Skip to content
EN

Words, identity, emotions

The archive of
Lemko radio

About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.

Перегляд тыжня
Ep. 255

Перегляд тыжня

•

Episode description

Перегляд тыжня

Automatic transcript

Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм Субота <unk> листопада новембра <unk> рока Папа призначыл єпископа про єпархію Фінікс отец Артур Бубневіч є родаком із Перечына Автор вісти Петро Медвід Як інформувал порталь <unk>em <unk> новембра <unk> року на праздник собора св Архістратыха Михаіла і остатніх безтілесных сил у Ватікані было оголошено же папа римскій Франциск призначыл за нового правлячого єпископа єпархіі Фінікс отця Артура Бобновича дотеперішнього пароха парохіі Матери Божой безперерстанной помочы в Альбукерке в Новым Мексику Єпархія Фінікс належыт до русиньской Пітсбуржской митрополиі котра є наслідничком мукачовской єпархіі ужгородской уніі Єпархіяльный столиц у Фініксі был вакантний без єрархіі од <unk> року коли з причыны віку зрік ся свойой функциі і одышол на емеритуру владыка Джон Пазак Владыка номінант Артур Бобневіч народил ся <unk> юна <unk> року в Перечыні на Підкарпатю Вступил до семінариі Мукачовской єпархіі в Ужгороді і в роках <unk> аж <unk> штудувал теолоґію наперед в Ужгороді пізнійше на Медженародным Теолоґічным Інституті про Студиюм маншынства і родины в австрийскым ґамінґу В роках <unk> аж <unk> был секретарьом про проєкты в канцеляриі Мукачовской Єпархіі і єдночасно спілпрацувал з владыком Міляном Шашіком при формуваню молодежы і навчаню анґлицкого языка В септембрі <unk> р на запрошыня владыкы Джеральда Діна втовдышнього єпархы Фініксу з благословліньом владыкы Міляна Шашыка пішол служыти до єпархіі Фінікс <unk> марця <unk> р был рукоположеный на діякона і <unk> септембра был рукоположений на священника За пароха парохіі Матери Божой безперерестанной помочы в Альбукерке в Новым Мексику был призначеный <unk> децембра <unk> р Дотепер был і членом єпархіяльной Рады о справах Покликань а Меджеєпархіяльной Комісиі о справах Молодежы В Пітбурскій Митрополиі яка є наслідничком ужгородской уніі діє много священників з Словакі Мадярска і Підкарпатя Неділя <unk> листопада новембра <unk> рока Автор вісти Севериян Косовскій З жальом інформуєме што <unk> листопада новембра <unk> рока несподівано гмер блаженой памяти Януш Квока член Стоваришыня Лемків заанґажуваний в справы Православной церкви присутный в лемківскым світі Покійный Януш Квока вродил ся <unk> серпня авґуста <unk> р в Наревці на Підляшы з родичів Петра і Валентины По няню рід Покійного выходит з ізб ґорлицкого Повіту Завершыл маґістерскы студиі в напрямі фінансів і рахунковости на Економічній Академіі во Вроцлаві В <unk> році в православній церкви св Архістратега Михайла в Пшемкові вінчал ся з Іваном Демян В <unk> році пришла на світ іх дівка Ксеня Януш Квока належал до поколіня люди якы хотіли творити дашто добре і цікаве на благо свого народу Был активным членом Кружка Стоваришыня Лемків в Любіні каждого рока брал участ в локальных любіньскых святкуванях Дня Русинів Польщы Як делеґат Кружка брал участ в <unk> Конґресі Стоваришыня Лемків якій одбыл ся в квітни апрілю того рока в Ліґници Все был присутный на лемківскых подіях вюл цікавы бесіды о нашых справах пропонувал діяня в ціли покріпляня лемківской культуры на західніх землях в Чужыні Кєд лем міг одвиджал рідну Лемковину был добрым теплым мужом та няньом все в першій черзі дбал о своіх близкых блажен Януш Квока згынул траґічно в наслідстві нещестливого выпадку Жені Івоні дівці Ксені мамі Валентині братям Мирославови оцю Ігоменови Штефанови Юрийови і Петрови та дальшій родині і близкым Покійного высловлюєме щыры слова спілчутя Вічна Йому Памят Понедільок <unk> листопада новембра <unk> рока Рамковый договор о охрані народносных меншын має <unk> років Автор вісти Петро Медвід Тридцят років тому Рада Европы приняла рамковий договор о охрані народносных меншын То першый юридично обовязуючый мультілатеральный інструмент присвяченый охрані народносных меншын на цілым світі і його імплементацию моніторує Медженародный комітет котрый занимат ся выключно правами меншын Рамковый договор о охрані народносных меншын принял Комітет Міністрів Рады Европы <unk> новембра <unk> р чынным почал быти <unk> фебруара <unk> р Того часу є платный у <unk> державах Документ є єдным з найкомплекснійшых договорів Рады Европы і його цільом є охрана народносных меншын Договор не обсягує дефініцию народносной меншыны кєд же неє жадной обшой дефініциі на котрій згодили бы ся вшыткы членьскы державы Рады Европы Значыт до даякой міры істнує флексибільност котру мают в тій справі членьскы державы но іх рішыня на кого односит ся рамковий договор о охороні народносных меншын мусит быти зроблены в добрій вірі в згоді з общыма принципами медженародного права включно свободной самоідентифікациі Як раз самоідентифікация самовызначыня є основным правом меншын Значыт окремы особы мают право самы вырішыти ци хотят ідентифікувати ся як членове народносной меншыны і кєд гей пак якой Медже права особ якы належат ку народносным меншынам належат наприк свободне выражаня етнічной культурной языковой і реліґійной ідентичности не быти дискримінуваний так само мают право згромаджыня здружуваня прояву думаня сумліня і реліґіі Хоснованя языків народносных меншын в урядным контакті мусит быти подля рамкового договору позволене в областях традично або в великым чыслі населеных народносныма меншынами В віторок <unk> листопада новембра <unk> рока В Команчы празднували <unk> річницю отриманя Автокефалиі Польском Автокефальном Православном Церквом Автор вісти Наталия Малецка Новак цитуваня Пришли сме до церкви жебы подякувати за <unk> років незалежности польской Автокефальной Православной Церкви повіл для <unk>rt владыка Паісий вчас торжества якє прошло в суботу <unk> листопада новембра <unk> рока в церкви Покровы Пресвятой Богородиці в Команчы Цитуваня Не підлігаме під никого і никому окрем Господа Бога дополнил єпископ Торжества в Команчы проходили в ден свята преподобного нестора літописця Божеску літургію очолювал архієпарха Паісий ординарий ґорлицко перемышской єпархіі при асисті священників саноцкого деканату та ґорлицкого декана отця митрата Романа Дубеца Присутны на торжестві были і представникы самоурядовых власти на челі з війтом ґміны Команча Романом Псиком локальных інституций та чысленні згромаджены місцевы жытелі ріжных конфесий цитуваня В нас сут штырі конфесиі і мы ся вшыткы згаджаме повіл Іан Гаргай церковный в команицкій парохіі Жыєме сой спокійні і єст нам добрі Дякуєме за тото державі в котрій жыєме так само ґмінным і дальшым властям тішыме ся з того торжества наша ґміна є барз зложена коментувал війт ґміны Команча др Роман Бздик Днешні торжества прошли в церкви в Команчы тій найбарже популярній зараз по церкви ЮНЕСКО в Туряньску Барз ся тішыме же тоты церкви жыют же не сут то лем архітектонны обєкты на Пути деревяной архітектуры памятниковы обєкты але предовшыткым же они жыют тішыме ся што сут парохіяне котры святкуют тото великє торжество Повіл В рамках празднуваня при церкви поставили і посвятили крест та памятну таблицю на камени Скорше проповід выголосил місцевый парох о митрат Юлиян Феленчак Звернул він увагу што отриманя незалежности церкви в Польщы было можливе завдякы одзысканю незалежности через державу а тіж побожности і духовой дозрілости православных прожываючых в границях Польщы Торжествам товаришыла выстава <unk>літя автокефалиі Польской Православной церкви в Польщы котру мож было скорше видіти на конференциі в Ґорлицях Торжество было тіж нагодом до вручыня одзначынь За роботу на хосен церкви в році ювілею Православной Автокефальной Церкви в Польщы медалями св Максима Ґорлицкого одзначены были отец прот Ярей Михал Коник вікарий команецкой парохіі вірны Йоан Гаргай та Йоан Вайкош Війтак Команча Романа Апздика нагородили грамотом благословліня Цитуваня Коли в <unk> році церков в Команчы згоріла то бесідували товды што одлетіла душа Команчы повіл о Юлиян Феленчак парох парохіі в Команчы і Морохові І днес коли маме уж <unk> років по тым коли маме уж <unk> років по тым як сме одбудували церков <unk> років одколи сме єй посвятили <unk> років од отриманя автокефалиі присутніст владыкы Паісия якій очолювал Божеску літургію самоурядовых власти представників ріжных інституций дух духовных братів і сестер вказує же християньскы вартости взаімна пошана і християньска любов сут гев наштоден присутны в нашым жытю скоментувал священник Пряшівскій Самосправный Край і Малопольскє Воєводство обговорили в Кракові дальшы сполочны проєкты Автор вісти Петро Медвід Малопольскє Воєводство і Пряшівскій Самосправный Край капчат долгорічна спілпраца в ріжных областях Дальше прямуваня той спілпрацы приближыла недавна стріча партнерскых реґіонів у Кракові Як інформувала Даша Єленьова говорґыня ПСК обыдві стороны єй видят головну у сфері транспорту путницкого туризма і в біциґльовым транспорті В пятницю <unk> новембра <unk> р вєдно одкрыли і дальшы можливости спілпрацы од выставы творів Енділя в Кракові і реалізацию сполочных вытравных пленерів через путницкій туризм аж по обнову Украіны В спілпрацы хотят продолжати цитуваня Пряшівскій Самосправный Край видит малопольскє воєводство як сильного споляхливого і стабільного партнера і нашы взаємны односины роками іщы веце прогублюют ся повіл пряшівскій жупан Мілян Маєрскій по стрічы Припомяну же польскій партнер поміг ПСК і минушого року по землетрясіню сумову <unk> тисяч евро на одстроніня шкод Реґіоны Пряшівского Самосправного Краю і Малопольского Воєводства мают за собом шырокє спектрум публично хосенных проєктів зреализуваных головно з европскых фінансий вдяка успішным жадателям інвестували ся посередництвом проєкты грошы до приграничных територий і з обыдвох боків границі Наша дотеперішня спілпраца проходит барз добрі і хочеме жебы продолжала Долгы рокы нас капчают сполочны цілі Залежыт нам на ефективным транспорті на обыдвох боках нашой сполочной границі на добрій спілпрацы в области туристичного руху на творіню новых можливости про туристів котры нас нащівлюют в тым і новых робочых місцях і на дальшым економічным розвитку Мы все одкрыты про спілпрацу і в кризовых ситуациях коли потрібна є взаємна поміч повіл по стрічы маршалок малопольского воєводства Лукаш Смулка Драгы і Ворголь Пріоритами через граничных партнерів на дальшый період зістали драгы і будуваня ліпшой і безпечной інфраструктуры транспорту В рамках тых пріорит буде ся наприклад дальше будувати і розвивати біциґлова стежка <unk> В области школьства хотят обыдві стороны надвязати на тогорічно успішны умелецкы пленеры зорґанізуваны про студентів середніх умелецкых школ З Полочным выступом Спілпрацы в области культуры має быти приготовлена выстава Творів Енді Ворголя в Малопольскым Центрі наукы Коґітон Реалізувати ся має в першым кварталі <unk> року у спілпрацы з Музейом Модерного Музея Енді Ворголя в Меджілябірцях на державній уровни єст сполочным цільом обыдвох реґіонів европскє зґрупуваня Евромонтана Ци підпора приправы карпатской стратеґіі на уровни Европской Комісиі Цитуваня Здружыня Евромонтана може в будучности принести великы выгоды як про малопольскє воєводство так і про пряшівскій Край Медженародна спілпраца є ключово при роботі на стратеґіях розвитку і потрібна про рішыня проблем котрым мусят рішыти гірскы реґіоны в Европі Повіл малопольскій віцемаршалок Вітольд Козловскій Спілпраца медже ПС і малопольскым воєводством одстартувала <unk> октобра <unk> р підписом договору на любовняньскым раді Середа <unk> листопада новембра <unk> рока Ювілей Федора Віца Вшытко было давно і вшытко є тепер Автор допису Петро Медвід Перед пару днями жывотного ювілея вісемдесятьох років дожыл ся русиньскій карикатуриста активіста єден із основаючых членів русиньской оброды на словеньску Федор Віцо Кєд ден по народининах кликал єм Федора Віца жебы му заґратулювати і попросити ци має даку сучасну фотоґрафію позвідал ся ку чому му ґратулюю повіл єм же вчера мал ювілей На то мі одповіл же то уж было давно То характеристичны про Федора Віца бо хто го знат то знат і то же наперед свому віку Віцо не є пасивний пензиста але активний чловік котрий жыє ту і тепер Дни має заполнены Тото што было вчера є давно і він смотрит до будучности Тат знат же завтра або позавтра треба загнати крисленый фиґєль до нашых новинок або до цілословацкого дненника в котрым ся публикує же треба буде выдати нове чысло часопису Бумеранґ або же знова треба буде рішыти паталі з Рускым Домом котрый му рокы лежыт на серци і котрий бы хотіл принавернути Русинам Нераз тверда голова складна розговоры з ним но над тым вшыткым аж пречудесна енерґія воля іти твердо за своіма метами але і гумор котрый го женут дале в штоденным активным жывоті На дересі скінчыл сам Народил ся в Федорвіцо <unk> новембра <unk> року в селі Шапинец днес час села Округле до родины учытелів ку кінцю ІІ світовой войны поджас евакуациі спід Дуклі До школы почал ходити в русиньскым оточыню коло Мариц в Чобынах де в тым часі учыли його родичы Нопак вдяка роботі родичів был на основных школах в Празі Зволені і Братиславі Як раз в Братиславі віце пізнійше абсольвувал і різбярскє одділіня на середній школі умелецкого промыслу Федор Віцол уж як пнадцет річний почал публикувати крисленый гумор Наперед то было в леґендарным гумористичным часописі Рогач а пак і в дальшых періодиках В <unk> роках был познатым головно його серияль Дереж Федора Віца котрым власно почынал свою долгу сатиричну діятельност і котрий о <unk> р вышол і в книзі Но в тым році почала совітска окупация наслідна нормалізация в Чехословакіі Вдяка віцевому критичному погляду на політичну ситуацию была книга політично неприятельна і такій стягли з продая і была зашоротована то але не было вшытко Федор Віцо дістал долгорічный заказ публикувати в часописі Рогач і в дальшых паріодиках головно на Словакі Аж в другій половині <unk> років знова мог часточно публикувати але лем в реґіональній пресі або у товдышнім украінознавчым тыжденнику Нове жытя З одступом часу так мож конштатувати же за свій серияль Дереж Федо Віца наконец Віцо сам скінчыл на помысленнім дереші чехословацкой нормалізачной машынериі Кєд не маш што робити роп Віцо в часі забороны свойой публикачной роботы был вышмарений і з словацкого Синдикату Новинарів мал быти вышмарений і зо Союзу Словацкых Хумальців но ку тому наконец не дишло Но жыти з дачого было треба Як скінчений різбяр навязал в тым часі спілпрацу з архітектами як бы вернул ку тому што ся навчыл на середній школі і почал реалізувати дакотры вытравны діла в архітектурі Наперед в дереві мож спомянути творы в ґіральтівцях хмельовій собранцях соливарі а пізніше і в інчых материялах Шалюваний бетон ґлязувана кераміка напр в Любеніку Сабінові ци Вороновій над Топльов В роках <unk> зреалізувал коло двадцет монументальных діл в екстерєрі і інтерєрі В октобрі того року в Словацкым Народным Музею Музею Русиньской Культуры в Пряшові з нагоды ювілея Федора Віца было мож видіти выставу під назвом Коморні і монументальні выстава з мало знаной творчости знамого автора Была заміряна як раз на тоту етапу його жывота але мож было на ній видіти напр і портреты котры в тым часі робил Віто на вернісажы споминал і тот період як треба было дашто робити жебы было з чого жыти кєд же публикувати уж не міг На кінцю курто сконстатувал і своім гумором лем то же кєд не маш што робити роп він робил кєд не мож што робити Напелно міг вернути аж по Революциі В роках заказу Віцо з часу на час публикувал на Чехах Был приятий за честного члена Чешской уніі карикатуристів брал участ на выставах той професийной орґанізациі але выставлювал і на персональных выставах На конкурсных переглядках крисленого гумору в Чехословакіі і заграничу здобыл дакілько нагород Аж по ніжній революциі <unk> р наполно міг вернути ся ку публикачній роботі З його карикатурами могли стрітити ся або і днес ся стрічают чытателі такых псіодержавных ґазет як Сме Народна Оброда Господарскы Новіны Правда Корзар Порт і інчых Спілпрацувал і з такым вызначным днес уж на жаль неістнуючым чешскым дневником як Лідовы новины В роках <unk> а <unk> редаґувал вєдно з своім братом Мірославом уж небіщыком гумористично сатиричний часопис Бумеранґ котрий од <unk> р выходит снова По медже чытерысятьох роках вышло нове і розшырене выданя книгы Дереж під назвом Анікты інак Так само Федор Віцол уж тридцет років так само наперед з братом орґанізує Медженародный конкурс крисленого гумору на тему пиво під назвом Золота бочка окрем іншого выступал і у фільмах котры были повязаны з русиньском тематиком Мож споминути такы фільмы як ледомірскы морітаты алеґенды інне светы ци осатне Но роль дістал і у фільмі Лолі Парадічка або Альберт Альберт Русиньскій активіста і бойовник за русиньскій дім Федор Віцо є познатий і з русиньского руху належыт медже найвызначнійшых активістів по <unk> році Медже Русинами найзнаймійшым сериялом Федора Віца є Ількосова з Баюсова Тот русиньскій серияль карикатур зачал публикувати іщы перед революцийом Ілько выходил в тым часі в украіньскій ґазеті Нове жытя Од <unk> р публикувал серияль в першій по новембровій русиньскій ґазеті у товдышній Чехословакі з назвом Народны новинкы котрым зробил і леґендарне лоґо НН од <unk> р Ілько публикувал ся в дватыжденнику русиньской оброды на словеньску Інфорусин З двома первами тот серияль выходит в тій самій ґазеті доднес і кєд уж ґазета змінила назву На На На На На На На На На На Народны новинкы Інфорусин Серияль Ількосова з Баюсова был выданый і книжно в <unk> році Книжка была русиньско словацко анґлицка О <unk> році тому сериялю была присвячена і выстава в просторах русиньского Музея в Пряшові Федор Віцо был од основаня русиньской оброды і активным членом даякій час был і прецедом містной орґанізациі русиньской Оброды в Пряшові Окрем того належыт мі найзавзятійшых бойовників в Кавзі Руского Дому в Пряшові Є членом Руского клюбу <unk> послідні три рокы є до кінця председом того общества Абсольвувал множество судів зорґанізувал множество протестів лем жебы здобыти Народный Дім з рук узурпаторів і вернути го о творений про потребы Русинів В тій боротбі продолжує дале Оцінювана особност Федор Віцо вдяка свому богатому творчому і анґажуваному жывоту є оцінюваном особностю Была му уділена Выборча премія Чешской Уні Карикатуристів в Чехословацкым Конкурсі Фундациі Отвореной Сполочности Новинарска Ціна стал переможцьом за публикачну творчост в році <unk> Здобил премію Літературного Фонду за рік <unk> му была уділена премія міста Пряшів Здружыня інтеліґенциі Русинів Словеньска Федоровиця выголосило за русиньску особно з рока <unk> В тым році здобил ювілят Федор Віцо честне гражданство села Цєргова Я радий же Федора Віца можу брати і за колеґу з редакциі бо його Ількосова з Баюсова доднес є збогачыньом нашой ґазеты Енен Форусин Жычу юбілянтови жебы мал іщы долго силу дяку ентузиязм о вшыткых областях в котрых є анґажуваный жебы іщы долго при Федови Віцови платила тота релятивност часу же вшытко было давно і вшытко є тепер Пс покля бы сте хотіли видіти част творчости Федора Віца на власны очы і на великым форматі пак можете навщывити кошыці Аж до <unk> новембра там в просторах Словацкого Технічного Музея проходит выстава Федор Віцо Гумор і сатира выстава крисленых коментарів зденника правда Выслухали сте дописів якы поміщены были протягом минулого тыжня на портали ЛЕМ фм проґрам зрыхтувала Наталия Малецка На Вакіню