Words, identity, emotions
The archive of
Lemko radio
About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.
Ep. 129
Перегляд тыжня
Episode description
Чытаме дописы порталю ЛЕМ.фм з тыжня 23 04 2022 – 30 04 2022
Automatic transcript
Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм четвер <unk> квітня апріля <unk> рока Умер Кому вадят двоязычны назвы сел на Лемковині Автор вісти Севериян Косовскій Пару років был спокій аж дотепер в Білянці при Ґорлицях незідентифікуваны дотля справці замалювали дальший уж раз двоязычну польско лемківску таблицю з назвом Села На тот момент тяжко повісти коли мал місце злочын але правдоподібно В ночы з остатньой неділі на понедільок значыти в ніч з великодня на світу понедільок за так званым новым стильом з <unk> квітня апріля Заміщена знимка вказує таблицю з назвом Села од страны Шымбарку таблиця была замазана правдоподібно шпрейом з обох стран Справці замалювали лем лемківскоязычну назву Білянка а польска част Білянка є ненарушена Нашы інформаторы донесли што щестливо таблиці з інчых стран Білянкы не сут забабраны Значыт од Лосы і од Ліщын таблиці не были знищены Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях зголосило одповіднім орґанам Прикрий інцидент з надійом што справом займут ся не лем самоурядовы інституциі але предовшыткым орґаны якы мают за задачу найти обвинити і покарати справців Самом таблицьом має заняти ся повітовый заряд доріг Здає ся што як раз Білянка то місцевіст в котрій дотля найчастійше нищыли двоязычны таблиці Припомнийме што было то перше село на Лемковині якє з ініциятивы Стоваришыня Лемківской Молодежы Чуга в Польщы отримало польско лемківску таблицю з назвом Місцевости Одкрытя было <unk> листопада новембра <unk> р Сама Білянка то місце де долгы рокы діял основаный В <unk> р Маестром Ярославом Трохановскым Репрезентацийный Ансамбль Лемків в Польщы Лемковина Гын вродил ся діял і похованый єст выдатний лемківскій соспільно політычный діяч етноґраф і поета Павел Стефановскій понедільок <unk> квітня апріля <unk> рока папа Франциск принял з речыня ся уряду пряшівского архієпископа і митрополіты Автор вісти Петро Медвідь Як інформувало <unk> апріля <unk> року пресове одділіня святійшого престола папа римскій Франциск принял зречыня ся пастырского ряджыня пряшівской архієпархіі архієпископом і митрополитом Йоаном Бабяком Єдночасно вселеньскій архієрий призначыл владыку Петра Руснака братиславского єпарху за апостольского адміністратора Седе Ваканте порожній столец пряшівской архієпархіі Пресову канцелярию конференциі єпископів Словакі о тым інформувала апостольска нунциятура на Словакі Про добро і покій церкви Коабдикациі дал своє выголошыня і владыка Йоан Бабяк в ним пише же по многых роках службы про грекокатолицку церков С <unk> свого права на Словакі в службі єй першого архієпископа митрополиты По молитвах і духовным розрізняню іщы <unk> фебруара того року пожадал папу Франциска о увольніня з посады архієпископа і митрополиты цитуваня Одходжу про покій і про добро церкви єпископів священників і віруючых пише архієпископ о выголошіню Владика окрем іншого подякувал за жертвенну службу священникам і віруючым за християньскій жывот а споучаст на жывоті грекокатолицкой церкви на Словакі пожадал о одпущыня і высловил жаль покля односно дакого не был достаточно чутливий і не наполнил його очыкуваня Владыка так само написал же дальше буде споєний в молитвах і з єпископами монахами дяконами і віруючыма пряшівской архієпархіі цитуваня котра зістават глубоко заскіпена в моім серци так само зіставам споєний з цілу грекокатолицку митрополітну церков Сюріс на Словакі котрій жычу дальше наростаня проквітаня многы Божы благословліня і покрыв пресвятой богородиці Конец цитуваня Біоґрафія Владыкы Йоана Бабяка Народил ся владыка Йоан Бабяк <unk> октобра <unk> року в гажіні над Ці Рохол в окресі гуменне по закінчыню гуменьской ґімназиі продолжывал штудувати на Кірило Методияньскій Богославскій Факультіт в Братиславі в тым часі грекокатолицка Церков у Чехословакі не мала свого факульту ани семінарию Грекокатолицкы богословы в позволеній комуністичным режімом кількости могли штудувати лем на римокатолицкій факульті в Братиславі Рукоположений на священника был <unk> юна <unk> р в Пряшові крижевацкым владыком Йоахімом Сеґєды Был капланом у Пряшові пак справцьом парохіі в Любіці рік префектом і спірітуалом в праціславскій семінариі і в роках <unk> капланом парохіі воздвижыня честного Креста в Братиславі В році <unk> тайно вступил до Товариства Ісусового Єзуіты Част <unk> років жыл у Римі де на Папскым Восточным Інституті зробил собі ліценцият і докторат В роках <unk> аж <unk> был директором Центра Спіріты Выход Запад Михала Лацка в Кошыцях Єдночасно передавал лекциі на Грекокатолицкій Богославскій Факультіт в Пряшові і на Теолоґічній Факульті Тырнавской Університе учіл восточну спірітуаліту Мал богату публикачну діяльност занимал ся літературом факту вызначно є осмотомова публикация зістали вірны За пряшівского єпархіяльного єпископа был выменуваный <unk> децембра <unk> рположений на єпископа был <unk> януара <unk> р Папом Римскым Йоаном Павлом ІІ в Базилиці св Петра в Римі Інтронізуваный был в Упряшові <unk> януара <unk> януара <unk> р вселеньскій архієрей Бенедикт <unk> реорґанізувал грекокатолицку церков на Словакі на митрополітну церков Сі Юріс із центром в Пряшові за першого пряшівского архієпископа і митрополіту выменувал долгодишнього пряшівского єпарху Йоана Бабяка інтронізуваный был <unk> фебруара <unk> р в Пряшові Архієпископ Бабяк поджас свойой єпископской службы вынятково активно старал ся о розбудуваня головно двох марияньскых путницкых міст пряшівской єпархіі Лютины і Літмановой обыдві місця сут споєны з папску Базиліком Санта Мария Маджоре в Римі Причынил ся і о афилияцию храму Возвіжыня Честного Креста на Буковій гірці з Базиліком св Петра в Римі на жадост владыкы Бабяка По сполніню строгых критерий грекокатолицка Теолоґічна Факульта Пряшівской Університи была приєднана до звязку церковных факульт акредитуваных конґреґацийом прокатолицку выхову За веце як девнадцет років свойой єпископской службы рукоположыл <unk> священників было збудуваных у пряшівскій архієпархіі <unk> новых храмів <unk> фарскых будов і девят квартелів прокапланів Апостольскій адміністратор Петро Руснак Новый апостольскій адміністратор пряшівской архієпархіі владыка Петро Руснак народил ся <unk> септембра <unk> р в Гуменнім до родины грекокатолицкого священника котрий был подомуністичного режіму переслідуваний і выгощений цілом свою родину На Чехы по часі могли вернути на територию Словакі але лем з тым условієм же будут жыти в Пратиславі Урступил до семінариі і зачал штудувати теолоґію в Братиславі Рукоположеный был <unk> юна <unk> р в Пряшові В роках <unk> а <unk> был дуж пастырьом в ріжных парохіях як каплан пак як парох У р стал спіритуальом в грекокатолицкій семінариі в Пряшові і активно брал участ на єй обновліню В роках <unk> аж <unk> был єпископскым вікарийом і канцелярьом єпархіяльной куриі в Пряшові Од <unk> до <unk> р учыл пасторальну теолоґію і гомілитику на Ґрекокатолицкій Теолоґічній Факульті в Пряшові В році <unk> до активного душ пастерства был парохом в Бардийові од <unk> р был парохом і деканом в Братиславі <unk> януара <unk> р был папом римскым Бенедиктом <unk> выменуваный за першого братіславского єпарху рукоположеный на єпископа был <unk> фебруара <unk> р в Пряшові руками кардинала Йозефа Томка владыкы Йоана Бабяка і владыкы Міляна Халтура <unk> марця то <unk> р был у Братиславі інтронізуваний Віторок <unk> квітня апріля <unk> ры Формат з реґіонів до світа має помочы і Пряшівскому Краю Автор вісти Петро Медвід Підпора бізнесовой сферы спілпраца з заграничном а розвиток словацкого експорту то головний мотив подіі з реґіонів до світа з котром Міністерство Заграничных Діл і Европскых Справ Словацкой Республикы пришло на два дні до Пряшівского Самосправного Краю ПСК є по нітряньскым і тырнавскым высшым територияльным цілку третім запорядком котрый є в рамках ініциятивы резорту діпльомациі зарахуваный до формату циклічных подій з реґіонів до світа Цільом є підпорити словацкій експорт і помочы домашнім фірмам просадити ся в заграничу Представителі Вецедержавных Резортів самосправы і Публичного сектора в повязаню з тым дискутували в понедільок <unk> апріля в Пряшові в рамках округлого стола з малыма і середніма подникателями але і представителями академічной общыны а безпрофітового сектора цитуваня Наша активност є заміряна на економічну діпломацию і маєме як резорт намагу одкрывати двері і приходити з пропозициями до окремых реґіонів Словакі де хочеме помочы комунікувати головно з малыма середніма подникателями і мікрофірмами повіла Інґрід Броцкова державный секретар Міністерства Заграничных Діл і Европскых Справ Словацкой Республикы Дальше повіла єдночасно хоче резорт дипльомациі творити можливости і принагоды в заграничу На резорті за єй словами мают добры інструменты жебы поселити бізніс і в рамках Амбасад в <unk> краінах світа знают інтеґрувати і розвивати спілпрацу а партнерство В пряшівскым краю подля Броцковой ресорт одкрыват і дальшы темы цитуваня Є то і Корона Криза так само ромска проблематика а конфлікт на Украіні кєд же ПСК є на границі з Украіном і мусит бороти ся з величезным тиском Біженців Дальше цитуваня тота подія про пряшівскій Самосправный Край Барз вызначна Іде історично о перший такій формат де стрітили ся представителі резерту з крайом і дальшыма представителями освітных інституций але головно бізнесовой сферы котра у нас ґенерує робоче місця Покля буде спілпрацувати державна справа реґіональна справа і місна самосправа змена змена найліпшый пути жебы сме над проблемами котры нас траплят перемогли повіл пряшівскій жупан Мілян Маєрскій Як дальше дополнил прецеда ПСК Маєрскій пряшівскій Край є єдным з тых котры мают на веце на вщівників кєд же на териториі краю сут высокы татры полонны много дальшых природных і культурных крас Зато подля жупана Край заслужыт собі творіня робочых місц жебы ся одкрыли браны краю прозаграничных туристів і тоту красу подарило ся вывести до загранича четвер <unk> квітня апріля <unk> рока Век в Мукачівскій місткій територияльній громаді буде улиця Духновича владыкы Семедія ци Павла Цібере Автор вісти Петро Медвідь Як інформувал <unk> апріля <unk> року сайт мукачівской містной Рады в мукачівскій містній територияльній громаді переменували <unk> улиц котры мали названы котры были названы по совітскых або росийскых діятелях Рішыня о названю і переменуваню уліц міста Мукачова і населеных пунктів мукачівской містной територияльной громады было приняте на засіданю містской рады перед тым тото рішыня было обговорене на Комісиі з вопросів сохраніня історичной дідовизны названя і переменуваня уліц а встановліня памятных знаків Простор дістали і русиньскы особности Активност є повязана з дерусифікацийом і десовітизацийом котры пришли як одповід на войну яку зачала Росийска Федерация проти Украіны Медже особностями котрых мено будут носити по новому уліці найлеме і вызначных Русинів ци діятелів котры сут повязаны з австро угорском історийом той териториі Улиця Александра Попола буде по новому уліцьов Йоана Семедия Йоан Самедиі был у роках <unk> аж <unk> єпархом мукачівской грекокатолицкой єпархіі так само был русиньскым патріотом котрый воювал зато жебы єпархія котра є церков матір про русиньской єпархіі у світі не была приєднана до складу украіньской грекокатолицкой церкви яка має цалком іншу історичну традицию але жебы зістала окремом русиньску церков Свою улицю буде мати і Юрий Чорий родак свого Раша днес Зубівка вызначный русиньскій писатель етноґраф фольклориста драматурґ автор пят домового русиньского словаря Юрий Чорій пережыл репресиі комуністичного режіму был ворогом народа но не піддал ся дальше творів стал честуваным чловіком знаным не лем на Підкарпатів і по політичных змінах был активным в Русиньскым Русі Был честным предцедом Народной Рады Русинів Закарпатя уліця Юрия Чорі буде на місто улиці академіка Івана Павлова Росийскій клясик Пушкін приде о дві улиці раз буде вычеряный за найвекшого народного Будителя Русинів кєд по новому буде улиця Александра Духновича В другым припаді вычерят Пушкіна Павел Цибере родак із села Залуж был вызначный русиньскій правник дипльомат політичний і культурний діятель Почас ІІ світовой войны вєдной і з начальником чехословацкой воєньской місиі в Москві Гельдо Ромпіком намагал ся о высвободжыня Русинів з Ґулаґів і іх залучыня до формуючого ся Армадного Корпусу під веджыньом ґен Людвіка Свободы в <unk> р протестувал в Москві проти анексиі Підкарпатской Руси уліці з Австро угорской Істориі По новому будут мукачівскій місткій територияльній громаді і улиці Жофі Баторі княгыні Трансильваніі яка панувала у Мукачові ци Воджа Куруцив і Меретекелія што одказує на історию той области в рамках Австро угорской імпериі Свою улицю буде мати по новому і вызначный чешскій композитор Іжіру Жічка котрый был вязнений в мукачівскым замку Лемко Гол упамятнит <unk> річницю выгнаня Автор вісти Севериян Косовскій <unk> квітня апріля <unk> р зачала ся акция Вісла Депортацийна операция в рамках котрой постепенно до кінця липця юлия <unk> р польскє войско выселяло жытелів Лемковины на західні і пілнічны землі повоєнной Польщы То траґічна річниця в нашій істориі кєд же Акция Вісла довела до материяльного культурового і духового знищыня вельовіковой дідовизны Лемковины Тота смутна річниця в тым році буде вынятково споминана не лем через самых Лемків на Лемковині але тіж Діаспору в Америці Єдны з такых упамятнінь уж неодолга пройдут в Янкерсі Штат Ню Йорк Подію орґанізує Лемко Голь Упамятніня одбудут ся в неділю <unk> мая р Подія зачне ся панахідом яка буде служена о <unk> <unk> годині в православній церкви св Тройці в Йонкерсі По панахіді в церковным голю зорґанізуваный буде почастунок мож буде тіж выслухати презентацию і взяти участ в дискусиі Рахує ся же депортациями в <unk> р было обнятых праві <unk> тис люди в тым чыслі од <unk> до <unk> тис Русинів з Лемковины хоц точны даны дотепер не сут знаны Акция Вісла причынила ся до знищыня лемківского доробку поколінь та зміны культурового облича Лемковины З кутнями выповіла ся в справі дискримінациі меншын на Білоруси автор вісти Наталия Малецка Новак Члены Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын в Польщы подали своє становиско в справі дискримінациі нацийональных меншын на Білоруси в тым польской меншыны в обшыри вчыня меншынового языка і в языках меншын Вчера то єст в середу <unk> квітня апріля на офіцийным профіли з кутньом в сервісі Фейсбу явило ся писмо сиґнуване репрезентантом меншыновой страны Григорийом Куприяновичом Спілведучым Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын Писмо высловлює протест членів комісиі в звязку з діянями власти Білоруси котры ограничают права нацийональных меншын якы не жыют в квестиі вчыня меншынового языка і в языках меншын Русифікация шкіл на Білоруси Цитуваня Ліквідация вчыня в языках меншын та ограничыня вчыня материньского языка до єдной годины на тыжден порушат основны права громадян Білоруси якы належат до нацийональных меншын Вписує ся тото в політику русифікациі ведену режімом Александра Лукашенкы котра порушат головні основны права білоруской нациі до захованя свойой достоменности і культуры чытаме в писмі В дальшій части документу меншынова страна Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын высловлює свою солідарніст з нацийональныма меншынами жыючыма в білорускій державі Члены Комісиі приводят слова Міністерства Заграничных Справ в Польщы котре одсудило діяня білорускых власти і подало што русифікация вчыня в школах з польскым навчальным языком в Городным Волковиску і Бересті то атак на основны права польской меншыны Дискримінацийны діяня не лем на Білоруси Члены Комісиі так само сут згідны з опінійом МзС што цитуваня Ліквідация тых осередків Школы в Городным Волковиску і Бересті прис ред д д д д для польской меншыны є не лем нарушыньом догваріня медже фундатором а локальныма властями Такє діяня перечыт медженародным умовам і зобовязаням Білоруси конец цитуваня Члены Комісиі підкрисляют што діяня власти Білоруси явні нарушают европейскы стандарды трактуваня нацийональных меншын дискримінуют і стигматизуют меншыны в тым польску на Білоруси Представникы меншын в польскым уряді подают тіж што розуміют обуріня і страх польской меншыны на Білоруси што звязаны сут з драстичным ограничыньом доступу до вчыня материньского языка в звязку з тым што подібна ситуация є так само і в Польщы то ограничыня доступу до вчыня языка німецкой меншыны Апель о пошануваня прав Писмо закінчене є апельом до Уряду Білоруси стримати ся од діянь котрых цілю є асиміляция цитуваня Значыт в практиці русифікация нацийональных меншын в тым автохтонной польской меншыны на Білоруси Конец цитуваня Члены Комісиі звертают увагу што в контексті нацийональных меншын важне є штобы не хоснувати принципу взаємности цитуваня згідно з якым громадяне даной державы стают ся закладниками медженародных односин ци медженародной політикы конец цитуваня Наконец представникы меншын выражают надію што пошануваня і підпора вчыня языків нацийональных меншын на Білоруси будут заґарантуваны найменьше на такым рівни што і до <unk> рока Выслухали сте стат якы опубликуваны были на портали ЛЕМ фм протягом минулого тыжня проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак были кый ве