Архів
лемківского радия

Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм президента Новроцкій рішыл в справі уставы о нацийональных і етнічных меншынах Автор вісти Наталия Малецка Новак Мала помочы маленькій соспільности в підтримуваню достоменности Вільмівскій язык тырваючий мимо перешкід од <unk> столітя Рівнолегло з польскым мал быти вписаный на список реґіональных языків Не буде В четвер <unk> жолтня октобра <unk> р Президент Польской Республикы Кароль Навроцкій заветувал уставу о новелизациі закуну о нацийональных і етнічных меншынах і о реґіональным языку котра мала дати языкови жытелів Вілямовиц на Шлеску статус реґіонального языка Президент скєрувал внесок до сойму жебы тот зас розсмотрил новелизацию цитуваня Президент принимат што каждий прояв локального патріотизму і плеканя спадковины предків заслугує на пожану але рішыня ци даный етнолеґт єст реґіональным языком не може мати узнаньового ани політычного характеру Подала в комунікаті канцелярия президента Єдным з наступств по введіню уставы была бы м інчыма вымога формальной едукациі вілямівского языка Бюро експертиз і оціны наслідств реґуляций засиґналізувало можливы проблемы зо зрыхтуваньом властивой методикы вчыня проґрамовой основы проґрамів вчыня і материялів до вчыня конец цитуваня Што за язык Вільямівскій язык то найменьшый на світі ґерманьскій язык хоснуваный єст через парудесятерох жытелів Вільямовиц то тритисячне місточко котре находит ся в бєльскым повіті на стику Малопольщы і Шлезска Вілемувяне то потомны осадників з Західньой Европы якы пришли гын в половині ХХ столітя на запрошыня пястівскых князів по спустошынях спричыненых татарскым наіздом Іх язык перетырвал праві дотепер В родинах і серед спільноты бесідували по вілемівскы Языком школы костела был польскій язык По ІІ світовій войні мешканців Вілямовиц узнали за Німців были переслідуваны языка заборонено В наступстві іх стародавный язык праві загынул до недавна хоснувало го лем пару старшых осіб Завдякы активности локальных соспільників і діячів м ін др Тимотеуша Круля та активности науковців язык зачал ся одраджати Тепер в місточку по вілямівскы бесідує уж парудесят осіб головні молодіж Активні діє тіж Музей Вільямівской Культуры Стараня узнати вілямівскій язык за реґіональний тырвают веце як десят років Президентскє ні Президент в поясніню для вета підкрислил што євантплевіст цитуваня ци пропонувана реґуляция є основана на мериторичных фактах ци мотивувана єст символичні або політичні Додал же вымагана єст обєктивна верифікация в опертю о науковы даны Оцінил же становиска експертів не сут єднакы цитуваня Некотры з языкознавців твердят же традицийна мова найстаршых жытелів Вілемовиц то окремый язык а інчы науковці твердят же тот етнолект єст приписуваный до західньой ґрупы ґерманьскых языків зазначыл Одкликуючы ся до теперішніх експертскых опіній подал же проф Мария Катажына Лацатович вказує аналоґію вілемівского етнолекту взглядом німецкых діалектів Єй высновкы свідчат о тым што цитуваня Языковы островы на Шлеску в тым в Вілемовиці репрезентуют шлезскій колонізацийный діалект і што складают ся на него діалекты осатників репрезентуючых середньо ныжньо і нижньонімецкы діалектальны ґрупы Проф Ласатович підкрисляючы значыня для діяня жебы привернути етнолект Вілмовиц до хоснуваня в соспільній комунікациі подає єднак же то черговы пробы ратуваня перед загыбліньом форм діалекту презентуваных радше в формі стилізациі з малым увзглядніньом можливых языковых реконструкций Підкрислял в поясніню Одмінне становиско презентує проф Томаш Віхаркєвич якій твердит же цитуваня в вілямівскым єст тілько полонізмів тілько цінных артефактів аж і серед вічных і діалектального польского же тото разом творит окремий языковий систем велемівского Президент представил опінію професора котрый подає же змерла міктодозия табаньскій етнолоґ о локальным характері а його вынятковіст в тым же неє інчых такых мікроязыків такого характеру Стоваришыня Лемків передало нагороды імен Никыфора Автор вісти Севериян Косовскій При нагоді ХХ Лемківской Творчой осены што прошла в днях <unk> і <unk> жолтня октобра Капітула Стоваришыня Лемків передала дві статуі Нагороды імени Никыфора Епифана Друвняка Премія єст признавана за труд жытя одданый для лемківской культуры мож речы што было то залегле кєд же оголошыня тогорічных лавреатів было вчас Серпньовой Лемківской Ватры на Чужыні в Михалові Лавреатами стали три особы окрем Федора Лабыка якій особисто был присутный в Михалові Нагороду отримали тіж Володислав Грабан і Петро Басалыґа Поза шором першый раз в істориі Признаваня оцініня было оно в тым році вручене ґрупі люди ЛАПіТЛ якій того рока святкує <unk> літя діяльности Петро Басалыка Першый ден носены того рока завитал до вапинного місця народжыня поеты Івана Желема Як раз при тій нагоді статую одобрал єден з тогорічных лавреатів Нагороды імени Никыфора Петро Басалыка Премію вручыл Андрий Копча Ведучый Головного Заряду Стоваришыня Лемків при присутности дальшых членів Петро Басалыґа то лемківскій фотоґрафік Серед його цінных робіт сут тоты якы документуют давну неістнуючу уж красу Лемковины Записал неоцінены першы Лемківскы Ватры якы прошли в роках <unk> Доднес звязаный єст з редакцийом часопису Стоваришыня Лемків Бесіда і вшыткыма інчыма активностями той орґанізациі Спілпрацує так само з редакцийом Лемківского Річника Своі знимкы вказувал вельо разів на ріжных подіях Остатня выстава была як раз при нагоді спомненой <unk> Лемківской творчой осены анґажує ся в волонтерску нелегку бофізычну працу при ратуваню давных крестів на лемківскых цмонтерях і капличок Акциі одбывают ся в рамках ґрупы Каменяре Кычеры Володислав Грабан На другій ден нагороду імени Никыфора одобрал Володислав Грабан статую вручыла делеґация Стоваришыня Лемків на челі з ведучым Андрийом Копчом Стріча одбыла ся головівци <unk> жолтня октобра <unk> р Володислав Грабан отримал нагороду при присутности своіх найблизшых жены діти і внуків Вчас стрічы поспоминано давны часы і спілдіяня Період одданя Володислава Грабана лемківскым справам зачал ся коли оселил ся в Креници конец <unk> років ХХ ст заанґажувал ся в культурну громадску і реліґійну діяльніст Был орґанізатором першых по выгнаню Лемківскых Маланок в Креници Плянувал основати Стоваришыня Товариство Любителів Лемківской Культуры тото єднак ся не повело То ініциятор першых Лемківскых Ватр Пленеровых варштатів Ансамблю Пісні і Танця Лемковина котры спілорґанізувал головні з Петром і Ярославом Трохановскыма Великій вклад внюс тіж в діяльніст Музею Лемківской Культуры в Зындрановій анґажуючы ся в орґанізацию свят од Русаль до Яна Отримал званя Лемка року <unk> Почестны званя признаваны вчас П Лемківскых Ватр Было му надане званя почестного члена ансамблю Пісні і Танця Лемковина Як раз Володислав Грабан як поета заініциювал першы лемківскы творчы осены днес орґанізуваны Стоваришыньом Лемків Основал і вюл часопис зындранівского Музею Загорода а в рамках свого выдавництва наша Загорода публикувал творы сучасных лемківскых авторів м ін Теодора Кузяка давно то были часы догасаюча Ватра Семана Мадзарана з Маґдолі вершы Івана Фуджака Туга Як поета Володисоф Грабан явил ся перше в польскым Літературным Середовиску кінцьом <unk> років ХХ ст зачал спілпрацу з тыжденником Наше Слово де на лемківскій сторінці публикувал своі вершы ле тіж фотоґрафіі дописы Дотля выдал штырі авторскы збіркы поезиі Переводит на лемківскій творы інчых авторів Поквін основательови Фундациі Рутеніка і колишньому Заступці Ведучого Стоваришыня Лемків Автор вісти Севериян Косовскій В неділю <unk> жолтня октобра при нагоді <unk> Лемківской Творчой Осены делеґация Стоваришыня Лемків прибыла на цмонтір в Ждыни де похороненый єст блаженой памяти Михал Сандович колишній заступця ведучого орґанізациі в роках <unk> та загалом лемківскій соспільник Окрем Андрия Копчы Ведучого Головного Заряду якій спілпрацувал з Михалом Сандовичом поклін оддали члены орґанізациі Богдан Копча і Іваньо Козубскій Михал Сандович вмер траґічно <unk> грудня децембра <unk> р в наслідстві автомобільной краксы Был внуком священному ученика Максима Ґорлицкого Спочыват при місци де до канонізациі похоронений был його дідо Михал Сандович Вродил ся <unk> січня януара <unk> рока в Варшаві Днет нашол ся зо своіма родичами в Устю Рускым на Лемковині де його няньо отец Максим Сандович сын святого Максима был настоятельом тамтышньой православной парохіі По <unk> році в наслідстві тырваючых воєнных боів і переслідувань родина Сандовичів оселила ся в Білым току На Підляшы отримал основну і середню освіту В <unk> році вєдно з родином зачали дальшый період жытя в Варшаві В <unk> році завершыл науку на варшавскій політехніці де студиювал будівництво В <unk> р отримал званя доктора Через дальше <unk> літя робил науковым процівником і выкладавцьом Михал Сандович осігал успіхы в своій професийній роботі Был архітектом і головным будівничым вельох столичных обєктів святинь а тіж спілпроєктувал Варшавскє Метро В девесятых роках ХХ ст активно заанґажувал ся в лемківскы справы Перше вступил до Стоваришыня Лемків пак як активный локальный лідер основал кружок Стоваришыня Лемків в Варшаві покликаный <unk> січня януара <unk> рока Тіж од <unk> р был заступцьом ведучого той орґанізациі выбраным на Інґресі Стоваришыня Лемків Паралельно рыхтувал ґрунт під покликаня Фундациі яка мала за ціль підтримувати лемківску етнічну меншыну В році основал і остал ведучым Фундациі Підпоры лемківской меншыны Рутеніка яка неодолга зачала вести стратеґічны проєкты для лемківской спільноты При польско японьскій Высшій Школі Компутеровых Технік зрыхтувал курс для лемківской молодежы під наголовком Лемківскій язык з компутером Михал Сандович записал ся тіж в лемківскій літературі головно в поєдных номерах часопису Бесіда вказували ся його вершы репортажы і оповіданя Своі вершы першый раз публично представил на І Лемківскій Творчій Осени в <unk> р Был автором м ін верша Колы Санка твору якій выконувала Лемковина з Білянкы а тіж прозаічных текстів такых як мамина Лышка однайти себе почаівска Божа Матір з Ождыні ци професор В першій части фабулярного фільму Андрия Копчы Акция Вісла Выгнаня заграл ролю священника Не діждал другой части фільму Андрий Копча посвятил му першу част фільму Ін Мемориям кєд же премєра одбыла ся уж по смерти За словами Андрия Копчы то Михал Сандович был думкодавцьом нагороды імени Никыфора Епифана Дровняка сам запрезентувал первістный выгляд статуі Ідея была введена в жытя такой декады пізнійше стараньом ведучого Стоваришыня Лемків Першый раз была признана в <unk> році Михал Сандович похороненый был <unk> січня януара <unk> р в Ждыни Округлый стіл Русинів Словакі поведе Мілян Ян Пілип Пряшівскій Самосправный Край має русиньского Амбасадора Автор вісти Петро Медвідь В Пряшові ся в просторах Словацкого Народного Музея Музея Русиньской Культуры в пятницю <unk> октобра <unk> р одбыло <unk> засіданя Округлого Стола Русиньо Словакі о СРС Плятформа в котрій сут здружены русиньскы орґанізациі і інституциі але і незалежны активісты зробила оцінку роботы за попередній період і выбрала своє нове ве і выбрала своє нове веджыня ОС поведе Мілян Ян Пілип На засіданю білянсувал роботу ОС За послідні два три рочны періоды Петро Штефаняк котрому кончыл другій мандат на позициі прецеды і подля штату не міг дальше продолжувати в тій функциі Штефаняк ввіл о Св часі котрий выжадувал много роботы Словакію чекало списуваня жытелів на котре Русины хотіли добрі приготовити ся што собі выжадавало добру кампань але і дальшы активности котры мали русиньскє населіня на Словакі мобілізувати На веце в тым часі пришла пандемія І так з контактовой кампаніі з котром ОС рахувал мусіло ся высофати і глядати ся новы предовшыткым онляйн средства про ословліня што навекшой кількости людей І вдяка інтенсивній роботі прецед Штефаняка може плятформа оцінити кампань і дальшы активности котры поджас послідніх років зреалізували ся за успішны Прецеда котрий кончыл так само припомянул же ся му подвоіх двох мандатів вєдно і з членами президиі подарило зінтенсывнити комунікацию робочы стрічы і з представителями Державной справы самосправы публичных інституций представителями Церкви з цільом просаджувати інтересы Русинів жыючых на Словакі в окремых областях жывота Штефаня Кови так само подарило ся поселинити ОС з тым же до нього притягнут новы орґанізациі а так само была посилена спілпраца з нечленьскыма орґанізациями предовшыткым і з русиньском обродом на словеньску котрой предцеда Мартін Караш был часто покликаный на робочы стрічы котры ініциювал ОС а так само і з русиньском обродом Комунікувала уважных вопросах президия плятформы робило ся вєдно на кампаніі перед списуваньом жытелів Членове ОС подякували Штефанякови за його інтенсывну роботу почас двох функчных періодів На засіданю были поданы інформациі і о діятельности а результатах роботы окремых комісий котры при ОС фунґуют При тій темі было спомянути же Рада єрархів грекокатолицкой церкви СуЮріс на Словакі дала згоду жебы до <unk> авґуста того року міг хоснувати ся русиньскій переклад літургіі св Йоана Златоустого чым русиньскій язык на Словакі стал і полноцінным літурґічным языком грекокатоликів ОС высловлює вдяку грекокатолицкым єпископам котры і тым проявили своє душпастырскы стараня ся о русиньскых грекокатоликів але і вшыткым котры уж чоты десяткы років трудят ся над русиньскыма літургічныма і біблічныма перекладами Окрема подяка належыт высокопросвященному владыкови Йонови Максимови пряшівскому архієпископови і митрополітови котрый дал благословліня на выданя русиньского літурґікону Медже гостями был на засіданю Ян Коцак ведучий одділіня проєктового уряджыня Пряшівского Самосправного Краю ПСК Іщы початком септембра плятформа стрітила ся і з прецедом ПСК Міляном Маєрскым як і з представителями Веце одділіть ПСК В тым краю жыє найвекше чысло Русинів Стріча была заміряна на област транспорту двоязычны написы на дополнюючых знаках на драгах ци на біциґльовых стежках што закон не выжадує але уможнює На культурны інституциі і комунікацию в рамках чого бесідувало ся наприклад о о о о о освітніх центрах котры бы ся старали і о русиньску культуру або о о о о о о купуваню русиньскых книжок до бібліотекы ПСК о реґіонализм розвитку можливости навчаня русиньского языка або реґіональной выховы із елементами русиньского языка на середніх школах ПСК а одкрыл ся і вопрос русиньского Амбасадора при ПСК Коцак котрого частю на засіданю ОС повірил прецеда Маєрскій одпрезентувал у котрых спомянутых областях і якым способом бы была можлива спілпраца а так само вказал на то же в дакотрых областях уж днес ПСК має намагу жебы были наполнены і інтересы Русинів а головно жебы до русиньскых реґіонів пришол розвиток Коцак котрий сам Русином пришол на засіданя із декретом підписаным прецедом ПСК Міляном Маєрскым котрым од <unk> октобра того року выменувал Яна Коцака за русиньского амбасадора котрый є одповідний за кооперацию при підпорі і розвитку русиньской комуніты Пряшівского Самосправного Краю і в котрого компетенциі є област транспорту культурных інституций і комунікациі реґіонального розвитку і Школьства Амбасадор має подля декрету помочы у спілпрацы Уряду ПСк орґанізаций котрых є ПСК заряджывательом русиньскых сел і русиньскых орґанізаций Коцак апелювал жебы го русиньскы орґанізациі і інституциі при будякых проблемах при котрых рішыню бы міг ПСК помочы контактували ОС є вдячный за тот напомічный крок пряшівского жупана Мірада Маєрского і вірит же то початок доброй і інтенсывной спілпрацы котрой результаты позитивно будут чути Русины котры жыют в ПСК але і обще на Словакі На кінцю засіданя собі ОС выбрало нове верджыня Слідуючы три рокы поведе плятформу Мien<unk> долгорочный русиньскій активіста котрый стоял при основаню ОС Тот потвердил же хоче дальше продолжувати в роботі свого попередника і посильнувати позицию ОС як релевантного представителя Русинів на Словакі але і поставліня русиньской народносной меншыны обще В президиі будут слідуючым періоді Зденка Цітракова за індивідуальных членів Петро Штефаняк за колективных членів Петро Медвідь як член Рады Влады Словацкой Републикы Пронародносны Меншыны і єдночасно през секретар ОС Александер Гричко і Йосеф Бадида за комісиі при ОС а Мафтей Допіряк котрый є секретарьом ОС Мілянян Піліп Мілян Ян Піліп выштуювал політолоґію і філософію на Філософічній факульті Пряшівской Університети в Пряшові Є русиньскым активістом председом містной орґанізациі Русиньской Ороди на Словеньску в Братиславі стоял при выникнутю ОС в котрым уж был у функциі секретаря але <unk> місяців медже роками <unk> аж <unk> у функциі Прецеды Од <unk> року был членом выбору прородности меншыны і Етнічны ґрупы Рады Валва Словацкой Репубы про Людскы права Народносну Меншыны і роду Рівност за русиньску меншыну медже роками <unk> аж <unk> был підпрецедом выбору Од <unk> року є членом Рады Влады Словацкой Республикы про Народносны Меншыны за Русинів в котрій был выбратый і за предцеду палаты народносных меншын Моментально єй членом робочой ґрупы котра приготовлює леґіслятивный замір закона о народносных меншынах Од <unk> р є незалежным місткым посланцьом в Бартийовій Меджі роками <unk> аж <unk> Был председом Уряду Словаків Жыючых за граничу Є автором триязычной русиньско словацкой анґлицкой публикациі Русиньска Народна Символіка котра вышла у <unk> році підписано Петро Медвід през секретар ОС підписано Петро Медвід през секретар ОС Рефлексиі до выставы може ся не верну Давидас До Беляка Автор коментария Наталия Малецка Новак Кілько можна перевести в єдным куфрі Кілько мож спакувати в пару годин а кілько мож змістити на єдным образі Нам потомным выселенців не треба поясняти о якє поспішны пакуваня і о яку подорож видлячыма ваґонами ходит Знаме тото родинны істориі носиме в серци Давид Здобиляк розмалювал іх на полотнах Міцны кольоры впевнены потягніня пензльом безпосередні зміст Мы іх розумієме най тот біль зрозуміют інчы цитуваня Без Лемків неє полной культурной спадковины Малопольщы реґіону гір і гірскых народів Лемкы то етнічна соспільніст котру брутальні вырвано одтале близко вісем <unk> років тому лишаючы по собі порожнє Повіла на одкрытю выставы може ся не верну малярства Давида з добеляка єй кураторка Аліция Ґолизняк з Малопольского Центра Культуры Сокіл в Новым Санчы Близко дві десяткы образів розміщено на парох шкарлатных і двох білых стінах Могло бы ся здавати же выставенничы червінь конструкциі будут домінувати а было лем одворотні як раз насиляли вымову полотин і выдобывали з синього і зеленого вшыткы іх можливы одтені додавали драматизму Образы утриманы в бароковій естетиці і в іконічній конвенциі з центральні поміщеным пляном сут родинныма істориями Давида а заєдно каждого з нас потомных Давид Здобиляк вродженый в <unk> році в Хобіні доктор Красных Штук абсольвент Краківской Академіі Красных Штук Лемківскы мотивы зачал малювати при нагоді роботы над дисертацийом Образ котрий представлял долю Діда коцура з розділя переформил ся в цілу серию З івідуальной істориі выникнула універсальна оповіст о Лемковині о єй втраченым жытю о браку недостатку спільнотовости громадскости о браку того што мож дітхнути того што мож почути плекати пережыти Выстава може ся не верну то малярскє представліня головні выселіня але коли познаме контекст каждого з образів достаєме о вельо шырший зміст Полотно Істория мойого діда Петра Коцура <unk> то еґземплифікация триманя Лемків в таборах а по выгнаню освоюваня нашмареного місця прожываня На образі видиме костел а перед ним молодицю і молодого Жытя плыне дале Особливе освоіня чужого простору явит ся на образі Лемківска ватра Знаме же то ватра на чужыні Мимо то Лемковина там єст Михалівска подія з тамтышньом церквом і людми осаджены сут в краєвиді зеленых убочы Чорне небо над горами єст вымовным контрапунктом Не каждий сміх вернути Емоциі сут густы яколійна фарба постаті заєдно дослівны і символичны А есенцийональный зміст образу в дни кінця світа подає нам етноґрафічну ілюстрацию нашого ядра з єй вшыткыма характерныма елементами архітектуром кладом села ґаздуваньом облечыньом обрядами співом духовістю Поскладаны копесіна засіяны поля квитнучы загорідкы дзьобаючы куры просто жытя вшытко треба было лишыти Суґестивні звіщат то єден з гостів весільной дружыны Хоц находит ся на першым пляні то тяжко го высмотріти то скелет в угорскым капелюху Смерт з Косом в образі Ексодус підкрислят апокалиптичний конец лемківского жытя жытя котре знаме лем з архівальных записів і до котрого ся нам тне бо сме ани не встигли почути На інчым образі Лемко тримат велич плахту на гыбеті але не тримат в ній паскы так великой же треба аж было розобрати хлібовый пец жебы єй вытягнути і не іде з ньом на свячыня до церкви На плечах несе цілий свій материяльний і нематерияльний світ Видиме там і зогнений крест котрий кєд познаме контекст не єст лем символом але він досправды так само пішол на захід Великій крест на образі выгнаня то крест з православной церкви в Перунці По выселінях якыси люде церков розобрали крест шмарили під пліт Взяли сме го до бурсы одкале по ремонті трафил до студьонок до своіх до Перунчан в Перунці го не хтіли По <unk> роках од акциі Вісла новы Перунчане не згодили ся на Рускій Крест Того взяли на захід до своіх На єдным з образів придорожный Крест облеченый єст в квітя На двох інчых свята тота земля на котрій сплят отец і мати і Цмонтір два не найдеме ниякого прикрашыня Видиме голы Кресты Тоты полотна мают інчий контекст Інспірацийом до іх намалюваня была недавна акция вантпливой якости консервациі крестів і капличок в середній Лемковині Неретельна лиха і партатска робота спричынила же деструкция камінных блоків пройде в приспішеным темпі Нихто не зрозуміє хто коли і чом іх поставил бо не розчытат уж інскрипций бо богородиці одлетіл ніс а Ісус остал без лиця Боже прости ім бо не знают што роблят прочытаме на дальшым образі Выставу образів Давидас до Беляка може ся не верну мож обзерати іщы до <unk> листопада новембра <unk> р в Ґалериі Соку Фоє в Новым Санчы в понедільок <unk> жолтня октобра <unk> р Образы Михала Сірика Вам вкажут Стародавный русиньскій світ Автор вісти Петро Медвідь Словацкій Народный Музей Музей Русиньской Культуры одкрыл у четвер <unk> октобра <unk> року Нову выставу під назвал Михал Сєрик образы Тота выстава котру мож буде видіти аж до <unk> новембра того року є присвячена <unk> річниці народжыня того вызначного русиньского інсітного маляря Кураторком выставы є Анна Семкова Музею подарило ся позберати про тоту експозицию образы одвеце Маітелів і на вщник так може видіти красный дяпазон сіриковой творчости А хоц іде о інсітного маляря треба повісти же його образы сут в многых ґалеях і збірках выставлювал і в Музею Модерного уманя Енді Ворголя в Меджлябірцях образы з тематиком транспортів Жыдів почас ІІ світовой войны із Меджіляборец має в своім депозиті Музей Голокаусту в Ню Йорку На початку могли участны посмотрити собі документальный фільм о Михалови Сірикови котрий у <unk> році зробила Яна Трущыньска і Владислав Сивий Хоц Сірик уж товды не жыл Вдяка архівным материялам з словацкого радия мож у фільмі чути його голос мож спознати то як думал сам художник У фільмі выступал м ін і Михал Бицко основатель Музея Модерного уменя Інді Ворголя в Меджилябірцях Музейо Едуколоґ Вытравный теоретик куратор котрий бесідувал о тым як спознал ся і з Михалом Сєриком і його творчостю але і о тым як ся го намагал напрямити на тото жебы не копірувал даякы чужы маніры але жебы малювал світ такій якій го собі памятат І справды в образах Михала Сирика мож видіти стародавный русиньскій світ мож видіти жыве село мож видіти традициі роботы котры ся даколи робили обрядовы звыкы при ріжных принагодах як крестины церковны свята і так дальше І то вшытко барз детально аж бы мож повісти написане на полотні де кажда фиґурка каждий што зробит рушат ся од найстаршого діда аж попосліднього дітвака котрого закомпонувал до свого образу просто жывот такій якій він в успоминах был Выстава Михала Сірика Вас просто перенесе до світа котрий вже не істнує до світа котрий іщы може знаме і з оповіданя нашых дідів або баб но котрий уж щезнул і не верне Образы Сірика сут як бы малювана енциклопедия з котрой мож чытати цілый етноґрафічний нарис Як повіл у споминаннім документі Михал Бицко Русины мают двох найвекшых інсітных малярів Никыфора Епіфана Друвняка і Михала Сирика Выстава Музею Русиньской Культуры в Пряшові лем потверджує быцьковы слова Вернісаж збогатила своім спілом Марка Мачушкова в супроводі Акордеона а участ ним ся приговорил і сын Михала Сірика Мірослав вдяка котрого ініциятиві одарило ся зорґанізувати тоту выставу Михал Сірик Михал Сірик жыл в роках <unk> Был родаком з села Стерківці Днес то част села Чабалівці Меджілябірского Окресу По войні был медже тыма котры оптували до совітской Украіны жыл у селі Квасилів рівненьской области пак переселил ся до Ужгорода До Родного Краю вернул о <unk> році робил у ріжных робітницкых професиях Малюваньом інтенсывно занимал ся од <unk> р Коли пішол на пенсию брал участ на конкурсах мал колективны і авторскы выставы здобил многы нагороды Сірик не перешол академічну школу і його світ є ориґінальный мал власный імаґінативний штыль Творчост Михала Сірика є характеристичным проявом цінного автентычного уменя захоплює русиньскій світ русиньску краіну Русинів вмер у Мачеля Бірцях середа <unk> жолтня <unk> р Русины стрітили ся з представителями Рады Европы Автор вісти Петро Медвід Словацка Република предложыла <unk> януара <unk> р VI Рапорт о імплементациі Рамкового Договору Рады Европы о охрані народности меншын котрого є сиґнатарийом Незалежный Парадный Комітет про рамковий договор того часу робит оцінку того документу В рамках того процесу од <unk> до <unk> октобра <unk> р делеґация в складі трьох представителів комітету і єдного члена секретаряту Єнословакі робит моніторінґ і стрічат ся і з владныма урядниками представителями самосправ консультує єй з окремыма орґанами а так само стрічат ся і з представителями народносных меншын На Словакі є в делеґациі комітету Еґлі Пантелякіс із Кіпру Інґеборґ Бірні Гавенґа з Голяндиі Шарунас Лєкіс з Літвиі а за секретарят Максим Юлу з Франциі у віторок <unk> октобра представителі Рады Европы стрітили ся в Пряшові в просторах Словацкого Народного Музея Музея Русиньской Культуры і з представителями русиньской Народносной Меншыны На стрічы были участны членове Рады Влады Словацкой Республикы Прородности Меншыны за Русинів Петро Медвід і Мілянян Пілип директорка Русиньского Музея Люба Кральова Робітничка Інституту Русиньского Языка і Культуры Пряшівской Університети в Пряшові з Денка ци Тракова Директорка Основной школы з матерсков школо в Кленовій з навчальным языком русиньскым Марцеля Рунянинова і педаґоґ той школы Мариян Гапак Іщы перед стрічом членове Рады Влады мали можливост выполнити анкєту і здевятьома вопросами Тоты были розділены на области общі вопросы освіта медиі злочыны і ненависти і ненавистны проявы хоснуваня русиньского языка в урядным контакті культурны активности социяльно економічный сектор і сектор зроводництва процес вырішуваня і білятеральна або мультілатеральна спілпраца Експерты і з незалежного Парадного комітету про Рамковий договор пришли на стрічу приготовлены і найвеце інтересували ся темами котры были з боку Русинів ідентифікуваны як найвеце проблемовы Найдолша фахова дискусия поджас стрічы была на тему школьства котру Русины ідентифікували як найвекшу вызву яку треба рішыти Русиньскы представителі експертам з Рады Европы детально описали вшыткы проблемы з котрыма стрічат ся русиньскє школьство спомянули злу систему фінансуваня котра зневыгоднює малы школы ци факт же послідні русиньскы учебникы были выданы у <unk> році На стрічы бесідувало ся і о дальшых проблемах включно русиньскых медий на Словакі проблемах і з русиньскым высыланьом в словацкій телевізиі і словацкым радию проблемах при фінансуваню народносной культуры але дискусия была і о можливостях котры мают ци не мают Русины жебы вырішували оділах котры ся іх дотуляют самы <unk>минутова стріча принесла представителям комітету комплексний образ о проблемах і з котрыма Русины на Словакі стрічают ся Експерты на основі рапорту котрый подала Словацка Републіка але і стріч котры выконали на Словакі пак передложыт документ в котрым окрем іншого будут рекомендациі про Словакію котры недостаткы бы мала рішыти Представителі Русинів у анкєті котру передом выполнили звернули увагу експертів і на факт же доднес сут спераны права Русинам на Украіні хоц тота держава є так само сиґнатарийом рамкового договору Рады Европы о охороні народносных меншын Потопа іде на найпрестіжнійший фестіваль Латиньской Америкы фільм є смутном історийом Русинів при будуваню старины Автор вісти Петро Медвід Першый граний фільм о русинах по русиньскій так пропаґуют творцьове фільм Потопа котрий в словацкых кінах буде мож видіти од <unk> децембра <unk> року Фільм режысера Мартіна Ґонды был выбратий до Меджнародного Конкурсу <unk> річника Медженародного фільмового Фестівалю в Мардель Плята в Арґентіні То єдиный латиноамериканьскій фільмовий Фестіваль катеґориі А котрый орґанізує ся од <unk> р і належыт медже найвызначнійшы переглядкы авторской кінематоґрафіі о світі Істория на фоні реальных дій Цитуваня Фільм Потопа оповідат історию і з Чехословакі і з року <unk> Мария має пятна <unk> років Тужыт стати пільотом і опустити сельскій жывот Єй няньо Александер русиньскій рольник і вдовиц тырват на тым жебы лишыла ся дома і продолжывала в роботі Народні землі Пишут творцьови нового фільму Кєд іх долину чекат затопліня з причыны будуваня водного резервуару Старина обыдвоми мусят вырівнати ся і стратом родного дому родинной дідовизны Єдночасно глядают путь до взаємного зміріня посеред змаганя медже традицийом ідентітом і тугол по свободі конец цитуваня Фільм одограват ся на фоні реальных дій повязаных і з будуваньом старины котре проходило в роках <unk> аж <unk> недалеко СНини З причыны будуваня того водного резервуару счезли з мапы світа русиньскы села Старина Зала Смольник Велика Поляна Рускє Дара і Стужниця Цитуваня Фільм Потопа вказує же наперек выкорініню і страті домова собі русиньска меншына доказала заховати свою культуру і ідентіту вказує як важна є комуніта котра і в тяжкых хвилях лишыт ся певна о своіх цінностях і традициях Грают акторы і неакторы Цитуваня Все інтересували ня місця де колись пульзувал жывот а днес сут порожні Як хлопця ня фасцинувало чутя же і місце де жыво є непевне і раз вже ту не буде І заником комуні і культуры сут перевязаны і моі спомины Потопа є про мене вкладом до колективной памяти мала частка в Музаіці того што собі хочеме сохранити в споминах говорит режысер Мартін Ґонда Подля продуцента Томаша Ґіча із продукциной компаніі Сіль іде о міморядно честно і дослідно робленый проєкт цитуваня Кєд же сме хотіли заховати автентичност оточыня векшына акторів походит прямо з русиньской комуніти подобно як в його попередніх фільмах режысера Ґонды режысер комбінує професийональных акторів з неакторами Кастінґы проходили напр в окресах Кошыці Снина Пряшів Маджля Бірці Свидник Бердейов Гуменне Михалівці цитуваня Не акторы вдяка прецизній режысерскій роботі принесли до фільму природност і силу власной скушености додал продуцент У фільмі мож видіти і професионалів і з театру Александра Духновича в Пряшові напр Осифа Пантыкаша Євгена Лібецнюка Владиміру Штефанікову Осифа Ткача ци бывшых членів драматичного колективу Свєтлану Шковранову і Ґора Латту ци Володимірачему Головну роль грає Сара Хрипакова котра поджас натачаня была студентком на ґімназиі Циваня Сама ємсельскы дівча выросла єм у воівці значыт в такым оточыню в якым фільм точыл ся і з режысером сме почас приправ проводили час в опущеных селах коло Старины і в русиньскых комунітах в околици Повіла Крапакова з тым же і свойом рольом ототожнила ся іщы скорійше як єй почали грати На фільмі робило ся веце років На фільмі почали робити в році <unk> почас слідуючых років выникнул сценар Точыня фільму одбыло ся у септембрі і октобрі <unk> року в шым реґіоні Северовыходной Словакі в селах і містах Мериля Бірці Чертыжна Снина Гуменници Кошыці Фільм є в продукциі компаніі Сльвер Арт і в копродукциі дальшых трьох краін Чешской Республикы Польщы і Бельґіі потопу фінанчно підпорили Авдийовізуальный Фонд Словакія і Державный Фондиовізиі Чешска Републіка Польскій Інститут Фільмового Уменя Польща Бельґійскій проґрам <unk>rer<unk>a<unk>кій Самосправный Край Проґрамiepe і Фонд на Підпору Культуры Народносных Меншын Медженародный Фільмовый Фестіваль в Мардель Плята буде проходити в днях <unk> аж <unk> новембра <unk> р Выслухали сте дописів якы публикуваны были на портали ЛЕМ фм протягом минулого тыжня Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак