Архів
лемківского радия

Перегляд тыжня порталю Лем фм субота <unk> вересня септембра <unk> рокамер Гавриіл Бескід продолжытель славного русиньского роду Автор вісти Петро Медвід Як інформувала родина у четвер <unk> септембра <unk> року добыло серце великого русиньского родолюба Гавриіла Бескіда Вмер у віці років лем пару днів перед своіма народнинами Гавриіла Бескіда знали сме як педаґоґа культурно освітного діятеля публицисту автора великого чысла статій спілавтора русиньскых народных календарів автора книжок Вызнами про Русинів і Николай Бескід на благо Русинів члена русиньской оброды на словеньску і дальшых русиньскых орґанізаций долгорічного председу Русиньского клюбу <unk> і Русиньского Культурно Освітного Общества Александра Духновича Был безперерстанным войовником за навернутя Руского Дому в Пряшові до рук вшыткых Русинів Активний был до высокого віку аж покля його всестронну діяльност перед парома роками не загамувал здравотний стан із славного роду Бескідовых Гавриіл Бескід народил ся <unk> септембра <unk> року в Кошыцях до родины Євгенія Бескіда і Марты родженой Холошняйовой Дітиньство пережыл у русиньскым селі Леґнава старолюбовняньского окресу де його отец был <unk> років грекокатолицкым священником Там выходил і основну школу потім закінчыл Штатну Руску Ґімназию в Пряшові і высоку Школу Педаґоґічну в Претиславі Найперше учытелювал в русиньскых селах Леґнава Малый Липник потім на середній педаґоґічній школі <unk> річній середній школі а на конец на Середній Електротехнічній і Настройницкій школі в Пряшові з каде в <unk> р одышол до пензиі Успішно укапітувал його жывота было мимошкольскє діятельство на базі росийского языка і літературы в котрым за ХХ річный період зохол значный слід не лем в пряшівскым краю але і в рамках цілой Словакіі Немалий вплыв на його жывотну і творчу путь мали його славны предкы Бо Гавриі Бескід народил ся до вызначного роду Бескідовых Михала Гриґория Николая Антонія ґубернатор Підкарпатской Руси і цілой плеяды дальшых котры уж од половины XIX XI столітя внесли до русиньской істориі літературы культуры церковного і політичного жывота великій і незабытий вклад Русиньскій Рух і Навернутя Руского Дому Русинам По революциі <unk> р активно залучыл ся до русиньского руху найперше як ініциятор Навернутя Русинам будинку Руского Дому в Пряшові котрий был о <unk> р незаконно зоштатнений Нато треба обновити членьску базу Руского Клубу і Русиньского Культурно Освітного Общества Александра Духновича котры даколи діяли при Рускым Домі в Пряшові На тоты рокы так споминал цитуваня До той роботы ня заанґажувал Іван Бобак мій бывший колеґа і Андрий Дрібняк Нашы части стрічы і дискусиі переросли до гляданя архівных і інчых материялів Была то долга і нелегка путь покы вшытко стало на міру і Рускій Дім в році <unk> ся навернул вшыткым Русинам Словакі хоц в сучасности на превеликій жаль є неправом в руках малой ґрупы членів Фундациі Рускій Дім На жаль до днешніх днів ся ведут судны споры о незаконным заснованю споминаной Фундациі і великій сон Гавриіла Бескіда жебы Новарускій Дім был у руках Русинів ся поджас його жывота не выполнил хоц тому пожертвувал рокы свойой запаленой роботы Одкрыл Русинам многы історичны подіі і вызначных Русинів Од вынику русиньской оброды на Словациі єй друкуваных орґанів народных новинок і часопису Русин але і неперіодичных выдань Гавриіл Бескід часто приносил до редакциі цінны материялы і документы котры в тым пореволючным часі пробуджаня Русинів і з долгого спаня были барз потребны іх хосенны Нелегко позбераны документарны інформациі о нашых вызначных особностях о нашых вызначных історичных подіях публикувал на сторінках народных новинок часопису Русин в русиньскых календарях новинках інфорусин і літературных альманах Немало стати Гавриіла Бескіда появило і в заграничных русиньскых выданях як наприклад в часописі Бесіда котрый выдават Стоваришыня Лемків в Польщы в часописі Вседержавный Русиньскій Вістник у Мадярску в новинках Подкарпатска Русь якы выходят на Чехах і дальшых Його мено є меджема спілпрацовниками Енциклопідия в Русин Гіст ґельче котру выдал проф Павел Роберт Маґочій і професор Іван Поп Як і в украіньскым выданю звал Енциклопедия Істориі та Культуры Карпатскых Русинів Сам упорядкувал дві своі книжкы Николай Бескід на Блягорусинів яка вышла в <unk> році і Николай Бескід як субєкт і обєкт істориоґрафіі котра вышла в році <unk> Орґанізувал научны семінары одкрывал памятны табли Богате діятельство Гавриіла Бескіда ся не ограничує лем на публикачну роботу Він был ініциятором одкрытя памятной табли Николяйови Бескідови в Леґнаві і в Больдок Кьоварові Александрови Бескідови в Абоуйсантові Гаврил Бескід орґанізувал бесіду з писательом з Підкарпатя Васильом Сочком Боржавином на учны семінары на тему вісемдесятьох років Общества Александра Духновича в Пряшові і до інчых подій наголовно до ювілею вызначных Русинів Активно выступал на русиньскых формулах і як делеґат на дакілько світовых конґресах Русинів на научных семінарах в Мадярску Ужгороді Пряшові і Інде В єдній з декотрыма членами русиньскых орґанізаций навщівлял занедбаны гробы вызначных русинів як напр в чертыжнім В році <unk> ся му подарило обновити гріб свого предка Михаіла Бескіда котрый был учертыжнім священиком <unk> років На цінтерю в Чертыжным были обновлены і гробы такых вызначных особ як Іреней Ханат і Юлий Ставровскій Попрадол Поклямуто здоровля позваляло в Пряшові де жыл ходил на вшыткы русиньскы культурно общественны подіі стрічал ся з людми бесідувал з нима мал добры односины і з молодов ґенерацийов русиньскых активістів і підтримувал іх Премія Антонія Годинкы В остатніх роках здравотный стан Гавриіла Бескіда не дозволил му ходити на нашы подіі і стрічати ся з людми покля ся з дакым контактувал лем телефонічно І зато як раз тепер кєд в Будапешті проходила конференция з русиністикы пришли за мно председа Світового Конґресу Русинів Штефан Лавинец і долгорічный русиньскій активіста приятель Гавриіла Бескіда Тібо Мікловш Попович котрый ня інформували же Вседержавне Общество Русиньской інтеліґенциі ім Антонія Годинкы нагородило тот рік Гавриіла Бескіда памятном преміом ім Антонія Годинкы за вызначну діяльніст в уділі сохраниня русиньской культуры Єдночасно ня просили ци бы єм премію плякєту з дипломом міг лавреатови доручыти Такой в неділю по навернутю контактувал єм Петра Крайняка Молодшого котрый з паном Бескідом утримувал тісний контакт знал де конкретно жыє і в якым є стані Доіднали сме ся же премію му передам в понедільок і він єй пак занесе Гавриілови Бескідови Памятна премія му была передана у віторок <unk> септембра у четвер <unk> септембра Гавриіл Бескід одышол на вічност Смертьо Гавриіла Бескіда русиньскє середовиско не лем на Словакі страчат велику особност Но плоды його великой роботы на хосен Русинів ту про нас будут на все Вічна я памят блаженный покій паны Гавриєве Похорон Гавріла Бескіда одбуде ся в понедільок <unk> септембра <unk> року о <unk> <unk> годині в обрядовій сели Ґлория в Пряшові Статя написана у співавторстві з Аннол Кусьмяковол Віторок <unk> вересня септембра <unk> рока <unk>ружіня і краі на выході Словакі ся споіли за будуваня автострады Автор вісти Петро Медвід Меморандум о спілпрацы підписали в понедільок <unk> септембра <unk> р Опчаньскє здружыня Автострада на Земплін і Наш Пряшів з кошыцкым Самосправным Крайом і Пряшівскым Самосправным Крайом Меморандум має служыти на координацию активности прямуваных на выбудуваня автострады IV пограницю з Украіною як і добудуваня експресной драгы Р пограницю з Польщом Аґентуру Та <unk>er<unk>э о тым інформувал председал пшеньского здружыня Автострада на Землін Петер Баторі Спілпраца дотулят ся і выпрацуваня пропозиций на леґіслятивны зміны підтримуючы процес приправ будуваня інфраструктуры драх цитуваня Так хочеме одказати компетентным представителям нашой державы же цілый выход спаят ся і же будеме довєдна бороти ся за автострады на выход повіл Баторі І председа Кошыцкого Самосправного Краю Растіслав Тыранка а підпредседа Пряшівского Самосправного Краю Йозеф Лукач при підписі Меморандума в селі Каужа Михалівского окресу Вказали на потребу спаяня активістів і самосправ з цільом добудуваня бракуючых автострад і експресных драх на выході На робочій стрічы так само выменували Раду самосправы при обчаньскым здружыню автострада на Землін котра буде новым парадным орґаном обчаньского здружыня Членами рады стали приматоры окресных міст і выбране старостове село з реґіону котрого ся дотудат Мают полнити роль реґіональных лідерів і забезпечыти тым ліпшу координацию роботы і активности пряменых ку будуваню автострады на Земблін Поступуют роботы при Снадце Автор вісти Наталия Малецка Новак Інтенсивны роботы проходят при будові експресовой дорогы <unk> на обшыри підкарпатского воєвідства Ведены сут паралельні на парох одтинках в остатнім часі зосереджают ся на фраґментах Ряшів Полудне Бавиця місце Пястове Дукля та Дукля Барбінок Медже місцом Прястовым а Дуклом <unk> кілометровы одтинок побудує фірма Страбак Ґенеральна Дирекция Державных Доріг і Автострад як раз підписала контракт на проєкт і роботу Побудуют дорогу з розділеныма напрямами руху по два пасы та дороговый узел в Дукли Там експресова дорога <unk> получыт ся з державном дорогом нр <unk> В будучности до узла має быти влучена і воєвідска дорога нр <unk> Ґорлиці Новой Смегороды Дукля Тяжкы условія терену Окрем самой дорогы в рамках робіт вознесут <unk> інжынєрскых обєктів в тым <unk> мостів і естакат Побудуют тіж два місця обслугы подорожуючых першой катеґориі в місцевости Рі та переходит для звірят Одтинок експресовой дорогы си <unk> місце Прястове Дукля переходит через обшыр о скомпликуваній ґеолоґічній будові Часто выступуют осуваня землі або сут місця де може доходити до єй обсуваня Окрем того одтинок переходит тіж через копальняну обшыр Бубка рівне <unk> де експлютували нафтову ропу Початок робіт плянуют на будучый рік а закінчыня на половину <unk> рока Дукля Барвінок Успішні закінчыл ся тіж конкурс на запроєктуваня і будову веце як <unk> кілометрового одтинка експресовой дорогы медже Дуклом а Барвінком што граничыт зо Словацийом то єден з тяжшых одтинків Віякарпатя в Польщы з огляду на ґеолоґічну будову і середовисковы условя Спосеред осмох оферт найліпшом вказала ся тота од спілкы Поляка яка зреализує реченый одтинок за кус веце як <unk> мілиярда злотых Роботы обнимают будову дорогы але і дорогового узла барвінок в місци получыня Ca Вознесут тіж інжынерскы обєкты в тым м ін <unk> естакат найдолша буде мала <unk> кома <unk> кілометра долгости і буде поміщена над долином на стопах долгости коло <unk> метрів од рівня терену <unk> інчых мостів і <unk> переходів для звірят Ґенеральна Дирекция Державных Доріг і Автострад плянує што роботы скінчат максимальні до <unk> місяців оддати підписаня догваріня С <unk> Експресова дорога C то елемент медженародного шляку Вія Карпатя што лучыт Пілночну Европу з полудньовом В Польщы траса чыслит <unk> км долгости і веде через підляршє мажовіцкє любленьскє та підкарпатскє воєвідства Середа <unk> вересня септембра <unk> рока Літературні в Білянці і Ґорлицях О нагачу в Соколі о Стефановскым і не лем в Бурсі Автор допису Наталия Малецка Новак Початок осени проходит в Ґорлицях і околици в вынятковой літературні Уж тепер тырват <unk> едиция Ясельского Літературного Фестівалю Дорогы і Порожні Поля як все з однесінями до реґіону О тыжден зачне ся едиция фестівалю ім Зыґмунта Гавта а вікенд <unk> жолтня октобра будеме пережывати шторічне свято лемківской русиньской літературы одбуде ся товды лемківска творча осін Релятивні далека одлегліст од великых академіцкых осередків ци векшых міст не спричынят што до жытелів периферийного полудня Малопольщы не дотерат культурне жытя з ріжныма його елементами Духова обшыр культуры до котрой причыслене єст вшелеякє писменництво і література репрезентувана буде в найблизшым часі в виді штрьох літературных імпрез Про панщыну та інче Тогорічна едиция Ясельского Літературного Фестівалю Дорогы і Порожні Поля пропонує стрічы зо знаменитыма авторами жебы побесідувати про поезию прозу підкарпатскє бескідскє природу історию та про тото што родят в нас прочытаны книжкы Серед заплянуваных активности є м ін авторска стріча з лавреатом літературной нагородиніке за книжку Басінь о венжовым серцу або в туре слово о Якубє Шелі Радком Раком Повіст рака выходит з леґенд в котрый обросла особа лідера хлопів і іх повстаня то істория про добро і зло што сут в каждым з нас про нерівны шансы про Ґалицию і Польщу Нич пройде стріча з автором книжкы Ясельска Публична Бібліотека орґанізатор фестівалю просит на прелекцию Даміяна Новака культурознавці і реґіоналисты котра приближыт історичный контекст книжкы Рака і його героя Цілый фестівальовый час в голи бібліотекы презентувана буде выстава фотоґрафіі Каміля Палюшка Церкви Краса і містерия З автором знимок буде мож і побесідувати <unk> жолтня октобра о його вандрівках шляком Церкви од Шляхтівской Руси через села Выжнього Попраду Долины і Верхы Бескідів Бєщадів Погіря аж Поросточа і полудньовый конец Любельщыны Про нагача О <unk> уж раз зіхают ся до Ґорлиц важны для сучасной польской літературы творці іх чытачы але тіж тоты котрых притігат само назвиско писателя Анджея Стасюка артистичного директора фестівалю В проґрамі <unk> едициі фестівалю імени Зыґмунда Гавта находят ся стрічы з авторами і авторками што презентуют шырокій спектр жанрів од прозы через поезию репортаж і есей а тіж тематичны стрічы і чытаня оповідань Зыґмунда Ґавпта Того рока подіі пройдут в історичным будинку ґімнастичного Товариства Сокіл Як подає орґанізатор єдным з цілів фестівалю є заховати в памяти доробок важных нежыючых писателів і писательок Про абсолютний слух Мирка Нагача лемківского писменника заповідаючого ся на непересічного літерата дискутувати будут Уршу Лагонек і Анджей Стасюк Част фестівальового простору з відомых причын занимати будут украіньскы однесіня присутный буде м ін писатель Юрий Андрухович ци писателька Наталия Сняданко Лемківска література знана во світі Жолтень октобер то тіж тот місяц коли маме можніст переконати ся о силі писаного лемківского слова Переконати ся што творці знают в тым языку высловити своі передуманя рефлексиі ідеі думкы записати свій голос сігаючы по розмаіты жанры літературы Не інакше буде і того рока в рамках ХХ лемківской творчой осени Не лем же стрітиме ся з сучасныма творцями познаме выімкы іх найновшой писанины але і будеме мати можніст переконати ся што лемківска русиньска література є натілько якісна што хотят єй і успішні тото роблят переводити на інчы языкы Буде мож переконати ся што лемківску вражливіст пошырюют в світі про Стефановского Лемківска Творча осін то тіж памят про важны моменты в нашій істориі і важных єй представників Ювілейна бо <unk> едиция лемківской творчой осени посвячена буде поеті драматурґови соспільно культурному діячови Павлови Стефановскому якій жыл в роках <unk> в <unk> річницю народжыня О його жытю і творчости розповіст проф Олена Дуць Файфер а найновшу публикацию з творчістю вітця представит др габя Стефановска В рамках принятого формату першый ден пройде в місци повязаным з особом котрій присвячена є осін за того рока буде то білянка а другій ден пройде традицийні в просторах Руской Бурсы в Ґорлицях Того рока запрошыня до участи в святі лемківской літературы приняли творці та особы што єй пропаґуют аж з Сербіі Італиі Словациі і ріжных части Польщы в тым зо шлезска буде чытана і лемківска поезия в шлезскым языку О Віслі на Сандеччыні Оповіст Дітина той акциі Автор допису Севериян Косовскій Припомнаме што уж заран <unk> вересня септембра в просторах Округового Музею в Новым Санчы пройде авторска стріча з Петром Трохановскым яку попровадит долголі тні Кустош Сандецкого Музею З Біґнєволянін Тема стрічы повязана єст з історичном подійом Акцийом Вісла А оповіст о ній особа яку мож сміло окрислити єй нещестном дітином Петро Трохановскій та автор книжкы А Вісла дальше Плыне якой другє выданя явило ся як раз того рока на <unk> річницю выгнаня Мож ся і не дати Тема четверговой стрічы повязана єст з том злочынном операцийом яка обняла і західню част Лемковины Сандерчыну зато же в єй рамках презентуване буде другє выданя книжкы Петра Трохановского яка являт ся до болю щырым оповіданьом про долю того першого поколіня якому не было дане прийти на світ дома Книжка переносит нас до молодых років автора якому пришло жыти серед своіх добрых люди але уж на земли выгнаня на Нижнім Шлеску Хоц є то полністю біоґрафічний твір то в своім переказі несе універсум лемківского повыселенчого світа од того як Лемкам пришло жыти в чужым місци як мусіли бороти ся з переслідуванями і дискримінацийом аж по тото як конечно бороли ся за свою достоменніст і триманя лемківской культуровой чести Зато тіж найблизша стріча буде не лем нагодом приближыти сам Твір перше выданя книжкы публикуване было в <unk> р але вказати головно польскым слухачам біль втраченого лемківского світа і представити наслідства выселенчой акциі Сам Петро Трохановскій автор публикациі є свідоцтвом того што Акциі Вісла мож ся не дати што мож даяк старати ся затримати єй течыня Сандеччына як обшыр Лемковины Сама Сандеччына называна Лемками Сандецком Русю то обшыр на якій столітями прожывало автохтонне русиньскє населіня што основне была місцьом прожываня лемківскых еліт і вызначных родів В селах находячых ся близко Санча мешкало гідні представників інтеліґенциі священників учытелів правників політиків і інчых Не мож забыти і о тым што лемківскы села на Сандеччыні были єдныма з найбільшых і найбогатшых сел на Лемковині Вязало ся тото хоцбы з тым што села тоты мали близкій доступ до такых міст як Санч ци Ґрибів Парадоксальні стало ся так што по <unk> р на обшыр давного новосандецкого повіту Лемкам не мож было нияк вертати Обовязувал з горы нашмарений заказ І так тоты што хотіли вернути до своіх гнізд часто як раз до тых вызначных сандецкых сел змушены были остати на все на земли выгнаня Нечысленны рішыли вернути на Лемковину але уж до інчой єй части в Ґорлицкє В пізнійшым періоді вернул ся і сам автор Петро Трохановскій Мурянка вєдно зо свойом родином якій тепер од шумных років прожыват в Креници значыт на обшыри історичной Сандеччыны Выслухали сте дописів што публикуваны были на портали Лем фм Протягом минулого тыжня проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак