Words, identity, emotions
The archive of
Lemko radio
About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.
Ep. 283
Перегляд тыжня
Episode description
Перегляд тыжня
Automatic transcript
Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм Субота <unk> мая <unk> р Явожно Місце спільной памяти Автор вісти Севериян Косовскій Меджепоколіньова памят тото звучыло участників лемківского поломництва до бывшого концентрацийного лаґру в Явожні місця назначеного страданьом нашых предків Одбыло ся оно в суботу <unk> мая <unk> рока з благословліня высокопреосвященного архієпископа перемышского і ґорлицкого Паісия орґанізатором поломництва была Креницка православна парохія св Владиміра Што важне участ взяли поломникы не лем з Лемковины але тіж з далекых західніх земель чужыны Символично місце прокляте в лемківскій памяти звучыло в воскресній молитві потомных выгнаных акциі Вісла Перше пасхальный парастас был одслуженый при памятнику вознесеным на місци ґруповой могилы Вязню Лаґру богослужыня правил креницкій парох о м Петро Пупчык Сеспамятник был одкрытый в <unk> р товдышніма президентами Польщы і Украіны По молитві Мелянія Клинковска дівка явожняньского вязня якій николи не вернул з лаґру одчытала фраґменты книжкы описуючой долю Явожняків В дальшій части Петро Трохановскій одчытал свій верш Явожно та верш Березы Біленькы Івана Горощака До Горощакового твору перед роками музыку підготовил Ярослав Трохановскій Поломникы пак перешли на місце де давнійше находил ся сам лаґєр днес в тым місци не видно уж його границ остали лем поєдны будівлі Як раз ту річницю выгнаня в <unk> р з ініциятивы Стоваришыня Лемків был одкрытый памятник якій посвячено лемківскым жертвам центрального лаґру працы в Явожні Лемківскє упамятніня жертв явожыньского лаґру было одкрыте по роках систематичного фальсифікуваня лемківской істориі і неспоминаня на Лемків Русинів Вязнів Явожского лаґру двох тоталітаризмів выднонаным інскрипцию в трьох языках в лемківскым польскым і анґлицкым Вязненым і страдавшым в лаґрі в Явожні в наслідстві Акциі Вісла Лемкам <unk> квітня <unk> р потомны Упамятніня закінчыло спільне одспіваня гымну Горы Нашы і тым разом до Явожна спомнути памят поневоленых пришли окрем креницкых парохіян Лемкы з Бортного Ждыні конечной Смереківця а тіж потом Невыселенців з Чужыны з Вроцлавя Зимной Воды і Лісця понедільок <unk> мая <unk> р В Будапешті Русины одсвяткували свій праздник премію Годинкы здобыла Жужа Токач автор вісти Петро Медвід Коло <unk> людей зышло ся в суботу <unk> мая <unk> р в просторах Культурного Центра імени Южефатілы в Будапешті жебы взяти участ на русиньскым нацийональным святі котре шторік в місяци май орґанізує вседержавне русиньскє самосправуваня в Мадярску Тота подія котра єст капчана і з передаваньом преміі ім Антонія Годинкы каждый рік проходит в інчым місці Головным покровительом русиньского нацийонального свята тот рік был Міклеуш Шолтес державный секретар державного секретарята канцеляриі премєра з вопросів реліґійных і нацийональных капчань котрый покровительство перевял єдно із Вірол Ґіріц представителько Русинів у парляменті Мадярска Выступил і гост зо Словакі Свято почало в поводняйшых годинах молитво акафісту котрий был одслуженый в грекокатолицкій церкви свого Михаіла на улиці Бабеір Дальше культурный проґрам продолжавал в культурным центрі ім Йожефа Адівы І святочныма проговорами выступили Віктор Крамаренко председа вседержавного русиньского самосправуваня Каталін Сілі головный радник мадярского премєра і бывша представителька мадярского парляменту і Золтан Фюрєш заступник державного секретаря державного секретаря та канцеляриі премєра з вопросів реліґійных і нацийональных капчань По тых приговорах наслідувало передаваня преміі ім Антония Годинкы тот рік лавреатом преміі стала Жужа Токач пак уж продолжувало ся культурным проґрамом В рамках нього на русиньскым нацийональным святі привитали гості з Словакі і з гуменного выступал фольклорный колектив Гемльон котрый веде Мирослав Кареканич Лавреат премі Жужа Токач Жужа Токач вроджена в <unk> р народила ся в Мішкольці Дітячы рокы пережыла в селі Шаю в Палфоля у традічным русиньскым оточыню Жывот медже старшом ґенерацийом грекокатоликів сформувал у ньой орієнтацию на русиньску і грекокатолицку ідентіту штудувала на педаґоґічным коледжы ім Кароля Естергазия в Еґері є учытельком тілесной выховы і честуваным членом баптистичной освітной інституциі з назвом Одоперты двері Еделейня В своім родным селі Шаю в Полфоля была в самосправі як представителька меншыны Жужа Токач є підпредсідательком умістного русиньского Нацийонального Самосправуваня так само є ключовом персоном у представительскым орґані меншыны котра не лем дає ідеі але і веде проєкты орґанізує вшелеякы проґрамы Активно брала участ на створіню і проєктуваню русиньской хыжы Музея Ушаю в Полфолі а так само на автентичным заряджыню того музея Як педаґог орґанізує літні таборы реґіональны і нацийональны познавательскы проґрамы про діти із села а як представитель русиньской меншыны орґанізує реліґійны пути і подіі Церков Ушаів в Холфолі є путницкым місцьом і Жужа Токач рахує єдном з своіх місийонарскых задач учынити тоту церков познату і за границями Мадярска Середа <unk> мая <unk> р Іспанія хоче меншыновы языкы признати за офіцияльны языкы Епской Уніі Вопрос одложыли Автор вісти Петро Медвід Іспанія має намагу пересвідчыти остатні краіны Епскы признати бактійскій каталяньскій і ґалицийскій язык за офіцияльны языкы Европск уніі Покля бы тото Мадрід досягнул был бы то прецеденс і про дальшы языкы меншын котры жыют в державах Уніі О признаня тых трьох меншыновых языків за офіцияльне в Евпій Уніі Іспаня не успішно пробувала пересвідчыти бльок уж в році <unk> Тот тыжден знова Мадрид в Бруселі передложыл тоту тему і подарило ся му єй дістати до проґраму засіданя Рады про заграничны діла котре одбыло ся у віторок <unk> мая <unk> року Мадрит ся подля дженника <unk>em выгорожувал же в припаді того же то краіны Е не схвалят переоцінит своі оборонны обовязкы односно дакотрых членьскых держав <unk> членного бльоку тиск на домашні політичні сцені Іспаньска дипльомация два попередні рокы присвятила лобінґу в намазі здобыти підпору про тоту ініциятиву Мадрид до кінця запропонувал же заплатит вытраты на переклады і тлумачыня в сумі приблизно <unk> мілийонів евро на тоты языкы Іспаньска социялістычна меншынова влада премя Петра Санчеза є при схвалюваню законів дома одказана на підпору посланців із каталаньскых сепаратистичных партий Премєр Педро Санчез в році <unk> вымінал за підпору каталаньскых сепаратистів при зоставліню меншыновой влады приобіцял же просадит офіцияльне признаня трьох меншыновых языків в рамках Уніі Зато іспаньска влада лобує за тоту тему кєд же то обіцяла Каталянцям Інчак бы горозила на домашній сцені дальша політычна криза Вопрос одложеный Подля інформаций котры здобыл порталь Політіко іщы перед вітірковым засіданьом были медже членьскыма краінами Уніі в тым вопросі важны незгоды Єднозначно за інформациями порталю підтримуют тоты намагы іспаньской Влады Бельґія Кіпр Портуґалия Голляндия Румуня і Словакія Твердо проти є напр Німецко і Франция Рішыня в тым ділі не пришло ани в віторок вопрос был одложений цитуваня на пізнійше і то цитуваня з причыны недостатку консенсу пояснювала польска президия в Раді Европскі Як інформувала аґентура <unk>Lrіны ся боят же покля ся подарит Іспаніі просадити свою пропозицию могли бы наслідувати дальшы жадости о признаня меншыновых языків Того часу має Унія <unk> офіцияльных языків но в рамках <unk> членинного бльоку бесідує ся приблизно <unk> меншыновыма языками До офіцияльных <unk> языків мусят быти переложены вшыткы юридичны документы Епск а на самітах і міністерскых стрічах в них мусят быти забезпечене і тлумачыня Запроваджыня нового офіцияльного языка бы мусіло схвалити вшыткых <unk> членьскых держав Епс Творіня европейской проблемы Покля бы ся Мадріду подарило пересвідчыти членьскы краіны на прецеденс односно трьох меншыновых языків котры хоснуют ся в Іспаніі фактично бы то одкрыло пут і про дальшы языкы народносных меншын котры жыют в державах Уніі включно русиньского языка Но на тепер то не вызерат жебы векшына членів европского бльоку мала дяку пристати на такє рішыня То неоккликательний обовязок іспаньской влады повіл увіторок іспаньскій міністер заграничных діл Хосе Мануель Альбарес про телевізию <unk>rer Хочеме жебы тото што є нормальне в улицях іспаньскых міст было нормальным і в улицях Европы дополнил Веце політиком у повязаню з пожадалком Іспаніі остерігат перед цитуваня Творіньом европской проблемы з державной проблемы Як то подля Ф назвал єден із дипльоматів В прибалтиках напр істнує обава жебы в будучности міг такым способом одкрыти ся простор про признаня росийского языка котрым бесідує велика част населіня тых держав як офіцияльного языка уніі Подля дипльомата котрий зыстал у аноніміти юридичны службы Рады Епс Уніі сут того погляду же схвалити пожадалку Іспаніі бы собі выжадавало зміну основаючых договорів Епс Уніі увагу звертают і на фінанси котры бы ся мусіли давати до перекладів на меншыновы языкы новеце Діти охочо рецитуют лемківску поезию Автор вісти Наталия Малецка Новак Цитуваня Того рока одбыла ся уж <unk> едиция конкурсу В моій оціні є він важний і потрібний вчас змагань діти з векшым заанґажуваньом як на лекциі і докладнійше познают ріжны вершы Оповідат учытелька Варвара Дуць Аж четверо єй учеників заняло высокы місця в курсі рецитациі лемківской поезиі якій одбыл ся минулу пятницю <unk> мая в Ґорлицях Як подає єпархіяльный Осередок Православной Культуры Ельпіс в Ґорлицях орґанізатор подіі двадцет років тому директор осередка а при тым і учытель лемківского языка отец Роман Дубец зорґанізувал першу стрічу з лемківском поезийом Товы в основній школі в розділю цитуваня по парох едициях імпреза перенесла ся до Ґорлиц Послідні два рокы конкурс проходил в Бортным жебы того рока зас вернути до Ґорлиц Чытаме на сайті орґанізатора В конкурсах каждорічні выступує парудесяте родіти з основных шкіл ґорлицкого повіту якых рыхтуют учытелькы Мирослава Дубец Варвара Дуць Орина Гутыряк Анна Ридзанич та отец Роман Дубец През вельо років в змаганях брали участ і школярі з західніх земель якы рыхтувал учытель Лука Возняк Згідні з реґуляміном конкурсу каждий участник мусіл запрезентувати два вершы ріжных поетів цитуваня В звязку з тым же лемківска поезия тішыт ся великым заінтересуваньом і штораз частійше є тлумачена на ріжны языкы світа В реґуляміні конкурсу орґанізатор допущал рецитацию єдного верша в інчым языку але ниякій участник того не схоснувал Чытаме в поконкурсовій інформациі орґанізатора Молоды рецитаторы деклямували поезию будителів Александра Духновича Александра Павловича ци пізнійшых творців ХХ ст м ін творы Івана Русенка найчастійше выбераный Миколая Буряка Меляніі Собин не бракло творчости сучасных поетів Петра Мурянкы ци Янка Шкірпана цитуваня Моі діти самы выберают вершы оповідат учытелька Варвара Дуць Чытам ім на лекциях ріжны пропозициі і як ся дакому подабат токсерую Коли прочытала єм верш Лем Янка Шкірпана то Михал Криницкій был ним захоплений додає Михал Криницкій з Ліщын в своій катеґориі кляс з <unk> занял другє місце його брат Семан перше Оба деклямували Шкірпана Дальше цитуваня Найліпше пішло дітям котры знают лемківскій з хыжы і котрых родиче были заанґажуваны в рыхтуваня діти до конкурсу Припильнували жебы добрі навчыли ся на памят констатує учытель Кадуць і додає тіж гіркы слова уж мало котре Дзецко знат лемківскій з хыжы і пак тото чути Переключают слова злі вымавляют Дошло до того же нагрылам дітям вершы і пересылам жебы ся абияк навчыли Допомят же такы конкурсы як сес ґорлицкій сут барз важны Єст барз добра атмосфера атракцийны нагороды діти добрі ся інтеґруют з інчыма По першым разі ученикы охочо хотят выступувати в наступных роках Кажда дітина отримала принагідну грамоту і нагороду Был тіж почастунок В поєдных катеґориях выріжнены были катеґория перша клясы з <unk> Перше місце Семан Криницкій другє Михал Креницкій третє Лена Ротко Вшыткы ученикы Варвары Дуць ІІ катеґория клясы <unk> Перше місце Софія Рутковска учытелька Анна Рыдзанич другє місце Филип Дзюмбеляк учытелька Варвара Дуць Михалина Вєнцек учытелька Анна Рыдзанич <unk> катеґория клясы <unk> Перше місце Мартин Рудковскій Учытелька Анна Рыцанич другє місце Павлина Родко учытелька Варвара Дуць <unk> місце Єлізавета Русин учытелька Анна Дицанич катеґория <unk> клясы <unk> перше місце Марта Бодак учытелька Мирослава Дубец другє місце Дария Ноґавка учытель о Роман Дубец і третє місце Віктория Радзік учытелька Мирослава Дубец <unk> мая <unk> р З чужыны до святого місця Лемковины Автор вісти Севериян Косовскій Текучый рік є вынятковий кєд же споминаме <unk> років од обявлінь пресвятой Богородиці на Св Горі Явір З той причыны уж неодолга пройдут торжественны богослужыня якы припомнут як раз тот ювілей До святкуваня рыхтує ся уж православна церков В першій черзі то тырваюча будова новой православной святині на Горі Явір яка має быти памятком Округлой річниці обявлінь <unk> річниці повороту Лемків до православія і даром подякы за автокефалию Православной Церкви в Польщы В лони посвячено угольный камін під будову того храму Праздник св Апостолів Петра і Павла на Св Горі Явір то вынятковый ден в році для вірных православной церкви од років одбывают ся гын поломництва Путуют не лем жытелі Лемковины але і Русины з Пряшівщыны та вірны з ріжных дальшых части Польщы Того рока тіж придут поломникы з чужыны західніх земель Польщы в більшости уж потомны давных жытелів Лемковины Поломництво одбуде ся з благословліня архієпископа Юрия владыкы вроцлавско Щесіньской єпархіі Польской Автокефальной Православной Церкви за орґанізацию одповідат вроцлавскє Стоваришыня святых Апостолів Петра і Павля Поломництво з західніх земель одбуде ся в днях од <unk> до <unk> липця юлия так жебы вірны могли взяти участ в головным праснику <unk> липця юлия в ден первоверховных Апостолів Петра і Павля Зачне ся оно <unk> липця выіздом з під Православной церкви в Ліґници Отамале поломникы підут через Любін до Вроцлавія де досядут дальшы участникы Кошт поломництва то <unk> золотых зголошыня треба подавати до <unk> червця юнія м ін на і майльовый адрес поданый в дописі По Лемковині тіж перейде традицийне поломництво Як поінформувало братство православной молодежы перемышско ґорлицкой єпархіі З благословліня архієпископу Паісия місцевого правлячого архієрея в днях од <unk> до <unk> липця юлия одбуде ся ювілейне <unk> православне поломництво на Св Гору Явір Зголосити свою участ треба до неділі <unk> липця Дрібниці мож найти на фейсбуковій стороні братства Поломництво зачне ся од Світурґіі в четвер <unk> липця о <unk> <unk> годині рано в православній церкви св Владиміра Великого в Креници Першого дня поломникы перейдут трасу до Баниці другого дня в пятницю о <unk> <unk> рано на місцевым цмонтери одслуженый буде парастас за помершых жытелів Баниці Пак поломникы підут через Сніницю Ставишу і Рібкы до Ганьчовой О <unk> <unk> годині говелию свята Певоверховных Апостолів Петра і Павла служена буде всеночна в церкви Покровы Пресвятой Богородиці в Ганчові ту як раз долучат поломникы з вруцлавско щеціньской єпархіі В суботу о <unk> рано в сам ден праздника в ганчівскій церкви служеный будеме Лебен О <unk> годині при церкви Аргістратига Михала в Высовій привитаны будут прибывшы єрархы а пак вірны выйдут на верх Св Горы Явір Свята Літургія на Горі Явір зачне ся о <unk> <unk> годині празднуваня ювілею обявлінь рыхтуют так само вірны грекокатолицкой церкви О деталях будеме іщы інформувати Выслухали сте дописів якы публикуваны были на портали Лем фм протягом минулого тыжня Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак