Архів
лемківского радия

Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм Субота <unk> лютого фебруара <unk> р Нова Бесіда уж до придбаня Автор вісти Севериян Косовскій Початком <unk> р явил ся першый тогорічный номер часопису Стоваришыня Лемків Бесіда чыслу <unk> за місяці січень лютый <unk> В номері прочытаме м ін статі Северияна Косовского Мария Кобані Не бесідує ся в тій хвили нич о Явожні Наталиі Малецкой Новак Антоний Крог з Нагородом Міністра Культуры і Нацийональной Спадковины за роботу для народной культуры Северияна Косовского Русиньскы вчены взяли участ в Конвенциі <unk>Эням в Бостоні Петра Медвідя На Лемковині одсвяткували Ден Русинів Польщы Андрия Ковальского Престіжный концерт Ластівочкы в Народовым Форумі Музикы во Вроцлаві Часопис традицийні одкрыват част Новины не новины не лем з Лемковины єден з шыршых дописів посвяченый єст ювілейови долголітнього спілредактора часопису Бесіда фотоґрафіка Петра Басалыґы якому выполнят ся <unk> років Петро Трохановскій описал жытя і творчу роботу ювіляря Своі жытьовы ювілеі о якых споминат ся в номері як раз в лютым фебруарі того рока святкуют тіж маестро Ярослав Трохановскій <unk> років проф Павел Роберт Маґочій <unk> років та Андрий Трохановскій <unk> років член Світовой Рады Русинів член Стоваришыня Лемків і Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях В части Давна і сучасна русиньска творчіст был опубликуваный першый фраґмент тлумачыня зробленого Петром Криницкым то Алісины пригоды в Чудержаві в ориґіналі <unk>a<unk>era<unk> польскым перекладі <unk>em Петро Криницкій ял ся перевести дальшый шедевр світовой літературы на наш рідный язык Як раз в Бесіді будут одтепер друкуваны поєдны фраґменты тлумачыня В понедільок <unk> лютого фебруара <unk> рока Консолідация роботу Народносных Музеів не оплывнила твердит Міністерство Факты вказуют інакше Автор вісти Петро Медвід На першым засіданю Рады Влады Словацкой Републикы про Народносны Меншыны котре одбыло ся в януарі того року од представителів за русиньску Народносну меншыну были підняты вопросы котры дотуляют ся новелизациі закона о державным языку і будучности фунґуваня Народносных музеів Обидві тоты темы сут областями котры належат під Міністерство Культуры Словацкой Республикы В кулюарах ся напр бесідує о тым же в рамках консолідациі публичных фінансий котру реалізує сучасный владный ґабінет роздумує ся і о можливости же окремы Народносны Музеі котры належат Під Словацскій Народный Музей будут ся злучувати до єдного Народностного Музея Кєд же представитель Резорту Культуры котрий был участный на засіданю Рады не знал дати одповіди на даны вопросы представителі меншыны достали приобіцяня же Міністерство Культуры Словацкой Республикы приготовит на них одповіди Одповіды з Резорту Культуры пришли в понедільок <unk> фебруара <unk> р Консолідация подля міністерства не оплывнила хот музею Цитуваня Консолідация публичных фінансий затля ниякым способом не обплывнила діятельност Музею народносных Меншын Чытаме в становиску котре загнало Міністерство Культуры Словацкій Народный Музей намагат ся забезпечыти мінімальны дослідкы на выконуваня фаховой роботы Народносных Музею і комфорт іх навщівників Секция Культурной Дідовисны і Державного Языка Міністерства Культуры Словацкой Республикы ани Словацкій Народный Музей не диспонуют інформациями о злучуваню Народносных Музею Словацкого Народного Музея до єдного цілку пише ся дальше в одповіди Резорт культуры так само пише же в згоді з пляном Діяльности Рады Влады Словацкой Републикы про Народности Меншыны на <unk> рік меншыны будут детальнійше інформуваны в материялі інформация о вырочных справах о діятильности Народности Музею на Словакі за <unk> рік Збірку барканя заперли Факты котры ся нам подарило провірити вказуют на дакус інчу реальност Од початку децембра минушого року є заперта експозиция Юдаік із збіркы Євґена Берканіня в Пряшові Експозиция належала під Словацкій Народный Музей Музей Жыдівской Культуры Синаґоґа в Пряшові Будова синагоґы як і ціла експозиция є маєтком жыдівской реліґійной общыны на долгы рокы належала під Словацкій Народный Музей При консолідациі Словацкій Народный Музей Музей Жыдівской Культуры котрый має головну будову в Братиславі а так само є під ним і Музей Голокаусту в Середі мусіл заперти пряшівску експозицию в тому кроку поміг і факт же пряшівска синаґоґа мала проблему з лектором Збірка Барканія наконец по договорі медже Словацкым Народным Музейом і Містом Пряшів перейде до справуваня міста Хоц оптимістично плянувало ся експозицию одкрыти початком того рока Як інформувал віцепріматор Пряшова Петро Крайняк реалістично то буде аж в половині рока Кральова Мамет процент меншы мусіли сме пропущати То же консолідация реально дотулила ся фунґуваня Народносных Музею потвердила і директорка Словацкого Народного Музея Музея Русиньской Культуры в Пряшові Люба Кральова цитуваня Два раз сме мусіли перерабляти буджет на тот рік Першый раз знижыти го о <unk> <unk> і <unk> процента пак знова о дальшых <unk> і <unk> процента Цілково сме пришли в нашым музею о <unk> процент фінансий в порівнаню з попереднім роком говорит Коральова з тым же подля єй інформаций в році <unk> має дійти ку дальшій консолідациі значыт дальшому шпоріню про музеі Корольова повіла же мусіли вдяка тому не продолжыти змувы з двома робітниками котры мали часово обмаджены контракты Огорожене є і дальше місце Звертат увагу і на то же буде мож робити менше подій позывати меньше художників За кардинальну проблему рахує директорка тото же музей не має жадны грошы на розвиток на баданя Музею не были схвалены ани жадны прирідны проєкты котрыма бы то могли профінансувати Зато ани в тым році не може Русиньскій Музей рахувати з тым жебы робил теренны досліджыня ци приготовыл фахову публикацию При тым є то подля Любыкральовой важне головно і з той причыны же люди котры бы іщы могли передати в теренных баданях богатство русиньской культуры мают вже высокій вік а не мож дальше чекати поклизей не хоче жебы тото богатство пропало на все Термін новелізациі закона о державным языку ся одкладат Міністерство Культуры высловило ся і односно темы новелизациі закона о державным языку цитуваня Материял ку новелизациі закона о державным языку был предметом внутрішньорезортного припомінкового процесу котрый был оціненый і підняты акцентуваны припомінкы были дороблены до фінальной версиі материялу Пише резорт культуры Міністерство споминат і факт же ся одбыла стріча Міністеркы Культуры і з уполномоченым влады при народносны меншыны котрий пак ку новелізациі загнал веце припомнок цитуваня Міністерство Культуры дішло до заключыня же з оглядом на характер припоминок піднятых ку новеляциі з боку уполномоченого Влады Словацкой Републикы про Народносны меншыны як і на факт же з вынятком представителів мадярской народносной меншыны свою позицию курыхтуваной новелизациі недале представителі інчых народносных меншын жыючых на Словакі Рыхтувана новелізация собі выжадує іщы шыршу оцінку окремых установлінь новелизациі в контексті медженародных документів і з области хоснуваня і охраны меншыновых языків як і пряму стрічу з представителями народносных меншын жыючых на Словакіі Конец цитуваня Як чытаме дальше з тых причын пожадало Міністерство председу Влады о одложыня терміну задачы і <unk> фебруара было міністерству доручене писмо словацкого премєра в котрым дал згоду на одложыня терміну до <unk> децембра того року Цільом новелізациі подля Міністерства Культуры укріпити поставліня державного языка у выбраных областях урядного і публичного контакту при респектуваню медженародных договорів котрыма є Словацка Республика обовязана і респектуваню потребы розвитку языків народносных меншын на Словаків Ціль є в згоді з Европском Хартом Реґіональных або Меншыновых Языків подля котрой охрана і підпора реґіональных языків бы не мала быти на шкоду офіцияльных языків і потребы іх навчаня пише резерт культуры Новелізацию подля Міністерства в порівнаню з діючым законом неє обмеджене хоснуваня языків надносных меншын подля окремого запису В новелізациі не было тото право із жадного установліня выхаблене конец цитуваня Видокова вежа на Св Горі Явір Церковны власти рішучо проти Автор допису Наталия Малецка Новак Ні то не жарт Надлісництво Лося хоче вознести видокову вежу на самым вершку Св Горы Явір выже каплиці і будуваной церкви То не вшытко бо попри вежы мают зробити пленерову експозицию посвячену барскым конфедератам Уж раз высофувано ся з думкы памятника Пулаского в Высовій Ци так буде і тепер ци єднак доведут до того што місце реліґійного культу замінят в парк розрывкы Проты вежы сут церковны власти проты єст лемківска соспільніст цитуваня Сме проти ґлорифікуваню на нашій земли тых котры допустили ся злочыну на місцевым автохтонным лемківскым населіню Катеґоричні стверджат православный архієпископ Паісий ординарий перемышльско ґорлицкой єпархіі в офіцияльным становиску для нашой редакциі Лемківска соспільніст єдным голосом Барз єм проти В моій оціні то не місце на такы атракциі На тій святій земли зявила ся Матір Божа прото жебы ся там молити а не для туристичной потіхы Туристичний обєкт не пристає до святого місця Думам што проєкт будовы видоковой вежы в недалекій одлеглости од місця реліґійного культу єст непотрібном думком котра буде антаґонізувати вымагат інґеренциі в краєвид і природу та нарушат сакральний простір Подля мене то кульс так як бы напримір на териториі Лаґєвнік ци Ясной Горы поставити веселе місточко То лем малы фраґменты з части коментарів осіб лемківской соспільности ріжных віроісповідань та ріжных поглядів котры попросили сме о о о о о о опінію Гора Явір то місце котре є знане мало не вшыткым Лемкам Докладні перед стома роками мала обявити ся гын Божа Матір а в короткым часі по тых подіях зачало быти джерельце Побожный нарід скоро довюл до поставліня креста пак побудуваня каплиці а віст о Святій Горі рознесла ся шыроко Доднес до того місця реґулярні путуют не лем Лемкы але і вірны інчых нацийональности споза реґіону то головні грекокатолицкы і православны поломникы з цілой Польщы і ріжных части світа Цитуваня Свята Гора Явір єст для мене і для мойой родины місцьом де заносиме нашы смуткы радости але предовшыткым місцьом молитвы бесідує Томаш Болех з Ждыні Цитуваня На жаль мода на будову видоковых веж дотерла тіж в Низкій Бескід Окрем того же будова такой туристичні дискусийной атракциі то інґеруваня в локальны еколоґічны реляциі тота конкретна є предовшыткым знаком цілковитой іґноранциі для лемківской соспільности і вірных інчых нацийональности православного і грекокатолицкого віроісповіданя Для них Явір то свята Гора на котрій докладні <unk> років тому обявила ся Матір Божа То місце де находит ся забыткова каплиця а друга церков є будувана то місце до котрого каждого рока сут орґанізуваны поломництва і де сут правлены службы Божы І то напевно не єст місце для будовы туристичной видоковой вежы котра змінит вынятковый характер того святого місця бесідує Томаш Клока професор з Ягайлоньского Університету Видоковы вежы вырастают як грибы по дойджы Лем в ґорлицкым сут три в Лапеннім Домініковицях і в Мощеници А хотят вознести дві дальшы на Маластівскій Маґурі та Высовій О кілько в примірі плянів будовы вежы на Маластівскій Маґурі єст уж дост голосном В інтернеті можете напр найти петицию до війт ґміны Санкова Малґожаты Малух од осіб котры сут проти будові вежы О тілько в примірі вежы на Горі Явір єст заскакуючо тихо Мало хто чул о плянах на тоту вежу хоц справа не є заж так свіжа єст уж выдане позволіня на будову Підтримати памят о барскых конфедератах і Пуласкым Надлісництво Лося вєдно зо штырьома інчыма партнерами старают ся о унійне дофінансуваня проєкту Підтриманя історичных традиций і свідомости природничой спадковины на польско словацкым пограничы В рамках свойой части проєкту Надлісництво Лося хоче вознести видокову вежу на Горі Явір і зреалізувати археолоґічно природничый Парк позволіня на будову выдало Повітове Староство в Ґорлицях Едукацийна стежка котра буде вела до вежы має быти поділена на пару фраґментів част з них буде посвячена барскій конфедерациі Цитуваня Для мене то была і є і все буде Свята Гора Явір Для Дисидентів то Гора Явір Для мене на Св Горі Явір не є місця для кольоровых ярмаків карузель пейтболів ци інчых веж Для децидентів то місце одповіднє для вежы і упамятніня конфедератів барз одповіднє Кєд бы я мал рішати о памятнику для конфедератів нашол бым інче місце барже одповіднє Ізбы поставил бы м шыбеницю на шыбениччым верху в Ізбах на памятку а вежу в Біличні на памятку По мойому вежа на Св Горі Явір є непотрібна коментує справу Петро Криницкій архітект і тлумач з Ліщын Ґенерал Пуласкій і барскы конфедераты єднозначно траґічні і травматичні записали ся в народній памяти Лемків як гнобителі чого оддзеркаліня находит ся хоцбы в повісти Шыбеничный верх повіст подля народного преданя і ріжных записок Владиміра Хыляка з <unk> р Шыбеничный верх при ізбах то гора котрой названя взяло ся од того же конфедераты вішали гын проблематичных Русинів Уж перед роками в <unk> р з ініциятивы ґорлицкых пасийонатів істориі была думка поставити в Высовій памятник ґенерала Казімє Пулаского з чого остаточно ся выцофано по протестах і контроверсиях якя выкликала справа Тым разом то Надлісництво Лося хоче пропаґувати конфедератів а в Высовій власти запропонували улицю Пулаского Попросили сме о коментар в тій справі війт Ґміны Устя Рускє Еву Ґарбарску Ґуру дотепер без одповіди цитуваня В ґрупові памяти Лемків барска конфедерация записала ся неґативні і опресийні Плянуваня стежкы котра тыкат істориі барской конфедерациі вказує абсолютне незрозумліня для локальных обставин през управліня Надлісництва Лося а тіж уділюючых позволіня власти повіту і ґміны Думкодавці і ініциятивы выказуют ся великом іґноранцийом і браком важливости та зрозумліня предовшыткым для неєднократно тяжкой і зложеной істориі реґіону і соспільности котра гни жыє Поляків і Лемків спостерігат Мария Дубец з Ганчови дальше цитуваня Уж коли си хотіли зробити памятник Пулаского в Высовій хыба же представлят його правдивы заслугы для Лемків місце на вежу туристичні може так Емоцийональні рішучо ні Едукацийна стежка кєд уж то з правдивыма інформациями в однесіню до Лемків подає Роман Корбич директор Осередка Культуры Ґміны Ґорлиці Сконтактували сме ся в справі будовы вежы з ординариями в юрисдикциі котрых находит ся гора Явір цитуваня Інформую же становиско православной церкви што до ґлорифікуваня Пулаского і його леґіоністів на Лемковині было і єст незмінене Сме проти ґлорифікуваню на нашій земли тых котры допустили ся злочыну на місцевым автохтонным лемківскым населіню Тото што маєдне з місце в справі будовы як і орґанізуваня на Св Горі Явір концертів і ріжного рода стріч не має нич спільного з християньскым духом а єст профанацийом того што для нас святе Чытаме в писмі архієпископа Паісия Митрополита Євген Попович єм проти Цитуваня Моя позиция є проти Нихто з нами нич не консультувал ани не просил о о о о о опінію як то звычайні быват Звіданя од Вас є перше в тій справі якє я отримал Моя позиция є така як і вірных і священників Проти тій акциі то не місце на туристичны атракциі при санктуариюм якє як раз того рока святкує столітя повіл грекокатолицкій архієпископ і митрополита Перемышльско Варшавскій украіньской грекокатолицкой церкви Євген Попович Ани до консисториі ани до єпархіі юрисдикциі якой є Гора Явір не было ниякого звіданя в тій справі Допомнят митрополита На сайті Надлісництва Лося мож найти лем єден впис в котрым найдеме дашто о вежы то запрошыня до участи в партиципациі проєкту під наголовком Підтриманя історичных традиций і свідомости природничой спадковины на польско словацкым пограничы проєкт плянуваный до реализациі в рамках проґраму Інтерреґ Польща Словация <unk> Тяжко ся додумати же є то запрошыня до участи в соспільных консультациях якы сут необхідны в позыскуваню унійных грошів котры одбыли ся в передден велиі <unk> грудня децембра <unk> р Брак розголосу то брак реакций і евентуальных голосів проти а тых як видно не бракує Не тадель дорога Нашы бесідникы звертали увагу же і без видоковой вежы з горы Явір розтігат ся шырокій видок на словацку страну Для вельох то лем повтаряня выдумок сусідніх ґмін цитуваня Гора Явір то місце на молитву а видоковых веж єст уж дуже Урядникы могли бы ся кус постарати о інчы думкы на туристику а не лем сядили видоковы вежы з видоком на тото само стверджат Мареґротко <unk>eй з Панкной Властителька пенсийонату в Высовій Олена Дуць не видит в вежы шансы на долше притриманя туристів в курорті цитуваня Поперам діяня котры мают звекшыти атракцийніст місцевости але думам же повинны то быти передуманы діяня Поставліня такой вежы по мойому не звекшыт чысла туристів котры будут ся хотіти высові затримати але звекшыт чысло туристів котры будут хотіти выключні зарахувати чергову вежу Выіхати як найближе жебы ся як найменьше змордувати насмітити і вернути домів Ліпшым і барже хосенным для Высовы было бы зробити добрі утриманы стежкы ріжной долгости і трудности як напр роблят тото в Швайцариі оповідат То же меншынова лемківска соспільніст не має векшого заступника не дає права властям ци то ґмінным ци державным забрати нам Гору Явір змінити єй характер кінчыт Олена Дуць Віторок <unk> лютого фебруара <unk> рнищены лемківскы кресты і капличкы Ґміна Крампна не видит проблему Автор допису Наталия Малецка Новак Мешканці ґміны Крампна реґіоналисты забыткознавці і не лем сут порушены і зашокуваны способом в якій проведено реновацию придорожных крестів і капличок на обшыри ґміны Мала быти однова памятників а дошло до неодвертального знищыня Першый в справі заалярмувал <unk> лютого фебруара того р Шымон Моджеєвскій зо Стоваришыня Маґурич Цитуваня Драма Осіню минулого рока будовляна фірма повірена Урядом Ґміны Крампна в рамках Урядового Проґраму Одбудовы Памятників неодвертальні ушкодила што найменше парунадцет нагробків крестів і придорожных крестів на терені ґміны Крампна написал на Фейсбувым профіли Стоваришыня Маґурич Шымон Моджеєвскій Волонтеры Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях зробили <unk> лютого фебруара полну фотододокументацию проведеных робіт Як ся вказало ушкодженых было аж парудесят обєктів малой сепулькральной архітектуры в Крампній Котани Грабі Святковій Великій О Жыні і Полянах Вшытко вынятковы приміры традицийной лемківской каміняркы котры походили з давных осередків в Бортным ци Крампні Вымазане лице Ісуса Христа Вшыткы обєкты были в вынятково некомпетентный спосіб выпіскуваны што довело до знищыня ориґінальных камінных верств інскрипций і різбленых деталів цитуваня Схоснуваня той технікы піскуваня прип ред довело до усуніня зовнішніх площын памятковой субстанциі на глубокости од парох до парунадцетьох міліметрів Через тото знищено велику част артистичного і ремісничого опрацуваня цілковито або частичні знищено обшырны фраґменты різбярскых композиций фундацийны і епітефійны інскрипциі в тым даты выконаня обєктів назвиска фундаторів і выконавців та інформациі омерлых фактуру по камінярскых нарядях малярскы наверствліня в тым малярскы декорациі різбярскых композиций Чытаме в офіцийній опініі Анджея Жыґадла консерватора з управлінями котрого попросили сме о експертскій коментар Дальше цитуваня Векшіст знищынь має тырвалый і неодвертальный характер што безповоротні обнижат забыткову вартіст ушкодженых обєктів Аналоґічна деструкция в натуральным процесі еродуваня каменя мусіла бы тырвати од парудесятьох до парусот років В своій опініі консерватор звертат тіж увагу на факт же выконавця не заперестал роботы хоц ефекты іх деструкцийного влияня видно голым оком Шымон Муджеєвскій в емоцийным вписі звернул увагу же до такых обєктів необхідны сут делікатнійшы і меньше інвазийны методы Стоваришыня Маґурич в рамках свойой діяльности выремонтувало уж тисячы камінных памятників а в роках <unk> працувало аж і на терені де тепер дошло до феральной реновациі цитуваня Єм барз порушений не лем зато же дошло до девастациі але тіж зато же десяткы волонтерів і волонтерок з Маґурыча перепрацували на лемківскых цмонтерях в ґміны Крампна тисячы годин грап жыдівскє поляны Ожынна Крампна соспільні ремонтуючы веце як <unk> нагробків без ниякого підпертя той ґміны а тота сама ґміна девастує свою спадковину Ґміна умыват рукы Одраз по зобраню фотоґрафічного материялу Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях зложыло завідомліня до Воєвідского Уряду Охороны Памятників в Перемышли а о основны інформациі попросили сме Уряд ґміны Крампна цитуваня На ден рыхтуваня той одповіди <unk> лютого фебруара <unk> р выконавця не закінчыл реализувати предмет замовліня ани тіж незроблено одобраня реновацийных робіт на капличках крестах і придорожных фиґурах Зато не можеме повісти ци реновация прошла правильні Не можеме на тым етапі потвердити ани заперечыти же дошло до якысых неправильности в реализациі предмету умовы пише війт Ґміны Крампна Катажына Мацєйчык Умова о котрій бесідує уряд то договаріня з выконавцьом робіт то будовляна фірма зненашола коло Кросна Фірма николи скорше не занимала ся реновацийом і консервацийом камінных різб ци взагалі якых не буд памятників Што іщы барже шокує в справі то як подає уряд ціліст робіт має пильнувати особа з консерваторскыма управлінями цитуваня В примірі предметовых робіт як кєрівник был вызначеный пан Януш Лень та пані Гальшка Боґуміла Ґранек котра одвела студиі на напрямі консервация і реставрация творів штукы в обшыри консервация і реставрация камінной різбі і архітектонных елементів подає війт Мацєйчык Вымазана спадковина цитуваня Тяжко єст мі увірити в тото же ґміна може повірити консервацию памятників і то на так велику скалю пересічній будовляній фірмі котра смотрячы на ефекты николи скорше ся тым не занимала Тот ремонт приспішыл деґрадацию некотрых памятників о <unk> років Ліпше бы было жебы нич не было роблене Дошло до великой страты для локальной спадковины коментує справу єдна з мешканок Крампной котра хоче быти анонімова Др Тедеуш Лопаткєвич етноґраф забыткознавця особливо в обшыри лемківской каміняркы автор десяток публикаций з обшыри охороны памятників і істориі штукы але і практик медже інчыма в роках <unk> Был заступцьом Воєвідского Консерватора Памятників в Коросні не мат вонтливости што до страты для лемківской спадковины в наслідстві діянь ґміны Цитуваня Того рода кресты уж не сут роблены а чысло тых котре поставлено буде ся лем зменшало Были роблены з якісного материялу якій не потрібує ниякой обробкы ци ходжыня коло него Пісковец котрый хоснували лемківскы каміняры был все ліпшого ґатунку як тот в котрым кули містны каміняры З лемківскыма крестами окілько не были специяльні знищены перевернены поламаны нич не треба робити а уж напевно не піскувати То усуваня верхньой натуральной верствы котра хоронит пісковец перед дальшом ерозийом Коли ся усуне тоту верству Ерозия зачне поступувати уж ани не бесідую о рібных елементах артистичного здобництва буквального позначыня написів котре обробка піскуваньом безповоротно нищыт конец цитуваня Кєстанут гладкы кресты тяжко уж буде знати хто кому коли і по што іх ставлял цитуваня Нищыня елементів культурного краєвиду котры сут доказом о первістным характері тых земель принимаме за негідне і недопущальне Тоты обєкты перетырвали дві світовы войны выселіня Лемків до ССС пізнійше выселіня вчас Акциі Вісла період проґрамового нищыня елементів лемківской спадковины в часах Польск Наронкы Девастацийну Господарку Пеґєрів і інчых державных підприємств а найпевнійшы были неодвертальні знищены аж в столітю в результаті злі выконаной консерваторской роботы фінансуваной з публичных грошів Страта в нашій опініі уж на тым етапі єст величезна Бо не лем же реґіон тратит унікальны елементы традицийной камінярской штукы але тіж затираны сут в просторы сліды лемківской культуры То фраґмент завідомліня од Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях посланого до воєвідского Консерватора Памятників авторком допису Контроля Як подала нашій редакциі Аніта Фродима інспектор Охороны Памятників з Воєвідского Уряду Охороны Памятників Делеґатуры в Коросні контроля зо страны уряду заплянувана єст на початок марця цитуваня З нашой страны буде контроля провіриме вшыткы обєкты і аж по ній буде відомо што дале поінформувала Середа <unk> лютого фебруара <unk> рока Ювілей лемківского фотоґрафіка Петро Басалыґа святкує <unk> років Автор допису Севериян Косовскій В припаді Петра Басалыґы його жытьовом пасийом котра обявлят ся схосном і для лемківского культурного жытя єст фотоґрафія Петра Басалыґу якому <unk> лютого фебруара сполнило ся <unk> років жытя знают вшыткы присутны в лемківскым світі Він сам присутный єст в нашым культурным жытю од долгых років Быват зо своім фотоапаратом Там де діют ся справы важны але і там де діє ся просто жытя де Лемковина дає своі знакы З чужыны Домів Петро Басалыґа вродил ся <unk> лютого фебруара <unk> рока в Свєбодзіні на західніх землях Польщы де в <unk> р в наслідстві Акциі Вісла нашли ся його родиче Щестливо родині Басалыґів повело ся вернути домів на Лемковину до села Ставиша Од <unk> років ХХ ст звязал ся з Креницьом Товды тіж остал членом Креницкого Фотоґрафічного Товариства але першы знимкы робил іщы як парунадцетлітній хлопец хоснуючы домашні способы обробкы знимок Пригоду з фотоґрафійом мал завчасу Уж як хлопчыско зачал фотоґрафувати краєвиды але і тоты вытворы чловечой рукы якыма прикрашена на тамтот час была Лемковина Знимал тіж штоденне жытя а і тото святочне повязане з плеканьом традиций звыків Через рокы його фотоґрафіі мож было обзерати на чысленных выставах в Польщы і поза єй границями Был участником і лавреатом вельох медженародовых фотоґрафічных конкурсів з котрых як найбарже престіжовы можеме вымінити выріжніня на конкурсі віры і віруючы нашого світа в <unk> і <unk> роках за цикль знимок о православію Лемківскій час На добре влучыл ся в культурне жытя свого народу при нагоді першых Лемківскых Ватр цитуваня Потужыло ся тото жытьове Петрови Кредо враз з ренесансом Лемківской Культуры вісемдесятых років Ансамбльом Лемковина Лемківскыма Ватрами в Чарній Ганчовій Бортным Тихій непошідні непостереженый Петро жыючий гейбы в своім світі документувал нашы вознесіня Так споминат тамтот час долголітній приятель і спілробітник ювіляря Петро Трохановскій Бодай найдолше і найпліднійше звязал ся Петро Басалыґа аж посес час з часописом Стоваришыня Лемків Бесіда і вшыткыма інчыма діями той орґанізациі Стало ся так певно і з той причыны же уж в девятых роках ХХ ст тримал стислы звязкы з редакцийом бесіды Од тамтого моменту його знимкы все прикрашают окладинкы часопису а інчы сфотоґрафіі часто сут поміщаны в дописах як дополніня до реляций з ріжного рода лемківскых подій Серед выстав якы зазначыли ся на лемківскым подвірци были тоты вчас Медженародных Бієнале Лемківской Русиньской Культуры в Креници Петро Басалыґа вказувал своі працы враз зо свойом супругом Тересом тіж пасийонатком фотоґрафіі Спілпрацує так само з редакцийом Лемківского Річника выданя Стоваришыня Лемків де через рокы його знимкы так само прикрашали окладинкы або як была ґу тому потреба были добрым спомином на минуле ту як примір мож подати што завдякы його архівови заховало ся вельо цінных образів з першых лемківскых ватр днес неоціненой вартости Хоц на карху уж <unk> в примірі Петра Басалыґы то нич не змінят Влони заанґажувал ся в волонтерску нелегку бо фізычну працу при ратуваню давных нашых крестів на лемківскых цмонтерях Акциі одбывали ся в рамках ґрупы Каменя рекыче Очывидно і з той подіі принюс обшырны фотоґрафічны реляциі Наконец од самого початку нашого інформацийного порталю все радо помагал і ділил ся своіма знимками Николи не одмовит николи не ждат нич в замін За тото днес як редакция Лем фм Красні Вам дякуєме На многы і благы літа Ювілей Маестра Ярослава Трохановского Автор вісти Севериян Косовскій Звыкли сме што ювілеі найчастійше святкуєме як округлы десятинны але сут на тым нашым світі такы люде што іх жытя вартат припоминати каждого рока при нагоді дня народжыня Такым чыном припоминаме днес богате жытя Ярослава Трохановского маестра Лемковины якому <unk> лютого фебруара сполнило ся <unk> років Хоц то може пілокруглый ювілей то як речено горі доказ його жытя і одданя лемківскій культурі вымагат од нас того жебы сме і при тій нагоді желали шановному ювілярьови што лем найліпше Писал єм ювілейну статю перед пятьома роками на вісемдесятку Не хотіл бы м ся повтаряти хоц знам же не буде то легкє Товды коли Маестро одсвяткувал дальшый полный ювілей писал єм цитуваня Знают го преця вшыткы нашы поколіня Заміст пиґрафіі од А до я радше треба нам закрислити тезу чом то Ярослав Трохановскій записал ся до пантеону Учытелів Народу треба вказати што діяня нашого днешнього ювілята мают влияня і іщы долго будут мати на тырваня і будучніст народу понеже вшытко о чым доволол зачало ся вельо років тому І мушу ту заперечыти дакус сам собі бо хоц товды писал єм здає ся мі кус барже од душы як сухы факты то тым разом думам же треба нам вернути до початку Зато же він єст важный а задачом молодшых є жебы тоты основны факты утырваляти Яросьо Ярослав Ярослав Трохановскій пришол на світ <unk> лютого фебруара <unk> р в Більцареві в родині Тевдора і Александры з Возняків В воєнный час коли вшыткым вшыткого бракувало коли Лемковином торгали злы духы Як <unk> літній хлопец разом з родичами был выгнаный в рамках акциі Вісла на західні землі Польщы Трохановскых оселено в Пархові Ту розпочал науку в основній місцевій школі В <unk> році родина переселила ся жыти до чмеля Села якє пак через рокы буде сильным осередком культурного жытя Лемків на чужыні По закінчыню основной школы вчыл ся в державній музичній школі в Ліґници Уж в старшых клясах той школы покликано го до Ліґницкой Симфонічной Оркєстры а тіж на учытеля в музичній школі в недалекым Яворі Вчас войсковой службы в роках <unk> в Єленій Горі был в войсковій оперетці першым гушлярьом а в другій оркєстрі грал на Вальторни Учытелювал тіж в середній музичній школі в Волбжыху Єст абсольвентом музичного студиюм во Вроцлаві І ту бодай на хвилю затримайме сухы факты О тым періоді хоц кус коротшым бо покля што лем до фархоціньскых часів прочытати можеме в істориі єдного жытя автобіоґрафічній повісти на автентичных фактах яка уж в трьох частях была опубликувана в Лемківскым Річнику Выданя Стоваришыня Лемків в <unk> і <unk> році Ярослав Трохановскій почувшы потребу записаня минулого обдарувал нас цінныма споминами не лем з родинного жытя але цінных з історичного і культурного пізріня Лемковина Дорога до возроджыня Його час пришол скоро уж в <unk> році основал першый Народный Ансамбль на землях выгнаня в Лісци Близко Любіна з якым выступувал в вельох місцях Нижнього Шлеска а тіж на фестівали украіньской Музикы в Саноку в <unk> р Ансамбль Творили в великій мірі Бортняны Ярю <unk> р вернул ся з выгнаня на Лемковину што было кульмінацийным пунктом в його дальшым жытю Замешкал в Білянці бо до рідной Білцаревы был урядовый заказ вертати О рік в <unk> р основал славный Репрезентацийный Ансамбль Лемків в Польщы Лемковина В <unk> р разом з Петром Трохановскым і Володиславом Грабаном задумали орґанізувати Пленеровы варштаты ансамблю Лемковина Лемківска Ватра Ватра горіла огньом Лемковины через першы рокы той подіі закля не была підступом перенята в <unk> році Період жытя Ярослава Трохановского на Лемковині то велика епопея З возлюбленым колективом обышол не лем рідны землі чужыну але і однотувати треба і великє турне по США і Канаді в <unk> р Основаный ним ансамбль Лемковина протерпут до лемківского возроджыня з лому <unk> років Через рокы колектив был неформальном лемківском орґанізацийом яка гуртувала лемківску молодіж Сама Маестро принимаючы тягар одповідальности все выступувал на лемківскых нацийональных позициях При Лемковині выховали ся дальшы ґенерациі лемківскых активістів музиків творців культуры Творчіст без перервы Маестро Трохановскій як уж колиси вступил на каменистый лемківскій пут так з него не сходит в його біоґрафіі ніт абсенциі Аж і товды коли было го меньше на сценах в тишы свойой працовні сідил выкуряючы при тым неєдного циґарка і компонувал неоціненой вартости шедевры Так є по сес час безмінно духом богатый чловек Як композитор являт ся автором першой лемківской оперы Вертеп в Карпатах на основі єдноіменного твору улюбленого Учытеля Івана Русенка інакше лемківска оперова драма Серед вельох знаных нам вшыткым його творів світской і церковной музыкы Вычыслити треба такы як музыка до лемківского нацийонального гымну на Лемковині автор слів Іван Русенко лемківской сувіти або Лемківской Співочой Симфоніі твір на велику симфонічну оркєстру і хоры ци лемківской елеґіі історична поема В <unk> році влучыл ся в соспільну кампанію Сме Лемкы промуючу подаваня в Нацийональным повселюдным Списі Лемківску нацийональніст На кампанійній летучці был зоставлений зо своім облюбленым учытельом Завдякы тому што робит лем перервы од великых партитур написаня прозы і споминів Маме тоту можливіст жебы познати його пункт пізріня його особистого жытя в котрым як то в жытю трафляли ся моменты полны евфориі але часом і слес Єднако знаме днес што тоточастне жытя Ярослава Трохановского записало ся уж золотыма буквами в пантеоні лемківскых Будителів Найже буде мій честю на многы і благы літа Того желат і ціла редакция радия і порталю Лем фм та Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях якого сте долголітнім і заслуженым членом Пятниця <unk> лютого фебруара <unk> рока Удный Ден Материньского Языка має Сріберный Ювілей Автор вісти Петро Медвідь <unk> фебруара святкуєме Медженародный Ден Материньского Языка У <unk> році празднуєме тот ден вже <unk> раз Орґанізация Зєднаных Народів пише о Сріберным Ювілею Меджнародный Ден Материньского Языка выголосила <unk> Ґнеральна Конференция Орґанізациі З Освіту Науку і Культуру ЮНЕСКО в новембрі <unk> р і од року <unk> собі го реґулярно припоминат цілый світ Істория выникнутя того дня сігат до <unk> р коли уряды в области Днешнього Банґладеша Намагали ся одстронити бенґальскій язык меншыновый язык во власти і вычеряти го за уртскій язык Поджас протестів на університі в місті Дака застрілила поліция <unk> фебруара <unk> р штырьох студентів З цільом заховати памят на ных был выголошеный Медженародный Ден Материньского Языка цитуваня Днес штораз веце усвідомлюєме собі же языкы грают ключову ролю в розвитку при захованю культурной розмаітости і меджекультурного діалоґу Сут потрібны і про посильнюваня спілпрацы досягуваня якосной освіты про вшыткых будуваня інклюзивных общын знань охрану культурной дідовизны і мобілізацию політычной волі на выхоснуваня выгоды наукы і технолоґій про утримательный розвиток Пише ку святу Орґанізация Зєднаных Народів на своім сайті <unk> років намах о языкову розмаітост При нагоді ХХ річниці святкуваня Медженародного Дня Материньского Языка в днях <unk> і <unk> фебруара <unk> р В парижскій централі ЮНЕСКО проходит подія під назвом На языках залежыт Святкуваня срібрного ювілея Меджнародного Дня Материньского Языка Подія має акцентувати потребу ускоріня проґресу в области языковой розмаітости з цільом выбудувати інклюзивнійший і утриматильнійший світ до <unk> року Як пише ся на сайті Орґанізациі Зкумому Святу того часу істнує приблизно <unk> языків на світі при чым многы сут огорожены в дослідку ґлобалізациі і общественных змін цитуваня ХХ річниця Меджнародного Дня Материньского Языка святкує члітя намах о захованя языковой розмаітости і підпору материньскых языків Тота історична меджа підкрислює значыня охраны языків при сохраніню культурной дідовизны зліпшываню освіты і будуваню мірных обществ Пише ся на сайті орґанізациі З Юнеско пише же при чыслі <unk> бесідуваных або знаковых языків є приблизно <unk> тис іщы всехоснуваных Но лем дакількосто з них має досправды місце у освітніх системах і в публичным жывоті меньше як <unk> языків і хоснуваных і в діґітальным просторі Русиньскій язык в списуванях Меншыновы языкы сут в рамках ґлобалізациі огорожены Што нам вказуют даны із списувань односно русиньского материньского языка в списуваню жытелів з <unk> року ся на Словакі приголосило ку в русиньскому материньскому языку <unk> осіб В році <unk> то было іщы <unk> <unk> люди <unk> то чысло осіб якы деклярували у <unk> році в Польщы же бесідуют дома по русиньскы В Польщы не было вопросу на материньскій язык русиньскій язык як выключний язык в домашніх контактах записало собі лем там <unk> люди В Мадярску списуваня жытелів проходило аж у <unk> році Списуваня там мало вопрос на язык котрый хоснує особа в родині або медже приятелями Русиньскій язык собі у тым вопросі записало <unk> осіб в році <unk> то было меньше <unk> люди В рамках карпатского языкового басену нам бракуют даный з Украіны кєд же тота списуваня жытелів не реалізує Маєме іщы даны із Сербіі де списуваня так само проходило аж у <unk> році За даныма із сербского списуваня <unk> осіб собі там записало як материньскій язык русиньскій язык Выслухали сте статі якы публикуваны были протягом минулого тыжня на портали Лем фм Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак Поіркує