Перейди до змісту
ЛЕМ

Слова, достоменніст, емоциі

Архів
лемківского радия

О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.

Перегляд тыжня
Еп. 119

Перегляд тыжня

•

Опис епізоду

Чытаме дописы порталю ЛЕМ.фм з тыжня 12 02 2022 – 19 02 2022

Автоматычна транскрипция

Перегляд тыжня портальом ЛЕМ фм Неділя <unk> лютого фебруара <unk> рока Тепло о теплым Автор вісти Анна Кырпан <unk> лютого фебруара <unk> р одышол од нас на все Ярослав Теплий <unk> лютого фебруара в Жытомирі місці де він прожыл більшу част свого жытя одбыл ся його похорон Акурат дознала єм ся о тым і тото нияк не може мі ся змістити в голові Бо коли остатньо виділа єм Ярослава Теплого з його женом Валентином а было то на початку вересня септембра на лемківскым фестівальчыку в селі Нагірне коло Самбора выступували они так на сцені як все співали як все Але мам гріх Стало ся так же не дослухала єм того остатнього дляня іх выступу Днеска думала м сой може было в тым і дашто символичне А было так лем Ярослав і Валентина зачали свій выступ як за якых пару минут на сцені пропала електрыка і пак мусіло ся долго чекати жебы вшытко зремонтували Якысий сельскій премудрый електрык не розрахувал што за дуже влучыл каблів што за велика буде напруга най вшытко згоріло На щестя тоты лемківскы ансамблі якы уж выступили скорше і были на ветряным поли товды красні бавили вшыткых присутных а теплы в тым часі чекали Я іщы пішла до них на сцену коротко сме побесідували Пан Ярослав повіл мі же они такой хотят продолжувати выступ так як уж зачали і зато будут чекати покал вшытко направлят Але м ся не хотіло ждати бо уж робило ся пізно треба вертати ся домів І коли уж вшытко влучыли коли зас Валентина і Ярослав Теплы заспівали улюблены стары а і новы співанкы я уж того не чула на жаль Тепер сой думам же одбыло ся штоси подібне лем з самым Ярославом Теплым Він был чловеком емоцийным неєдным ся трапил Журил ся тіж і лемківскыма справами Певно за дуже вшыткого было влучено до його серця за высока была напруга і серце не вытримало А тепер він співат зас і вшытко вучений вшытко уж діє і співат він прекрасні Але я не годна того чути бо на разі я іщы в нашым світі а Ярослав Теплий уж в інчым ліпшым світі на інчым концерті Вродил ся Ярослав Теплий в <unk> році в Івану Франківску його отец Василь Теплий походил зо східньой Лемковины зо села Босько од родів Теплых і Кушнірів Як раз одтамаль його родину выселили до Львівской области а родину мамы Софіі з Перемышля Єй родиче походили з Посаня зо села Рудавка коло Бірчы перемышского повіту з родів Буіл і Совів Хлопец ріс в селі Ралівка коло самого самбора в львівскій области медже Лемками якых розселили в тых околицях од них а предовшыткым од діда і бабы од цілой родины свого тата перенял Ярослав Любов до лемківской музыкы і пісні О тым сам Ярослав Теплий в своій книжці Украіньска Атлянтида пише так Я выростал серед лемківскых співанок Памятаю як у дитинстві навчыли ся акомпаніювати собі на маленькому акордеоні ходил з люзиями колядувати та щедрувати по селі Конец цитуваня По смерти няня Ярослав вступує до Жытомирской Культурно освітной Школы його мама Софія Тепла <unk> років выкладала ту вокаль Том выбраном дорогом Ярослав піде і дальше По службі в войску вступит і Рівненьскій Інститут Культуры през Музыку Спів Ярослав Теплуй познал ся з будучом женом Валентином родом з Поліся спілночной части жытомирской власти яка тіж вчыла ся в тій же культурно освітній школі Валя належала до Народного женьского Вокального Ансамблю Жытомирского Будинку Культуры якым рядила мама Ярослава Софія Тепла Она же вчыла Валентину співу Ярослав і Валентина побрали ся зачали робити в районным будинку культуры міста Чуднів Як раз ту в <unk> році першый раз вышли на сцену як дует Тот дует з барз розмаітым репертуаром з початку без назвы долгы рокы як червоны та чорне а пак тіж як дует теплых Істнувал аж дотепер до смерти Ярослава Теплого Сам він бесідувал о тым так цитуваня Мы працуєме в стилі котрый называют етно <unk>em Цей стиль це окрисленя напрямку што є поєднаньом двох або кількох інчых Мы выконуємо автентичні народні пісні аранжувані в ріжных стилях музыкы джаз рок поп такій в ориґіналі як просту сільску музыку під яку і з задоволеньом выселят ся люди на ріжных святкуванях особливо весільях конец цитуваня Сельскы весіля як сам споминал барз ся запамятали йому з дітячых років зато і компакт дискы з піснями дуету Червоне та чорне з якых досправды можна скорыстати на весільній забаві называют ся польскє весіля на весіллі украіньскым а пародисків має назву Лемківскє весілля В дітячых роках Ярослав Теплий все чул оповіди о выселіню Лемків з рідной землі о тым як было дома але задумал ся о тым серйознійше коли самому пришло выселити ся з женом і маленькым сином аж на Курильскы Островы на Тихым Океані По выбуху на Чорнобильскій Атомовій Електричній стациі в <unk> р барз уже люди і то безналежного прирыхтуваня специяльного обличыня влада одраз высилала ліквідувати наслідства той авариі Не минуло тото і Ярослава Теплого і він при тым достал даяку дозу радияциі Окрем того родина Теплых в тым часі мешкала в народицкым районі близко од місця страшенной катастрофы коли лікарі порадили ім як найскорше задля свого здоровля а особливо здоровля трилітнього сына якій достал барз дуже радияциі выіхати як найдальше од Чорнобыля Досправды поіхали як найдальше на пілночны курилы на острів Парамуриш Чекала іх том несподіванка більша част мешканців острова з еґзотычном природом то были Украінці якых выселили гев ци якы пришли по своій воды Ярослав Теплый ту урядил Пілночнокурильскым Ансамбльом Пісні і Танця Валентина робила в будинку культуры а за сім років вернули ся на Украіну уж незалежну до Жытомира де оселили ся уж на все Коли на початку девятдесятых років лемківска тема уж не мала як в совітскым часах табу коли зачали явити ся уж нерадяньского взірця Анормальны лемківскы хоры ансамблі солисты Теплы были в ґрупі тых першых выконавців лемківскых співанок і не лем выконавців Ярослав Теплый тіж і записувал зберал фольклор а не лем глядал го по збірниках Зато в репертуарі дуету были співанкы з його дітиньства пісні якы любили співати Лемкы з Войка Пізнійше він тіж писал музыку до вершы лемківскых поетів Ярослав і Валенцина Теплы выступували од самого початку на вшыткых лемківскых святах фестівалях якы лем явили ся на Украіні Напевно знают дует теплых слухачы і в Польщы а а а а а а а а а а аж і Лемкы в Іспаниі Ярослав Теплый был барз простым чловеком Выступувал на сцені тіж просто і для простых люди жебы файні ся забавили жебы під тоты співанкы весело ся танцувало Але на якысым етапі подумал же пісня то за мало Товды з сином Олегом створил порталь ЛЕМ Ґміс крапкам а тіж написал книжку Украіньска Атлянтида Фактичні то єст енциклопедия лемківского жытя написана барз просто і для простых люди І што важне Ярослав Теплый не лем так звал ся Теплый він такым і был І зато трудно мі буде приняти факт же николи го уж не стрічу Можу оповідати о ним долго але при кінци дам лем єден цитат з книжкы Украіньска Атлянтида Цитуваня Пришол час обєднати ся довєдно саме на териториі Лемківщыны представникам русиньства і лемківства всіх течій та напрямків різного віроісповіданя бо прийде час коли то буде вже непотрібно бо не буде кому і не буде з кым Конец цитуваня Был і сам такым чловеком якій влучыл люди лучыл Лемків незалежні од іх поглядів Най пан біг йому заплатит за вшытко добре В понедільок <unk> лютого фебруара <unk> ры в підгороді хотят зробити комунітну муштарню автор вісти Петро Медвідь Схоснувати овоцину і стромів в сельскым овоцинарскым саді в русиньскым селі Підгород Собраницкого Окресу хотят добровольници змістного общыньского зружіня і в комунітній добровольній муштарні Тота має выникнути в сутерені культурного дому як аґентуру Тар інформувал Матий Муха Цільом той активности є быти посередником про домашніх жытелів при вказаню скрытого потенциялу овоцины і створити в реґіоні традицию муштованя цитуваня Ґаздівску муштарню в селі Підгород не будеме хоснувати самы в першым шорі буде простором про выробу овоцных щав про вшыткых заінтересуваных за добровольний фінанчний дар Мы радо муштуваня вкажеме научіме заінтересуваных робити схоснованыма механізмами повіл муха з тым же першу великозорґанізувано подію в муштарні буде сполочне муштуваня в осени поджас публичного самозбераня в оцены в містным овоцнім саді Містне общаньскє здружыня о воци Стромы з котрыма в минулости ґаздувало підгородскє Польногосподарскє Дружтво старат ся од зачатку <unk> р За два рокы в сельскым Саді одпрацувало <unk> добровозників до вєдна <unk> годин Дальше цитуваня Івдяка фінансній підпорі ріжных фундаций зревіталізували <unk> гектара садів і сприступнили <unk> старых стромів котры по роках зновародили высадили <unk> новых стромів інтересных одрод Пояснил про аґентуру шеф добровольників Юрай Сеніч За його словами ідею проєкту котрый має назву Сады Вігорляту є дати домашнім і гостям нагоду на активно пережытий вольный час і творіня сполочных цінностий Частовоцины з осадів роздавают школам і домам социяльных служеб в околици Зрешты вырабляют мушт котрый давают дарцям як нагороду за фінансны дары Окрем бріґад орґанізуют про людей курзы з тематиком культивациі і старосливости о овоцны стромы Дальше цитуваня тішу ся же молоды в селі мают намагу обновити бывшый потенциял продукциі овоцины Тоты активности окрем укріпліня домашніх односин до нас стігают новых нащівників і розшырюют знаня о нашым реґіоні сконштатувал староста села Підгород Антон Грицко Віторок <unk> лютого фебруара <unk> рока В Мішкольці обновили Катедральный собор фінанчно помогла мадярска Влада Автор вісти Петро Медвід Грекокатолицкій Катедральный Собор Успенія Пресвятій Богородиці в Мішкольці перешол обновліньом свого інтерєру Выновленый Собор посвятили <unk> януара <unk> року Як інформувал Войтех богач вікарий промадярскых віруючых кошыцкой грекокатолицкой єпархіі Найвыдительнійшым елементом обновленого інтерєру є <unk> ікон розписаных на стінах катедралы Сут зроблены в поствізантийскым штилі Розпис был робленый подля канонічных правил восточного обряду Обновліня підпорила влада Інтерєр храму посвятили вшыткы трьоми єпископы грекокатолицкой митрополітной церкви в Мадярску архієпископ Гайдудорокскій і митрополіта Філіп Кочіш нірадгацкій єпарха Авел Сочка і Атанас Орос котрый є єпархом в Мішкольці Вєдно з нима служыл і емерітный єпископ владыка Сілярд Карестеш Мадярску владу котра дала фінанциі на обновліня храму репрезентувал заступник премєра Жолт Шемєн На торжестві брало участ і сім римокатолицкых єпископів на чолі з архієпископом Андрашом Верешом прецедом мадярской конференциі єпископів участным был і реформуваный єпископ Данієль Пастор Вшыткых участник на початку привітал домашній єпарха Атанас Орос По службі проповідал архієпископ і митрополіта Атанас Орос На кінцю Божеской літургіі приговорил ся і представитель влады Жолт Шемєн Підкрислил же влада вже підпорила обновліня веце як <unk> тис храмів в Каркарпатскій Котовині і выбудуваня понад <unk> новых храмів Кєд же владыка Атанас высловил подяку за то же влада в Будапешті підпорила тоту реконструкцию Шемін на тото зареаґувал же як раз наопак влада має быти вдячна церкви признават і оцінює і роботу котру робит про Краіну і вшыткых жытелів На тот проєкт дала мадярска влада коло <unk> тисяч евро Окрем розпису ікон обновили ся і електроінсталяциі світла модернізувало ся одзвучіня запровадило ся грітя підлогом Припоминаме же мадярска влада вже фінансно підпорила напр і выбудуваня русиньского грекокатолицкого центру в Дебрецині коло котрого будує ся і деревяна церков Єпархія в Мішкольці Церков Успиня пресвятой Богородиці в Мішкольці є катедральным Собором мішкольской грекокатолицкой єпархіі будувати зачали єй у <unk> році докінчыли єй в році <unk> юна <unk> року святый престол основал на териториі Мадярска апостольскій еґзархат Мішкольця до котрого припало <unk> дві парохіі якы перед тым належали до мукачівской і пряшівской єпархіі Тоты парохіі знайшли ся на териториі мадярска по тряноньскым договорі Церков в Мішкольці тым стала катедральным собором На розділ од парохіі гайдудорогской єпархіі котра уж товды хоснувала в богослужынях мадярскій язык парохіі еґзархату в тым часі іщы служыли на церковнославяньскым языку Еґзархат у <unk> році на основі декрету конґреґациі Провосточны церкви здобыл <unk> парохів хайдурокской єпархіі <unk> марця <unk> року был еґзархат перетвореный на єпархію котра вошла до складу новоствореной гайдурокской митрополиі в котрой складі є іщы гайдурокска архієпархія і ніретгадска єпархія Середа <unk> лютого фебруара <unk> рока Амфітеатр в Креници як опера хаус в Сідній Автор вісти Наталия Малецка Новак Надолга під Парковом Гором в Креници зачне ся будова важной для розвитку курорту інвестициі Амфітеатр в Креници побудуют при улиці Никыфора Креницкого близко нижньой стациі Колейкы на Паркову Гору Має мати задашену сцену з простором <unk> квадратных метрів і тисяч сідячых місц для публикы Проєкт навязує до Опра Хаус в Сидней а задешена част до Креницкых Віль при бульварах Дідля О вознесіню задашеного амфітеатру Бесідували в місті уж од років головні з огляду на брак концертовой салі потрібной хоцбы для фестівалю Яна Кєпуры Вчас того рода подій ци концертів хоснуют розкладану сцену котра не сполнят вымогів і ролі нормальной сцены В звязку з тым в <unk> році оголосили конкурс на проєкт обєкту котрий выграло бюропроєкту в ты Середкы на побудуваня амфітеатру близко <unk> мілийонів золотых походят з проґраму Польскій Лад На тот момент власти ждут на консерваторскє рішыня і позволіня на будову Бургомайстер Крениці Пьотр Рыба закладат што позволіня поведе ся здобыти іщы в квітни апрілю В заміріню буде то постійне місце де будут орґанізувати вшыткы культурны подіі в терміні од мая до жолтня октобра без конечности возношыня розбераной сцены на головным тротуарі при пияльни Амфітеатр буде чыслил <unk> місц з чого <unk> місц і сцена будут під дахом При сцені находити ся будут іщы тоалеты і ґардеровы цитуваня Обєкт побудуют м ін скабльового бетону і зосталі значыт як опра хаус в Сидній Завдякы тому отримаме такы ефектовны формы Задашена част буде імітувала задачыня якє находит ся при бульварах Дідля Пояснят бургомайстер і додає што консерватор памятників згодил ся на задашыня єдной третьой обєкту Сцену амфітеатру схоснуют тіж до декоруваня спортовців в часій Европейской Олімпіады в <unk> році Лемківскій Річник <unk> Придбайте і чытайте Автор допису Севериян Косовскій Кінцьом <unk> рока явил ся Лемківскій Річник <unk> то періодик выдаваный Стоваришыньом Лемків В публикациі находят ся дописы посвячены так округлым річницям як і мало дослідженым темам Книжку можете придбати в інтернетовым склепі Стоваришыня Лемків долов публикуєме вводне слово головного редактора выданя ґу одсвіжыню памяти Стоваришыня Лемків оддає в Вашы рукы Лемківскій Річник <unk> То очывидно продолжыня выдаваной од шумных років едициі нашой книжкы яка має за задачу припоминати нам найважнійшы річниці Лем ци того рока є подібні і так і ні мож тото поділити По перше як головный редактор рішыл єм замістити статі якы даякы річниці або описуют з інчой точкы зору або прикликуют іх першыраз Шак не хотіл бы єм жебы кажде дальше выданя вертало до выдаваня сперед <unk> ци два <unk> років і в даякій мірі іщы раз прикликало нам тото само Часом вартат лем взяти до рук лемківскій річник лемківскій календар якій выдали сме попередню а ворота істориі одкрыют ся перед нами наново По другє в тогорічным выданю нашли ся статіі якы гейбы нияк не сут в тым річницьовым напрямі Значыт описуют шыроко пониману культуру прикликуют факты і особы о котрых здає ся невельо знаме І так Лемківскій Річник <unk> отверит нам наукова статя Петра Козьміньского Ци наукова лем за техніком писаня Ніт дополнити мушу же є то схоснуваня ліценциятской працы Петро Козьміньскій то бывшый студент нашой лемківской Філолоґіі працу яка вписує ся в <unk> річницю од выданя першого номеру часопису Лемко написал під оком др габ Олены Дуць Файфер і оборонил єй на Педаґогічным Університеті в Кракові Дальше найдете дописы Ведучого Стоваришыня Лемків Андрия Копчы присвячены подіям якы близкы сут нашій орґанізациі Андрий Копча продолжате зачати влоны спомины о істориі Лемківской Ватры на Чужыні в Михалові Другу част публикуваного гевтексту зачынат <unk> років тому а кінчыт в текучым році В <unk> році не мож забыти На Світовый Конґрес Русинів не лем зато же <unk> Світовый Конґрес Русинів одбывал ся в вересни <unk> р в нас на Лемковині в Креници але тіж зато же выполнило ся уж <unk> років од його заснованя Прото тіж Андрий Копча в деталях припоминат нам даты одбываня ся поєдных засідань і особовы склады выконавчого орґану Світовой Рады Русинів Ґутемі помістили сме выставу авторства Петра Трохановского котра дозвалят нам з зацікавліньом перейти через вшыткы три декады Світового Конґресу Русинів тым більше же видиме вельо непубликуваных до той поры фотоґрафій В дальшій части годны сме познати ближе нашу богату культуру одже Анна Кырпан яка репрезентує поколіня діти выселенців на радяньску Украіну переслідила історию лемківского різбярства Фурт мам одчутя же як раз в тым обшыри народной культуры не барз ся цикавыме а шкода бо наша дідовизна є в тым вымірі высоко цінена і має свій вынятковий выпрацуваний з поколіня на поколіня неповторний мистецкій характер Історию як все на першы части розберат нам Даміян Новак Тым разом в своі польскоязычній статіі описал діі памятковой грекокатолицкой церкви в Чарні Биско Устя Руского Тото село де одбыла ся в <unk> році І Лемківска Ватра Перенесе нас до початків парохіі через будову храму почас выселінь і актуального хоснуваня церкви прибывшыма до села Осадниками Не забыли сме і на люди тых што сут барз добрі знаны а і тых што іх здає ся першый раз познаєме ближе Як раз Ярослав Трохановскій котрого вшыткы минуєме як нашого маестро в своій статі припомнул нам особу про котру гейбы нихто не знат Дознаєме ся дашто з жытя єдного з давных лемківскых народных гудаків про копас Ливы найбільшого лемківского гудака в роках <unk> <unk> Редактор выданя Севериян Косовскій припоминат на <unk> річницю од народжыня єдного з найвыдатнійшых представників довоєнной лемківской інтеліґенциі Хоц то філя курилу повинны сме тямити то фурт в його біоґрафіі не вшытко остало досліджене Послідньом статьом котру так само Приправил редактор выданя є оповіданя о особі котра была присутна при одбываню ся найважнійшых лемківскых подій вісемдесятых років То принагідна доповід до ювілею Стефаніі Трохановской выдатной лемківской поетесы і долголітнього орґанізацийного кєрівника ансамблю Лемковина а приватній жены основателя того найславнійшого лемківского колективу маестра Ярослава Трохановского Желам приємных хвиль кєд лем возмете в рукы Лемківскій Річник <unk> Севериян Косовскій Пятниця <unk> лютого фебруара <unk> рока Діти народносных меншын мали варштаты Автор вісти Петро Медвід В просторах культурно освітнього Дружства Карпаты Увербасі Сербія одбыли ся <unk> фебруара <unk> року Першы і з пятьох плянуваных варштатів в рамках проєкту Карпаты і Омлядина Вєдно сме моцнійшы Карпаты і Молодеж вєдно сме міцнійшы Як інформувала аґентура Рутин прес на варштатах брали участ діти вербарскых основных школ котры приналежат до русиньской мадярской і украіньской народносной меншыны і мают водительный предмет свій материньскій язык з елементами народной культуры За словами координатора і одповідньой особы за проєкт др Дияна Загоряньского котрый є і членом Нацийонального Совіту Русинів Цільом проєкту є жебы ся презентувал язык звычаі і культура каждой народносной меншыны через креативну роботу Так само єдным з цілів є жебы діти молодшого віку ся медже собом спознали жебы спознали розлічности своіх вольстваків жебы представили і научыли ся даякы Специфікы другых народносных меншын едукували ся і брали єдны другы як рівноправных без огляду на народностну і реліґійну приналежност Вдяка проєкту за словами Загоряньского вкажут ся специфікы і розділы мультікультураліта котра є богатством у мультікультуральным оточыню якым є і вербас По закінчыню проєкту є плянуване зорґанізуваня квізу в рамках котрого діти котры брали участ на проєкті будут мати вказати як добрі спознали і знают єдны другых Проєкт Карпаты і Омладина вєдно з наймоцнійшы підпорило сербскє Міністерство про людскы права права Меншын і социяльный діалоґ Выслухали сте дописы якы публикуваны были на портали Лем фм протягом минулого тыжня проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак