Words, identity, emotions
The archive of
Lemko radio
About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.
Перегляд тыжня
Episode description
Odcinek jest przeglądem tygodnia z portalu Lem FM i omawia lokalne oraz kościelne wydarzenia. W pierwszej części mówi o Matušu Kimaku, który tworzy filmy promujące wsie i miasteczka Zemplina i został za to uhonorowany przez Zemplińskie Hámry, a w drugiej o trzydniowej wizycie patriarchy Bartłomieja II w Polsce i jego spotkaniu z prezydentem Andrzejem Dudą.
Automatic transcript
Перегляд тыжня порталю Лем фм понедільок <unk> марця <unk> рока Матуш Кімак оціненый селом Земпліньскы Гамры Автор вісти Петро Медвід Од літа <unk> р студент гуманьской Державной Ґімназиі Матуш Кімак творит відеа о земпліньскых містах і селах Актуально є іх на його каналі В службі <unk>eo<unk>e<unk> доступных около <unk> Велю з них представлює як раз русиньскы села Відеа Матуша Кімака нашли свою публику на Словакі але і за границями Як інформувала аґентура ТаС село Земпліньскы Гамры котрым закончыл мапуваня сининьского окресу оцінило Матуша Кімака за його пропаґачну роботу памятном плякєтом Цитуваня Відея сут про вшыткых котры в даный момент не годны іти на тоты місця повіл про аґентуру Кімак Перше відео выникло поджас вакаций Уродины у Воронові над топльов Повідео з Гумененого зачал робити дальше села околіці а кєд же є саморусином дальшый был окрис меджелябірці З початку лем мобіль і біциґєль Заріґій Піл змапувал у своіх відеах вшыткы села в окресах Мірлябірці і Снина част окресів Гуменне Воронів над топльов і Собранці Спочатку точів кімак відеа лем на мобільный телефон і з біциґля пак іх зачал робити з авта з професийональном камером і посередництвом дрону Першы відеа мают лем на кілько минут пізнійшы творы і до піл годины Гуменьскій студент в них представлює села з ґеоґрафічного і історичного боку звертат увагу на інтересности і памяткы Темы до відеа глядают і у старостів Найвеце позерают його відеа коло Меджіляборец і з сел найвеце ословили інтернетову публику убля уліч ци светлиці цитуваня Тоня несподівало бо то село котре має коло сотку жытелів Направду є же много людей одшло повіл Кімак з тым же то як раз русиньскы села з котрых жытелі у великій кількости в минулости еміґрували на якы дістават многы реакциі з загранича Оціненый за пропаґацию Кімакова робота собі подля старости земпліньскых гамлів Яна Кыпіча заслужыт не лем похвалу цитуваня То дашто чым многы занимаме ся на многых форумах як наштартувати туристичный рух в тым реґіоні як го спропаґувати а він посередництвом свого канала то рішыт і пропаґує на веце безплатно пояснил про аґентуру Кепіч чом сельскє заступительство вырішыло оцінити кімаковы активности Селеньскій патріярха в Польщы Автор вісти Севериян Косовскій В недільний вечер <unk> марця <unk> р зачала ся тридньова візита в Польщы селеньского патріархы Варфоломія ІІ Першым єй пунктом была доксолоґія привитаня в каплици св Кирила і Методия в Варшаві яка находит ся при митрополитарній катедрі на варшавскій Празі Архієпископа Константинополя і Нового Риму привитал представитель польской Автокефальной Православной Церкви митрополита Сава при участи єпископів священників і грецкой соспільности В стрічы яка проходила в центрі православной культуры участ брали предовшыткым біженці з Украіны якы нашли місце як раз при митрополитарным домі Патріярха приіхал до Польщы головно зато жебы мочы стрітити Біженців і вказати свою молитву і солідарніст В понедільок <unk> марця патріарха стрітил ся з Президентом Польской Республикы Анджейом Дудом і першом дамом Аґатом Корнгаусер Дудом Президентска Пара приняла гостя в Бельведері Вчас стрічы представник Константинопольской церкви дякувал польскому президентови за запрошыня Варфаломі І в своім выступліню выразил вдячніст што польскы громадяне сильно помагают і сперают украіньскых біженців Цитуваня Смотриме зо зворушыньом што днес Ваша святіст як стружений поломник прибыват зо своім богославліньом до тых два кома три мілийона біженців з Украіны якы пришли до нашой державы штобы іх потішыти благословити жебы молити ся вєдно з нима і з нами за іх отчызну бесідувал Анджей Дуда на початку стрічы Так само в понедільковый поранок <unk> марця вселеньскій патріарха пришол помолити ся до храму св Йоана Климака на варшавскій Воли Поздравил вірных парохій і звернул ся зо словом до біженців Пак патріарха пришол на поблизкій гріб митрополиты Діонізия Валединьского при котрым одправил коротку молитву за душы помершых предстаятелів польской Автокефальной Православной Церкви О <unk> годині в Арфоломі І прибыл до будуваной новой варшавской святині агія Софіі при улиці Пулавскій в <unk> р посвятил угольный камін під єй будову Окреме молитвы патріярха при участи митрополиты Савы стрітил ся з вірныма біженцями і вшыткыма якы пришли привитати константинопольского гостя Вселеньскій патріарха буде перебывал в Польщы до середы <unk> марця За ран <unk> марця стрітит ся з представниками римокатолицкой церкви Віторок <unk> марця <unk> р Украіньскє козацтво Мирослава Трохановского Автор допису Севериян Косовскій Перед даякым часом інформували сме што в Ґорлицях одбуде ся выстава творів Мирослава Трохановского під Місто нескінчене яка тематично вяже образы названы як поліз О тій выставі мусиме повідати уж в минулым часі а в єй місце неодолга будеме мочы видіти штоси рівно інтересуюче Отже як інформує автор в звязку з войном на Украіні рішыл він змінити тематику свойой ґорлицкой выставы і вказати цикль образів під наголовком Украіньскє козацтво Вернісаж одбуде ся уж о два тыжні Козакы і козацтво цитуваня Хочу тым самым вказати моє спертя для воюючой Украіны і запрезентувати выбраны працы інспіруваны історийом єй козаків Моя фасцинация том темом сігат іщы дітячых років Одколи памятам од часів вчестного дітинства моім облюбленым образом был твір Ілиі Ріпіна під наголовком Запорожці пишут листы до турецкого султана подає в описі свойой выставы Мирослав Трохановскій не вкрыват захопліня історийом козаків і традицийом повязаном з іх діяльністю Вчас ґорлицкой выставы яка буде вказана в Ґалериі Штукы Двір Карвациянів запрезентуваны будут рисункы і образы творены протягом долгых років Видіти будеме мочы так образы представляючы поєдных козаків як тіж баталистичны сцены выправы на чайках а тіж пару версий темы Козак мамай Трохановскій подає што як раз тото представліня є барз цікаве выходяче з украіньской народной штукы інспіруваной традицийном іконом Тема присякнена є чысленном символиком яка оддає духа традициі козацтва Вернісаж выставы одбуде ся <unk> квітня апріля Творчіст Мирослава Трохановского буде мож видіти до <unk> мая того рока В звязку зо зміном тематикы выставы Фурт можете сперати выданя принагідного каталоґу Збірка потырват іщы пару дни Біоґрафію Мирослава Трохановского найдете за мотузком поданым в дописі Середа <unk> марця <unk> рока Великодні ярмакы в терені Автор допису Наталия Малецка Новак Традицийом уж є што в рамках рыхтуваня перед найвекшым християньскым праздником в містах і місточках орґанізуваны сут великодні ярмакы Того рока поторгувати ся перед великодньом буде мож м інлосы Ґорлицях ци Санчы Хотіло бы ся речы што ярмакуваня єст старе як світ шак ярмакували аж і товды коли не ішло о рыхтуваня до торжества торжеств Окрем основной функциі значыт выміны продуктів торгы выполняли і соспільно культуровы функциі Были місцями де выміняли не лем товары але тіж ідеі знаня технічны новинкы были місцьом де формувала ся мода і ґуста Ярмакы проходили в постійных термінах переважно при нагоді даякых свят на пляци при церкви при костелі або посередині села ци місточка В західній части Лемковины перед войном зберали ся на торгах в Тыличы Жеґєстовій Ґрибові а в Середній і східній м ін в Ждыни Незнайовій Устю Рускым Дукли з Могороді Яслисках Рымановій ци Воли Мыховій Днешні ярмакы не мают уж такого значыня кєд іде о само придбаня товарів Сут радше культурном подійом в рамках котрой мож припомнути сой традициі ци звыкы звязаны з рыхтуваньом ся до даякого свята нагодом до выслуханя концерту участи в забаві словом способом жебы провести свобідный час а при нагоді дашто тіж купити Голосы будут стоіска варштаты забавы выстава концерт В своі порогы як што рока просит Мазярска Загорода Голосы Інституция свій лемківско погіряньскій Ярмак орґанізує у найблизшу неділю <unk> квітня апріля од <unk> <unk> годины як все просят цілы родины діти будут мочы взяти участ в забавах в варштатах самодільні зробити великодні прикраскы писанкы і інчы Буде мож купити святочне ідло інчы выробручны роботы місцевых артистів а в рамках подіі пройде традицийный турній битя яєц Буде мож пообзерати выставу під наголовком Писанкы о символах і традициях та выслухати концерт ґорлицкого хору Канторстияні котрый вызвучыт в лосяньскій церкви о <unk> <unk> годині В Ґорлицях на рынку в Новым Санчы в Скансені О тыжден <unk> квітня апріля на Великодні Кєрмеш просит місто Ґорлиці окрем стоіск зо святочным асортиментом де мож купити кісто в рамках помочы родині Вальонґів з Ґорлиц Цілый дохід з продажы кіст і кісточок переданый буде на лікуваня двоіх діти якова і Матея докторе здіаґнозували в них дітячий церебральний параліж коли пришли на світ в <unk> р та іх відця в якого недавно докторе ствердили бічну аміотрофічну склерозу котра скоро поступує Реґіональны продукты святочне печене меди прикры Краскы і інче буде мож придбати в рамках скансеновского Ярмаку на обшыри ґалицийского місточка в Новым Санчы Новоселиця очами Павля Ваврошка ся вказала по сорок роках Авторы допису Петро Медвід В пражскій Ліка Ґале Праґ од половины януара до кінця фебруара <unk> р проходила выстава фотоґрафа Павла Вавороушка з назвом Новоселиця Інтерес Пражской Ґалериі о тоту выставу был выкликаний тым же в році <unk> мале чешскє выдавництво позитів котре є заміряне на сучасны уменя і фотоґрафію выдало <unk> сторінкову публикацию чорно білых фотоґрафій з назвом Павел Вавровшек Новоселиця Выникали перед <unk> роками Павел Вавровшек хоц абсольвал міморядне студиюм фотоґрафіі на фільмовій і телевізийній Факульті Академіі Музичных умень В Празі студиювал в роках <unk> як фотоґраф дотепер не был барз знаний Выконувал професию за свою середньошкольско освіту од <unk> р был робітником Бадательского Інституту Телекомунікациі в Празі Як повіл про порталь Горы не виділ можливост зарабляти собі документальну фотоґрафію у тым часі мал дітину і робота в области телекомунікациі го бавила і так занимал ся документальном фотоґрафію Моментком у вольным часі Фотоґрафувал наприклад серию о Ромах серию з Научного Інституту о Лабораториі з звірятами ци Медальон маляря Карля Хабы На його головном і долгодобном темом было русиньскє село Новоселиця в окресі Снина што было товды найвыходнійше село повойновой Чехословакіі Вавровшек Новоселицю фотоґрафувал в роках <unk> аж <unk> на знимках хотіл захопити штоденне жытя цілы столітя утримуваны реліґійны і фольклорны звыкы ріжны праздникы траґічне село котре щезло перед очами Мал намагу захопити на знимках єден із послідніх островів сельского жывота де люди жыли традічным штыльом мінімально ся одрізняючым од жывота іх предків Хоц фотоґрафіі выникали єдну декаду і серия закінчыла ся в році <unk> Материял котрий у Новоселиці Вавролшых зробил <unk> років лежал у архіві Аж в попереднім році вышла публикация в котрій находиме Новоселицю <unk> років цитуваня Хотіл єм ся до Новоселиці вертати зато єм фотоґрафувал лем тото красше і інтереснійше говорит днес автор цінных фотоґрафій Дальше цитуваня Не робил єм жаден критичний социяльний документ Замірял ся на одходячы традициі землеплідство і рітувалы Выхавил алкоголізм ци социялістычне дружтво котре неціло траґічне господаріня Образы заникаючого села Куратор умелецко промыслового Музея в Празі Томаш Поспіх на Марґо Вавровшковой Новосилиці повіл же Вавровшек творил образы заникаючого села фотоґрафувал у оточыню іщы незасягнутім уніфікуючо глобалізацию цитуваня Хотіл захопити тото єдно автентичне може і остатнє село остатніх селянів Передкладат нам общий образ традичного села якє бы мимо час Передкладат нам суровый образ рурального села котрий в многых темах як сут одношіня і звірятами землеплідство жыват в ріжні періодів року святкуваня і християньскы праздникы пропонує много поглядів якій міг быти автентичный жывот у середньоевропскым селі перед многыма десятками років Говорит Томаш Поспєх четвер <unk> марця <unk> рока Ман доцінили лемківску Едукацийну Загороду в Ґладышові Автор допису Наталия Малецка Новак В четвер <unk> марця того рока проходило торжественне вручаня Нагорід Заряду Малопольского Воєвідства в обшыри захованя і охороны локальной достоменности реґіональной спадковины та опікы над памятниками деревяной архітектуры признаных за рокы <unk> і <unk> Серед доціненых нашли ся Данута Іваню Дзюбинове основателі і властителі лемківской Едукацийной Загороды в Ґладышові Подія вручаня нагорід і выріжнінь одбыла ся в надвісяньскым Етноґрафічным Парку в Выґєвзові і Замку Липовец символичны Чекы і почестны грамоты вручали Івана Ґібас з заряду воєвідства та радный Рафал Косовскій Роздали нагороды імени Корнецкого Оркана і Райнфуса Вчас стрічы проходило одзначыня осіб і інституций доціненых аж в рамках трьох ріжных нагорід заряду малопольского воєвідства А то імени Марияна Корницкого за выдатны осягніня в обшыри охороны і опікы над памятниками деревяной архітектуры імени Владислава Оркана за пропаґуваня ідеі реґіонализму та выдатны осягніня в обшыри артистичной і культурной діяльности локальных спільнот Малопольщы та імене Романа Райнфуса за выдатны і особливы осягніня в обшыри захованя локальной культуровой достоменности в Малопольщы Як раз то в тій послідній обшыри активні діют Данута Іваню Дзюбины якы ведут Лемківску Едукацийну Загороду в Ґладышові і за все су діяльніст доцінил іх заряд малопольского Воєвідства За пропаґуваня і охорону лемківской спадковины Як можеме прочытати з узасадніня капітулы выріжніня для даноты Івана Дзюбинів признали цитуваня в узнаню за взірцьову реконструкцию традицийной лемківской загороды в Ґодышові і створіня незвычайного місця де істория традиция і культура Лемків взаємно ся дополнюют а завдякы веденій едукацийній дільности жыют в серцях молодых поколінь конец цитуваня Капітула пояснила тіж што Дзюбинове вєдно і своім коштом зреконструували в Ґладишові традицийну лемківску загороду цитуваня Сохранили од знищыня і посадовили на обшыри загороды столітній мешкально ґаздівскій будинок лемківску хыжу шпіхлірі таранову оліярню два вітраковы млины Кєрат студню з журавльом чытаме Не меньше важным є што обєкты выпосажены сут в давны ґратя і нарядя котре властителе роками громадили і якы то елементы сут жыво хоснуваны вчас веденых гын занят і варштатів Є то примета котра рішучо одріжнят ґладышівску загороду од вшыткых інчых музейных і скансеновых пляцівок в котрых аж і заказує ся дотыкати експонаты жебы вчыти і плекати своє Данута Іваню Дзюбинове не лем створили загороду але і покликали до жытя в <unk> році Фундацию Лемківска Загорода жебы промувати і хоронити культурову дідовизну Лемковины В рамках діяльности Фундациі орґанізуют розмаіты варштаты і прелекциі з котрых мож ся дознати як выглядало жытя на лемківскым селі перед выселінями Найважнійшом приметом варштатів є што каждий з участників має досправды можливіст молотити ціпами кєратом крутити кычкы повересла стругати ґонты прясти робити жыці пече хліб адзимку робити сир масло в боденці і вельо вельо інчого Актуальні Фундация реализує проєкт під наголовком Як ся <unk> років тому жыло на Лемковині Варштаты фінансуваный Міністром Внутрішніх Справ і Адміністрациі Тема занять обнимат писанкы чачка обробку зерна і млинарство льон і його схоснуваня на штоден робліня ґонтів іжыць та рыхтуваня ідла Варштаты напрямлены сут головні на <unk> особовы ґрупы діти і молодежы в терміні од <unk> марця до <unk> листопада новембра того рока Пятниця <unk> квітня апріля <unk> р Підкарпатя на знимках Рудольфа Гулґы Онляйн Автор вісти Петро Медвід Як інформувала <unk> марця <unk> р славяньска бібліотека в Празі Інституция сприступнила вшыткы выбраны фотоґрафіі і фотоґрафічны колекциі Рудольфа Гулькы котрый зробил на Підкарпатскій Руси Знимкы сут і з першой половины <unk> років коли гутка в найвыгоднійшій части в товдышній Чехословакі працувал Славяньска бібліотека сприступнила цілково <unk> фотоґрафіі і сут на порталі котрый справує Народный Музей в Празі за тым мотузком Підкарпатска Русь Рудольфа Гулькы Рудольф Гулька был любительом фотоґрафіі іншак професию урядник а пізнійше і тлумач літературы Підкарпатя фотил в першій половині <unk> років ХХ столітя коли там робил урядника Його фаребны дофарблюваны і чорно білы фотоґрафіі вказуют в штоденне жытя роботу селянів і жытелів міст іх традициі архітектуру промысловы будовы природны мотівы ци ремесельны выробкы Гулька фотил так русиньскых жытелів Підкарпатской Руси котры творили майорітны населіня як і дальшых жытелів Жыдів Ромів Мадярів якы вєдно з Русинами жыли на тій териториі На фотоґрафіях мож видіти складны социяльны услові Підкарпатя котре было за австро угорской імпериі єдным з найменьше розвитых реґіонів як і то же Чехословакія такой по вытворіню Републикы зачала активно інвестувати до реґіону і зліпшывати услові прожывот підкарпатскых жытелів Векшына з того што творило нікатну атмосферу русиньского Підкарпатя счезла по анексиі териториі Совітскым Союзом Фотоґрафіі Рудольфа Гулькы были выданы і книжно в <unk> році I выданя в <unk> Книжку приготовили Гана Оплиштільова і Лукаш Бабка Двоязычна чешска анґлицка публикация вышла під назвом Счезлый світ Підкарпатской Руси на фотоґрафіях Рудольфа Гулькы выдала єй Народна Бібліотека Чешской Республикы Славяньска Бібліотека Славяньска бібліотека Славяньска бібліотека є публично приступна Специялізувана наукова бібліотека про областя славістикы належыт медже найвекшы і найвызначнійшы славістичны бібліотекы в Европі была основана у <unk> році одтовды систематично дополнює обраблят тырвало всокочує і сприступнює Фонд Світовой Славістичной літературы головно історичной філолоґічной і політолоґічной а так само выбрану ориґінальну творчіст славяньскых народів Выслухали сте стать якы опубликуваны были на портали Лем фм протягом минулого тыжня проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак