The archive of
Lemko radio

Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм Субота <unk> листопада новембра <unk> рока Заповід конференциі Талергоф Першый лаґєр інтернуваня в Европі Автор вісти Наталия Малецка Новак Уж неодолга в рамках Лемківскых Упамятнінь <unk> річниці інтернуваня Русинів одбуде ся наукова конференция під наголовком Талергоф Першый лаґєр інтернуваня в Европі на котру просят Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях та Музей Дворы Карвациянів і Ґладышів в Ґорлицях Конференция одбуде ся в Каштели в Шымбарку Лаґєр в Талергофі основаный в <unk> р властями Австро Мадяр был єдным з першых лаґарів інтернуваня в найновшій істориі Стал ся місцьом страданя тисячів Галицкых Русинів в тым Лемків котрых узнано за політичні непевных громадян імпериі В обставинах мало не ниякой інфраструктуры бараків одповіднього забезпечыня аж і основных середків гіґієны перетримували гын люди підозреных о симпатизуваня з царском Росийом Старчыло што подал Тя сусід або мал єс в хыж літературу написану кірилицьом а тото горозило арештуваньом і дале поданьом до лаґру Был то вельоетнічный лаґєр перетримували в ним не лем Русинів але тіж Поляків Румунів Словаків Жыдів Украінців Ромів і Росиян вельох з них стратило гын здоровля а в вельох примірах іх жытя Лаґєр фунґувал до <unk> рків по тых подіях вартат дале звідувати што довело до тых репресий якы соспільны і політичны механізмы спричынили што так легко позбавлено невидных люди свободы а часто і жытя Проба одповіди на тоты звіданя буде сутьо науковой конференциі котра одбуде ся <unk> грудня децембра <unk> рока в Каштели в Шымбарку одділіню Музею Дворы Карватянів і Ґладышів в Ґорлицях Чом Талергоф є дале важный Істория Талергофу то не лем драма соспільности Галецкых Русинів то тіж ілюстрация універсальных процесів котры довели до стигматизациі і переслідуваня ґруп што іх рішыли за інчы ци такы што сут загорозом для політичного порядку В часах І світовой войны Талергоф стал ся символом наслідств воєнной параной і Шпйомані в котрых границі медже реальном загорозом а выімаґінуваным ворогом перестали істнувати Днес коли темы міграциі нацийональной достоменности і меджекультурных реляций дале родят сильны емоциі Вартат вернути до той істориі жебы зрозуміти як легко страх і пропаґанда можут довести до траґедиі Плянувана наукова конференция має на ціли не лем упамятнити жертвы Талергофу але тіж выкликати шыршу рефлексию над історичныма механізмами котры довели до переслідуваня Проґрам обнимат три темовы панелі В першым прелеґенты признат ся ґенезі основаня лаґру на фоні нацийональной політикы австромадярской монархіі в другым панели омовлены будут досвідчыня Талергофу з пізнійшыма польскыма лаґрами для поневоленых Третій панель темово зосередит ся на формах упамятнінь жертв Талергофу і його присутности в русиньскых текстах культуры Серед запрошеных гости находят ся выдатны бадачы і реґіоналисты котры представлят ріжны аспекты драматичных подій звязаных з Талергофом і іх вылияня на лемківску соспільніст і шырший історичний контекст серединно східньой Европы Трансмісия нажыво Істория лаґру в Талергофі хоц боляча припоминат до чого веде дегуманізация выключыня і політика оперта на упереджынях Вказує як слабый може быти соспільний порядок в часі кризы і як легко механізмы выключыня можут вести до траґедиі Конференция одбуде ся <unk> грудня децембра <unk> р в Каштели в Шымбарку Одділіню Музею Дворы Карвациянів і Ґладышів в Ґорлицях початок о <unk> <unk> годині Вступна на подію є дармо Конференция буде тіж нажыво трансмітувана на каналі Ю <unk> Парохія в Санбожу святкувала <unk> літя Автор вісти Севериян Косовскій Єдна з лемківскых парохій на західніх землях святкувала своє <unk>літя В неділю <unk> листопада новембра торжественном Божеском Літургійом упамятнено річницю возникніня православной парохіі св Парскєвы в Санбожу на Нижнім Шлеску Істория самборской парохіі стисло є повязана з долом лемківского народу выселеныма в рамках акциі Вісла перед <unk> роками Парохія єднако завязала ся кус пізнійше бо офіцийно в <unk> р Великій ювілей невеликой парохіі Святочну літургію з благословліня Владыкы Юрия архієпископа вроцлавско Щесіньской єпархіі Польской Автокефальной Православной Церкви в скла котрой входит парохія одслужыли парох отец Ігор Габура отец Артем Лобода і діякон Даміян Лучковец Святкувати ювілей парохіі зышли ся не лем місцевы вірны але чысленно і з другых місцевости Співал хор під дириґентуром Наді Базолкін По завершыню літургіі одбыл ся кресный хід Отец Ігор Габура од імене парохіяльной спільноты дякувал вшыткым за прибытя Переказал желаня од архієпископа Юрия якій з причыны державных подій свята незалежности Польской Республикы не зміг особисто в тоты ден быти в Санбожу Парохіяне поздоровили отця Габуру з нагоды ювілею <unk> літя його служыня в Самбожу та так само припадаючого <unk> літя священства Свята Параскєва Початкы самборсской парохіі то <unk> рік коли парох в Єленій Горі і адміністратор парохіі в Мальчыцях о Штефан Бігун поінформувал товдышнього митрополиту Варшавского і цілой Польщы Макария што в Сам Божу і сусідніх селах є вельо Лемків якы нашли ся гын в наслідстві Акциі Вісла а якы не мают свойой церкви Товды зачали ся стараня о місце і отриманя позволіня власти на одправляня богослужынь По двох роках <unk> січня януара <unk> рока Уряд до справ Віроісповідань передал православным євангелицку каплицю находячу ся в забудові Палацику Санбожу З документів уряду выходит што была то домашня каплиця при ПРоіх дверьох і трьох здекомплетуваных выглядах в середині постумент престолу з образом частинно здевастуваным Стараньом вірных в каплицю скоро одремонтували так штобы могла служыти на потребы православных богослужынь Церков отримала покровительство св Параскєвы більшіст вірных походила з Чырной де церков была під такым же покровительством Но до Сам Божа приналежали вірны выселенці з Чырной і з другых сел на Лемковині Перша Божеска літургія была одправлена <unk> квітня апріля <unk> р Служыл єй отец Штефан Бігун якій перше нюс душпастырску опіку во Фльоринці В <unk> році была посвячена нова церков під покровом св Пар з Кєвы В іконостасі поміщено образ лемківского святого священномученика Максима Ґорлицкого В понедільок <unk> листопада новембра <unk> р одремонтуваным престолом Автор вісти Наталия Малецка Новак Як подало Повітове Староство в Ґорлицях закінчыли ся консерваторскы роботы в церкви в Высовій Одобраня робіт одбыло ся в минулым тыжни В середу <unk> листопада новембра <unk> рока одбыло ся офіцийне одобраня консерваторскых і реставраторскых робіт памятникового выпосажыня Православной церкви св Архангела Михала в Высовій В рамках задачы выремонтуваный был престіл з І ст В контроли ефектів робіт участ взяли член Заряду Повітового Староства Марек Людвін Анджей Войцєховскій репрезентувал Выділ Розвитку і Інвестиций Повітового Староства в Ґорлицях Воєвідскій Уряд Охороны Памятників в Кракові Делеґатуру в Новым Санчы репрезентували Аґата Фатула та Марцін Назімек Зо страны Ґміны Устя Рускє присутны были Мария Манна і Ева Матушык а як ґазда обєкту присутный был отец Марек Ґоцко парох православной парохіі в Высовій Выконавцю репрезентувала Тереса Пєньонжек Цитуваня Працівникы што вели роботы в храмі зосередили ся на головным алтари престолі котрый походит з другой половины XIX столітя і єст центральным літургічным пунктом в церкви Завдякы проведеным роботам якы обнимали тіж естетичны і технічны аспекты повело ся привернути олтарьови стабільніст і підкрислити богаты декоративны деталі Завдякы тому привернено бывшу красу той памятниковой конструкциі при захованю єй автентичности подано в комунікаті На ціліст задачы перезначено квоту понад <unk> тис зл на котру зложыли ся дотация з буджету Воєвідского Консерватора Памятників <unk> тис золотых <unk> тис золотых то підпертя Повітового Староства зас парохія зо своіх середків доложыла коло <unk> тис зл Віторок <unk> листопада новембра <unk> рока уділили премію ім Михаіла Града за <unk> рік Автор вісти Петро Медвід Як на своім сайті інформувало Русиньскє Літературно Культурне Общество в селі Буштыно на Підкарпатів <unk> новембра <unk> року Одбыла ся святочна церемонія вручаня преміі ім Михаіла Града Общество премію названу повызначным русиньскым писательовим поетови долгорічній голові основательови Союзу русиньскых писателів Закарпатя основало о <unk> році коли были выголошены і першы лавреаты Премія має каждый рік вручати ся русиньскым умерцям Підкарпатя літераторам малярям фотоґрафам скульпторам і музикантам за іх вклад до розвоя і пропаґациі русиньской культуры і літературы На подіі были участны окрем головы Общества Івана Бнячовского і предце крайового Общества Підкарпатскых Русинів Микола Бобинец як і голова Тячовского Районного Общества Підкарпатскых Русинів Василь Микулин присутным был і прецеда Областного Общества Румуні Карпатятя Дача і Йон Ботош Премя імени Михайла Града за <unk> рік має двох лавреатів Першым є ведуча русиньского дітячого колективу Криниченка Едіта Канчый Токар із Іршавы котра была нагороджена за всокочыня розвой і пропаґуваня русиньской народной співанкы Другым тогорічным лавреатом стал Василь Кричвалюшій русиньскій поет з Буштына якій дістал премію за пропаґуваня русиньской літературы в рамках реліґійной тематикыкы Участны на кінцю подіі пішли ку памятнику чехословацкого президента Томаша Ґаріка Масарика котрый был одкрытий в Буштыні у <unk> р Русины в Будапешті припомянули собі вызначны ювілеі Автор вісти Петро Медвід В суботу <unk> новембра <unk> р в Будапешті одбыла ся шторічна подія Русинів в Мадярску під назвол Шедевры русиньского умільства Тот рік подія одбыла ся в просторах Мадярской Академіі Наук і была орґанізувана на чест <unk> річниці основаня Бібліотекы Русинів Мадярска ім Іщвана Вдварія і Выставной Салі Русиньской Музейной Колекциі ім др Атана Фединця як і Общественно Інформативной ґазеты Русиньскій Світ Орґанізаторами были Віра Ґіріц Посланкыня за Русинів у Парляменті Мадярска і Вседержавне русиньскє самосправуваня Покровительство над тогорічном подію шедевры русиньского умільства перевзял Міклаш Шолтес Державный секретар Одділіня Народносных по Церковных і Етнічных Капчанях при канцеляриі Премєр Міністра Дальшыма покровителями были Іщван Шімічков голова фракциі Християньско Демократичной Людовой Партиі у парляменті Мадярска і Віра Ґіріц Подію своім приговором одкрыл голова вседержавного русиньского самосправуваня Віктор Крамаренко присутным приговорил ся і Ференс Кальмар уполномоченый міністра про політику сусідскых капчань Мадярска На подіі окрем інчых выступала і Мирослава Копинец позната співачка русиньской Народной співанкы з Підкарпатя котра роками была і членом заслуженого Академічного Закарпатского Народного Хору Середа <unk> листопада новембра <unk> рока в Русиньскым Музею припомянут собі смутну річницю траґедиі в Токаіку Автор вісти Петро Медвід В тым році припоминаме собі смутну <unk> річницю токайской траґедиі історичну дію з часів ІІ світовой войны котра на ґенерациі позначыла тото русиньскє село припомянут собі і в Словацкым Народным Музею Музею Русиньской Культуры в Пряшові Робітници Музея на <unk> новембра <unk> р приготовили подію під назвом Кровляне рано Буде то вечур спомин з нагоды округлой річниці той траґедиі Токаіцка траґедия одбыла ся <unk> і <unk> новембра <unk> року Была то масакра в катастральній териториі села Токаік і была одплатом нацистів за то же жытелі села помагали партизантам <unk> новембра наперед німецкы вояци обсадили село позберали хлопів зо села кумістній церкви і одвели іх на Север до Токаіка де іх постріляли По тым злочыні вмерло <unk> мужів двом пораненым ся подарило пережыти слідуючый ден нацисти село выпалили жены і діти розогнали В токаіку згоріло <unk> хыж і <unk> господарскых будов Стояти зостала лем церков і єдна хыжа Село освободили <unk> новембра совітскы войска IV украіньского фронту Мертвы тіла постріляных мужів лежали на місци де іх постріляли аж до <unk> децембра коли іх жытелі сусіднього села поховали до масового гробу Понавернуті умістного населіня были іх тіла ексхумуваны і <unk> апріля <unk> року похованы на містным цинтери до окремых гробів По жертвах зістало <unk> вдол і <unk> осирот В році <unk> в селі одкрыли памятник токаітской траґедиі котрого частю є і камянный обеліск якій є присвяченый жертвам нацистичных репресий Його автором є русиньскій скульптор Франтішек Ґібала В токаіку <unk> році Была так само одкрыта памятна ізба присвячена тій траґедиі на основі чого там пізнійше был збудуваный Музей Токейской траґедиі якій належыт під Музей Словацкого Народного Повстаня в Баньскій Быстриці В суботиці в децембрі почне навчаня русиньского языка Автор вісти Петро Медвід У віторок <unk> новембра <unk> р в сербскій суботиці на основній школі Іван Горан Ковачіч одбыла ся святочна подія з нагоды початку навчаня русиньского языка з елементами народной культуры Інформує о тім порталь радийо телевізийовой Водины Школярів і родичів привитали представителі Нацийонального Совіту Русинів од котрых ініциятива вышла директорка школы на котрій буде навчаня проходити як учытелька має доміч котра буде школярів і о суботеці учыти Як повіл голова Нацийонального совіту Русинів Йоакім Рац не є легкым быти Русином у змішаным уточыню но Нацийональный Совіт і його одділіня проосвіту хоче в тым помочы цитуваня поможе і наша школа Петро Кузьмяк русиньска школа в Рускым Крестурі позначка редактора і нашы учытелі жебы сме досягли нашу ціль і тым є жебы діти научыли ся свій матерскій язык повіл рац На русиньскій язык записало ся затлядцетеро школярів і <unk> основных школ в суботиці котры ходят од д до <unk> класы Навчаня буде орґанізуване у єдній ґрупі про вшыткых і перша година буде <unk> децембра Суботиця і з своіма майже <unk> тисячами жытелів За остатнім списуваньом із <unk> р є другым найвекшым містом у автономіній покраіні Войводина по столиці области в Новым Саді Єдночасно є найсевернійшым містом Сербіі находит ся близко лем <unk> км од границ з Мадярском Суботиця є адміністративным центром Северобарского Округу Окрем Сербів за остатнім списуваньом жытелі Суботыці ідентифікували ся як Мадяры Хорваты Буневці Ромы Югославяници Черногорці Остатні народности медже котрыма сут і Русины творят лем <unk> кома <unk> процента населіня міста четвер <unk> листопада новембра <unk> рока Владыка Мілян Лах стал апостольскым візитатором про Западну Европу Автор вісти Петро Медвід Як інформувал св Престол на своім офіцияльным вебсайті св о Франциск призначыл у четвер <unk> новембра <unk> року на праздник входу пресвятой Богородиці до храму преосвященного владыку Міляна Лаха за апостольского візитатора прословацкых грекокатолицкых віруючых в Западній Европі Просвященный Мілян вєдно з ново функцийов зістає і помічным єпископом братиславской єпархіі Апостольскій візитатор є делеґатом папы римского векшыном на посаді єпископа має уділене особливе шырокы полномочіня і одповідный є лем передселеньскым архієрейом окрем іншого выконує обовязкы єпископа в єпархіі де неє єпископа або провіруючых якы не належат під даяку територияльно выділену єпархію Пресвященный владыка Мілян як єпископ уж служыл на вецемісцях запомічного єпископа пряшівской архієпархіі был минованый дня <unk> апріля <unk> р Папом Римскым Франциском і єпископску гіротонію приял <unk> юна <unk> р в Лотині В періоді років <unk> аж <unk> был і візитатором товдньой конґреґациі Провосточны церкви провосточны семінариі і колеґіі в Римі <unk> юнак <unk> р был селеньскым архієрейом Франциском менованый за адміністратора грекокатолицкой русиньской єпархіі в Пармі Се ваканта <unk> юна <unk> р был призначеный з за пармского єпарху інтронізуваный был <unk> юна року <unk> януара <unk> р Свонциск призначыл просвященного Міляна лага за помічного єпископа братиславской грекокатолицкой єпархіі В тым часі братиславскій єпарха просвяченый Петро Руснак был дочасно і апостольскым адміністратором седеваканте пряшівской архієпархіі Владыка Мілян сам має русиньскє походжыня його родичы сут з оструні і він ся ку своім коріням уж не раз приголосил і в ріжных інтервю про медиі підпорил і русиньску кампань перед списуваньом жытелів у <unk> році на Словакі Выслухали сте дописів якы поміщены были протягом минулого тыжня на портали Лем фм проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак