The archive of
Lemko radio

Перегляд тыжня порталю Лем фм Неділя <unk> жолтня октобра <unk> р Русиньскій музей мат салю Михала Дубая Святочне одкрытя одбыло ся підчас дернєры выставы родины Дубайових автор допису Петро Медвід В Словацкым Народным Музею Музею Русиньской Культуры в Пряшові одбыла ся в пятницю <unk> октобра <unk> р святочна подія Новозреконструваны просторы дістали назву Выставна саля Михала Дубая і на стіні прибыла памятна табля котра припоминат тоту особност русиньской культуры на Словакіі На подіі были участны і членове шырокой родины Дубайових Таблю подарувала дівка Михала Дубая Автором той табли є дальшый русиньскій вызначный вытравник Штефан Габак Реконструували підчас короны Хоц минулый рік діяльност русиньского Музея головно што до подій про публику была так само єден час цалком перервана Припадно была можлива лем в обмедженых обставинах вдяка пандеміі робітници інституциі не зістали без роботы Окрем іншого пустили ся до великой реконструкциі просторів на приземнім штоку і так в будові котра долгы рокы служыла як касарні выникли першы досправдовы выставны просторы котры музею барз бракували Першом выставом котра в новых красных просторах была зприступнена про людей была выстава під назвом Дубайови Анна і єй діти тота мала свою вернісаж <unk> юна в ден коли народил ся Михал Дубай русиньскій вытравник і культурно общественный діятель Концепция выставы обсягувала выбер із творчости Михала і Ореста Дубайових найстаршого і наймолодшого із семох сородників але і особны річы а оцініня вшыткых семох дітей грекокатолицкого священника Диздерия Дубая і його жены Анны роженой Каленяковой а так само артефакты і публикациі творчости іх дітей внуків внучок Выставна саля Михала Дубая Уж товды было вырішено же новы просторы котры мат тепер Музей дістанут святочно назву по Михалови Дубайови Тото стало ся реальностю в пятницю <unk> октобра коли торжество Музей сповіл із Дернєров споминаной выставы родины Дубайових Хоц офіцияльно выстава закінчыт ся в понедільок <unk> октобра в ден коли Михал Дубай вмер свято на котрым был приготовлений і культурный проґрам зорґанізувал музей на кінцю тыжня В родині Дубайовых в новых просторах бесідувала наперед директорка музея Люба Кральова пак свій приговор головно о Михалови Дубайови мала і кураторка музея Данієля Капральова Обидві потвердили же за штырі місяці почас котрых тота выстава в музею была ім Дубайови приросли кусерцю і тота выстава як і родина стали як бы частю і іх жывотів На кінцю подіі святочно одкрыла памятну таблю Деніля Капральова в чім просторы офіцияльно стали выставном Михала Дубая Михал Дубай Михал Дубай якій жыл в роках <unk> был малярьом котрий мал вызначну культуротворчу роль в Пряшові Брал участ на основаню научной бібліотекы в Пряшові Украіньского Нацийонального Театру днес Русиньскій Театр Александра Духновича Музея Украіньской Культуры Усвиднику робил і в области памяток Спілосновал памятковий уряд в Пряшові был педаґогом редактором публицистом і культурным робітником Дакус знамійшым был його наймолодший брат Орест Дубай котрый был ґрафіком малярьом скульптором ілюстратором і вызначным педаґогом Жыл в роках <unk> Першый раз святкувал ся праздник Клокочівской богородиці Праздник был воголошеный декретом Конґреґациі Провосточны Церкви Автор вісти Петро Медвідь Грекокатолицка церков на Словакі в неділю <unk> октобра <unk> р пережывала історичну дію Першый раз святкувал ся празник з назвом Памят чудотворной клокочівской іконы пресвятой богородиці покровителькы Зембліня Як інформувал пресовый Центр кошыцкой єпархіі в путницкым місті кошыцкой єпархіі в Клокочові з той нагоды проходил одпуст цитуваня Многы віруючы тым вєдно зо своім єпархіяльным єпископом владыком Кирилом Василом пришли оддати чест копіі клокочівской іконы пресвятой богородиці котра перед веце як <unk> роками чудотворно слизила Інформує центер Пришли і єпископы з загранича Запрошыня архієпископа Кірила Василя на тото торжество приял владыка Філип Кочыш гайдудорокскій архієпископ і митрополіта зо сусіднього Мадярска крижевацкій єпарха владыка Мілян Ступіч з Хорвати як і емрітный кошыцкій єпарха владыка Мілян Хавтур На архієйскій літургіі котрой головным служытельом был архієпископ Філіп Кочіш проповідал крижевацкій єпарха Мілян Стіпіч На кінцю торжества архієпископ Кірил Василь офіцияльно закінчыл ювілейный рік <unk> річниці той діі коли чудотворно слизила клокочівска ікона Пресвятой Богородиці Ювілейный рік был одкрытый <unk> януара В <unk> року но з причыны пандеміі был продолжений з єдного року на майже два Владыка Кірил подякувал і свому попередникови владыкови Міленови Хавтрови котрий од <unk> р ходил на тото путницкє місце і обновил так почливостку іконі в Кокочові Наслідно в містній церкви де є копія чудотворной іконы помолили Молебен ку іконі пресвятой богородиці в Кокочові Зорґанізували наукову конференцию Праздник опередила наукова конференция на тему Клокочівска богородиця покровителька Земпліна котра одбыла ся <unk> октобра в просторах Земпліньского Музея в Михалівцях Орґанізувал єй Музей у спілпрацы і Славістичным Інститутом Йона Станіслава Словацкой Академіі Наукык в Братиславіі і Кошыцку Грекокатолицку Єпархію Під вечур участны конференциі пішли до Кукочова на архірейску літурґію Літургію з праздника Покровы Пресв Богородиці служыл кошыцкій єпарха архієпископ Кірил Василь Слідуючий ден продолжувала духовна приправа на недільный одпуст Была заміряна на педаґоґічных і непедаґоґічных робітників діти школярів і студентів церковных школ і школьскых заряджінь котрых заряджувательом є кошыцка єпархія Архієрейску літургію в суботу одправлял емірітный кошыцкій єпарха владыка Мілян Гавтур праздник Клокочівской богородиці Праздник покровителькы Земпліна был установлений декретом Конґреґациі Провосточной Церкви котрий был выданий у Ватикані <unk> децембра <unk> року Стало ся так на основі жадости митрополиты пряшівской митрополиты Суюс архіпископа Йоана Бабяка і радиєрархів котру веде при нагоді <unk> річниці слизиня кукочівской іконы Декрет становил же новый праздник ся буде каждый рік святкувати першу неділю місяця октобер В припарді же на першу октоброву неділю припаде дата <unk> октобра што є праздник Покровы Пресвятой Богородиці кукочівска ікона буде празднавати ся слідуючу неділю другу в октобрі Кукочівску ікону паримскій Франциск септембра <unk> р по архієрейскій літургіі св Йоана Слатоустого котрый был головным служытельом в Пряшові торжественно коронувал В понедільок <unk> жолтня октобра <unk> р <unk> років од народжыня художника од Бога Йосифа Бокшая Припоминаме собі о кругу річницю народжыня єдного з найвызначнійшых нашых малярів Автор допису з істориі Петро Медвід Художник од Бога так пише о єднім з основателів приславленой підкарпатской малярской школы Йосифови Бокшайови др Мариянна Лавинец в книжці Вызнанні поставы русиньской істориі літературы а культуры <unk> октобра припомянули сме собі <unk> років од народжыня той вызначной особности в істориі русиньского ломиня Бокшай мал дуже остре чуство красоты котру він знал перенести на полотно Цитуваня то таємниця бокшаєвского малюваня його пейзажів портретів і композиций Думат ся же ніт чловіка на Підкарпатів котрий бы не знал выражыня бокшайовска осін Пише левинец чым ся дефініює його неповторна фаребност і штиль котрыма зображал на своіх образах карпатску осін родак і з Кобелецкой Поляны Народил ся є в Бокшай <unk> октобра <unk> р в селі Кобелецка Поляна на Підкарпаті в родині грекокатолицкого священника Школювал ся у ґімназиі в Мукачові де уж в <unk> В <unk> р як студент IV класы проявил не лем інтерес але і талент на малюваня о чым свідчыт його автопортрет з того часу По ґімназиі продолжал уштувати на Будапештаньскій Академіі Умень Його педаґогом был вызначный мадярскій маляр Імре Ревес Набокшайовым малярскым успіхом треба видіти і Іґнатия Рошковича так само вызначного маляря котрый го учыл на ґімназиі і был родинным приятельом Букшайовых По закінчыню ґімназиі был о <unk> р мобілізуваный до австро угорской арміі кєд же в тым часі вже проходила І світова война і оницілый рік попал у плін росийской арміі Перебывал у лаґрах в ріжных частях імпериі напр і в Туркестані Казахстан пак го перевели на Украіну де дістал к диспозициі бібліотеку і фарбы Зато з того часу походит пару жанровых образів і пейзажів на містну тематіку Вернут ся на Отцю зізну На яр <unk> р вертат ся до родинного краю і зачынат педаґоґічну діяльност Наперед учыл на гражданці пак на реальній ґімназиі в Ужгороді Молодий Бокшай в тым часі має мало часу на малюваня малює лем почас вакаций но все міцнійше малюваня входит до його жывота Єдночасно в <unk> роках спознават свій родинный край і зачынат ся важно інтересувати ідейом великого нацийонального реалістичного уменя Вєдно з Альбертом Ерделійом хоче основати підкарпатскій Барбізон Сниє о тім же многы талентуваны художници прийдут і дают на полотно у прикрасных фарбах цілый образ Підкарпатя Як раз з Ерделійом Бокшай основал о <unk> році публичну школу малюваня котра приготовувала вытравників котры пізнійше створили основу підкарпатской малярской школы Вєдно з колеґами зорґанізувал в <unk> році Общество діятелей і зобразительных іскуст на Підкарпатской Руси Протворчост Бокшая сут характеристичны монументальны імпресийоністычны закутины краіны што оддзеркалює його власне обявліня родного краю унікатну красу карпатской осени при тым на початку своіх творчых років Бокшай твердо стоял на позициях реалізма У році зробил образ верховинец котрый был образом підкарпатского селянина не як етноґрафічной персоны і з еґзотичным лицом але образом жывого реального чловіка Вокшай робил розлічныма умелецкыма техніками В його творчости мож найти фрескы олігіі акварели ґулаші і пастели Был майстром монументального штилю його фрескы і алтарны мальбы окрашают храмы Підкарпатской Руси і сусідніх реґіонів на Словакі і в Мадярску Был знами як ілюстратор школьскых учебників літературных зборників альманахів про котры створил самобитный штиль ґрафікы Йосиф Бокшай пропаґувал народне уменя головно памяткы деревяной церковной архітектуры медже найважнійшыма його роботами была мальба капічкы грекокатолицкой єпископской резиденциі в Ужгороді Войновы і повойновы рокы У роках Бокшай зробил серию великых композиций котры принесли Художникови великє общественне признаня То такы творы як Бокороші Строітельство Моста Ужгород Терен Світе Золота Осін Од того часу образы Бокшая выставлювали ся майже на вшыткых ґруповых выставках не лем в Украіні але і у Москві Поджас совітского періоду Йосиф Бокшай учыл на Учыліщу Декоративного Уманя в Ужгороді і на Інституті Ужыткового і Декоративного Уменя у Львові Был оціненый званьом Народный Умелец УС і ССССССССССС а был выбратий і за члена кореспондента Академіі Уминь Вмер <unk> октобра <unk> року в Ужгороді де є похороненый на цинтери Кальвария Утримал собі свій штыль Бокшай не брал участ в бурливым політычным жывоті Підкарпатской Руси ХХ ст выходити з ріжныма політичныма властями котры за тот час вычеряли ся в реґіоні но єдночасно не зрадил своі естетичны принципы ани в повойновым періоді совітского режіму котрий выжадавал од Умельців дотримувати постуляты социялістычного реалізму До кінця і в тых условіях Бокшайови подарило ся утримувати імпресийоністичну основу свойой мальбы котра была характеристична про його творчост перед войном Його меном єднес названый Закарпатскій Худжественный Музей Як пише Мариянна Лавинец все притримувал ся принципа же треба творити добре і честне уменя в чім він был досправдовым майстром Пересвітліня з Лемковины Автор допису Наталия Малецка Новак Од <unk> вересня септембра до <unk> жолтня октобра в Ґалериі на сістку в Ґливицях мож видіти выставу фотоґрафіі Аліциі Прибышовской під наголовком Пересвітліня Є то особиста візия Лемковины Фотоґрафкы Фотоґрамы роблены при Вышовскым сут зложеныма композициями з вельоелементовом наррацийом На єдній знимці мож видіти аж і пару обєктів Сут то головні сакральны обєкты такы як церкви костелы кресты але тіж краєвиды Знимкы сут чорно білы Цілю фотоґрафкы є вказати низкій Бескід подля того як она го одберат і чує і передати енерґію міст люди традиций і символів Цитуваня Фотоґрафуваня то для ня не математична задача котру мож реализувати подля формулы то досвідчыня котре ся чує то процес якій тырват роками черговы досвідчыня розвиток стрічы і бесіды з людми Тото вшытко прібую представити в циклю фотоґрафіі пересвітліня одповідат фотоґрафка Дальше цитуваня Так чую Низкій Бескід В фотоґрафіі вшытко має якєсе значыня так як кажде слово в книжці Неє повинности сут лем можливости продолжат Пшывышовска Авторка походит з Нового Санча де фурт жыє і одкале бере інспірациі до творчости Студентка Академіі Красных Штук во Вроцлаві Членґыня Фотоклюбу Польской Республикы Створців од <unk> р Занимат ся концептуальном фотоґрафійом шыроко понятым краєвидом социйолоґічном і подорожничом фотоґрафійом Пшывышовска є авторком <unk> індивідуальных і парудесятьох колективных выстав Досвідчыня здобыте протягом років вказує вчас ріжного рода дискусийных панелів стріч варштатів та як выклавчыня Єст лавреатком державных і медженародных фотоґрафічных салонів на котрых здобыла імпонуюче чысло бо веце як <unk> Віторок <unk> жолтня октобра <unk> р Новосільскій на Украіні буде выставлюваный і в Ужгороді Автор допису Севериян Косовскій Минулый віторок на обшыри михайлівского златоверхого монастыря в Кыйові одкрыто выставу творчости Юрия Новосільского під назвом Сучасна ікона Юрий Новосільскій З експозицийом мож ся запознати з нагоды <unk> річниці смерти артисты Тот жыл в роках <unk> Выставу орґанізує Польскій Інститут в Кыйові при спілпрацы з Центром Сучасной Штукы Уяздовскій Замок і Фундацийом <unk>Ú Украіна Вчас одкрытя выставы підкрислено што Новосільскій был Лемком якій свідомо в своім пізнійшым жытю выберал східню духовіст і в тым напрямі зосередил свою творчіст Орґанізаторы выставы підчеркуют тіж же робота Новосільского знана є і в православных і грекокатолицкых і римокатолицкых святинях Автор свойом творчістю отверал іщы шырше культурову простір серед східнім а західнім християньством В Кыйові выстава буде доступна до <unk> жолтня октобра Пак повандрує до найбільшых міст Украіны Чернігова Полтавы і Харкова На сам конец Юрий Новосільскій завитат на Підкарпатску Русь Його творчіст буде мож видіти в Ужгороді Вандрівка закінчыт ся в грудни децембрі того рока Середа <unk> жолтня октобра <unk> рока Словакія припоминат собі Ден Героів Карпатодукляньской Операциі Першый раз памятный Ден припоминал ся у <unk> році Автор вісти Петро Медвід На Словакі є <unk> октобер в календарі Памятным Дньом Припоминат ся Ден героів карпатодукраіньской Операциі котра стала єдном із найкырвавійшых операций ІІ Світовой Войны Перед <unk> роками як раз ньо зачало освободжыня териториі Днешньой Словакі од фашістичных окупантів під назвы Ден героів карпатодукраіньской операциі <unk> октобер першый раз припоминал ся у <unk> році До року <unk> мал назву Ден жертв в Дуклі і до <unk> р был знами під назвом День Чехословацкой Людовой Арміі Святкуваня на Дуклі і в Свіднику Як каждый рік і днес <unk> октобра <unk> р на пятных місцях на Дуклі і в Сліднику де є памятник арматного ґенерала Людвіка Свободы і памятник совітскых героів одбыли ся пятны акты котры зачали о <unk> <unk> дополідны На них были участны представителі державы Краю і Самосправы м ін Председа Народной Рады Словацкой Республикы Борис Коляр Міністер Обороны Ярослав НАТІ ци председа Пряшівского Самосправного Краю Мілян Маєрскій цитуваня Треба ся ту каждый рік поклонити мінімально з боку головных представителів державы Є то барз важний одказ на прямом ку дальшым ґенерациям нашым дітям бо покля народ не буде памятати свою історию пак не має жадну будучност повіл Председе парляменту Дальше цитуваня Каждый ден мусиме собі припоминати якє маєме щастя же од <unk> р на нашій териториі не была война зазвучало в приговорі Міністра Обороны На подіі были і воздушны силы озброєных сил Словацкой Республикы Міністер Обороны уділил памятну медаю міністра І ступня Франтішкови Орльовскому котрый ся придал ку партизантам як <unk> річный День коли границю перекрочыл Свобода Карпато украіньска операция котра была частю шырше ведженой выходов карпатской операциі зачала рано <unk> септембра <unk> року Вояцы I Чехословацкого Арматного Корпусу в ССССССССССССССССССССССССССССССС під веджыньом ґенерала Людвіка Свободы перекрочыли границі Чехословакі в просторі дукляньского перевалу <unk> октобра <unk> р При тій нагоді святкує ся памятный день Операция скінчыла <unk> октобра <unk> року і до істориі записала ся як найвекша і найкрырвавійша битва ліниі выходного фронту котра одбыла ся на териториі Днешньой Словакіі В цілі выходокарпатскій операциі під котру належала карпата дукляньска і карпато ужгородска операция Стратили войска Червеной Арміі <unk> тис вояків <unk> тис было зраненых І Чехословацкій Армятный Корпус в ній пришол о <unk> вояків і понад <unk> тис іх было зраненых Страты на боці нацистичных войск были веце як <unk> тис мертвых і зраненых Памятник на Дуклі Домінантом народной культурной памяткы дукляньскє битевне поле є памятник Чехословацкого Армадного Корпусу збудуваний у <unk> році подля пропозиций чешского архітекта Йосефа Ґуруса При нагоді <unk> річниці карпато дукляньской операциі до ареалу дали копію ориґінальной скульптуры чехословацкого вояка котра там была первістно неінсталювана кєд же підчас комуністичного періоду там на місто ньой была дана інша скульптура од Яна Кулиха яка тепер находит ся в змодернізуваных просторах выглядковой вежі Дукля Выглядкова вежа на Дуклі знова приступна навщівникам Святочне одкрытя одбыло ся при нагоді <unk> річниці карпатодукляньской операциі Автор вісти Петро Медвід З нагоды <unk> річниці Карпатодукляньской операциі в середу <unk> октобра <unk> р за участи Міністра Обороны Словацкой Республикы Ярослава Надi одбыло ся святочне одкрытя выглядковой вежы на Дуклі Як інформувала аґентура ТР в попередніх місяцях вежа перешла комплетну реконструкцию Фінанциі на ню дало Міністерство Обороны з цільом підпорити інтересы людей а головно молодых людей о воєньску історию Словакі Доступніст і комфорт про нащивників Цільом реконструкциі выглядковой вежы было подля директора Воєньского Історичного Інституту Мірослава Чапльовича підняти єй атрактивност а так само доступност і комфорт про нащивників Цитуваня В резорті обороны нам на істориі досправды залежыт што потверджуєме підпором справуваных інституций о старосливости і окремы експонаты і обєкты якым є єй облюблена Выжаткова вежа на Дуклі Окрем того посередництвом дотачных механізмів підтримуєме і мімовладны орґанізациі в реализациі смыслу повных проєктів повязаных з історийом Словацкой Републикы повіл Міністер над Подчас святочного одкрытя котре одбыло ся в памятный ден Ден героів Карпатодуканьской операциі Над просторах вежы оцінил памятну Медалю Міністра Обороны ін Мемориям участників Народного Одбоя за освободжыня котры вызначно помогли в боротьбі проти фашізма Передали історичны експонаты Меджі селами Капішова Кружльова і Нижня Писана в тзв долині смерти пак одбыло ся символичне переданя історичных експонатів танків те <unk> през <unk> пожыченых Воєньскым Історичным Інститутом котре зреконструуувало здружі мікрореґіону Долина Смерти Проєкт підпорил резорт обороны і свойой дотачной схемы Зреконструвана танкова техніка тепер знова реалістично припоминат нашівникам долины смерти Танковы битвы котры в тым просторі проходили од <unk> до <unk> октобра <unk> р <unk> жолтня октобра <unk> р Одбыла ся конференция на тему інформуваня в меншыновых языках конференция в онляйн просторі мала понад <unk> участників Автор вісти Петро Медвідь <unk> октобра <unk> р одбыла ся в Сербіі онляйн конференция на тему Публичне інформуваня в языках народносных меншын з погляду запроваджуваня медияльной стратеґіі Інформувала о тім аґентура Руці Конференцию орґанізувало выдавництво Рускє Слово з підтримком Місиі Орґанізациі про Безпечност і Спілпрацу в Европі в Сербскій Республиці Незалежного Здружніня Новінарів Сербіі і Незалежного Дружства Новинарів Войводины На конференциі бесідувало ся о значыню інформуваня в языках народносных меншын Результаты з ньой будут значучі при дефініюваню медияльной стратеґіі як і при леґіслятивным наклику в области інформуваня в меншыновых языках В другій части бесідувало ся о інтернім етным кодексі котрый ініциювал і реализувал директор выдавництва Рускє Слово Борисварґа Кодекс є піонерском ініциятивом русиньской меншыны в медияльній системі Сербіі і є частю Акцийного Пляну стратеґіі розвитку системы публичного інформуваня у Сербскій Республиці на період років <unk> аж <unk> Меджі участниками конференциі был і шеф місиі орґанізациі про Безпечност і спілпрацу в Европі Ян Брату державный секретар Міністерства про Людскы Права Права Меншын і Социяльный діалоґ Олена Папуґа окрема радкыня Міністерства Культуры і Інформуваня Ґордана Предіч председа Нацийонального Совіту Русинів Борислав Сакач як і дальшы представителі русиньской меншыны нацийональных совітів ци меншыновых медий В заключынях конференциі ся пише же треба глядати можливости про стімуляцию інформуваня в меншыновых языках ци запровадити моніторинґ медияльной продукциі В рамках інтерного Етнічного Кодексу заключіня были в напрямі дефініциі ясных границ і односин медже меншыновыма медиями і нацийональныма совітами ци дефініциі санкций в припаді недотримуваня кодексу Выслухали сте статі якы были публикуваны на портали ЛЕМ фм протягом посліднього тыжня Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак были поіхови