны были на порталю Лем фм протягом минулого тыжня проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак были поєднови