Słowa, tożsamość, emocje
Archiwum
łemkowskiego radia
O kulturze, ludziach i miejscach Łemkowyny.
Podkasty, rozmowy, wspomnienia, muzyka.
Odc. 147
Перегляд тыжня
Opis odcinka
Чытаме дописы порталю ЛЕМ.фм з тыжня 03 09 2022 – 10 09 2022
Automatyczna transkrypcja
Послухай порталю Лем фм понедільок <unk> вересня септембра <unk> рока Припомянули собі леґендарну Ольґу Прокоп Автор вісти Петро Медвід Як інформувал Юрий Шыпович голова русиньского Культуролоґічного Клюбу Членове орґанізациі вєдно і з членами орґанізациі На Охтемашы і русиньскым дітячым ансамбльом Бабчына Співаночка на Шівили <unk> септембра <unk> року Могылу леґендарной русиньской співачкы зберателькы русиньскых балят і співанок Ольґы Прокоп Позад того русиньскы активісты нашівили і репетицию дітячого ансамбля котрий не перестал фунґувати ани по наглій смерти свойой основателькы і ведучой Роботу з діточками продолжує і внучка Наталия Симчык Нова ведуча ансамблю і його членове за словами Шыповича медже співами бесідували гостям о тым же дітячій колектив не лем жыє дальше але і приходят новы членове реанімуют ся стары карпаторусиньскы співанкы а веде ся і сайт ансамблю На сіті Фитуваня Автентичну співанку уж майже ниґде не чуєш зато бабчына співаночка в тым пляні унікатну і має жыти дале Повіл на стрічы з ансамбльом Член русиньского Культуролоґічного Клюбу і професор на Ужгородскій Нацийональній Університі Мариян Токар Проблемы колективу за інформациями Шыповича сут такы самы як і у другых хорах ци музичных ґрупах Ковіт і война поляризували роботу обмеджіли ся заграничны турне цитуваня Найвекшом проблемом зістало тото же держава не фінансує наш дітячый ансамбль Сут меценаты котры підтримуют колектів Но такых є мало повіла ведуча Наталия Симчык Дальше цитуваня Перейде іщы пару років і бадателі будут ходити по селах жебы чути карпаторусиньскє слово І ту така зберальниця і всокотыльниця народных співанок у котрых тоты слова сут позбераны треба лем підтримувати і зробит ся велика робота акцентувал на стрічы русиньскы активіста і співак Михаіл Куцкір Членове карпаторусиньскых Общественных орґанізаций приобіцяли же будут підтримувати фунґуваня ансамблю Обчны Співаночка котры основала і вела долгы рокы Ольґа Прокоп Ольґа Прокоп народила ся <unk> септембра <unk> року в селі Крива вмерла <unk> септембра <unk> р в Чынадійовій На початку співала в церковным Хорі пак в Хорі Чынадіовской деревообровной Фабрыкы орґанізувала женьскій мужскій співацкій ансамбль пропаґувала русиньску народну співанку была соло співачком Мукачівского Хора Стародавной Співанкы Підкарпатскых Русинів котрый орґанізувал Михайл Алмашый За свою роботу про розвиток русиньской культуры была удостоєна кєд стала лавреатком преміі ім Василя Турока Гетеша од Світовой Рады Русинів і лавреатком преміі Антония Годинкы так само была нагороджена званьом Заслуженый культурный робітник Украіны І своіма ансамблями выступала на майже тисяч концертах окрем авдионагрань выдала три фольклорны співанковы зборникы Ластовочко десь была летіла бым на край світа і русиньскы співанкы В Меджілябірцях одкрыли деревяну плястику Духновича Автор вісти Петро Медвід <unk> септембр <unk> року был на Словакі першым дньом в Новым Школьскым році Основна школа Духновича в Меджілябірцях го зачала торжественно В ареалі школы была одкрыта деревяна плястіка Александра Духновича з двома школярями Плястіку русиньского Будителя котрый автором і академічний скульптор Юрай Чутек подарувала місту в Меджлябірці Фундация Деревяна Церковця Габура Фундация тодрік орґанізувала в Габурі вже <unk> рочник Скульпторского Симпозия Олены Мандічіналі на котрым брало участ <unk> скульпторів і Словакі а Чешской Республикы Плястіка Юрая Чутека выникла як раз почас симпозия котрий почал <unk> авґуста а закончыл ся днес На торжественным одкрытю за участы школярів духновичовой школы были присутны і дальшы гості Подію приговором одкрыл директор школы Іван Штефанко За фундацию Деревяна Церковця Габура приговорил ся Душан Завацкій місто репрезентувал приматор Владислав Вышньовскій Приматор дітям припомянул же памятат часы коли Русины не годны были голосити ся ку своій народности наперек тому же добрі познали слова Духновичового стиху в Вручані За словами приматора і тота скульптура має быти потверджыньом же Меджлябірці сут русиньскє місто і жыют в ним Русины котры уж днес можут ся свободно голосити ку свому походжыню На подіі брал участ і грекокатолицкій парох з Олькы отец Мілян Ясик котрый є бывший школяр той школы плястику отец Ясик посвятил за русиньску оброду на словеньску приговорил ся Володимір Противняк О автор академічний скульптор Юрий Чутек Є родаком із Жыліны выштувал середню умелецку промыслову школу в Братиславі пак академічний титул здобыл на высокій школі умелецко промысловій упразі де штудувал у професора Малийовского і у професора Свободы Занимат ся переважно коморном і монументальном плястіком Творіньом інтерєрів так само окрислит і малює Своі творы выставлювал на Словакі в Чешскій Республиці Швейцариі Голандиі Німецку Франциі Італиі і Ізраілю належыт ку найориґінальнійшым словацкым вытравникам свойой ґенерациі Середа самы вересня септембра <unk> рокачірч хоче розбудувати школу хотят другій ступень і умелецку школу Автор вісти Петро Медвід В русиньскых селах на Словакі сут векшыном два припады Буд в них є школа котра каждым роком має меньше школярів або уж в них неє ани школы кєд же середній вік на нашых селах росне і молоды одходят з реґіону В селі Чырч в окресі Стара Любовня є цалком інший припад Капаціта основной школы з матерском школом уж не старчыт жебы мати полноцінне фунґуваня Село хоче капаціту розшырити розбудуваньом школы штобы ся мало фінансувати з еврофондів Староста Села Михал Дідик про аґентуру Тар повіл же мают вже приготовлений проєкт включно ставебного позволіня Вытраты рахуют на уровни мілийона евро хотят другій ступень Школярі другого ступня мусят тепер доходити до школы в селах околіці Подобна ситуация є подля старости в многых селах Словакі цитуваня Родичы школярів нашой школы до котрой ходит коло <unk> діти на першым ступні Мают інтерес о полноорґанізувану школу то значыт першый і другій ступень Пристав был розшыриме капаціту о <unk> процент выбудуєме три новы клясы але і клясы про фахове навчаня про другій ступень Говорит староста з тым же ку тому прибудут і дальшы просторы про школярів а учытелів цитуваня Прибудуєме модерну част де буде мати своє місце і основна умелецка школа приближыл пляны директор школы Мілян Варгова З ряджіньом другого ступня выникнут і новы робочы місця Школа хоче дати роботу молодым педаґогом із села Матерска школа ся вже розшырювала Школа в Селічырч в минулости вже перешла часточно реконструкцийом котра принесла шпоруваня енерґій Но в сучасности ім плат бы за електрыку наросли о <unk> процент Цитуваня то грошы котры бы сме могли схоснувати цалком іншак констатувал Варголя з тым же помочы од державы Затля не дочекали ся Піднятя цін енерґіі подля нього найвеце буде чути школьска ідальня котра стравує <unk> дітей і робітників школы Вдяка фінансній дотациі в сумі <unk> тисяч евр з резерту внутрішніх справ самосправа Перед штырьома роками уж реконструувала і розшырювала матерску школу Того часу знают мати в матерскій школі аж <unk> дітей што є два раз веце як то было перед розшыріньом Наперек тому і тепер мают іщы невыбавлены жадости Роснут ся чысла жытелів і дітей село приписує будуваню новых арендуваных квартелів будуваню локалі для выставу родинных домів і потрібной інфраструктуры Русиністы стрітят ся на конференциі в Будапешті Автор вісти Петро Медвід В днях <unk> аж <unk> септембра <unk> року столиця Мадярска Будапешт стане ся центром світовой русиністикы В тых днях зыйдут ся в Будапешті науковці котры занимают ся Русиністиком але і гості котры репрезентуют Русинів у окремых державах на медженародній конференциі під назвом Світова русиністика днес вопросы теориі і практикы Конференцию орґанізує Русиньскій Научный Інститут імени Академіка Антонія Годинкы і пленарны засіданя конференциі будут проходити <unk> і <unk> септембра Першый ден будут участны годны выслухати рефераты в салі Калмана Селя в просторах мадярского парляменту другій ден ся конференция перенесе до резиденциі Вседержавного русиньского самосправуваня Як інформували орґанізаторы конференцию в пятницю одкрыє Іщван Шімічко предцеда фракциі КНП парляменту Мадярска Слово на одкрытю конференциі буде мати так само прецеда Вседержавного русиньского самосправуваня Віктор Крамаренко як і Михаіл Капраль директор Русиньского Научного Інституту ім Академіка Антонія Годинкы В суботу буде конференцию закрывати Віра Ґіріц посланкыня парляменту Мадярска за русиньску народносну меншыну На конференциі своі рефераты прочытают русиністы із Мадярска Словакі Украіны Сербіі і Японіі Медже нима сут мена такых вызначных науковці як Валерий Падяк Володимір Фенич Михайло Фейса Михаіл Капраль Мариянна Лавине з Угрин Юлия Дудашова Квятослава Копорова але і дальшых молодшых а старшых представителів сучасной русиністикы Рефераты будут на темы языка літературы і істориі Русинів Ґрупа приятелів Меншын розшырює свою діяльніст Автор вісти Петро Медвід Ґрупа Приятелів Меншын в Народній Раді Словацкой Републикы розшырює свою діяльніст о медженародну спілпрацу і з Асоцияцийом про Баданя Народности Нова спілпраца має забезпечыти якостнійшу словацку леґіслятиву Аґентуру Тар о тым інформувал єден із основателів ґрупы бывшый уполномоченый проромскы комуніти Абель Равас Ґрупа приятелів меншын констатує же з причыны абсенциі меншыновой партиі в парляменті бракує фаховой погляд на леґіслятивны пропозициі з боку меншын цитуваня СПмы основали з цільом укріпліня якости творіня законів з досягом на меншыны залучыньом медженародной сіти АН До той спілпрацы знаме нашы рады і анализы розшырити о медженародну добру практику і інспірувати дискусию на Словакі з найліпшыма ідеями достатніх части світа констатує Равас Фаховці зМ ін подля нього в рамках спілпрацы продискутуют веце ключовых тем в области меншыновых прав Перша дискусия проходила в середу <unk> септембра <unk> р в Братиславі Участный на ній был президент Асоцияциі Фльориян Бібер Фаховці бесідували о темах признаня меншын меншыновій репрезентациі і демократизациі меншын Цитуваня СН вже долгы рокы має намагу мапувати ситуацию в области меншыновых прав но тепер першый раз залучыме ся до оцінюваня леґіслятивного процесу специфічной краіны то про нас інтересний модельовий проєкт котрий вірил буде мати хосен і про шыршу сполочност повіл Біпер Активіду Ґрупы Приятелів меншын вітат і уполномоченый Влады Словацкой Републикы про Народности Меншыны Ласло Буковскій Цитуваня тішу ся же посередництвом спілпрацы з Ак і на Словакію дістанут ся ідеі котры рушают меншынову політику по цілым світі высловил ся уполномоченый Цілом ґрупы приятелів менш є перепаяти фаховців у области меншыновых прав і з депутатами Народной Рады Словацкой Республикы За веце як рік од свого выникнутя ґрупа вже припомянувала понад <unk> законів і з досягом на жывот народносных меншын на Словакі Горілка буде сильнійша Автор вісти з части Фафриндя і сконфіскуване Севериян Косовскій Не знаме ци не буде з того біды же таку інформацию подаєме Але місия нашой підредакциі то шак інформувати о вшыткым і тым добрым і тым планным може донос до такых або інчых служб тым разом нас обыйде Отже перейдме до конкретів горілка ци палюнка а може і палена вода буде сильнійша як николи Неєден наш товариш в неєдным лемківскым селі з того радий кінци в нас традиция долга і богата В каждым селі в каждым домку Варят люде самогонку Офіцияльно жебы сте шак знали палюнка буде тепер <unk> процентова а пиво незалежно од кріпкости буде мож купити в каждым склепі І одраз одповіме цікавым При нашых народных домах і бурсах ниякых склепів не орґанізуєме Мусиме здати ся самы на себе не вшытко добре годно зме дати На добре выйде тіж і тото што з єдного шынку до другого будете мати меньше крочків а преця нераз по ночах чловек бідний як овечка збудил Горілка буде сильнійша Пиво можна буде продавати в каждым склепі Лемко чысло <unk> падо листа листопада <unk> рока Рада Міністров передложыла до підписаня резидентовы річыпосполитой декрет котрый вводит великы зміны в переписах о спіритнум монополю і в продажы алькогольовых напитків Горівка має містити в собі не <unk> а <unk> процент алкоголя Пиво без взгляда на вмістимост алкоголя можна буде продавати каждому Буде лем введений обовязок реєстрациі Має быти также увеличене чысло місц продажы алкогольовых напытков і уменьшене оддаленє одного вышынка од другого четвер <unk> вересня септембра <unk> ры Ні Для асфальту в долині Сел Чорне Долгє Радоцина Автор вісти Наталия Малецка Новак Цитуваня Хочеме жебы представникы локальных власти взріли што не єст то выключні далекій і неважний кавальчык на краю ґміны але маєток што має веце як ґмінну вартіст котрий треба хоронити перед масовом і змоторизуваном туристиком пишут в петициі до власти ґміны Санкова єй авторы В інтернеті явила ся соспільна петиция котрой цілю є сохранити єдну з послідніх спокійных части Лемковины сохранити долину о вынятковым характері яком є долина сел Чорного Долгого і Радоцины Збераны сут підписы осіб котры не годят ся выасфальтувати дорогу што веде реченом долином Ци поведе ся сохранити выняткову долину Лемковины Авторы петициі а заєдно мешканці выміненых сел вельократні і єднозначні інформували війт ґміны Санкова Малґожату Малух што хотят оставити характер каменистой дорогы і не хотят асфальту На стрічы в уряді ґміны <unk> червця юнія <unk> рока війт Малух ствердила што дорога буде лем ремонтувана неасфальтувана зас на зобраню шолтыства кривой што прошло <unk> серпня авґуста того рока подали інформацию о асфальтуваню дорогы а тото в <unk> процентах мают сфінансувати Державны лісы Під петицийом находит ся уж веце як <unk> підписів Противниками такой формы ремонту дорогы сут жытелі сел туристы той части Лемковины природникы особи цілой Польщы для котрых выасфальтуваня дорогы спричынит што на все змінит ся найгірше характер долины Цитуваня Положыня асфальту знищыт краєвидовы приметы того місця спричынит векшый рухаут а што за тым іде зменшыт безпеку люди і звірят Дорога єст барз узка і з закрутами а натуральна верства вымушат вільну і осторожну ізду Шляк тот од років єст єдным з красшых пішых і роверовых пути і най так остане Жытелі противлят ся выасфальтуваню дорогы пише при підписі петициі Мария Стрелецка авторка книжок для діти што навязуют до спадковины Лемковины час до часу жытелька Радоцины Кому треба дорогы Власти ґміны ремонт арґументуют фактом што ліпше провести єден порядний як фурт і фурт по части направляти дорогу бо тото ґенерує векшы кошты Інвестиция мала бы быти реализувана при схоснуваню великой дотациі <unk> процен коштів од державных лісів Не бракує голосів што як раз тота єдиниця довела до планного стану дорогы і для своіх потреб хоче мати ліпший доізд до одремонтуваного середка цитуваня Державны лісы нищат дорогы і мосты в Сядиль смотр воловец але фінансуют одбудову лем там де самы хотят а на Радоцину хотят зато же мают гын свій школіньово готельовый осередок і то єст єдина причына для котрой дорога в глубину долин має быти выасфальтувана коментує на своім фейсбуковым профіли Моніка Шнайдерман жытелька з сусіднього до долины Волівця Війт ґміны Малґожата Малух твердит што підтримує деклярацию з червой стрічы Подає што в реченій обшыри ґміна выремонтує веце як <unk> кметрів доріг з чого асфальтом покрыют коло <unk> кома <unk> кілометра Першый фраґмент <unk> метрів хотят положыти од бльоків в Ясюнці зас другій долгости <unk> метрів мал бы свій початок на высокости готельового осередка в Радоцині Надлісництво додає же є то єдиний публичный доізд до сел Ясюнка <unk>e Долгє Радоцина і лучыт ся з підкарпатскым воєвідством через ґміну Крамна Цитуваня Технічный стан дорогы дозвалят хоснувати єй лем при добрій погоді Коли ліє ци коли топит ся сніг дорогу тяжко переіхати єст небезпечна з увагы на выбоі нерівности выстаючы камені ци болото пояснят Конрад Барчык заступця Надлісничого Надлісництва Ґорлиці Подає тіж што през такій стан дорогы ратовничы службы можут мати проблем з доіздом Без доізду до Волівця зимом Векший проблем з доіздом мают тепер жытелі сусіднього воєвця і як раз през діяльніст Державных лісів о чым пише Моніка Шнайдерман цитуваня Обізд з причыны недіючого мосту через котрий роками переізджали должыті з деревом і бетонами послідньо о <unk> <unk> годині рано дня коли розіхал ся мост єст долгі веде спадистом узком лісовом дорогом без місця на мияня авт і два потокы Най лем поліє або впаде сніг і будеме одтяти спостерігат Моніка Шнайдерман Подібну опінію мают інчы жытелі села котры в бесіді з нашом редакцийом подали што власти ґорлицкого повіту котрому приналежыт дорога з мостом ани не прібуют крыти што перед зимом найпевнійше мосту не поведе ся направити Выслухали сте дописів што публикуваны были на портали Лем фм протягом минулого тыжня проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак