Words, identity, emotions
The archive of
Lemko radio
About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.
Ep. 101
Перегляд тыжня
Episode description
Чытаме дописы порталю ЛЕМ.фм з тыжня 25 09 2021 - 02 10 2021
Automatic transcript
Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм Субота <unk> вересня септембра <unk> р Медже найліпшыма книжками ПСК три русиньскы і єдна о русинах Мена переможців орґанізаторы выголосили поджас фестівалю Пряшів любит чытати Автор допису Петро Медвід І тот рік Пряшівскій Самосправный Край ПСК у спілпраци з Крайском Бібліотеком Павла Орсаґ <unk> Ґмєздослава выголосили конкурс під назвом Книжкы рока ПСК Был то вже четвертый річник того конкурсу Святочне передаваня оцінінь з выголошіньом переможців одбыло ся в середу <unk> септембра <unk> р в просторах Центра Реґіональных Документів в Пряшові підчас Літературного Фестівалю Пряшів любит чытати Конкурс мал дві катеґориі Цитуваня Цільом того конкурсу є пропаґация і підпора реґіональной літературы выданой в попереднім році повязаной з реґіонами нашого краю тематічно особово автора текстом або образово частю Інформувала Івана Гурна директорка бібліотекы Конкурс смо дві катеґориі До першой належала красна література а література про діти і молодеш До другой катеґориі належала фахова література включно словарів енциклопедиі духовной публицистичной і популярноучной літературы Дальше цитуваня До конкурсу приняли сме <unk> номінаций з того <unk> титулів з Белетрі і <unk> з научной літературы інформувала Анна Зборанова з методічного одділіня бібліотекы В порівнаню з попереднім роком є чісло номінаций де <unk>Ú менше но то подля Зборановой ох вплывила і ситуация повязана з Ковідом Оцінены три русиньскы книжкы Новотол <unk> річника были фаховы пороты В катеґориі красной літературы і літературы про діти і молодеж на другым місци скінчыла подля оцінкы пороты по словацкы написана книжка Петра Мішака а Петра Верлика з назвол повісти і оповіданя карпатскых Русинів В катеґориі популярнонаучна література фахова порота уділила перше місце по русиньскы выданій книжці долгорічного русиньского активісты етноґрафа Яна Каленяка зо Свидника під назвал русиньскы народны співанкы том першый котру выдала окресна орґанізация русиньской Оброды Усвіднику Як раз предцеда Свідницкой Оброды Мірош Стрончек перевзял оцініня в Пряшові кєд же автор з причыны довгодовых здравотных проблем не міг взяти на святочній подіі участ Русиньска література мала успіх і в рамках інтернетового голосуваня до котрого ся міг залучыти каждий заінтересуваный Ціну публикы здобыла в катеґориі Белетрі русиньска збірка духовных стишків про діти під назвом Напілся водічкы од Людмилый В катеґориі фахолой літературы голосуючы на перше місце деле книжку дальшого русиньского етноґрафа і активісты зо Свидника Івана Чіжмара підназвал Народный Крой Русинів на фотоґрафіі Зномінуваных книжок Крайска бібліотека Павла Орсака Ґвіздослава в Пряшові приготовит путовну выставку котра поступно перейде вшыткыма реґіональныма бібліотеками котрых заряджувательом є Пряшівскій Самосправный Край Віторок <unk> вересня септембра <unk> р Президентка Реґіональны розділы мают і народносный розмір Зузана Чапутова выступала зо справу о стані Републикы другій раз Автор вісти Петро Медвід Президентка Словацкой Републикы Зузана Чапутова у віторок <unk> септембра <unk> р выступила в Народній Раді Словацкой Републикы зо свою справу о стані Републикы Ішло о другу шторічну оцінку котру прочытала в пленумі словацкого парляменту од іх наступліня на посаду президента З першом справом выступила в юній <unk> р Президентка дотулила ся найважнійшых тем котры моментально Словакія рішыт Знова припомянула і реґіональны розділы Реґіональны розділы і в контексті народности Президентка оцінила крокы влады котры ведут кусенациі економічных допадів пандеміі єдночасно повіла же треба признати і недостаткы Звернула увагу і на то же днес уж треба думати на будучност цитуваня Днес ся вже вырішує о тым ци докажеме створити услові про продолжываня економічного розвитку Днес ся верішує о тім ци буде жывотна уровень приближувати ся стандарду в западных державах або будеме стагновати Жадна влада не мала к диспозициі тілько средств як тота днешня Фінансны жрідла в подобі еврофондів і пляну обновы сут достаточны на модернізацию нашой сполочности на піднятя выконности і утримательности нашого господарства і на забезпечыня условій про руснутя жывотной уровни повіла президентка в Народній Раді Дальше цитуваня Жебы сме тот ціль досягли мусиме з полном важностю рішыти тему біды і реґіональных розділів котры на Южній Середній і выходній Словакі мают і народносний розмір продолжувала голова державы Дальше цитуваня Сме свідками величезных реґіональных розділів і взнику социяльных нерівностий не можеме несмотрити жывоты розділеных родин в котрых сут матеры або отцьове примушены подорожувати за роботом до загранича опущаючы своі діти бо дома собі не знают найти роботу котра бы іх достойно ужывила конец цитуваня Чапутова в прояві спомянула в контексті реґіональных розділів Южну середню і выходню Словакію значыт реґіоны де має великє чысло жытелів мадярска ромска і русиньска народносна меншына Припомянула то не перший раз Президентка в повязаню з реґіональныма розділами спомянула і контекст народносных меншын не першый раз односно той темы высвисловила ся і в писмі котре загнала на <unk> Світовый Конґрес Русинів якій проходил у любовняньскых купелях в <unk> році цитуваня не треба забывати ани на материяльну і социяльну сторінку достойности чоловіка В дослідку реґіональных нерівностий сут молоды Русины і Русинкы з выходословацкых окресів примушены переселяти ся за роботов до інчых реґіонів Словакі або іх загранича То проблема економічна котра має неґативны ефекты на якост жывота в тых областях Но в припаді Русинів і народносна проблема Примушений одход молодых ослаблює звязкы через котры комуніта утримує свою культурну і языкову дідовизну написала товды президентка делеґатам конґресу <unk> років грекокатолицкой парохіі в Шпротаві Парохію од самого початку творят в більшости Лемкы якы по выселінях долшый час не могли молити ся в своім обряді Автор вісти Севериян Косовскій <unk> жолтня октобра <unk> р в Шпротаві на Нижнім Шлеску де прожывают выселены Лемкы а днес уж в більшости іх потомны одбудут ся торжества звязаны з <unk> річницьом покликаня в тым понімецкым місті грекокатолицкой парохіі преображыня Господнього Істория парохіі є стисло повязана з дольом выселеных в рамках Акциі Вісла Лемків Ювілейны упамятніня будут проходити в найблизшу неділю де по богослужынях в місцевым храмі одбуде ся концерт Лемківского Ансамблю Пісні і Танця Кычера Артистична част зачне ся о <unk> <unk> годині в шпротавскым домі культуры Шпротала што єй звали Шпорталом В <unk> р в рамках акциі Вісла на обшыр Шпротавского повіту было выселеных <unk> осіб якы были вывезены з Лемковины шестьома транспортами Одходили они зо стати в Ґрибовы і Новым Санчы Днешні жытелі Шпроталы і поблизкых сел то потомны жытелів примірово Брунар Цикривой Грекокатолицка парохія приображыня Господнього в Шпротаві была ерґувана в <unk> р Парохію од самого початку творят в більшости Лемкы якы по выселінях долшый час не могли молити ся в своім обряді Вєдно з выгнаньом перестали фактично діяти структуры апостольской адміністрациі Лемковины Офіцияльно послідній раз была споминана в анлюаріо Понтифіцьо в <unk> р як апостоліка адміністратійо про Лемкіс Першым парохом был о Володимір Гайдукєвич бывшый адміністратор ловівця а пак до самого выгнаня парох в сусідній Криві ґорлицкій повіт Шпротавска парохія входит актуально в склад вроцлавско кошаліньской єпархіі украіньской грекокатолицкой церкви в Польщы З парохіі походит владыка Аркадий Трохановскій од <unk> рока єпископ новопокликаной ольштыньско ґданьской єпархіі Лемкы скоро зачали лемківщыти назву понімецкого місточка Шпортала называючы го Шпортала Доднес штовскій повіт якій входит в склад любского воєвідства єдным з найбільшых осередків прожываня лемківской меншыны в Польщы В четвер <unk> вересня септембра <unk> р В словацкым парляменті бы могла выникнути ґрупа приятелів меншын Ініцияторы критикуют низку якост пропозиций законів і несистематичност Автор вісти Петро Медвід В Народній Раді Словацкой Републикы бы могла выникнути ґрупа приятелів меншын Рішыти бы мала леґіслятивны пропозициі котры дотуляют ся меншыновых вопросів і припомінкувати іх Інформувала о тім аґентура ТА выникнутя ґрупы про меншыны хотят ініциювати незарядженый депутат парляменту Мірослав Коляр і бывшый уполномоченый Влады Словацкой Республикы про ромскы комуніти Абыль Равас хотят досягнути высшу якіст легіслятивы котра дотулят ся меншын на Словакі Хотят публичну і фахову дискусию цитуваня Задачу ґрупы буде приготовляти становиска і припоминкы ку парляментным пропозициям котры мают досяг на меншыны і пак іх продискутувати з тол ґрупом релевантных депутатів Народной Рады Словацкой Републикы Пояснил коляр з тым же публична і фахова дискусия є потрібна В сучасности подля нього приготовлює ся леґіслятива котра дотулят ся меншын на ад хоц базі хыбыт продуманый і систематичний приступ Равас додал же ґрупа бы мала перед каждым засіданьом Народной Рады припомінкувати окремы пропозициі котры дотуляют ся меншын Неслідно бы ся мала стрічати з контактныма депутатами і дискутуват з нима о припомінках Ку спілпрацы ся за словами бывшого уполномоченого позыват каждый депутат парляменту котрый має інтерес рішыти меншыновы темы через ціле політичне спектрум коляр котрый є сам депутатом вірит же в парляменті ся найдут депутаты котры інтересуют ся о меншыновы вопросы Меншыны в парляменті не мают представителів Припоминаме же по парляментных выборах котры на Словакі входили о <unk> році першый раз в істориі словацкого парляменту не мают в ним меншыны своіх представителів в рамках даякого політичного субєкту Долгы рокы в парляменті здобывали мандаты Мадярскы політычны партиі по році <unk> то была зєднена партия мадярской коаліциі пізнійше змінена на партию мадярской комуніти од <unk> р была в парляменті партия Мостгід котра ся профільувала як субєкт котрий просаджує інтересы не лем Мадярів але і дальшых меншын а має намагу будувати односины і медже майорітом а меншынами Равас был членом партиі Мостгід перед часом з партиі одышол подім што Мадярскы партиі на Словакі включно Мосгід оголосили замір злучыти ся до єдного політичного субєкту котрий бы мал шансу вернути до парляменту Коляр ся до парляменту дістал як член партиі за люді яку основал бывшый президент Андрий Кіска З партиі і депутатского клюбу по незгодах одышол Минулый вікенд стал прецедом мімопарляментной партиі з Полю Пятниця <unk> жолтня октобра <unk> рока Комунікат ведучых Стоваришыня Руска Бурса та Стоваришыня Лемків Ведучы Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях та Стоваришыня Лемків в справі закінчыня Нацийонального Повселюдного Списуваня Жытелів і Мешкань <unk> Дня <unk> вересня закінчыло ся нацийональне повселюдне Списуваня Жытелів і мешкань <unk> Дякуєме вшыткым котры при списуваню думали на тото што лемківска нацийональніст є частю іх ідентичности і дополнює ріжнорідніст Польщы Віриме што до лемківской нацийональности приголосило ся векше чысло осіб як в остатнім списуваню якє проходило десят років тому Ціла будекада несла ся в позитивній енерґіі і безперерывній роботі представників інституций орґанізаций стоваришынь ци волонтерів Завершыньом вшыткых діянь была загальнорусиньска кампанія Сме Русины сме Лемкы В Польщы провели сме ріжны онляйновы і офляйновы активности Через социяльны сіти дотерли сме до <unk> тисячів осіб зрыхтували сме і емітували пару місяців радий оспоты Презентували в інтернеті відео споты Наша друкувана преса была означена візуальом кампаніі По селах розвісили сме плякаты роздали летучкы розмістили великоформотовы банеры публикували сме популяризаторскы статі спілтворили сме офіцияльны інформацийны материялы реализуваны Головным Статистичным Урядом в Польщы Заохочали припоминали усвідомляли сме што сме Великым і в Істориі Русинів вынятковым успіхом было тото што до заініциюваной Русинами на Словациі соспільной кампаніі сме Русины прилучыли ся окрем Лемків в Польщы Русины в Чехах Сербіі Хорвациі і в Румуніі Схоснуваня єдного візуального концепту і сльоґану підкрислило важніст спілпрацы Русинів жыючых в ріжных енклявах в рамках державы Европы дякуєме вшыткых котры допомогли в реализациі кампаніі І хоц бы не принесла она вымряных статистичных показників то принесла нам знаня што спілпраца приносит долгодобы і вымірны результаты підписали Наталия Малецка Новак ведуча Заряду Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях та Андрий Копча Ведучый Головного Заряду Стоваришыня Лемків Выслухали сте статі якы были публикуваны на портали Лем Ф протягом посліднього тыжня Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак