The archive of
Lemko radio

Перегляд тыжня порталю Лем фм Неділя <unk> листопада новембра <unk> рока перемышльскій владыка в Ґладышові посвятил новый розпис в грекокатолицкій церкви Автор вісти Севериян Косовскій Неділя <unk> листопада новембра <unk> рока была для вірных грекокатолицкой парохіі в Ґладышові дньом коли владыка Євген торжественно посвятил новий розпис в середині храму Архієрейска літургія была повязана з офіцияльным завершыньом малярскых прац котры мож речы были докінчены аж по більше як семох декадах по выгнаню Припомнути бо треба што памяткову грекокатолицку церков Вознесіня господнього в Ґладышові вірны побудували на коротко до ІІ світовой войны і не встигли докінчыти єй інтерєру што перервала траґічна акция Вісла На запрошыня пароха о Ярослава Чухты і вірных ґладишівской церкви зрыхтуваний розпис посвятил архієпископ Євген Попович митрополита Перемышльско варшавскій украіньской грекокатолицкой церкви в Польщы Присутны были і другы священникы з поблизкых парохій входячых до краківско ґорлицкого деканату в тым бывшый парох Ґладышова о Павел Сивец за котрого в <unk> році был вставлений в церкви іконостас Вєдино з вірныма молил ся і настоятель римокатолицкой парохіі в Ґадишовій Римокатоликы хоснуют церков для потреб свойой літургіі Проєкт фіґурально орнаментальной поліхроміі зробили Алена Грубец і Іван Панас студенты выділу сакрального малярства Львівской Державной Академіі Красных Штук Розпис был зреализуваный як дипльомова праца під оком доктора габілітуваного Косты Марковича на котрий позволіня дали воєвідскы консерваторскы власти хоц парохія в Ґадишові чыслит лем десят родин то і так єдном з більшых грекокатолицкых парохій в тій части Лемковины З огляду на великы кошты повязаны з выконаньом розпису перед даякым часом вірны зорґанізували інтернетову збірку фондів Грекокатолицкій Храм вознесіня Господнього в Ґладышові был побудуваный в роках <unk> Церков поставили гуцульскы теслі прото презентує она рідко стрічаний на Лемковині стиль сакрального будівництва а выконана поліхромія вписує ся в архітектонічну форму будівлі В понедільок <unk> листопада новембра <unk> рока Ансамбль Рутинія стал лавреатом конкурсу Языком Танця Автор допису Петро Медвід В днях <unk> аж <unk> новембра <unk> року в просторах Театру Йозефа Грегора Тайовского узволені проходил річник Цілодержавного Поступного Конкурсу і переглядкы хореоґрафіі фольклорных ансамблів і таничных ґруп з назвом Языком танця <unk> На цілодержавным конкурсі котрого головныма орґанізаторами были Народный Освітный Центер і Підполяньскій Освітный Центер представило ся довєдна <unk> ансамблів або ґруп Змагали ся в двох катеґориях в катеґориі А были хореоґрафіі котры презентуют традічну форму фольклорного материялу катеґория Б належала танично театральным выступліням котры входят або сут інспіруваны традічным материялом На цілословацкій конкурс дозволена поступил і фольклорный ансамбль Рутиня з Братиславы котрый занимат ся выключно русиньскым фольклором Дозволена Рутинія пришла з танцями з Підкарпатя в рамках проґраму під назвом Яр на Підкарпатскій Руси Рутинія змагала ся в катеґориі А значыт в рамках традичной формы фольклорного материялу Іх презентация была успішна Фахова жури вырішыла же у своій катеґориі де было довєдна девят змагаючых ся стал фольклорный ансамбль Рутенія лавреатом Языком танця перед тым танцюй танцюй є найвызначнійшом подійом свого тіпу на Словакі Проходит кажды три рокы Конкурс є про непрофесийональны фольклорны колективы котры презентуют традічны музичны танечны робочы обрядовы і звыкословны проявы Посланьом конкурсу є творити простор про презентацию творчости непрофесийональных фольклорных колективів Підтримувати іх розвиток і піднимати художню уровень популяризувати выхову народным уменьом а предовшыткым вказувати на значыня народной культуры в культурным діяню і вести людей ку спознаваню той культуры Ансамбль Рутенія на сцені є вже <unk> років Своіх <unk> років од основаня ансамбль одсвяткувал з спрічыны пандеміі аж тот рік в юні коли одбыла ся премєра іх новой танечно драматичной інсценізациі з назвал Гербетом Кугорам Покровительство над <unk> річницю рутені товды перевзяла Президентка Словацкой Републикы Зузана Чапутова Уполномеченой Влады Словацкой Републикы про Народосны меншыны Лаз Луковскій при нагоді <unk> річниців уділил ансамблю Золоту Медаю Словацкой Республикы котра є цитуваня узнаньом і подякуваньом за роботу котру ведучі членове колектіву зробили про розвиток культуры і фольклору Русинів на Словакі Золота медаля Словацкой Републикы є нагородом Уряду Влады Словацкой Републикы <unk> років од першого Языкового Конґресу Імпульсу ку Ко Ко Кодифікациі Автор допису з істориі Петро Медвід Русиньскій язык был святочно кодифікуваный <unk> януара <unk> р в столиці Словакі в Братиславі Но кодифікация Русинам не впала з небес опередили єй приправы але головно хто з кутому мусіл дати імпульс Тод імпульс хоц уж перед тым зачали ся намагы в русиньскых кругах пришол єднозначно перед <unk> роками Як раз товды в днях <unk> і <unk> новембра <unk> року стрітила ся русиньска громада але і медженародны фахівці в бардийовскых купелях де проходил І Медженародный Конґрес Русиньского Языка Тот орґанізувал ся з ініциятивы І Світового Конґресу Русинів котрый проходил рік скорше в Меджілябірцях і отворил вопрос кодифікациі русиньского языка як языка малого народа жыючого в середній Европі Мож повісти же тоты діі были аж чудом бо іщы в році <unk> Русины примушено спали глубокым сном кєд не были офіцияльно вызнаваны у своіх комуністичных державах а в році <unk> і <unk> уж рішыли своі вопросы на медженародній сцені Вызначны науковці в бардийовскых купелях Головным орґанізатором языкового конґресу была русиньска оброда вєдно з Карпаторусиньскым Научным Центром в Споєных Штатах Америкы Конґрес підпорила так само Шведска Академія із Штокхольму Романьска Ліґа із Швейцариі і Академія Діалектных Языків з Монака цитуваня З выступів поєдных ученых предовшыткым социйолінґвістів мож было ся дізнати же Русины не сут єдиным малым народом в Европі котрый рішыт свою перспективу бездержавного народа і через знормуваня материньского языка і його насліднього хоснуваня в розлічных сферах жывота пише Кветослава Копорова в публикациі Русиньскій літературный язык на Словакі <unk> років кодифікациі Як дальше продолжує практичны приклады з кодифікациі языка і його фунґуваня в школьскій але і в інчых сферах жывота малых бездержавных народів в Европі рето Романів в Швейцариі монеґасків у Монаку котры представили на конґресі професор Джорджы Дармс з Університету в Фрайбурзі і професорка Елейн Моло з Університеты в Ніс были важным моментом і інспірацийом ку рішаню языкового вопросу карпатскых русинів в часі коли ся іщы не рушыл процес ідентифікациі малых славяньскых народів і іх материньскых языків в посткомуністичных державах Приятя ретроманьского моделю Задумуваня ся над кодифікацийом не были просты треба рахувати з тым же Русины сут бездержавний народ жыєме в дакілько державах наша бесіда є опловнувана майорідным языком в тых державах Першый конґрес зато вырішыл о принятю ретороманского моделю рішыня языковой проблемы то значыт же ся принял поступ жебы в каждій версиі в котрій є компактне заселіня Русинів была вытворена языкова норма што поступно буде треба притрансформувати до єдной цілорусиньской языковой нормы до тзв койне Конґрес окрем іншого ініциювал систематичну роботу над кодифікацийом як пш Анна Плішкова а єдночасно вырішыл найважнійшы концепци вопросы кодифікациі русиньского языка котрыма были же кодифікация русиньского языка бы мала быти основана на жывым языку же каждый з штырьох русиньскых реґіонів бы мал знормувати свій власний стандард списовного языка заснований на найрозшыренійшым діалекті і же русиньскій язык має вжывати аж з боку цитуваня Вызначным выслідком першого конґресу было і установліня інтерреґіональной лінґвістичной Комісиі яка в дальшых двох роках систематично робила надсполочном языково термінолоґіом і орфоґрафійом будуваном од самого зачатку на принципах зближуваня реґіональных вариянтів русиньского языка Словакі Польщы і Підкарпатя продолжує Прюшкова Кодифікация на Словакі і дальшы нормы По міцным імпульсі ку кодифікациі котрым был Першый Медженародный Конґрес Русиньского Языка зачала ся на Словакі русиньском обродом тверда робота котра завершыла ся святочным выголошыньом кодифікациі русиньского языка вже за короткій час <unk> януара <unk> р в Братиславі Головныма кодифікаторами были Юрий Панько і Василь Ябур але помагали з приправами вшыткого што ку тому было треба включно кодифікачной літературы і дальшы люди з русиньской оброды і редакциі народных новинок так наполнил ся перший пункт зробил ся перший стандард Роботы продолжывали дальше Русиньскій язык в Польщы має свою норму од <unk> року коли вышла ґраматика яку приготовила Мірослава Хомяк і Генрик Фонтаньскій Русины на Підкарпатів вже выдали дакілько ґраматік напр в році <unk> і <unk> Дальша ґраматика вєдно з кодифікачном літературом є з року <unk> Ґраматіку приготовила товды Анна Мегеля аж спілпрацували на кодифікачных выданях люди як Михаіл Альмашый Но треба єдночасно повісти же стандард котрий бы был обще принятий на Підкарпатю затля неє а свою ролю в тім має і факт же Русины доднес не были вызнаны украіньском державом Русины в Мадярску наперед вырішыли же примут пряшівскій стандард но на конец од <unk> року коли вышла орфоґрафія роблят так само на своіх кодифікачных приручниках і цілый процес котрый бы хотіли завершыти святочным выголошіньом як в Братиславі там веде Михаіл Капраль Окреме поставліня мают войводиньскы Русины котры жыют в днешній Сербіі і Хорвати тоты мают свій власний кодифікуваный стандард і розвивают го од <unk> року Языковы Конґресы За тых <unk> років одбыли ся і дальшы Медженародны конґресы Русиньского Языка І конґрес был у <unk> році зорґанізуваный в Пряшові В році <unk> ся русиньскы лінґвісты стрітили на Інґресі котрый тот раз проходил в польскым Кракові Затля остатній языковый конґрес одбыл ся зновал в Пряшові у <unk> році Цитуваня Можеме сконстатувати же Карпатскы Русины были єдным з першых малых славяньскых народів в рамках новой Европы котры по році <unk> зачали рішати свій недорішеный языковый вопрос з попередніх періодів пише Кветослава Копорова Найліпшых Пят і Бескід Бескіту Автор допису Наталия Малецка Новак Книжка Бескід Бескіту Зима нашла ся серед пятьох номінуваных до нагороды імени Фердинанда Вспанялого за найліпшу книжку для діти Спектакль Бескід Бескіду запрезентуют на торжественні ґали вручаня нагороды Нагорода ім Фердинанда Вспанялого то выріжніня для найліпшой дітячой книжкы минулого рока што признают на фестівали літературы для діти Тот як раз зачне ся в Кракові о тыжден <unk> листопада новембра і потырват до <unk> листопада новембра Серед пятьох найліпшых книжок нашла ся дальша част істориі осадженой на Лемковині авторства Мариі стрелецкой під наголовком Бескід Бескіту зима В попередніх роках книжка Бескід Бескіту здобила уж головну нагороду Приводит давны смакы запахы зворушыня Цитуваня Бескід Бескіду зима то книжка котра з пошаном і вражливістю отверат двері до вельоверстовой істориі Бескіду привертат на тоту землю єй полноправных жытелів Лемків з іх традициями вірінями сумлінні одтвореном штоденністю Чытаме в лявдациі Ґмєшкы Совіньской выголошеній вчас ґалі Літературной Нагороды міста Варшава Дальше цитуваня Выселены вчас тзв Акциі Вісла завдякы Мариі Стрелецкій вертают на свою землю а іх хыжы выполнюют ся запахами піснями одголосами штоденного жытя В каменьоломах чути стуканя молотків камінярів на опустошеных днис церквисках звучат дзвоны а до велийного стола зас запрашают планетників волкы медведі Світ представленый в книжці Мариі Стрелецкой одмітує антропоцентричну перспектыву бесідує до нас голосами Люди звірят рослин річы Родит тугу за світом в котрым каждий з голосів є рівноцінний чытаме в лявдациі З Устя Руского до міста Літературы ЮНЕСКО Вердикт на найліпшу книжку для діти оголосят <unk> листопада новембра вчас торжественной Ґаліі котра буде закінчыньом тырваючого пят днів в Кракові Фестівалю Літературы для діти Лавреаты традицийні отримают статую Фердинанда Вспанялого тачек на <unk> тис зл уфундуваный через Краків місто літературы ЮНЕСКО котрого оператором єст Краківскє Фестівальове Бюро Ґали товаришыл буде спектакль Бескід Бескіду в режысериі Монікы Бабулі і Мариі Стрялецкой на мотивах книжкы котра выграла в конкурсі перед двома роками Молодіж з Устя Руского приведе таємничый і красный світ Низкого Бескіду <unk> років ХХ столітя Нагорода імени Фердинанда Вспанялового Нагорода імени Фердинанда Вспанявого вручана єст од <unk> рока вчас фіналовой ґалі Фестівалю Літературы для діти в Кракові Єй назва односит ся до псячого героя котрого барз люблят молоды чытачы Його автором в <unk> році был Людвіґ Єжы Керн Цілю нагороды є промоция літературы єй творців авторів і ілюстраторів з Польщы Середа <unk> листопада новембра <unk> рока Вуковскій апелює на новы самосправы творити Комісиі на Охорону Меншын Автор вісти Петро Медвід В селах містах і краях в котрых творят членовы народносной меншыны значне проценто в популяциі бы могла самосправа створити в рамках своіх порадных орґанів і Комісию на Охорону прав Меншын пропонує Лазло Буковскій Інформацию приносит офіцияльный сайт Уряду Уполномоченого Влады Словацкой Республикы про Народности Меншыны На основі результатів остатніх выборів почас слідуючых тыжнів будут поступно креовати ся новы орґаны міст сел і высшых територияльных цільків На Словакі є коло <unk> села міст і <unk> жуп в котрых членове народносных меншын мают домінантну або значну позицию Векшына тых селі міст находит ся в братиславскым Тырнавскым Ністряньскым Баньско Быстрицкым Кошыцкым і Пряшівскым Самосправным краю Як пише сайт уполномеченого охорона прав народносных меншын як і захованя розвиток іх ідентичности мают быти ґарантуваны на вшыткых уровнях публичной справы в селах містах і жупах Уполномеченый Влады Словацкой Републикы Пронародносны Меншыны Лаз Луковскій звертат увагу нововыбратых представителів містных і реґіональных самосправ НАТО же в смыслі платной леґіслятивы істнує можливост подля потребы зарядити ріжны комісиі як порадны ініциятивны і контрольны орґаны сельского або містского і жупного заступительства Іде наприклад о комісиі котры будут координувати роботу самосправы з потребами членів народносных меншын Уполномоченый апелює перед вшыткым на тоты сельскы місткы і жупны самосправы на котрых териториі сут членовы народносных меншын в значній кількости або там мают історичне заступліня жебы зарядили Комісиі на охорону прав Меншын Цитуваня Поважую за потребне жебы демократично выбераны орґаны самосправ дали позитивний сиґнал же ім неє неінтересний вопрос підпоры і розвитку ідентичности своіх меншыновых жытелів Пропоную зрядити комісиі котры бы помагали в области меншынового школьства культуры і при аплікациі языковых прав меншын на містній і реґіональні уровни Цитує сайт Уряду Уполноможеного Буковского Дальше цитуваня Комісиі бы ся мали высловлювати і давати становиска ку пропозициям общеобязуючых наряджынь Села міста і жупы як і куприсам нелеґіслятивного характеру котры можут мати досяг на охорону або дотримуваня прав народносных меншын Приймати становиска і пропонувати крокы з цільом розвитку ідентичности членів народносных меншын на містній і реґіональній уровни продолжує уповномоченый Буковскій спринимат шыршу партиципацию представителів меншын при рішыню справ котры ся іх дотуляют і за наполніня іх конститучных прав цитуваня Думам же за остатній період Словакія стала одкрытійшом і толерантнійшом што до потребы меншын І зато вірю же тота моя пропозиция буде мати потребну одозву закінчыл Буковскій До полонин іде на проєкты майже <unk> комасім мілийона евро буде і русиньскій Музей Автор вісти Петро Медвід В Народным Парку Полонины зреализує ся <unk> атрактивных розвитковых проєктів мягкого туризму з того три під орґанізациями Прашівского Самосправного Краю Забезпечат нову техніку про полониньскы біциґловы стежкы розшырят астрономічну обсерваторию о новы павільоны а полонины здіґіталізуют В полонинах так само выникне новый музей Енвіроментальный Центер ожывлят ся там ремесла і сохранят лукы Проєкты здобыли підпору з резорту жывотного оточыня і фінансуваны будут з пляну обновы ядавности Словацкой Републикы Іх цількова алокация є майже <unk>кома <unk> мілийона евро Інформувало о тім одділіня комунікациі і пропаґациі Песка Проєкты трьох крайскых орґанізаций Фінансиі з Пляну обновы і одлосности Словацкой Республикы в сумі <unk> комаш <unk> мілийона евр уможнят в Народнім Парку Полонины реализацию <unk> проєктів Уызві Міністерства Жывотного Оточыня Словацкой Републікы были успішны проєкты В Цел справы Народного Парку Полонины безпрофітовых орґанізаций і обчаньскых зружынь але так само были успішны три орґанізациі пряшівской крайской самосправы Свій проєкт заміряный на розвиток мягкого туризму і захованя культурных цінности краіны в Полонинах зреализуют Вігорлядска Звіздарня в Оменн Справа і утримуваня драх Пряшівского Самосправного Краю і Іновацийный Партнерскій Центер Пряшів Музей Ремесел і Русиньской Культуры цитуваня Мы барз рады же наш замір поздвиґнути унікатный Народный Парк підпорил і резерт жывотного оточыня схвалил полонинам вызначну фінансну поміч з пляну обновы повіл прецед ПСК Мілян Маєрскій Дальше цитуваня Вдяка тому ся ту выбудує наприклад Музей Ремесел і Русиньской Культуры ожывит ся гончарска майстерня зреконструє теренна станция вытворит туристична оддихова зона і енвіроментальный центер продолжувал Маєрскій Пряшівского жупана окремо тішыт же успішны были і проєкты орґанізаций ПСК цитуваня Вігорлятска Звіздарня змодернізує інфраструктуру обсерваториі на колоніцкым сідлі де выникнут два новы павільоны на позоруваня справа і утрумуваня драх ПСК забезпечыт про полониньскы цикль стежкы потрібну техніку А іновацийный Партнерскій Центр Пряшів даст полонинам і діґітальну подобу Подля Маярского є важным головне то же вшыткы тоты проєкты єдночасно принесут робочы місця в секторі мягкого туризму Підпорены розмаіты проєкты Вігорлятска звіздарня в Гуменнім буде вдяка схваленым фінансиям реализувати проєкт під назвом Через полоны нику звіздам Вытворят ся новы і якосно зліпшат істнуючы продукты природного туризму астрономічной обсерваториі на колоніцкым сідлі Збудує ся павільон про візуальне позеруваня котрый буде аж про <unk> осіб Купит ся і нова техніка про обсерваторию Справа і утримуваня драх ПСК накупит нову техніку про біциґльовы стежкы в полонинах Служыти буде іх на літнє утримуваня забезпечыня порядку в околиці і комплексну старосливост о тамтешній цикльострасы Полонины будут еколоґічны і діґітальны вдяка проєкту котрый был схваленый Інновацийному Центру Пряшів Полонины в рамках того проєкту чекат будуваня діґітальных служеб і продуктів туристичного руху Хранены териториі спропаґуют ся без будякого фізычного засягуваня і онляйн обсяг буде хоснователів кликати до еко френдлі приступу Реализувати ся буде і проєкт Ново Селиці заміряный на енвіроментальну выхову в тым селі Выникне там Енвіроментальный Центер і в Народным Парку Полонины ожывлят ремесла а зрядит ся гончарска майстерня Коло біґовского потока прибуде оддыхова зона В Збоі традична Мазанка в Стащині Музей Русиньской Культуры четвер <unk> листопада новембра <unk> рока Помідоровом поливком в Ванґоґа а тепер фарбом в поливкы Камббел з Ворголя Активісты зас атакуют Автор допису Наталия Малецка Новак Кляд Моне Вінцент Ван Ґок Йоханес Вермер а тепер Енді Ворголь то уж черговый атак активістів на творы штукы Тым разом достало ся славній сериі Поливок Камбельс авторства Енді Ворголя Дві молоды дівчыны активісткы што протестуют проти дотациям на копальні палива прібували приклиіти ся до сериі образів Ворголя в Нацийональній Ґалериі Австралиі Перед приклиіньом замазали образы синьом фарбом в спраю Щестливі культовы поливкы сут за шыбом так што іх не пошкодили Охорона выпровадила активісткы з музею нич клиі котрым приклиіли ся до образів встигнул зосохнути Ґрупа <unk>r<unk>e<unk> поінформувала в освідчыню што хоче жебы австралийскій уряд закінчыл підперати нафтовий ґазовий і угльовий промысел Додали што сут частю цілосвітовой сіти руху цивільного опору знаного як А Боні Кассен котра была заанґажувана в протест в Канбері повіла што Ворголь в культовій сериі образів представил розшалілый консумпцийонізм цитуваня Капітализм зо шаліл Родины мусят выберати медже ліками а ідлом за своіх діти а в тым самым часі промысел звязаний з паливами приносит рекорд до вызыскы Наш уряд передає <unk> тис дулярів на минуту для того промыслу подала казен До інциденту дошло по подібных протестах вчас котрых активісты нищыли знаны творы штукы цілю активістів были уж образы Клода Монета Вінцента Ванґоґа і Йоанеса Вермера Єдна з активісток прібувала приклиіти ся до образів але выпровадили єй ничы засохкли Поліция потвердила інтервенцию в ґалериі але передала што никого в тій справі не арештували Выслухали сте дописів якы публикуваны были на порталю Лем фм протягом минулого тыжня проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак